ଯଃ ସମାଃ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ ଵନେ ଵସନ। ଲକ୍ଷ୍ମଣାନୁଚରୋ ରାମଃ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ
ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ ଚଉଦ ବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ରାମ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ନିୟୋଜିତ ଥିଲେ।
ଚତୁର୍ଦଶ ଵନେ ତୀର୍ତ୍ଵା ତଦା ଵର୍ଷାଣି ଭାରତ। ରୂପିଣୀ ଯସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥା ସୀତେତ୍ଯଭିହିତା ଜନୈଃ
ହେ ଭାରତ, ଚଉଦ ବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟବାସ ପରେ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିଲେ, ଲୋକେ ଯାହାକୁ ସୀତା କହନ୍ତି, ସେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଆକୃତିର ଥିଲେ।
ପୂର୍ଵୋଚିତତ୍ଵାତ୍ସା ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଭର୍ତାରମନୁଶୋଚତି। ଜନସ୍ଥାନେ ଵସନ୍କାର୍ଯଂ ତ୍ରିଦଶାନାଂ ଚକାର ସଃ
ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଲାଗିଥିଲେ, ସେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ପାଇଁ ଶୋକ କରୁଥିଲେ। ଜନସ୍ଥାନରେ ବାସ କରି, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ କାମ କଲେ।
ମାରୀଚଂ ଦୂଷଣଂ ହୁତ୍ଵା ଖରଂ ତ୍ରିଶିରସଂ ତଥା। ଚତୁର୍ଦଶ ସହସ୍ରାଣି ରକ୍ଷସାଂ ଘୋରକର୍ମଣାମ୍
ସେ ମାରୀଚ, ଦୂଷଣ, ଖର, ତ୍ରିଶିରା ଏବଂ ଚଉଦ ହଜାର ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ବଧ କଲେ।
ଜଘାନ ରାମୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ପ୍ରଜାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯ। ଵିରାଧଂ ଚ କବନ୍ଧଂ ଚ ରାକ୍ଷସୌ ଘୋରକର୍ମିଣୌ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ପ୍ରଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ସେମାନେକୁ ବଧ କଲେ। ଏହା ସହିତ, ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବିରାଧ ଏବଂ କବନ୍ଧକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ମାରିଦେଲେ।
ଜଘାନ ଚ ତଦା ରାମୋ ଗନ୍ଧର୍ଵୌ ଶାଷଵିକ୍ଷତୌ। ସ ରାଵଣସ୍ଯ ଭଗିନୀନାସାଚ୍ଛେଦମକାରଯତ୍
ତାପରେ ରାମ ଶାଷ ଏବଂ ବିକ୍ଷତ ନାମକ ଗନ୍ଧର୍ବ ଦୁଇଜଣକୁ ବଧ କଲେ। ସେ ରାବଣଙ୍କ ଭଉଣୀଙ୍କ ନାକ କାଟିଦେଲେ।
ଭାର୍ଯାଵିଯୋଗଂ ତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୃଗଯନ୍ଵ୍ଯଚରଦ୍ଵନମ୍। ସ ତସ୍ମାଦୃଶ୍ଯମୂକଂ ତୁ ଗତ୍ଵା ପମ୍ପାମତୀତ୍ଯ ଚ
ସେ ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହରାଇ ଦୁଃଖରେ ଅରଣ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜି ଘୁରୁଥିଲେ। ପରେ ପମ୍ପା ତଳା ଦେଇ ରୁଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସୁଗ୍ରୀଵଂ ମାରୁତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚକ୍ରେ ମୈତ୍ରୀଂ ତଯୋଃ ସ ଵୈ। ଅଥ ଗତ୍ଵା ସ କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ତଦା ସହ
ସେଠାରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା କଲେ। ତାପରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଗଲେ।
ନିହତ୍ଯ ଵାଲିନଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଵାନରେଦ୍ରଂ ମହାବଲମ୍। ଅଭ୍ଯପିଞ୍ଚତ୍ତଦା ରାମଃ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଵାନରେଶ୍ଵରମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଲିଙ୍କୁ ମାରି, ରାମ ସେଠାରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ରାଜା କରିଦେଲେ।
ତତଃ ସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ରାଜଂସ୍ତ୍ଵରଯା ଵୈ ସମୁତ୍ସୁକଃ। ଵିଚିତ୍ଯ ଵାଯୁପୁତ୍ରେଣ ଲଙ୍କାଦେଶଂ ନିଵେଦିତଃ
ତାପରେ ସେ ଶୂରବୀର ରାଜା, ବହୁତ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲଙ୍କା ଅଞ୍ଚଳର ଖୋଜ ଖବର ପାଇଲେ।
ମେତୁଂ ଵଦ୍ଧ୍ଵା ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଵାନରୈଃ ସ ସମୁତ୍ସୁକଃ। ସୀତାଯାଃ ପଦମନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ରାମୋ ଲଙ୍କାଂ ଵିଵେଶ ଵୈ
ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ଉତ୍ସୁକତାରେ, ବାନରମାନେ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ସେତୁ ବନେଇଲେ। ଏଭଳି ରାମ ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଦେଵୋରଗଗଣାନାଂ ହି ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସପକ୍ଷିଣାମ୍। ତତ୍ରାଵଦ୍ଯଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଂ ରାଵଣଂ ଯୁଧି ଦୁର୍ଜଯମ୍
ସେଠାରେ ଦେବ, ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ଜୟ ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ।
ଯୁକ୍ତଂ ରାକ୍ଷସକୋଟୀଭିର୍ଭିନ୍ନାଞ୍ଜନଚଯୋପମମ୍। ଦୁର୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯଂ ସୁରଗଣୈର୍ଵରଦାନେନ ଦର୍ପିତମ୍
କୋଟିକୋଟି ରାକ୍ଷସମାନେ, କାଜଳ ଦଳ ଭଳି କଳା, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ଦେଖି ଭୟ ପାଉଥିଲେ, ଦେବତାଙ୍କ ଦାନରେ ଅହଂକାରୀ ହୋଇଥିଲେ।
ଜଘାନ ସଚିଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ସାନ୍ଵଯଂ ରାଵଣଂ ରଣେ
ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ବଂଶଜଙ୍କ ସହ ମାରିଦେଲେ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯକଣ୍ଟକଂ ଵୀରଂ ମହାକାଯଂ ମହାବଲମ୍। ରାଵମଂ ସଗଣଂ ହତ୍ଵା ରାମୋ ଭୂତପତିଃ ପୁରା
ତିନି ଲୋକର ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶୂରବୀର ରାବଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ମାରି, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ରାମ ଭୂତମାନଙ୍କ ନାଥ ହେଲେ।
ଲଙ୍କାଯାଂ ତଂ ମହାତ୍ମାନଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଭୀଷଣମ୍। ଅଭିଷିଚ୍ଯ ତତୋ ରାମ ଅମରତ୍ଵଂ ଦଦୌ ତଦା
ପରେ ରାମ ଲଙ୍କାରେ ମହାତ୍ମା ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ରାଜା କରିଦେଲେ ଓ ଅମରତ୍ୱ ଦାନ କଲେ।
ଆରୁହ୍ଯ ପୁଷ୍ପକଂ ରାମଃ ସୀତାମାଦାଯ ପାଣ୍ଡଵ। ସବଲଂ ସ୍ଵପୁରଂ ଗତ୍ଵା ଧର୍ମରାଜ୍ଯମପାଲଯତ୍
ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ବସି ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇ, ରାମ ସେନା ସହିତ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଲେ ଓ ଧର୍ମରେ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କଲେ।
ଦାନଵୋ ଲଵଣୋ ନାମ ମଧୋଃ ପୁତ୍ରୋ ମହାବଲଃ। ଶତ୍ରୁଘ୍ନେନ ହତୋ ରାଜଂସ୍ତଦା ରାମସ୍ଯ ଶାସନାତ୍
ମଧୁଙ୍କ ପୁଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ଲବଣକୁ, ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଶତୃଘ୍ନ ମାରିଦେଲେ।
ଏଵଂ ବହୂନି କର୍ମାଣି କୃତ୍ଵା ଲୋକହିତାଯ ସଃ। ରାଜଂ ଚକାର ଵିଧିଵଦ୍ରାମୋ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରଃ
ଏଭଳି ବହୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ରାମ, ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ରାଜ୍ୟ କଲେ।
ଶତାଶ୍ଵମେଧାନାଜହ୍ରେ ଜ୍ଯୋତିରୁକ୍ଥ୍ଯାନ୍ନିରର୍ଗଲାନ୍। ନାଶ୍ରୂଯନ୍ତାଶୁଭା ଵାଚୋ ନାତ୍ଯଯଃ ପ୍ରାଣିନାଂ ତଦା
ସେ ଶତଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ବହୁ ଦାନ ଦେଲେ; ସେ ସମୟରେ କେବେ ଅଶୁଭ କଥା ଶୁଣାଯାଉନଥିଲା, କିମ୍ବା କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ଦୁଃଖିତ ହୋଇନଥିଲେ।
ନ ଦସ୍ଯୁଜଂ ଭଯଂ ଚାସୀଦ୍ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶସତି। ଋଷୀଣାଂ ଦେଵତାନାଂ ଚ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ତଥୈଵ ଚ
ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ଋଷି, ଦେବତା ଓ ମଣିଷମାନେ ଦସ୍ୟୁ ଭୟରେ କେବେ ଅସୁବିଧା ଭୋଗୁନଥିଲେ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଧାର୍ମିକାଃ ସର୍ଵେ ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି। ନାଧର୍ମିଷ୍ଠୋ ନରଃ କଶ୍ଚିଦ୍ବଭୂଵ ପ୍ରାଣିନାଂ କ୍ଵଚିତ୍
ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବା ସମୟରେ ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତେ ଧର୍ମିକ ଥିଲେ; କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଅଧର୍ମିକ ପ୍ରାଣୀ ଥିଲେନି।
ପ୍ରାଣାପାନୌ ସମୌ ହ୍ଯାସ୍ତାଂ ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି। ଗାଧାମପ୍ଯତ୍ର ଗାଯନ୍ତି ଯେ ପୁରାଣଵିଦୋ ଜନାଃ
ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସ ଶାନ୍ତିରେ ଥିଲା; ଏଠିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁମାନେ ପୁରାତନ କଥା ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି କଥା ଗାନ କରନ୍ତି।
ଶ୍ଯାମୋ ଯୁଵା ଲୋହିତାକ୍ଷୋ ମାତଙ୍ଗାନାମିଵର୍ଷଭଃ। ଆଜାନୁବାହୁଃ ସୁମୁଖଃ ସିଂହସ୍କନ୍ଧୋ ମହାବଲଃ
କଳାବର୍ଣ୍ଣ, ଯୁବକ, ଲାଲ୍ ଆଖି, ହାତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ ସଦୃଶ, ଦୀର୍ଘ ବାହୁ, ଶୁଭ ମୁହଁ, ସିଂହ ପୃଷ୍ଠ, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦଶଵର୍ଷଶତାନି ଚ। ରାଜ୍ଯଂ ଭୋଗଂ ଚ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଶଶାସ ପୃଥିଵୀମିମାମ୍
ସେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ଦଶ ଶତ ବର୍ଷ ଧରି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କଲେ।
ରାମୋ ରାମୋ ରାମ ଇତି ପ୍ରାଜାନାମଭଵନ୍କଥାଃ। ରାମଭୂତଂ ଜଗଦିଦଂ ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକମାନେ 'ରାମ, ରାମ, ରାମ' ବୋଲି କଥା କହୁଥିଲେ; ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ମଧ୍ୟ ରାମମୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଋଗ୍ଯଜୁଃ ସାମହୀନାଶ୍ଚ ନ ତଦାଽସନ୍ଦ୍ଵିଜାଯଃ। ଉଷିତ୍ଵା ଦଣ୍ଡକେ କାର୍ଯଂ ତ୍ରିଦଶାନାଂ ଚକାର ସଃ
ସେଇ ସମୟରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ମଧ୍ୟ ଋକ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ବେଦ ଛାଡ଼ି ଥିଲେନାହିଁ; ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ବସି, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।
ପୂର୍ଵାପକାରିଣଂ ତଂ ତୁ ପୌଲସ୍ତ୍ଯଂ ମନୁଜର୍ଷଭମ୍। ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵନାଗାନାମରିଂ ସ ନିଜଘାନହ
ପୂର୍ବରୁ ଅପରାଧ କରିଥିବା ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ବଂଶର ମହାପୁରୁଷ, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ନାଗମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁକୁ ସେ ମାରିଦେଲେ।
ସତ୍ଵଵାନ୍ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନୋ ଦୀପ୍ଯମାନଃ ସ୍ଵତେଜସା। ଏଵମେଵ ମହାବାହୁରିକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲଵର୍ଧନଃ
ସେ ସତ୍ୱଶୀଳ, ଗୁଣମୟ ଏବଂ ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ୱଳ ଥିଲେ; ଏଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧରୀ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଥିବା ଥିଲେ।
ରାଵଣଂ ସଗଣଂ ହତ୍ଵା ଦିଵମାକ୍ରମତାଭିଭୂଃ। ତି ଦାଶରଥେଃ ଖ୍ଯାତଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵୋ ମହାତ୍ମନଃ
ରାବଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହିତ ମାରି, ଅଜୟ ସେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ; ଏହିଭଳି ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାତ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅବତାର।