ପୂର୍ଵୈରଜିତପୂର୍ଵାଂଶ୍ଚ ଦ୍ଵୀପନଜଯଦର୍ଜୁନଃ। ଇଦଂ ତୁ କାର୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ବଭୂଵାସଦୃଶଂ ଜନୈଃ
ଅର୍ଜୁନ, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ କେହି ଜିତିନଥିଲେ ଏମିତି ଦ୍ୱୀପଗୁଡିକୁ ଜିତିଥିଲେ, ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
ନ ପୂର୍ଵେ ନାପରେ ତସ୍ଯ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ଗତିଂ ନୃପାଃ। ଯଦର୍ଣଵେ ପ୍ରଯାତସ୍ଯ ଵସ୍ତ୍ରଂ ନ ପରିଷିଚ୍ଯତେ
ତାଙ୍କ ପୂର୍ବରେ କିମ୍ବା ପରେ କେହି ରାଜା ତାଙ୍କର ପଥକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବେନି; ସେ ଯେତେବେଳେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କର ପୋଶାକ ମଧ୍ୟ ପାଣିରେ ଭିଜିଲାନି।
ସୌଵର୍ଣଂ ସର୍ଵମପ୍ଯାସୀଦ୍ଵିମାନଵରମୁତ୍ତମମ୍। ଚତୁର୍ଧା ଵ୍ଯଭଜଦ୍ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ତଦ୍ଵିଭଜ୍ଯାନ୍ଵପାଲଯତ୍
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଜତ ରୂପରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ରାଜମହଳରେ, ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ଚାରିଟି ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟି ଦେଲେ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗକୁ ନିଜେ ଦେଖାଶୁଣା କଲେ।
ଏକାଂଶେନାହରତ୍ସେନାମେକାଂଶେନାଵସଦ୍ଗୃହାନ୍। ଯସ୍ତୁ ତସ୍ଯ ତୃତୀଯାଂଶୋ ରାଜ୍ଞୋଽଭୂଜ୍ଜନସଙ୍ଗ୍ରହେ
ଏକ ଭାଗରେ ସେ ସେନାକୁ ଚଳାଇଲେ, ଆଉ ଏକ ଭାଗରେ ନିଜ ଘରେ ବସିଲେ; ତୃତୀୟ ଭାଗରେ ସେ ରାଜା ଲୋକମାନେ ମିଶିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କଲେ।
ଆପ୍ତଃ ପରମକଲ୍ଯାଣସ୍ତେନ ଯଜ୍ଞାନକଲ୍ପଯତ୍। ଯେ ଦସ୍ଯଵୋ ଗ୍ରାମଚରା ଅରମ୍ଯେ ଚ ଵସନ୍ତି ଯେ
ଅତ୍ୟଧିକ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇ ପରେ, ସେ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ; ଯେଉଁମାନେ ଗ୍ରାମ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ଚୋରି-ଡକାୟତି କରୁଥିଲେ—
ଚତୁର୍ଥେନ ତୁ ସୋଂଽଶେନ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପ୍ରତ୍ଯଷେଧଯତ୍। ଦ୍ଵାରାଣି ନାପିଧୀଯନ୍ତେ ପୁରେଷୁ ନଗରେଷୁ ଚ
ଚତୁର୍ଥ ଭାଗରେ ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦମନ କଲେ; ଏହି ରାଜ୍ୟର ଗାଁ ଓ ସହରରେ କେବେ ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ ହୁଏନି।
ସ ଏଵ ରାଷ୍ଟ୍ରପାଲୋଽଭୂତ୍ସ୍ରୀପାଲୋଽଭଵଦର୍ଜୁନଃ। ସ ଏଵାସୀଦ୍ଜାପାଲଃ ସଃ ଗୋପାଲୋ ଵିଶାମ୍ପତେ
ସେ ରାଜ୍ୟର ରକ୍ଷକ ହେଲେ, ଅର୍ଜୁନ ଧନ-ସମ୍ପଦର ରକ୍ଷା କଲେ; ସେ ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷା କଲେ, ଗୋମାସ୍ତଙ୍କର ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷକ ହେଲେ, ହେ ଜନପତି।
ଶତଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣାମନୁଶିଷ୍ଯାର୍ଜୁନୋ ମହୀମ୍। ଦତ୍ତାତ୍ରେଯପ୍ରସାଦେନ ଏଵଂ ରାଜ୍ଯଂ ଚକାର ସଃ
ଶତ ହଜାର ବର୍ଷ ଅର୍ଜୁନ ଏଇ ଭୂମିକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ; ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କର କୃପାରେ ସେ ଏଭଳି ରାଜ୍ୟ କଲେ।
ଏଵଂ ବହୂନି କର୍ମାଣି ଚକ୍ରେ ଲୋକହିତାଯ ସଃ।। ଦତ୍ତାତ୍ରେଯ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵୋ ହ୍ଯଯଂ ହରେଃ। କଥିତୋ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଟ ଶୃଣୁ ଭୂଯୋ ମହାତ୍ମନଃ
ଏଭଳି ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ ସେ ଲୋକଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ କଲେ; ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ଅବତାର ହରିଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟୁଟ ଅଛି, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କର କଥା ଆଉ ଶୁଣ।
ତଥା ଭୃଗୁକୁଲେ ଜନ୍ମ ଯଦର୍ଥଂ ଚ ମହାତ୍ମନଃ। ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵଶ୍ଚ ଵୈଷ୍ଣଵଃ
ଏବେ ଭୃଗୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ଓ ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣ; ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ଅବତାର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟୁଟ।
ଜମଦଗ୍ନିସୁତୋ ରାଜନ୍ତ୍ରାମୋ ନାମ ସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ହେହଯାନ୍ତକରୋ ରାଜନ୍ସ ରାମୋ ବଲିନାଂ ଵରଃ
ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ, ରାଜା, ରାମ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ, ସେ ବହୁତ ପ୍ରବଳ ଓ ଶୂର; ସେ ହେହୟ ରାଜାଙ୍କୁ ସଂହାର କଲେ, ରାଜା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବଳବାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ।
କାର୍ତାଵୀର୍ଯୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ବଲେନାପ୍ରତିମସ୍ତଦା। ରାମେଣ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେନ ହତୋ ଵିଷମମାଚରନ୍
କାର୍ତ୍ତାବୀର୍ୟ, ଅତିଶୟ ପ୍ରବଳ ଓ ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍ଠୁର ଭାବେ ବଧ ହେଲେ।
ତଂ କାର୍ତଵୀର୍ଯଂ ରାଜାନଂ ହେହଯାନାମରିନ୍ଦମମ୍। ରଥସ୍ଥଂ ପାର୍ଥିଵଂ ରାମଃ ପାତଯିତ୍ଵାଽଵଧୀଦ୍ରଣେ
ହେହୟମାନଙ୍କ ରାଜା, କାର୍ତ୍ତାବୀର୍ୟ, ରଥରେ ବସିଥିବା ସେଇ ରାଜାଙ୍କୁ ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ି ମାରିଦେଲେ।
ଜମ୍ଭସ୍ଯ ଯଜ୍ଞଂ ହତ୍ଵା ସ ଋତ୍ଵିଜଶ୍ଚୈଵ ସଂସ୍ତରେ। ଜମ୍ଭସ୍ଯ ମୂର୍ଧ୍ନି ଭେତ୍ତା ଚ ହନ୍ତା ଚ ଶତଦୁନ୍ଦୁଭେଃ
ଜମ୍ଭଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଓ ସେଠାରେ ଥିବା ପୁରୋହିତମାନେଂକୁ ସେ ଧ୍ୱଂସ କଲେ; ଜମ୍ଭଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ ଶତଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।
ସ ଏଷ କୃଷ୍ଣୋ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଜାତୋ ଭୃଗୁଷୁ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ସହସ୍ରବାହୁମୁଦ୍ଧର୍ତୁଂ ସହସ୍ରଜିତମାହଵେ
ଏହି କୃଷ୍ଣ, ଗୋବିନ୍ଦ, ଭୃଗୁ ବଂଶରେ ପ୍ରବଳ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ହଜାର ହସ୍ତିକୁ ଦମନ କରିବା ଓ ସହସ୍ରଜିତ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇବା ପାଇଁ।
କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ଚତୁଷ୍ପଷ୍ଟିମଯୁତାନି ମହାଯଶାଃ। ସରସ୍ଵତ୍ଯାଂ ସମେତାନି ଏଷ ଵୈ ଧନୁଷାଽଜଯତ୍
ସେ ମହାନ୍ତି ଯଶସ୍ୱୀ, ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ପାଖରେ ଏକଠା ହୋଇଥିବା ଚଉଷଠି ହଜାର କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ନିଜ ଧନୁଷ ଦ୍ୱାରା ଜିତିଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଦ୍ଵିଷାଂ ଧେ ତସ୍ମିନ୍ମହସ୍ରାଣି ଚତୁର୍ଦଶ। ପୁନର୍ଜଘାନ ଶୂରାଣାମତିକ୍ରୂରୋ ରଥର୍ଷଭଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ୱେଷୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଚଉଦ ହଜାରଙ୍କୁ ସେ ମାରିଦେଲେ; ପୁଣି, ସେ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ରଥୀ ଶୂରମାନେଂକୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କଲେ।
ତତୋ ରାଜ୍ଞାଂ ସହସ୍ରଂ ସ ଭଙ୍କ୍ତା ପୂର୍ଵମରିନ୍ଦମଃ। ସହସ୍ରଂ ମୁସଲେନାହନ୍ସହସ୍ରମୁଦକୃନ୍ତତ
ତା’ପରେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା ସେ ଆଗରୁ ଏକ ହଜାର ରାଜାଙ୍କୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ଏକ ହଜାରଙ୍କୁ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ଏକ ହଜାରଙ୍କୁ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା କାଟିଦେଲେ।
ଚତୁର୍ଦଶସହସ୍ରାଣି କୃଣଦୂମମପାଯଯତ୍। ଶିଷ୍ଟାନ୍ବ୍ରହ୍ମଦ୍ଵିଷୋ ଜିତ୍ଵା ତତୋଽସ୍ନାଯତ ଭାର୍ଗଵଃ
ଚଉଦ ହଜାରକୁ ଧୂଳି କରି ନଷ୍ଟ କଲେ; ଅବଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ୱେଷୀମାନେଂକୁ ଜିତି ଭାର୍ଗବ ପରେ ସ୍ନାନ କଲେ।
ରାମରାମେତ୍ଯମିକ୍ରୁଷ୍ଟୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାର୍ଦିତୈଃ। ନିଘ୍ନଞ୍ଶତସହସ୍ରାଣି ରାମଃ ପରଶୁନାଭିଭୂଃ
‘ରାମ, ରାମ’ ବୋଲି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେଂକୁ ଭୟ କରି ଡାକିଲେ; ପରଶୁଧାରୀ ରାମ ଶତ-ହଜାର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
ନ ହ୍ଯମୃଷ୍ଯତ ତାଂ ଵାଚମାର୍ତୈର୍ଭୃଶମୁଦୀରିତାମ୍। ଭୃଗୋ ରାମାଭିଧାଵେତି ଯଦାଽକ୍ରନ୍ଦନ୍ଦ୍ଵିଜାତଯଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୟଭୀତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେଇ କଠୋର କଥାକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେମାନେ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ, 'ଭୃଗୁ! ରାମ!'
କାଶ୍ମୀରାନ୍ଦରଦାନ୍କୁନ୍ତୀନ୍କ୍ଷୁଦ୍ରକାନ୍ମାଲଵାଞ୍ଛଵାନ୍। ଚେଦିକାଶିକରୂଶାଂଶ୍ଚ ଋଷିକାନ୍କ୍ରଥକୈଶିକାନ୍
କାଶ୍ମୀରୀ, ଦରଦ, କୁନ୍ତୀ, କ୍ଷୁଦ୍ରକ, ମାଳବ, ଶବ, ଚେଦି, କାଶୀ, କରୂଷ, ଋଷିକ ଓ କ୍ରଥକୈଶିକ—
ଅଙ୍ଗାନ୍ଵଙ୍ଗାନ୍କଲିଙ୍ଗାଂଶ୍ଚ ମାଗଧାନ୍କାଶିକୋସଲାନ୍। ରାତ୍ରାଯଣାନ୍ଵୀତିହୋତ୍ରାନ୍କିରାତାନ୍କାର୍ତିକାଵତାନ୍
ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ, କଳିଙ୍ଗ, ମାଗଧ, କାଶୀ, କୋଶଳ, ରାତ୍ରାୟଣ, ବୀତିହୋତ୍ର, କିରାତ ଓ କାର୍ତ୍ତିକାବତ—
ଏତାନନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ରାଜନ୍ଯାନ୍ଦେଶେଦେଶେ ସହସ୍ରଶଃ। ନିକୃତ୍ଯ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈଃ ସମ୍ପ୍ରଦାଯ ଵିଵସ୍ଵତେ
ଏହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜାମାନେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶରେ ହଜାର-ହଜାର, ତାଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବଧ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ।
କୀର୍ଣା କ୍ଷତ୍ରିଯକୋଟୀଭିର୍ମେରୁମନ୍ଦରଭୂଷଣା। ତ୍ରିଃ ସପ୍ତକୃତ୍ଵଃ ପୃଥିଵୀ ତେନ ନିଃକ୍ଷତ୍ରିଯା କୃତା
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଦେଶକୁ ଭରିଦେଲେ, ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଢାକିଗଲା; ସେ ସତରେ ତିନିଥର ପୃଥିବୀକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟଶୂନ୍ୟ କଲେ।
କୃତ୍ଵା ନିଃକ୍ଷତ୍ରିଯାଂ ଚୈଵ ଭାର୍ଗଵଃ ସ ମହାଯଶାଃ। ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପକଵର୍ଣସ୍ଯ ଜୀଵଞ୍ଜୀଵନିଭସ୍ଯ ଚ
ଭୃଗୁବଂଶୀ ସେ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ନର, ପୃଥିବୀକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମୁକ୍ତ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପ ପୋକା ଓ ଜୀବମାନଙ୍କ ରଙ୍ଗର ରକ୍ତରେ ନଦୀ ଓ ଝିଲିକୁ ପୂରିଦେଲେ।
ପୂରଯିତ୍ଵା ଚ ସରିତଃ କ୍ଷତଜସ୍ଯ ସରାଂସି ଚ। ଚକାର ତର୍ପଣଂ ଵୀରଃ ପିତୄଣାଂ ତାସୁ ତେଷୁ ଚ
ନଦୀ ଓ ପୋଖରୀ ରକ୍ତରେ ପୂରିଯିବା ପରେ, ସେ ଶୂରବୀର ତାହିଁରେ ନିଜ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କଲେ।
ସର୍ଵାନଷ୍ଟାଦଶ ଦ୍ଵୀପାନ୍ଵଶମାନୀଯ ଭାର୍ଗଵଃ। ସୋଽଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରାଣି ନରମେଧଶତାନି ଚ
ଭୃଗୁପୁତ୍ର ସମସ୍ତ ଅଠାରୋଟି ଦ୍ୱୀପକୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ଆଣି, ହଜାର-ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଶତ-ଶତ ନରମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ଇଷ୍ଟ୍ଵା ସାଗରପର୍ଯନ୍ତାଂ କାଶ୍ଯପାଯ ମହୀଂ ଦଦୌ। ତସ୍ଯାଗ୍ରେଣାନୁପର୍ଯେତି ଭୂମିଂ କୃତ୍ଵା ଵିପାଂସୁଲାମ୍
ସମୁଦ୍ରପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ଯଜ୍ଞ କରି, ସେ ମାଟିକୁ ଧୂଳିହୀନ କରି, କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।
ତତଃ କାଲକୃତାଂ ସତ୍ଯାଂ ଭାର୍ଗଵାଯ ମହାତ୍ମନେ। ଗାଧାମପ୍ଯତ୍ର ଗାଯନ୍ତି ଯେ ପୁରାଣଵିଦୋ ଜନାଃ
ତାପରେ, ସତ୍ୟ କଥା ଅନୁସାରେ, ମହାତ୍ମା ଭୃଗୁବଂଶୀଙ୍କ ବିଷୟରେ କାଳକୃତ ଗାଥା, ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଗାଧିଙ୍କ ସହିତ ଗାନ୍ତି।