ଵେଦିମଷ୍ଟାଦଶୋତ୍ସେଧାଂ ହିରଣ୍ଯସ୍ଯାତିପୌରୁଷୀମ୍। ରାମେଣ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେନ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ କାଶ୍ଯପଃ
ଜାମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ଠାରୁ, କାଶ୍ୟପ ଅଠାରୋ ହାତ ଉଁଚ ଓ ଅତିମୂଲ୍ୟବାନ ସୁନାର ବେଦି ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଏଵମିଷ୍ଟ୍ଵା ମହାବାହୁଃ କ୍ରତୁଭିର୍ଭୂରିଦକ୍ଷିଣୈଃ। ଅନ୍ଯଦ୍ଵର୍ଷଶତଂ ରାମଃ ସୌଭେ ସାଲ୍ଵମଯୋଧଯତ୍
ଏଭଳି ଅନେକ ଦାନସହିତ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଆଉ ଏକ ଶତବର୍ଷ ସଉଭରେ ସାଲ୍ବ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ତତଃ ସ ଭୃଗୁଶାର୍ଦୂଲସ୍ତଂ ସୌଭଂ ଯୋଧଯନ୍ପ୍ରଭୁଃ। ସୁବନ୍ଧୁରଂ ରଥଂ ରାଜନ୍ନାସ୍ଥାଯ ଭରତର୍ଷଭ
ତାପରେ, ଭୃଗୁବଂଶର ସିଂହ, ସେ ପ୍ରଭୁ, ଭଲ ଯୁଗ୍ମିତ ରଥ ଚଢ଼ିନଥିବା ସ୍ଥିତିରେ, ରାଜା, ସଉଭ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ନଗ୍ନିକାନାଂ କୁମାରୀଣାଂ ଗାଯନ୍ତୀନାମୁପାଶୃଣୋତ୍। ରାମରାମ ମହାବାହୋ ଭୃଗୂଣାଂ କୀର୍ତିଵର୍ଧନ
ନଗ୍ନିକା ଜନଜାତିର କୁମାରୀମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିବା ସମୟରେ, ସେ ଶୁଣିଲେ—'ରାମ, ରାମ, ମହାବାହୁ, ଭୃଗୁବଂଶର ମହିମା ବଢ଼ାଇବା'।
ତ୍ଯଜ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ସର୍ଵାଣି ନ ତ୍ଵଂ ସୌଭଂ ଵଧିଷ୍ଯସି। ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାପାଣିର୍ଦେଵାନାମଭଯଙ୍ଗରଃ
'ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼; ତୁମେ ସଉଭକୁ ବଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା ସେ—'
ଯୁଧି ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସାମ୍ବାଭ୍ଯାଂ କୃଷ୍ଣଃ ସୌଭଂ ଵଧିଷ୍ଯତି। ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରସ୍ତତ ଏଵ ଵନଂ ଯଯୌ
'ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ସାମ୍ବ ସହିତ କୃଷ୍ଣା ଯୁଦ୍ଧରେ ସଉଭକୁ ବଧ କରିବେ।' ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ପୁରୁଷସିଂହ ସେଠାରୁ ସିଧାସଳଖ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚଲିଗଲେ।
ନ୍ଯସ୍ଯ ସର୍ଵାଣି ଶସ୍ତ୍ରାଣି କାଲକାଙ୍କ୍ଷୀ ମହାଯଶାଃ। ରଥଂ ସର୍ଵାଯୁଧଂ ଚୈଵ ଶରାନ୍ପରଶୁମେଵ ଚ
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି, ଶେଷ ଆଶା କରୁଥିବା ସେ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ନର, ନିଜ ରଥ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର, ବାଣ ଓ ପରଶୁ ରଖିଦେଲେ।
ଧନୂଂଷ୍ଯପ୍ସୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ରାମସ୍ତେପେ ପରଂ ତପଃ। ହ୍ରିଯଂ ପ୍ରଜ୍ଞାଂ ଶ୍ରିଯଂ କୀର୍ତିଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଚାମିତ୍ରକର୍ଶନଃ
ନିଜ ଧନୁଷ ଜଳରେ ରଖି, ରାମ ଉଚ୍ଚତମ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଲେ; ଲଜ୍ଜା, ଜ୍ଞାନ, ଶ୍ରୀ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀକୁ ଜୟ କଲେ, ଶତ୍ରୁଦଳନ।
ପଞ୍ଚାଧିଷ୍ଠାଯ ଧର୍ମାତ୍ମା ତଂ ରଥଂ ଵିସସର୍ଜ ହ। ଆଦିକାଲେ ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ତୁ ଵ୍ଯଭଜତ୍କରମୀଶ୍ଵରଃ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ନରେ, ପାଞ୍ଚଟି ଆଧାର ରଖି, ସେ ରଥକୁ ପଠାଇଲେ। କାର୍ଯ୍ୟର ଆରମ୍ଭରେ, କର୍ମର ନାୟକ ସେଥିରେ ବିଭାଜନ କଲେ।
ନାଘ୍ନତଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ସୌଭଂ ନ ହ୍ଯଶକ୍ତୋ ମହାଯଶାଃ। ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ଯସ୍ତ୍ଵଯଂ ଭଗଵାନୁପିଃ
ଏହି ଦୁଇଜଣେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସୌଭକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେ ଅଶକ୍ତ ଥିଲେ ନୁହେଁ। ଏହି ଭଗବାନ ଉପି ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ସୋଽସ୍ଯ ଭାଗସ୍ତପସ୍ତେପେ ଭାର୍ଗଵୋ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ
ସେ ଭାର୍ଗବ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତାଙ୍କର ଅଂଶ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଶୃଣୁ ରାଜଂସ୍ତତୋ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵଂ ମହାତ୍ମନଃ। ଅଷ୍ଟାଵିଂଶେ ଯୁଗେ ଚାପି ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରଃ ସରଃ
ହେ ରାଜା, ଏବେ ତୁମେ ବିଶ୍ନୁଙ୍କର ମହାତ୍ମା ଅବତାର ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ଏହା ଅଷ୍ଟାବିଂଶତି ଯୁଗରେ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ସରୋବର ନିକଟରେ ଘଟିଥିଲା।
ତିଥୌ ନାଵମିକେ ଜଜ୍ଞେ ତଥା ଦଶରଥାଦପି। କୃତ୍ଵାଽଽତ୍ମାନଂ ମହାବାହୁଶ୍ଚତୁର୍ଧା ଵିଷ୍ଣୁରଵ୍ଯଯଃ
ଅମାବାସ୍ୟା ତିଥିରେ, ସେ ଦଶରଥଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଅବିନାଶୀ ବିଶ୍ନୁ, ବଡ଼ ବାହୁଶାଳୀ, ନିଜକୁ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ କଲେ।
ଲୋକେ ରାମ ଇତି ଖ୍ଯାତସ୍ତେଜସା ଭାସ୍କରୋପମଃ। ପ୍ରସାଦନାର୍ଥଂ ଲୋକସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତତ୍ର ସନାତନଃ
ସେ ଲୋକରେ ରାମ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ରବି ସମାନ। ସେଠାରେ ଚିରଅବିନାଶୀ ବିଶ୍ନୁ ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ।
ଧର୍ମାର୍ଥମେଵ କୌନ୍ତେଯ ଜଜ୍ଞେ ତତ୍ର ମହାଯଶାଃ। ତମପ୍ଯାହୁର୍ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଂ ସର୍ଵଭୂତପତେସ୍ତନୁମ୍
ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଧର୍ମ ପାଇଁ ସେ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଜୀବର ନାଥଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବେ ମଧ୍ୟ କହନ୍ତି।
ଯଜ୍ଞଵିଘ୍ନକରସ୍ତତ୍ର ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ଯ ଭାରତ। ସୁବାହୁର୍ନିହତସ୍ତେନ ମାରୀଚସ୍ତାଡିତୋ ଭୃଶମ୍
ହେ ଭାରତ, ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ବାଧା ଦେଉଥିବା ସୁବାହୁକୁ ସେ ମାରିଦେଲେ, ମାରୀଚକୁ ଭଳିଭାବେ ଆଘାତ କଲେ।
ତସ୍ମୈ ଦତ୍ତାନି ଚାସ୍ରାଣି ଵିଶ୍ଵମିତ୍ରେଣ ଧୀମତା। ଵଧାର୍ଥଂ ସର୍ଵଶତ୍ରୂଣାଂ ଦୁର୍ଵାରାଣି ସୁରୈରପି
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଜ୍ଞାନୀ ମୁନି, ତାଙ୍କୁ ଏମିତି ଅସ୍ତ୍ର ଦେଲେ, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ।
ଵର୍ତମାନେ ମହାଯଜ୍ଞେ ଜନକସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଭଗ୍ନଂ ମାହେଶ୍ଵରଂ ଚାପଂ କ୍ରୀଡତା ଲୀଲଯା ଭୃଶମ୍
ମହାତ୍ମା ଜନକଙ୍କ ମହାୟଜ୍ଞ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ସେ ଖେଳିଖେଳିରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ତତସ୍ତୁ ସୀତାଂ ଜଗ୍ରାହ ଭାର୍ଯାର୍ଥେ ଜାନକୀଂ ଵିଭୁଃ। ନଗରୀଂ ପୁନରାସାଦ୍ଯ ମୁମୁଦେ ତତ୍ର ସୀତଯା
ତାପରେ, ସେ ପ୍ରଭୁ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେହିପରି, ସହରକୁ ଫେରି, ସୀତା ସହ ଆନନ୍ଦ କଲେ।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ପିତ୍ରା ତତ୍ରାଭିଚୋଦିତଃ। କୈକେଯ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯମନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ଵନମଭ୍ଯଵପଦ୍ଯତ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, କୈକେୟୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ, ସେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ।
ଯଃ ସମାଃ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ ଵନେ ଵସନ। ଲକ୍ଷ୍ମଣାନୁଚରୋ ରାମଃ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ
ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ ଚଉଦ ବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ରାମ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ନିୟୋଜିତ ଥିଲେ।
ଚତୁର୍ଦଶ ଵନେ ତୀର୍ତ୍ଵା ତଦା ଵର୍ଷାଣି ଭାରତ। ରୂପିଣୀ ଯସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥା ସୀତେତ୍ଯଭିହିତା ଜନୈଃ
ହେ ଭାରତ, ଚଉଦ ବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟବାସ ପରେ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିଲେ, ଲୋକେ ଯାହାକୁ ସୀତା କହନ୍ତି, ସେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଆକୃତିର ଥିଲେ।
ପୂର୍ଵୋଚିତତ୍ଵାତ୍ସା ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଭର୍ତାରମନୁଶୋଚତି। ଜନସ୍ଥାନେ ଵସନ୍କାର୍ଯଂ ତ୍ରିଦଶାନାଂ ଚକାର ସଃ
ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଲାଗିଥିଲେ, ସେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ପାଇଁ ଶୋକ କରୁଥିଲେ। ଜନସ୍ଥାନରେ ବାସ କରି, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ କାମ କଲେ।
ମାରୀଚଂ ଦୂଷଣଂ ହୁତ୍ଵା ଖରଂ ତ୍ରିଶିରସଂ ତଥା। ଚତୁର୍ଦଶ ସହସ୍ରାଣି ରକ୍ଷସାଂ ଘୋରକର୍ମଣାମ୍
ସେ ମାରୀଚ, ଦୂଷଣ, ଖର, ତ୍ରିଶିରା ଏବଂ ଚଉଦ ହଜାର ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ବଧ କଲେ।
ଜଘାନ ରାମୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ପ୍ରଜାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯ। ଵିରାଧଂ ଚ କବନ୍ଧଂ ଚ ରାକ୍ଷସୌ ଘୋରକର୍ମିଣୌ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ପ୍ରଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ସେମାନେକୁ ବଧ କଲେ। ଏହା ସହିତ, ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବିରାଧ ଏବଂ କବନ୍ଧକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ମାରିଦେଲେ।
ଜଘାନ ଚ ତଦା ରାମୋ ଗନ୍ଧର୍ଵୌ ଶାଷଵିକ୍ଷତୌ। ସ ରାଵଣସ୍ଯ ଭଗିନୀନାସାଚ୍ଛେଦମକାରଯତ୍
ତାପରେ ରାମ ଶାଷ ଏବଂ ବିକ୍ଷତ ନାମକ ଗନ୍ଧର୍ବ ଦୁଇଜଣକୁ ବଧ କଲେ। ସେ ରାବଣଙ୍କ ଭଉଣୀଙ୍କ ନାକ କାଟିଦେଲେ।
ଭାର୍ଯାଵିଯୋଗଂ ତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୃଗଯନ୍ଵ୍ଯଚରଦ୍ଵନମ୍। ସ ତସ୍ମାଦୃଶ୍ଯମୂକଂ ତୁ ଗତ୍ଵା ପମ୍ପାମତୀତ୍ଯ ଚ
ସେ ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହରାଇ ଦୁଃଖରେ ଅରଣ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜି ଘୁରୁଥିଲେ। ପରେ ପମ୍ପା ତଳା ଦେଇ ରୁଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସୁଗ୍ରୀଵଂ ମାରୁତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚକ୍ରେ ମୈତ୍ରୀଂ ତଯୋଃ ସ ଵୈ। ଅଥ ଗତ୍ଵା ସ କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ତଦା ସହ
ସେଠାରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା କଲେ। ତାପରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଗଲେ।
ନିହତ୍ଯ ଵାଲିନଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଵାନରେଦ୍ରଂ ମହାବଲମ୍। ଅଭ୍ଯପିଞ୍ଚତ୍ତଦା ରାମଃ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଵାନରେଶ୍ଵରମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଲିଙ୍କୁ ମାରି, ରାମ ସେଠାରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ରାଜା କରିଦେଲେ।
ତତଃ ସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ରାଜଂସ୍ତ୍ଵରଯା ଵୈ ସମୁତ୍ସୁକଃ। ଵିଚିତ୍ଯ ଵାଯୁପୁତ୍ରେଣ ଲଙ୍କାଦେଶଂ ନିଵେଦିତଃ
ତାପରେ ସେ ଶୂରବୀର ରାଜା, ବହୁତ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲଙ୍କା ଅଞ୍ଚଳର ଖୋଜ ଖବର ପାଇଲେ।