ନ ଦସ୍ଯୁଜଂ ଭଯଂ ଚାସୀଦ୍ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶସତି। ଋଷୀଣାଂ ଦେଵତାନାଂ ଚ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ତଥୈଵ ଚ
ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ଋଷି, ଦେବତା ଓ ମଣିଷମାନେ ଦସ୍ୟୁ ଭୟରେ କେବେ ଅସୁବିଧା ଭୋଗୁନଥିଲେ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଧାର୍ମିକାଃ ସର୍ଵେ ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି। ନାଧର୍ମିଷ୍ଠୋ ନରଃ କଶ୍ଚିଦ୍ବଭୂଵ ପ୍ରାଣିନାଂ କ୍ଵଚିତ୍
ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବା ସମୟରେ ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତେ ଧର୍ମିକ ଥିଲେ; କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଅଧର୍ମିକ ପ୍ରାଣୀ ଥିଲେନି।
ପ୍ରାଣାପାନୌ ସମୌ ହ୍ଯାସ୍ତାଂ ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି। ଗାଧାମପ୍ଯତ୍ର ଗାଯନ୍ତି ଯେ ପୁରାଣଵିଦୋ ଜନାଃ
ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସ ଶାନ୍ତିରେ ଥିଲା; ଏଠିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁମାନେ ପୁରାତନ କଥା ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି କଥା ଗାନ କରନ୍ତି।
ଶ୍ଯାମୋ ଯୁଵା ଲୋହିତାକ୍ଷୋ ମାତଙ୍ଗାନାମିଵର୍ଷଭଃ। ଆଜାନୁବାହୁଃ ସୁମୁଖଃ ସିଂହସ୍କନ୍ଧୋ ମହାବଲଃ
କଳାବର୍ଣ୍ଣ, ଯୁବକ, ଲାଲ୍ ଆଖି, ହାତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ ସଦୃଶ, ଦୀର୍ଘ ବାହୁ, ଶୁଭ ମୁହଁ, ସିଂହ ପୃଷ୍ଠ, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦଶଵର୍ଷଶତାନି ଚ। ରାଜ୍ଯଂ ଭୋଗଂ ଚ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଶଶାସ ପୃଥିଵୀମିମାମ୍
ସେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ଦଶ ଶତ ବର୍ଷ ଧରି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କଲେ।
ରାମୋ ରାମୋ ରାମ ଇତି ପ୍ରାଜାନାମଭଵନ୍କଥାଃ। ରାମଭୂତଂ ଜଗଦିଦଂ ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକମାନେ 'ରାମ, ରାମ, ରାମ' ବୋଲି କଥା କହୁଥିଲେ; ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ମଧ୍ୟ ରାମମୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଋଗ୍ଯଜୁଃ ସାମହୀନାଶ୍ଚ ନ ତଦାଽସନ୍ଦ୍ଵିଜାଯଃ। ଉଷିତ୍ଵା ଦଣ୍ଡକେ କାର୍ଯଂ ତ୍ରିଦଶାନାଂ ଚକାର ସଃ
ସେଇ ସମୟରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ମଧ୍ୟ ଋକ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ବେଦ ଛାଡ଼ି ଥିଲେନାହିଁ; ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ବସି, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।
ପୂର୍ଵାପକାରିଣଂ ତଂ ତୁ ପୌଲସ୍ତ୍ଯଂ ମନୁଜର୍ଷଭମ୍। ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵନାଗାନାମରିଂ ସ ନିଜଘାନହ
ପୂର୍ବରୁ ଅପରାଧ କରିଥିବା ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ବଂଶର ମହାପୁରୁଷ, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ନାଗମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁକୁ ସେ ମାରିଦେଲେ।
ସତ୍ଵଵାନ୍ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନୋ ଦୀପ୍ଯମାନଃ ସ୍ଵତେଜସା। ଏଵମେଵ ମହାବାହୁରିକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲଵର୍ଧନଃ
ସେ ସତ୍ୱଶୀଳ, ଗୁଣମୟ ଏବଂ ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ୱଳ ଥିଲେ; ଏଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧରୀ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଥିବା ଥିଲେ।
ରାଵଣଂ ସଗଣଂ ହତ୍ଵା ଦିଵମାକ୍ରମତାଭିଭୂଃ। ତି ଦାଶରଥେଃ ଖ୍ଯାତଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵୋ ମହାତ୍ମନଃ
ରାବଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହିତ ମାରି, ଅଜୟ ସେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ; ଏହିଭଳି ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାତ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅବତାର।
ତତଃ କୃଷ୍ଣୋ ମହାବାହୁର୍ଭୀତାନାମଭଯଙ୍କରଃ। ଅଷ୍ଟାଵିଂଶେ ଯୁଗେ ରାଜଞ୍ଜଜ୍ଞେ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଲକ୍ଷଣଃ
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧରୀ, ଭୟଭିତମାନେ ପାଇଁ ନିର୍ଭୟତା ଦାନ କରୁଥିବା, ଅଷ୍ଟାବିଂଶତି ଯୁଗରେ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ସହ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ପେଶଲଶ୍ଚ ଵଦାନ୍ଯଶ୍ଚଲୋକେ ବହୁମତୋ ନୃଷୁ। ସ୍ମୃତିମାନ୍ଦେଶକାଲଜ୍ଞଃ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାସିଭୃତ୍
ସେ ମୃଦୁ, ଦାନଶୀଳ ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ; ସ୍ମୃତିଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେଶ-କାଳ ଜ୍ଞାନୀ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ଖଡ଼ଗ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ଵାସୁଦେଵ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ଲୋକାନାଂ ହିତକୃତ୍ସଦା। ଵୃଷ୍ଣୀନାଂ ଚ କୁଲେ ଜାତୋ ଭୂମେଃ ପ୍ରିଯଚିକୀର୍ଷଯା
ସେ ବାସୁଦେବ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସଦା ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କାମ କରୁଥିଲେ; ବୃଷ୍ଣି ବଂଶରେ ଭୂମିର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଶତ୍ରୂଣାଂ ଭଯକୃଦ୍ଦାତା ମଧୁହେତି ସ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ଶକଟାର୍ଜୁନରାମାଣାଂ କୀଲସ୍ଥାନାନ୍ଯସୂଦଯତ୍
ଶତ୍ରୁମାନେ ପାଇଁ ଭୟଦାୟକ, ଦାନଶୀଳ, ମଧୁ ନାଶକ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେ ଶକଟ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ରାମଙ୍କ ଦୁର୍ଗ ଧ୍ୱଂସ କଲେ।
କଂସାଦୀନ୍ନିଜଘାନାଜୌ ଦୈତ୍ଯାନ୍ମାନୁଷଵିଗ୍ରହାନ୍। ଅଯଂ ଲୋକହିତାର୍ଥାଯ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵୋ ମହାତ୍ମନଃ
ସେ କଂସ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦେଉଁଥିବା ଯୁଦ୍ଧରେ, ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦାନବମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ; ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଅବତାର ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ।
କଲ୍କୀ ଵିଷ୍ଣୁଯଶା ନାମ ଭୂଯଶ୍ଚୋତ୍ପତ୍ସ୍ଯତେ ହରିଃ। ଲେର୍ଯୁଗାନ୍ତେ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ଧର୍ମେ ଶିଥିଲତାଂ ଗତେ
କଳିଯୁଗ ଶେଷରେ, ଧର୍ମ ଦୁର୍ବଳ ହେବାବେଳେ, କଳ୍କି ନାମକ ବିଷ୍ଣୁୟଶାସ୍ୱୀ ହରି ପୁନି ଜନ୍ମ ନେବେ।
ପାଷଣ୍ଡିନାଂ ଗଣାନାଂ ହି ଵଧାର୍ଥଂ ଭରତର୍ଷଭ। ଧର୍ମସ୍ଯ ଚ ଵିଵୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଵିପ୍ରାଣାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା
ପାଷଣ୍ଡୀମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ, ଧର୍ମର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଇଚ୍ଛାରେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦେଵଗଣୈର୍ଯୁତାଃ। ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵାଃ ପୁରାଣେଷୁ ଗୀଯନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ
ଏମିତି ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅବତାର, ଦେବମାନେ ସହିତ, ପୁରାଣରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ଗାଇଛନ୍ତି।
ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ କୌନ୍ତେଯସ୍ତତଃ କୌରଵନନ୍ଦନଃ। ଆବଭାଷେ ପୁନର୍ଭୀଷ୍ଣେ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଏହିପରି କୁହାଯିବା ପରେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, କୌରବମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପୁନି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭୂଯ ଏଵ ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ଉପେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଯଶସ୍ଵିନଃ। ଜନ୍ମ ଵୃଷ୍ଣିଷୁ ଵିଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ଵଦତାଂ ଵର
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ରାଜା, ମୁଁ ପୁନିଥରେ ବିଶିଷ୍ଟ ଉପେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବୃଷ୍ଣି ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ହେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯଥୈଵ ଭଗଵାଞ୍ଜାତଃ କ୍ଷିତାଵିହ ଜନାର୍ଦନଃ। ମାଧଵେଷୁ ମହାବୁଦ୍ଧିସ୍ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ପିତାମହ
ଯେପରି ଭଗବାନ୍ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ମାଧବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହି କଥା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ, ହେ ପିତାମହ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ଭୀଷ୍ମଃ କେଶଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ମାଧଵେଷୁ ତଥା ଜନ୍ମ କଥଯାମାସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ ପଡ଼ିବା ପରେ, ବଳଶାଳୀ ଭୀଷ୍ମ, ମହାତ୍ମା କେଶବଙ୍କର ମାଧବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ହନ୍ତ ତେ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଯଥାତଥମ୍। ଯତୋ ନାରାଯଣସ୍ଯେହ ଜନ୍ମ ଵୃଷ୍ଣିଷୁ କୌରଵ
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କଥା କହିବି— କିପରି ନାରାୟଣ ବୃଷ୍ଣି କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାହା ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ କହିବି, ହେ କୌରବ।
ପୁରା ଲୋକେ ମହାରାଜ ଵର୍ତମାନେ କୃତେ ଯୁଗେ। ଆସୀତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଖ୍ଯାତଃ ସଙ୍ଗ୍ରାମସ୍ତାରକାମଯଃ
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ହେ ମହାରାଜ, ଯେତେବେଳେ କୃତଯୁଗ ଚାଲିଥିଲା, ସେତେବେଳେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଇଥିଲା, ଯାହାକୁ ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵିରୋଚନୋ ମଯସ୍ତାରୋ ଵରାହଃ ଶ୍ଵେତ ଏଵ ଚ। ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିଃ ପ୍ରଲମ୍ବଶ୍ଚ ଵୃତ୍ରଜମ୍ଭବଲାଦଯଃ
ବିରୋଚନ, ମୟ, ତାରକ, ବରାହ, ଶ୍ୱେତ, ବିପ୍ରଚିତ୍ତି, ପ୍ରଲମ୍ବ, ବୃତ୍ର, ଜମ୍ଭ ଓ ବଳ—
ନମୁଚିଃ କାଲନେମିଶ୍ଚ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ। ଲମ୍ବଃ କିଶୋରଃ ସ୍ଵର୍ଭାନୁରରିଷ୍ଟୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ
ନମୁଚି, କାଳନେମି, ପ୍ରହ୍ଲାଦ (ଯିଏ ବିଶ୍ରୁତ), ଲମ୍ବ, କିଶୋର, ସ୍ୱର୍ଭାନୁ, ଅରିଷ୍ଟ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଏକ ମହାପ୍ରଭୁ—
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଦୈତ୍ଯସଙ୍ଘାଃ ସହସ୍ରଶଃ। ନାନାଶସ୍ତ୍ରଧରା ରାଜନ୍ନାନାଭୂଷଣଵାହନାଃ
ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଅନେକ ଦୈତ୍ୟ ଦଳ ହଜାରେ ହଜାର, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ନାନା ପ୍ରକାର ଭୂଷଣ ଓ ଯାନରେ ସଜିଥିଲେ—
ଦେଵତାନାମଭିମୁଖାସ୍ତସ୍ଥୁର୍ଦୈତେଯଦାନଵାଃ। ଦେଵାସ୍ତୁ ଯୁଧ୍ଯମାନାସ୍ତେ ଦାନଵାନଭ୍ଯଯୂ ରଣେ
ଏହି ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ, ଦେବମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଦାନବମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରାଃ ସାଧ୍ଯା ଵିଶ୍ଵେ ମରୁଦ୍ଗଣାଃ। ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଯମଶ୍ଚ ଵରୁଣଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚୈଵ ଧନେଶ୍ଵରଃ
ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ମରୁତ ଦଳ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ବରୁଣ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଧନର ଦେବତା—
ଅଶ୍ଵିନୌ ଚ ମହାଵୀର୍ଯୌ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଦେଵତାଗଣାଃ। ଚକ୍ରୁର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ମହାଘୋରଂ ଦାନଵୈଶ୍ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବମାନେ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ କ୍ରମରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।