ତତୋ ନାରାଯଣୋ ଦେଵଃ ସର୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରପିତାମହଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରପିତାମହ, ଦେବତା ନାରାୟଣ ଦେଖାଦେଲେ।
ଅଵ୍ଯକ୍ତୋ ଵ୍ଯକ୍ତଲିଙ୍ଗସ୍ଥୋ ଯ ଏଵ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ। ନରନାରାଯଣୋ ଭୂତ୍ଵା ହରିରାସୀଦ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ଯିଏ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସେଇ ପବିତ୍ର ପ୍ରଭୁ ନର ଓ ନାରାୟଣ ଭାବେ ଅବତାର ନେଇଥିଲେ, ଏହି ହରି ଥିଲେ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
ବ୍ରହ୍ମା ଚ ଶକ୍ରଃ ସୂର୍ଯଶ୍ଚ ଧର୍ମଶ୍ଚୈଵ ସନାତନଃ। ବହୁଶଃ ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମା ପ୍ରାଦୁର୍ଭଵତି କାର୍ଯତଃ। ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵାଂସ୍ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦିଵ୍ଯାନ୍ଦେଵଗଣୈର୍ଯୁତାନ୍
ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ସନାତନ ଧର୍ମ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ଅନେକଥର କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅବତାର ନେଇଥାନ୍ତି; ମୁଁ ସେହି ଦିବ୍ୟ ଅବତାରମାନେ, ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ, କହିବି।
ସୁପ୍ତ୍ଵା ଯୁଗସହସ୍ରଂ ସ ପ୍ରାଦୁର୍ଭଵତି କାର୍ଯଵାନ୍। ଅନେକବହୁସାହସ୍ରୈର୍ଦେଵଦେଵୋ ଜଗତ୍ପତିଃ
ହଜାର ଯୁଗ ଶୁଇ ରହି, ସେଇ ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ସ୍ୱାମୀ, ଅନେକ ହଜାର ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଉଠିବେ।
ବ୍ରହ୍ମାଣଂ କପିଲଂ ଚୈଵ ପରମେଷ୍ଠିଂ ତଥୈଵ ଚ। ଦେଵାନ୍ସପ୍ତର୍ଷିଭିଶ୍ଚୈଵ ଶଙ୍କରଂ ଚ ମହାଯଶାଃ
ସେ ବ୍ରହ୍ମା, କପିଳ, ପରମେଷ୍ଠି, ସପ୍ତ ଋଷି ସହିତ ଦେବମାନେ ଓ ମହାଯଶସ୍ବୀ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ସନତ୍କୁମାରଂ ଭଗଵାନ୍ମନୁଂ ଚୈଵ ପ୍ରଜାପତିମ୍। ପୁରା ଚକ୍ରେ ଚ ଦେଵାଦିଃ ପ୍ରଦୀପ୍ତାଗ୍ନିସମପ୍ରଭଃ
ଭଗବାନ ସନତ୍କୁମାର, ପ୍ରଜାପତି ମନୁ ଓ ଦେବମାନେ, ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅବସ୍ଥାରେ, ପ୍ରଥମେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଯେନ ଚାର୍ଣଵମଧ୍ଯସ୍ଥୌ ନଷ୍ଟେସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମେ। ନଷ୍ଟଦେଵାସୁରଵରେ ପ୍ରନଷ୍ଟୋରଗରାକ୍ଷସେ
ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ ନଷ୍ଟ ହୋଇ, ମଧ୍ୟ ସମୁଦ୍ରରେ ଲୁଚିଯାଇଥିଲେ, ଦେବ-ଅସୁର, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ—
ଯୋଦ୍ଧୁକାମୌ ସୁଦୁର୍ଧର୍ଷୌ ଭ୍ରାତରୌ ମଧୁକୈଠଭୌ। ହତୌ ଭଗଵତା ତେନ ତତୋ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରଂ ପରମ୍
ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଓ ଦୁର୍ଜୟ, ସେଇ ଦୁଇ ଭାଇ ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କୁ ଭଗବାନ ହତ୍ୟା କଲେ, ଏବଂ ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ଦେଲେ।
ଭୂମିଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା କୃତୌ ପୂର୍ଵାଵଜେଯୌ ଦ୍ଵୌ ମହାଽସୁରୌ। ତୌ କର୍ଣମଲସଂଭୂତୌ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ପୃଥିବୀକୁ ବାନ୍ଧି ରଖିଥିବା, ସେଇ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁର, ମହାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କାନର ମେଲୁ ଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ପୂର୍ବେ ଅଜୟ ଥିଲେ।
ମହାର୍ଣଵେ ପ୍ରସ୍ଵପତଃ ଶୈଲରାଜସମୌ ସ୍ଥିତୌ। ତୌ ଵିଵେଶ ସ୍ଵଯଂ ଵାଯୁର୍ବ୍ରହ୍ମଣା ସାଧୁ ଚୋଦିତଃ
ମହାସମୁଦ୍ରରେ ପର୍ବତ ଭଳି ଶୁଇଥିବା ସେମାନେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ସ୍ୱୟଂ ବାୟୁ ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତୌ ଦିଵଂ ଛାଦଯିତ୍ଵା ତୁ ଵଵୃଧାତେ ମହାଽସୁରୌ। ଵାଯୁପ୍ରମାଣୌ ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମା ପର୍ଯମୃଶଚ୍ଛନୈଃ
ସେଇ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁର ଆକାଶକୁ ଢାକି ଦେଇ, ବାୟୁ ପରି ବଡ଼ ହେଲେ; ସେମାନେ ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମା ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଏକଂ ମୃଦୁତରଂ ଵେତ୍ତି କଠିନଂ ଵେତ୍ତି ଚାପରମ୍। ନାମନୀ ତୁ ତଯୋଶ୍ଚକେ ସଵିତା ସଲିଲୋଦ୍ଭଵଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ କୁମଳ, ଅନ୍ୟଜଣେ କଠିନ ବୋଲି ବ୍ରହ୍ମା ଚିହ୍ନିଲେ; ଜଳରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ସବିତା ସେମାନଙ୍କୁ ନାମ ଦେଲେ।
ମୃଦୁସ୍ତ୍ଵଯଂ ମଧୁର୍ନାମ କଠିନଃ କୈଠଭଃ ସ୍ଵଯମ୍। ତୌ ଦୈତ୍ଯୌ କୃତନାମାନୌ ଚେରତୁର୍ବଲଗର୍ଵିତୌ
ଏହି କୁମଳଟିଏ ମଧୁ ନାମ, କଠିନଟିଏ କୈଟଭ; ସେଇ ଦୁଇ ଦାଇତ୍ୟ, ନାମ ପାଇ ବଳର ଗର୍ବରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତୌ ପୁରାଽଥ ଦିଵଂ ସର୍ଵାଂ ପ୍ରାପ୍ତୌ ରାଜନ୍ମହାସୁରୌ। ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯାଥ ଦିଵଂ ସର୍ଵାଂ ଚେରତୁର୍ମଧୁକୈଠଭୌ
ହେ ରାଜା, ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ସେଇ ଦୁଇ ମହାସୁର, ମଧୁ ଓ କୈଟଭ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପହଞ୍ଚି, ଆକାଶକୁ ଢାକି ଦେଇ, ସେଠାରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସର୍ଵମେକାର୍ଣଵଂ ଲୋକଂ ଯୋଦ୍ଧୁକାମୌ ସୁନିର୍ଭଯୌ। ତୌ ଗତାଵସୁରୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ
ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚାହିଁ, ସେମାନେ ଭୟହୀନ ଭାବେ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଏକ ସମୁଦ୍ର ଭାବରେ ଦେଖିଲେ; ଏହା ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରପିତାମହ—
ଏକାର୍ଣଵାମ୍ବୁନିଚଯେ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ। ସ ପଦ୍ମାତ୍ପଦ୍ମନାଭସ୍ଯ ନାଭିଦେଶାତ୍ସମୁତ୍ଥିତାତ୍
ସେଇ ଏକାଟି ସମୁଦ୍ର ଜଳର ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଗଲେ; ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ ନାଭିରୁ ଉଠିଥିବା ପଦ୍ମରୁ ସେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।
ଆସସାଦ ସ୍ଵଯଂ ଜନ୍ମ ତତ୍ପଙ୍କଜମପଙ୍କଜମ୍। ପୂଜଯାମାସ ଵସତିଂ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ
ସେ ନିଜେ ଗଲେ, ସେଇ କାଦ ନଥିବା ପଦ୍ମର ଜନ୍ମ ସ୍ଥାନକୁ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରପିତାମହ, ସେଠି ଥିବା ଆଶ୍ରୟକୁ ପୂଜା କଲେ।
ତାଵୁଭୌ ଜଲଗର୍ଭସ୍ଥୌ ନାରାଯଣଚତୁର୍ମୁଖୌ। ବହୂନ୍ଵର୍ଷାଯୁତାନପ୍ସୁ ଶଯାନୌ ନ ଚ କମ୍ପିତୌ
ସେଇ ଦୁଇଜଣ, ଜଳର ଗର୍ଭରେ ଚାରିମୁହଁ ନେଇଥିଲେ; ଅନେକ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଳରେ ଶୁଇ ରହିଲେ, କେବେ ହେଲେ ନ ହଲେ।
ଅଥ ଦୀର୍ଘସ୍ଯ କାଲସ୍ଯ ତାଵୁଭୌ ମଧୁକୈଠଭୌ। ଆଜଗ୍ମତୁସ୍ତୌ ତଂ ଦେଶଂ ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ଏହାପରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ଦୁଇଁଜଣେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ବସିଥିଲେ।
ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲୋକନାଥସ୍ତୁ ରୋଷାତ୍ସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ। ଉତ୍ପପାତାଥ ଶଯନାତ୍ପଦ୍ମନାଭୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ସେମାନେକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ସ୍ୱାମୀ, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଆଖି ହୋଇ, ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ପଦ୍ମନାଭ ଶୟନ ଉପରୁ ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଘୋରଂ ତଯୋସ୍ତସ୍ଯ ଚ ଭାରତ। ଏକାର୍ଣଵେ ତଦା ଘୋରେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଜଲତାଂ ଗତେ
ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ, ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ ଜଳରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲା, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଓ ମଧୁ କୈଟଭଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ତଦଭୂତ୍ତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ଵର୍ଷସଙ୍ଖ୍ଯାସହସ୍ରଶଃ। ନ ଚ ତାଵସୁରୌ ଯୁଦ୍ଧେ ତଦା ଶ୍ରମମଵାପତୁଃ
ସେଯୁଦ୍ଧ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ଚାଲିଗଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ଦୁଇ ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ଥକିଲେ ନାହିଁ।
ଅଥ ଦୀର୍ଘସ୍ଯ କାଲସ୍ଯ ତୌ ଦୈତ୍ଯୌ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦୌ। ଊଚତୁଃ ପ୍ରୀତମନସୌ ଦେଵଂ ନାରାଯଣଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ଏହିପରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଯୁଦ୍ଧର ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇଥିବା ସେ ଦୁଇ ଦାନବ ଖୁସି ହୃଦୟରେ ଦେବତା ନାରାୟଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପ୍ରୀତୌ ସ୍ଵସ୍ତଵ ଯୁଦ୍ଧେନ ଶ୍ଲାଘ୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ମୃତ୍ଯୁରାଵଯୋଃ। ଆଵାଂ ଜହି ନ ଯତ୍ରୋର୍ଵା ସଲିଲେନ ପିରପ୍ଲୁତା
ତୁମେ ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିଲ, ତାହା ଦେଖି ଆମେ ଖୁସି ହେଲୁ, ତୁମେ ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ। ଆମର ମୃତ୍ୟୁ ତୁମେ ହେଉ, କିନ୍ତୁ ପୃଥିବୀ ଯେଉଁଠି ଜଳରେ ଡୁବିଛି, ସେଠି ଆମକୁ ମାରିବେ ନାହିଁ।
ହତୌ ଚ ତଵ ପୁତ୍ରତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଵ ସୁରୋତ୍ତମ। ଯୋ ହ୍ଯାନାଂ ଯୁଧି ନିର୍ଜେତା ତସ୍ଯାଵାଂ ଵିହିତୌ ସୁତୌ
ଏବଂ ଆମେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଆମେ ତୁମର ପୁଅ ହେବାର ଅଧିକାର ପାଉ। ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମକୁ ହରାଏ, ସେଠି ଆମେ ସେଉଁଠି ପୁଅ ହେବାକୁ ନିୟତ।
ତଯୋସ୍ତୁ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦା ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ। ତୌ ପ୍ରହସ୍ଯ ମୃଧେ ଦୈତ୍ଯୌ ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ଚ ସମପୀଡଯମ୍
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତାପରେ ଭଗବାନ୍ ନାରାୟଣ ହସିଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ମଝିରେ ଦୁଇ ଦାନବଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ହାତରେ ଧରିଲେ।
ଊରୁଭ୍ଯାଂ ନିଧନଂ ଚକ୍ରେ ତାଵୁଭୌ ମଧୁକୈଠବୌ। ତୌ ହତୌ ଚାପ୍ଲୁତୌ ତୋଯେ ଵପୁର୍ଭ୍ଯାମେକତାଂ ଗତୌ
ତାଙ୍କ ଉରୁ ଦ୍ୱାରା ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କଲେ। ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ଦୁଇଁଜଣ ଜଳରେ ପଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଏକାଟି ହେଇଗଲା।
ମେଦୋ ମୁମୁଚତୁର୍ଦୈତ୍ଯୌ ମଜ୍ଜମାନୌ ଜଲୋର୍ମିଭିଃ। ମେଦସା ତଜ୍ଜଲଂ ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ତାଭ୍ଯାମନ୍ତର୍ଦଧେ ତଦା
ସେମାନେ ଜଳରେ ଡୁବିଯିବା ସମୟରେ, ଦୁଇ ଦାନବ ଦେହର ଚର୍ବି ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ଚର୍ବି ଜଳର ତରଙ୍ଗ ସହିତ ସମସ୍ତ ଜଳରେ ଛଡ଼ିଗଲା ଓ ହେଉଁଥିଲା।
ନାରାଯଣଶ୍ଚ ଭଗଵାନସୃଜଦ୍ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ। ଦୈତ୍ଯଯୋର୍ମେଦସା ଛନ୍ନା ସର୍ଵା ରାଜନ୍ଵସୁନ୍ଧରା
ଏହାପରେ ଭଗବାନ୍ ନାରାୟଣ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ରାଜା, ସେ ଦୁଇ ଦାନବଙ୍କ ଚର୍ବି ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଢାକିଯାଇଥିଲା।
ତଦାପ୍ରଭୃତି କୌନ୍ତେଯ ମେଦିନୀତି ସ୍ମୃତା ମହୀ। ପ୍ରଭାଵାତ୍ପଦ୍ମନାଭସ୍ଯ ଶାଶ୍ଵତୀ ଚ କୃତା ନୃଣାମ୍
ତାହାଠାରୁ, ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ପୃଥିବୀକୁ 'ମେଦିନୀ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।