ତଦ୍ଧି ରୂପମୁପେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଦେଵଦାନଵମାନଵାଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଂମୁମୁହୁଃ ସର୍ଵେ ଵିଷ୍ଣୁତେଜୋଽଭିପୀଡିତାଃ
ଉପେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସେ ରୂପ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବ, ଦାନବ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତେଜରେ ଅତିଭାରିତ ହୋଇ ଅବାକ୍ ହୋଇଗଲେ।
ବଲିର୍ବଦ୍ଧୋଽଭିମାନୀ ଚ ଯଜ୍ଞଵାଟେ ମହାତ୍ମନା। ଵିରୋଚନକୁଲଂ ସର୍ଵଂ ପାତାଲେ ଵିନିଵେଶିତମ୍
ଅଭିମାନୀ ବଳି, ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ସେ ମହାନ ଆତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧାଗଲେ; ବିରୋଚନଙ୍କ ସମସ୍ତ ବଂଶ ପାତାଳକୁ ପଠାଯିଲା।
ଏଵଂଵିଧାନି କର୍ମାଣି କୃତ୍ଵା ଗରୁଡାଵାହନଃ। ନ ଵିସ୍ମଯମୁପାଗଚ୍ଛତ୍ପାରମେଷ୍ଠ୍ଯେନ ତେଜସା
ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଗରୁଡ଼ାରେ ଚଢ଼ିଥିବା ସେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଜ ଥିବାରୁ କେବେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ।
ସ ସର୍ଵମସୁରୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ସମ୍ପ୍ରଦାଯ ଶଚୀପତେଃ। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଚ ଦଦୌ ଶକ୍ରେ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦାନଵସୂଦନଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଆସୁରୀ ଧନ-ସମ୍ପତି ଶଚୀପତିଙ୍କୁ ଦେଇ, ବିଷ୍ଣୁ, ଦାନବ-ନାଶକ, ତିନି ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।
ଏଷ ତେ ଵାମନୋ ନାମ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵୋ ମହାତ୍ମନଃ। ଵେଦଵିଦ୍ଭିର୍ଦ୍ଵିଜୈରେତଚ୍ଛ୍ରୂଯତେ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଯଶଃ। ମାନୁଷେଷୁ ତତୋ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵାଂସ୍ତଥା ଶୃଣୁ
ଏହା ହେଉଛି ବାମନ ନାମର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅବତାର, ଯିଏ ମହାତ୍ମା ଭାବରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛନ୍ତି। ବେଦ ଜଣା ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣାନ୍ତି। ଏବେ ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅବତାର ବିଷୟରେ ଆଉ ଶୁଣ।
ଵିଷ୍ଣୋଃ ପୁନର୍ମହାଭାଗଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵୋ ମହାତ୍ମନଃ। ଦତ୍ତାତ୍ରେଯ ଇତି ଖ୍ଯାତ ଋଷିରାସୀନ୍ମହାଯଶାଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏକ ଅନ୍ୟ ମହାତ୍ମା ଅବତାର ହେଉଛି ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ନାମକ ଋଷି, ଯିଏ ବଡ଼ କ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ଥିଲେ।
ତେନ ନଷ୍ଟେଷୁ ଵେଦେଷୁ କ୍ରିଯାସୁ ଚ ମଖେଷୁ ଚ। ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯେ ଚ ସଙ୍କୀର୍ଣେ ଧର୍ମେ ଶିଥିଲତାଂ ଗତେ
ଯେତେବେଳେ ବେଦ ହରାଇଯାଇଥିଲା, କ୍ରିୟା ଓ ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଧର୍ମ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଥିଲା—
ଅଭଵର୍ଧତି ଚାଧର୍ମେ ସତ୍ଯେ ନଷ୍ଟେ ସ୍ଥିତେଽନୃତେ। ପ୍ରଜାସୁ କ୍ଷୀଯମାଣାସୁ ଧର୍ମେ ଚାମୂଲତାଂ ପତେ
ଏବେ ଅଧର୍ମ ବଢିଗଲା, ସତ୍ୟ ହରାଇଗଲା, ଅସତ୍ୟ ବ୍ୟାପିଗଲା; ଲୋକମାନେ କମିଯାଇଥିଲେ, ଧର୍ମ ମୂଳସହିତ ଉପେକ୍ଷିତ ହୋଇଗଲା।
ସଯଜ୍ଞାଃ ସକ୍ରିଯା ଵେଦାଃ ପ୍ରତ୍ଯାନୀତା ହି ତେନ ଵୈ। ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯମସଙ୍କୀର୍ଣଂ କୃତଂ ତେନ ମହାତ୍ମନା
ସେ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ବେଦ, ଯଜ୍ଞ ଓ କ୍ରିୟାକୁ ପୁନଃ ଫେରାଇଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା ପୁନଃ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଗଲା।
ସ ଏଵ ଵୈ ଯଦା ପ୍ରାଦାଦ୍ଧୈହଯାଧିପତେର୍ଵରମ୍। ତଂ ହୈହଯାନାମଧିପସ୍ତ୍ଵର୍ଜୁନୋଽଭିପ୍ରସାଦଯନ୍
ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଯିଏ ହେହୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଏକ ଭଲ ବର ଦେଇଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ହେହୟ ରାଜା ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର କୃପା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ।
ଵନଂ ପର୍ଯଚରନ୍ସମ୍ଯକ୍ଛୁଶ୍ରୂଷୁରନୁସୂଯକଃ। ନିର୍ମମୋ ନିରହଙ୍କାରୋ ଦୀର୍ଘକାଲମତୋଷଯତ୍
ଅର୍ଜୁନ ଅନ୍ୟେଇ ନିର୍ମମ ଓ ନିରହଂକାର ଭାବରେ ବନରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କୁ ସେବା କରି, ତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଥିଲେ।
ଆରାଧ୍ଯ ଦତ୍ତାତ୍ରେଯଂ ହି ଅଗୃଙ୍ଣାତ୍ସ ଵରାନିମାନ୍। ଆପ୍ତାଦାପ୍ତତରାନ୍ଵିପ୍ରାଦ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ଵିଦ୍ଵନ୍ନିଷେଵିତାତ୍
ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି, ଅର୍ଜୁନ ବିଦ୍ୱାନ ଓ ବେଶି ବିଦ୍ୱାନ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଋଷିଙ୍କଠାରୁ ଏହି ବରଗୁଡିକୁ ପାଇଥିଲେ।
ଋତେଽମରତ୍ଵଂ ଵିପ୍ରେଣ ଦତ୍ତାତ୍ରେଯେଣ ଧୀମତା। ଵରୈଶ୍ଚତୁର୍ଭିଃ ପ୍ରଵୃତ ଇମାନ୍ଵଵ୍ରେ ଵରାନ୍ନୃପଃ
ଅମରତ୍ୱ ଛଡ଼ା, ଯାହା ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ଦେଲେନି, ରାଜା ଚାରିଟି ବର ଚୟନ କଲେ।
ଶ୍ରୀମାନ୍ମନସ୍ଵୀ ବଲଵାନ୍ସତ୍ଯଵାଗନସୂଯକଃ। ସହସ୍ରବାହୁର୍ଭୂଯାସମେଷୁ ମେ ପ୍ରଥମୋ ଵରଃ
ମୁଁ ଶ୍ରୀମାନ୍, ଉଚ୍ଚ ଚିନ୍ତାଧାରା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଅନସୂୟୀ ହେବି; ମୋର ହଜାରଟି ବାହୁ ହେଉ—ଏହି ମୋର ପ୍ରଥମ ବର।
ଜରାଯୁଜାଣ୍ଡଜଂ ସର୍ଵଂ ସର୍ଵଂ ଚୈଵ ଚରାଚରମ୍। ଶାସ୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ଧର୍ମେଣ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ତ୍ଵେଷ ମେ ଵରଃ
ମୁଁ ଚାହେଁ, ଗର୍ଭ ଓ ଡିଂଗାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତକୁ ଧର୍ମରେ ଶାସନ କରିବି—ଏହି ମୋର ଦ୍ୱିତୀୟ ବର।
ପିତୃନ୍ଦେଵାନୃଷୀନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ଯଜେଯଂ ଵିପୁଲୈର୍ମଖୈଃ। ଅମିତ୍ରାଂଶ୍ଚ ଶିତୈର୍ବାଣୈସ୍ତୃତୀଯୋ ଵ୍ରର ଏଷ ମେ
ମୁଁ ପିତୃ, ଦେବ, ଋଷି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରି ଉତ୍ସର୍ଗ କରିବି; ମୋର ଶତ୍ରୁମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଜିତିବି—ଏହି ମୋର ତୃତୀୟ ବର।
ଯସ୍ଯ ନାସୀନ୍ନ ଭଵିତା ନ ଚାସ୍ତି ସଦୃଶଃ ପୁମାନ୍। ଇହ ଵା ଦିଵି ଵା ଲୋକେ ସ ମେ ହନ୍ତା ଭଵେଦିତି
ଏଠି କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ, ଏହି ଜଗତରେ କେହି ମୋ ସମାନ ନଥିବେ, ନ ଥିଲେ, ନ ହେବେ; ମୋର ହନ୍ତା ଛଡ଼ା କେହି ମୋ ସମାନ ନ ହେଉ।
ସୋଽର୍ଜୁନଃ କୃତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଵରଃ ପୁତ୍ରୋଽଭଵଦ୍ଯୁଧି। ସ ସହସ୍ରଂ ସହସ୍ରାଣାଂ ମାହିଷ୍ମତ୍ଯାମଵର୍ଧତ
ଏଭଳି ଅର୍ଜୁନ, କୃତବୀର୍ୟଙ୍କର ପୁତ୍ର, ବର ପାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ପୁତ୍ର ହେଲେ; ମାହିଷ୍ମତୀରେ ସେ ହଜାର ମଧ୍ୟରେ ହଜାର ହେଲେ।
ସ ଭୂମିମଖିଲାଂ ଜିତ୍ଵା ଦ୍ଵୀପାଂଶ୍ଚାପି ସମୁଦ୍ରିଣଃ। ନଭସୀଵାଜ୍ଵଲତ୍ସୂର୍ଯଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ କର୍ମଭିର୍ଜୁନଃ
ସେ ଅର୍ଜୁନ ପୃଥିବୀ ଓ ସମୁଦ୍ର ଘିରିଥିବା ଦ୍ୱୀପଗୁଡିକୁ ଜିତି, ନିଜ ସୁକୃତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆକାଶରେ ତପିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ଵୀପଂ କଶେରୁଂ ଚ କାମଦ୍ଵୀପଂ ଗଭସ୍ତିତମ୍। ଗନ୍ଧର୍ଵଵରୁଣଦ୍ଵୀପଂ ସୌହୃଷ୍ଟମମିତପ୍ରଭଃ
ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୱୀପ, କଶେରୁ, କାମଦ୍ୱୀପ, ଗଭସ୍ତିମତ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଭରୁଣଦ୍ୱୀପ, ଏବଂ ଆନନ୍ଦ ଓ ଅସୀମ ଚମକ ଥିବା ଦ୍ୱୀପଗୁଡିକୁ ଜିତିଥିଲେ।
ପୂର୍ଵୈରଜିତପୂର୍ଵାଂଶ୍ଚ ଦ୍ଵୀପନଜଯଦର୍ଜୁନଃ। ଇଦଂ ତୁ କାର୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ବଭୂଵାସଦୃଶଂ ଜନୈଃ
ଅର୍ଜୁନ, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ କେହି ଜିତିନଥିଲେ ଏମିତି ଦ୍ୱୀପଗୁଡିକୁ ଜିତିଥିଲେ, ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
ନ ପୂର୍ଵେ ନାପରେ ତସ୍ଯ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ଗତିଂ ନୃପାଃ। ଯଦର୍ଣଵେ ପ୍ରଯାତସ୍ଯ ଵସ୍ତ୍ରଂ ନ ପରିଷିଚ୍ଯତେ
ତାଙ୍କ ପୂର୍ବରେ କିମ୍ବା ପରେ କେହି ରାଜା ତାଙ୍କର ପଥକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବେନି; ସେ ଯେତେବେଳେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କର ପୋଶାକ ମଧ୍ୟ ପାଣିରେ ଭିଜିଲାନି।
ସୌଵର୍ଣଂ ସର୍ଵମପ୍ଯାସୀଦ୍ଵିମାନଵରମୁତ୍ତମମ୍। ଚତୁର୍ଧା ଵ୍ଯଭଜଦ୍ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ତଦ୍ଵିଭଜ୍ଯାନ୍ଵପାଲଯତ୍
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଜତ ରୂପରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ରାଜମହଳରେ, ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ଚାରିଟି ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟି ଦେଲେ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗକୁ ନିଜେ ଦେଖାଶୁଣା କଲେ।
ଏକାଂଶେନାହରତ୍ସେନାମେକାଂଶେନାଵସଦ୍ଗୃହାନ୍। ଯସ୍ତୁ ତସ୍ଯ ତୃତୀଯାଂଶୋ ରାଜ୍ଞୋଽଭୂଜ୍ଜନସଙ୍ଗ୍ରହେ
ଏକ ଭାଗରେ ସେ ସେନାକୁ ଚଳାଇଲେ, ଆଉ ଏକ ଭାଗରେ ନିଜ ଘରେ ବସିଲେ; ତୃତୀୟ ଭାଗରେ ସେ ରାଜା ଲୋକମାନେ ମିଶିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କଲେ।
ଆପ୍ତଃ ପରମକଲ୍ଯାଣସ୍ତେନ ଯଜ୍ଞାନକଲ୍ପଯତ୍। ଯେ ଦସ୍ଯଵୋ ଗ୍ରାମଚରା ଅରମ୍ଯେ ଚ ଵସନ୍ତି ଯେ
ଅତ୍ୟଧିକ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇ ପରେ, ସେ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ; ଯେଉଁମାନେ ଗ୍ରାମ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ଚୋରି-ଡକାୟତି କରୁଥିଲେ—
ଚତୁର୍ଥେନ ତୁ ସୋଂଽଶେନ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପ୍ରତ୍ଯଷେଧଯତ୍। ଦ୍ଵାରାଣି ନାପିଧୀଯନ୍ତେ ପୁରେଷୁ ନଗରେଷୁ ଚ
ଚତୁର୍ଥ ଭାଗରେ ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦମନ କଲେ; ଏହି ରାଜ୍ୟର ଗାଁ ଓ ସହରରେ କେବେ ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ ହୁଏନି।
ସ ଏଵ ରାଷ୍ଟ୍ରପାଲୋଽଭୂତ୍ସ୍ରୀପାଲୋଽଭଵଦର୍ଜୁନଃ। ସ ଏଵାସୀଦ୍ଜାପାଲଃ ସଃ ଗୋପାଲୋ ଵିଶାମ୍ପତେ
ସେ ରାଜ୍ୟର ରକ୍ଷକ ହେଲେ, ଅର୍ଜୁନ ଧନ-ସମ୍ପଦର ରକ୍ଷା କଲେ; ସେ ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷା କଲେ, ଗୋମାସ୍ତଙ୍କର ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷକ ହେଲେ, ହେ ଜନପତି।
ଶତଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣାମନୁଶିଷ୍ଯାର୍ଜୁନୋ ମହୀମ୍। ଦତ୍ତାତ୍ରେଯପ୍ରସାଦେନ ଏଵଂ ରାଜ୍ଯଂ ଚକାର ସଃ
ଶତ ହଜାର ବର୍ଷ ଅର୍ଜୁନ ଏଇ ଭୂମିକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ; ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କର କୃପାରେ ସେ ଏଭଳି ରାଜ୍ୟ କଲେ।
ଏଵଂ ବହୂନି କର୍ମାଣି ଚକ୍ରେ ଲୋକହିତାଯ ସଃ।। ଦତ୍ତାତ୍ରେଯ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵୋ ହ୍ଯଯଂ ହରେଃ। କଥିତୋ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଟ ଶୃଣୁ ଭୂଯୋ ମହାତ୍ମନଃ
ଏଭଳି ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ ସେ ଲୋକଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ କଲେ; ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ଅବତାର ହରିଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟୁଟ ଅଛି, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କର କଥା ଆଉ ଶୁଣ।
ତଥା ଭୃଗୁକୁଲେ ଜନ୍ମ ଯଦର୍ଥଂ ଚ ମହାତ୍ମନଃ। ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵଶ୍ଚ ଵୈଷ୍ଣଵଃ
ଏବେ ଭୃଗୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ଓ ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣ; ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ଅବତାର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟୁଟ।