ତତଃ କୃଷ୍ଣୋ ମହାବାହୁର୍ଭୀତାନାମଭଯଙ୍କରଃ। ଅଷ୍ଟାଵିଂଶେ ଯୁଗେ ରାଜଞ୍ଜଜ୍ଞେ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଲକ୍ଷଣଃ
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧରୀ, ଭୟଭିତମାନେ ପାଇଁ ନିର୍ଭୟତା ଦାନ କରୁଥିବା, ଅଷ୍ଟାବିଂଶତି ଯୁଗରେ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ସହ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ପେଶଲଶ୍ଚ ଵଦାନ୍ଯଶ୍ଚଲୋକେ ବହୁମତୋ ନୃଷୁ। ସ୍ମୃତିମାନ୍ଦେଶକାଲଜ୍ଞଃ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାସିଭୃତ୍
ସେ ମୃଦୁ, ଦାନଶୀଳ ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ; ସ୍ମୃତିଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେଶ-କାଳ ଜ୍ଞାନୀ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ଖଡ଼ଗ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ଵାସୁଦେଵ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ଲୋକାନାଂ ହିତକୃତ୍ସଦା। ଵୃଷ୍ଣୀନାଂ ଚ କୁଲେ ଜାତୋ ଭୂମେଃ ପ୍ରିଯଚିକୀର୍ଷଯା
ସେ ବାସୁଦେବ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସଦା ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କାମ କରୁଥିଲେ; ବୃଷ୍ଣି ବଂଶରେ ଭୂମିର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଶତ୍ରୂଣାଂ ଭଯକୃଦ୍ଦାତା ମଧୁହେତି ସ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ଶକଟାର୍ଜୁନରାମାଣାଂ କୀଲସ୍ଥାନାନ୍ଯସୂଦଯତ୍
ଶତ୍ରୁମାନେ ପାଇଁ ଭୟଦାୟକ, ଦାନଶୀଳ, ମଧୁ ନାଶକ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେ ଶକଟ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ରାମଙ୍କ ଦୁର୍ଗ ଧ୍ୱଂସ କଲେ।
କଂସାଦୀନ୍ନିଜଘାନାଜୌ ଦୈତ୍ଯାନ୍ମାନୁଷଵିଗ୍ରହାନ୍। ଅଯଂ ଲୋକହିତାର୍ଥାଯ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵୋ ମହାତ୍ମନଃ
ସେ କଂସ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦେଉଁଥିବା ଯୁଦ୍ଧରେ, ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦାନବମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ; ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଅବତାର ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ।
କଲ୍କୀ ଵିଷ୍ଣୁଯଶା ନାମ ଭୂଯଶ୍ଚୋତ୍ପତ୍ସ୍ଯତେ ହରିଃ। ଲେର୍ଯୁଗାନ୍ତେ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ଧର୍ମେ ଶିଥିଲତାଂ ଗତେ
କଳିଯୁଗ ଶେଷରେ, ଧର୍ମ ଦୁର୍ବଳ ହେବାବେଳେ, କଳ୍କି ନାମକ ବିଷ୍ଣୁୟଶାସ୍ୱୀ ହରି ପୁନି ଜନ୍ମ ନେବେ।
ପାଷଣ୍ଡିନାଂ ଗଣାନାଂ ହି ଵଧାର୍ଥଂ ଭରତର୍ଷଭ। ଧର୍ମସ୍ଯ ଚ ଵିଵୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଵିପ୍ରାଣାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା
ପାଷଣ୍ଡୀମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ, ଧର୍ମର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଇଚ୍ଛାରେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦେଵଗଣୈର୍ଯୁତାଃ। ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵାଃ ପୁରାଣେଷୁ ଗୀଯନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ
ଏମିତି ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅବତାର, ଦେବମାନେ ସହିତ, ପୁରାଣରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ଗାଇଛନ୍ତି।
ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ କୌନ୍ତେଯସ୍ତତଃ କୌରଵନନ୍ଦନଃ। ଆବଭାଷେ ପୁନର୍ଭୀଷ୍ଣେ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଏହିପରି କୁହାଯିବା ପରେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, କୌରବମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପୁନି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭୂଯ ଏଵ ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ଉପେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଯଶସ୍ଵିନଃ। ଜନ୍ମ ଵୃଷ୍ଣିଷୁ ଵିଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ଵଦତାଂ ଵର
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ରାଜା, ମୁଁ ପୁନିଥରେ ବିଶିଷ୍ଟ ଉପେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବୃଷ୍ଣି ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ହେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯଥୈଵ ଭଗଵାଞ୍ଜାତଃ କ୍ଷିତାଵିହ ଜନାର୍ଦନଃ। ମାଧଵେଷୁ ମହାବୁଦ୍ଧିସ୍ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ପିତାମହ
ଯେପରି ଭଗବାନ୍ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ମାଧବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହି କଥା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ, ହେ ପିତାମହ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ଭୀଷ୍ମଃ କେଶଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ମାଧଵେଷୁ ତଥା ଜନ୍ମ କଥଯାମାସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ ପଡ଼ିବା ପରେ, ବଳଶାଳୀ ଭୀଷ୍ମ, ମହାତ୍ମା କେଶବଙ୍କର ମାଧବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ହନ୍ତ ତେ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଯଥାତଥମ୍। ଯତୋ ନାରାଯଣସ୍ଯେହ ଜନ୍ମ ଵୃଷ୍ଣିଷୁ କୌରଵ
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କଥା କହିବି— କିପରି ନାରାୟଣ ବୃଷ୍ଣି କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାହା ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ କହିବି, ହେ କୌରବ।
ପୁରା ଲୋକେ ମହାରାଜ ଵର୍ତମାନେ କୃତେ ଯୁଗେ। ଆସୀତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଖ୍ଯାତଃ ସଙ୍ଗ୍ରାମସ୍ତାରକାମଯଃ
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ହେ ମହାରାଜ, ଯେତେବେଳେ କୃତଯୁଗ ଚାଲିଥିଲା, ସେତେବେଳେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଇଥିଲା, ଯାହାକୁ ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵିରୋଚନୋ ମଯସ୍ତାରୋ ଵରାହଃ ଶ୍ଵେତ ଏଵ ଚ। ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିଃ ପ୍ରଲମ୍ବଶ୍ଚ ଵୃତ୍ରଜମ୍ଭବଲାଦଯଃ
ବିରୋଚନ, ମୟ, ତାରକ, ବରାହ, ଶ୍ୱେତ, ବିପ୍ରଚିତ୍ତି, ପ୍ରଲମ୍ବ, ବୃତ୍ର, ଜମ୍ଭ ଓ ବଳ—
ନମୁଚିଃ କାଲନେମିଶ୍ଚ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ। ଲମ୍ବଃ କିଶୋରଃ ସ୍ଵର୍ଭାନୁରରିଷ୍ଟୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ
ନମୁଚି, କାଳନେମି, ପ୍ରହ୍ଲାଦ (ଯିଏ ବିଶ୍ରୁତ), ଲମ୍ବ, କିଶୋର, ସ୍ୱର୍ଭାନୁ, ଅରିଷ୍ଟ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଏକ ମହାପ୍ରଭୁ—
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଦୈତ୍ଯସଙ୍ଘାଃ ସହସ୍ରଶଃ। ନାନାଶସ୍ତ୍ରଧରା ରାଜନ୍ନାନାଭୂଷଣଵାହନାଃ
ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଅନେକ ଦୈତ୍ୟ ଦଳ ହଜାରେ ହଜାର, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ନାନା ପ୍ରକାର ଭୂଷଣ ଓ ଯାନରେ ସଜିଥିଲେ—
ଦେଵତାନାମଭିମୁଖାସ୍ତସ୍ଥୁର୍ଦୈତେଯଦାନଵାଃ। ଦେଵାସ୍ତୁ ଯୁଧ୍ଯମାନାସ୍ତେ ଦାନଵାନଭ୍ଯଯୂ ରଣେ
ଏହି ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ, ଦେବମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଦାନବମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରାଃ ସାଧ୍ଯା ଵିଶ୍ଵେ ମରୁଦ୍ଗଣାଃ। ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଯମଶ୍ଚ ଵରୁଣଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚୈଵ ଧନେଶ୍ଵରଃ
ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ମରୁତ ଦଳ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ବରୁଣ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଧନର ଦେବତା—
ଅଶ୍ଵିନୌ ଚ ମହାଵୀର୍ଯୌ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଦେଵତାଗଣାଃ। ଚକ୍ରୁର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ମହାଘୋରଂ ଦାନଵୈଶ୍ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବମାନେ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ କ୍ରମରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଯୁଧ୍ଯମାନାଃ ସମେଯୁଶ୍ଚ ଦେଵା ଦୈତେଯଦାନଵୈଃ। ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଘୋରଂ ଦେଵଦାନଵସଙ୍କୁଲମ୍
ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଦେବତା ଓ ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବମାନେ ଏକଠି ହେଲେ; ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଅତି ଭୟଙ୍କର ହେଲା, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଭରିଥିଲେ।
ତାଭ୍ଯାଂ ବଲାଭ୍ଯାଂ ସଞ୍ଜଜ୍ଞେ ତୁମୁଲୋ ଵିଗ୍ରହସ୍ତଦା। ତୀକ୍ଷ୍ଣଶସ୍ତ୍ରୈଃ କିରନ୍ତୋଽଥ ଅଭ୍ଯଯୁର୍ଦେଵଦାନଵାଃ
ଏହି ଦୁଇ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀଙ୍କ ଉପରେ ଆଗେଇଲେ।
ଘ୍ରନ୍ତି ଦେଵାନ୍ସଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ସଯକ୍ଷୋରଗଚାରଣାନ୍। ତେ ଵଧ୍ଯମାନା ଦୈତେଯୈର୍ଦେଵସଙ୍ଘାସ୍ତଦା ରଣେ
ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରିଲେ; ସେଠାରେ ଦେବତା ଦଳ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହେଉଥିଲେ।
ତ୍ରାତାରଂ ମନସା ଜଗ୍ମୁର୍ଦେଵଂ ନାରାଯମଂ ପ୍ରଭୁମ୍। ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ତତ୍ର ଜଗାମ ହରିରୀଶ୍ଵରଃ
ସେତେବେଳେ ଦେବମାନେ ମନରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷାକାରୀ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କଲେ; ଏହି ସମୟରେ ହରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାକୁର, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ଦୀପଯଞ୍ଜ୍ଯୋତିଷା ଭୂମିଂ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ। ତମାଗତଂ ସୁପର୍ଣସ୍ଥଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଲୋକନମସ୍କୃତମ୍
ତାଙ୍କର ତେଜରେ ପୃଥିବୀ ଆଲୋକିତ ହେଲା, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରଣମ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ଗରୁଡ଼ାରେ ବସି ଦେଖାଦେଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁଦା ଯୁତାଃ ସର୍ଵେ ଭଯଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରମେ ସୁରାଃ। ଚକ୍ରୁର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ପୁନଃ ସର୍ଵେ ଦେଵା ଦୈତେଯଦାନଵୈଃ
ତାଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ଭୟ ଛାଡ଼ି, ପୁଣିଥରେ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଘୋରମଚିନ୍ତ୍ଯଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍। ଜଘ୍ରୁର୍ଦୈତ୍ଯାନ୍ତ୍ରଣେ ଘୋରାଃ ସର୍ଵେ ଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ
ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଅତି ଭୟଙ୍କର, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଓ ରୋମାଞ୍ଚକାରୀ ହେଲା; ଶକ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଦେବତା ଦୈତ୍ୟମାନେ ଉପରେ ପ୍ରହାର କଲେ।
ତେ ବାଧ୍ଯମାନା ବିବୁଧୈର୍ଦୁଦ୍ରୁଵୁଦୈତ୍ଯଦାନଵାଃ
ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହୋଇ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ପଳାଇଗଲେ।
ଵିଦ୍ରୁତାନ୍ଦାନଵାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଦା ଭାରତ ସଂଯୁଗେ। କାଲନେମିରିତି ଖ୍ଯାତୋ ଦାନଵଃ ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତା
ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦାନବମାନେ ପଳାଇଯିବାକୁ ଦେଖି, ହେ ଭାରତ, ସେତେବେଳେ 'କାଳନେମି' ନାମକ ଦାନବ ଦେଖାଦେଲେ।
ଶତ୍ରୁପ୍ରହରଣେ ଘୋରଃ ଶତବାହୁଃ ଶତାନନଃ। ଶତଶୀର୍ଷଃ ସ୍ଥିତଃ ଶ୍ରୀମାଞ୍ଛତଶୃଙ୍ଗଂ ଇଵାଚଲଃ
ଶତ ହାତ, ଶତ ମୁହଁ, ଶତ ମଣ୍ଡ ଓ ଶତ ଶୃଙ୍ଗ ଥିବା ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦାନବ, ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରିବାରେ ଅତି ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ପାହାଡ଼ରେ ଯେମିତି ଶତ ଶୃଙ୍ଗ ରହିଥାଏ, ସେଭଳି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।