ମାନିନାଂ ବଲିନାଂ ରାଜ୍ଞାଂ ମଧ୍ଯେ ସନ୍ଦର୍ଶିତେ ପଦେ। ଏଵମୁକ୍ତେ ସୁନୀଥସ୍ଯ ସହଦେଵେନ କେଶଵେ
ଅହଂକାରୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେଇ ସ୍ଥାନ ଦେଖାଯାଇଲା, ଏବଂ ସହଦେବ ଏଭଳି କେଶବ ବିଷୟରେ ସୁନୀଥଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସ୍ଵଭାଵରକ୍ତେ ନଯନେ କୋପାଦ୍ରକ୍ତତରେ କୃତେ। ତସ୍ଯ କୋପଂ ସମୁଦ୍ଭୂତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଭୀଷ୍ମଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଜନ୍ମସିଦ୍ଧ ଲାଲ ଥିଲା, କ୍ରୋଧରେ ସେଉଁଠି ଅଧିକ ଲାଲ ହେଲା; ତାଙ୍କର ଏହି କ୍ରୋଧ ଦେଖି, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭୀଷ୍ମ ବୁଝିଲେ।
ଆଚଚକ୍ଷେ ପୁନସ୍ତସ୍ମୈ କୃଷ୍ଣସ୍ଯୈଵୋତ୍ତରାନ୍ଗୁଣାନ୍। ସ ସୁନୀଥଂ ସମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ତାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନ୍ମହୀକ୍ଷିତଃ
ଭୀଷ୍ମ ପୁଣିଥରେ ସୁନୀଥଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ; ସେ ସୁନୀଥ ଓ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ଉଵାଚ ଵଦତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଇଦଂ ମତିମତାଂ ଵରଃ। ସହଦେଵେନ ରାଜାନୋ ଯଦୁକ୍ତଂ କେଶଵଂ ପ୍ରତି। ତତ୍ତଥେତି ଵିଜାନୀଧ୍ଵଂ ଭୂଯଶ୍ଚାତ୍ର ଵିବୋଧତ
ସେ, କଥା କହିବାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କହିଲେ: 'ସହଦେବ ମାଧ୍ୟମରେ ରାଜାମାନେ କେଶବଙ୍କୁ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ଏହା ସଠିକ୍; ଏଠାରେ ଆଉ ଶୁଣନ୍ତୁ।'
ତତୋ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚଃ କାଲେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଜ୍ଞାପନାର୍ଥାଯ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୀଷ୍ମଂ ପୁନରଥାବ୍ରଵୀତ୍
ସେଇ ସମୟରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଣାଇବା ପାଇଁ ପୁଣିଥରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵିସ୍ତରେଣାସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ କର୍ମାଣୀଚ୍ଛାମି ସର୍ଵଶଃ। ଶ୍ରୋତୁଂ ଭଗଵତସ୍ତାନି ପ୍ରବ୍ରଵୀହି ପିତାମହ
ମୁଁ ଏହି ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ; ହେ ପିତାମହ, ଭଗବାନଙ୍କର ସେଗୁଡ଼ିକ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
କର୍ମଣାମାନୁପୂର୍ଵା ଚ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵାଶ୍ଚ ଯେ ଵିଭୋଃ। ଯଥା ଚ ପ୍ରକୃତିଃ କୃଷ୍ଣେ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ପିତାମହ
ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟର କ୍ରମ, ତାଙ୍କର ଅବତାରଗୁଡ଼ିକ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ — ଏହା ସବୁ ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ହେ ପିତାମହ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ଭୀଷ୍ମଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଭରତର୍ଷଭ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରମମିତ୍ରଘ୍ନଂ ତସ୍ମିନ୍ତ୍ରାଜସମାଗମେ
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଭୀଷ୍ମ ରାଜାମାନଙ୍କ ସଭାରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସମକ୍ଷଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯେଵ ଶତକ୍ରତୋଃ। କର୍ମାଣ୍ଯସୁକରାଣ୍ଯନ୍ଯୈରାଚଚକ୍ଷେ ଜନାଧିପ
ବାସୁଦେବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ଯେପରି ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ରାଜା ଅନ୍ୟମାନେ ଯାହା କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।
ଶୃଣ୍ଵତାଂ ପାର୍ଥିଵାନାଂ ଚ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଚାନ୍ତିକେ। ଇଦଂ ମତିମତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କୃଷ୍ଣଂ ପ୍ରତି ଵିଶାମ୍ପତେ
ରାଜାମାନେ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ, ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ମ୍ନୈଵାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଚେଦିରାଜମରିନ୍ଦମମ୍। ଭୀମକର୍ମା ତତୋ ଭୀଷ୍ଣୋ ଭୂଯଃ ସ ଇତମବ୍ରଵୀତ୍
ଚେଦିରାଜ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିନଥିବାଭଳି, ବଳଶାଳୀ ଭୀଷ୍ମ ପୁଣିଥରେ ଏହିପରି କହିଲେ।
ଵର୍ତମାନାମତୀତାଂ ଚ ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ଏବେ ଏବଂ ପୂର୍ବର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଶୁଣ, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
ଈଶ୍ଵରସ୍ଯୋତ୍ତମସ୍ଯୈନାଂ କର୍ମଣାଂ ଗହନାଂ ଗତିମ୍। ଅଵ୍ଯକ୍ତୋ ଵ୍ଯକ୍ତଲିଙ୍ଗସ୍ଥୋ ଯ ଏଷ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ
ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଗଭୀର ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଗତିକୁ ଉତ୍ତମ ଭଗବାନ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି । ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଦୃଶ୍ୟ ଦୁହିଁ ରୂପରେ ବିଦ୍ୟମାନ ।
ପୁରା ନାରାଯଣୋ ଦେଵଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୂଃ ପ୍ରପିତାମହଃ। ସହସ୍ରଶୀର୍ଷଃ ପୁରୁଷୋ ଧ୍ରଵୋଽନନ୍ତଃ ସନାତନଃ
ପୁରୁଣା କାଳରେ, ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମା, ପ୍ରପିତାମହ ଦେବ, ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ପୁରୁଷ, ଅଚଳ, ଅନନ୍ତ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ନାରାୟଣ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିଲେ ।
ସହସ୍ରାସ୍ଯଃ ସହସ୍ରାଶ୍ଚଃ ସହସ୍ରଚରଣୋ ଵିଭୁଃ। ସହସ୍ରଵାହୁଃ ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଦେଵୋ ନାମସହସ୍ରଵାନ୍
ସେ ହଜାର ମୁହଁ, ହଜାର ଆଖି, ହଜାର ପାଦ, ହଜାର ବାହୁ ଥିବା ସର୍ବଜ୍ଞ ଦେବତା; ତାଙ୍କର ହଜାର ନାମ ଅଛି ।
ସହସ୍ରମୁକୁଟୋ ଦେଵୋ ଵିଶ୍ଵରୂପୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ଅନେକଵର୍ଣୋ ଦେଵାଦିରଵ୍ଯକ୍ତାଦ୍ଵୈ ପରେ ସ୍ଥିତଃ
ହଜାର ମୁକୁଟ ଥିବା, ସମସ୍ତ ରୂପର ମାଲିକ, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ, ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣର, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଆଦିକରଣ, ଅଦୃଶ୍ୟତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ରହିଛନ୍ତି ।
ଅସୃଜତ୍ସଲିଲଂ ପୂର୍ଵଂ ସ ଚ ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ। ତତସ୍ତୁ ଭଗଵାଂସ୍ତୋଯେ ବ୍ରହ୍ମାଣମସୃଜତ୍ସ୍ଵଯମ୍
ସେ ନାରାୟଣ ପ୍ରଥମେ ଜଳ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ତାପରେ, ସେଇ ଜଳରେ, ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ।
ବ୍ରହ୍ମା ଚତୁର୍ମୁଖୋ ଲୋକାନ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତାନସୃଜତ୍ସ୍ଵଯମ୍। ଆଦିକାଲେ ପୁରା ହ୍ଯେଵଂ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ଚୋଦ୍ଭଵଃ। ପୁରା ଯଃ ପ୍ରଲଯେ ପ୍ରାପ୍ତେ ନଷ୍ଟେ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମେ
ଚାରିମୁଖୀ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଆରମ୍ଭରେ ସ୍ୱୟଂ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ପୁରୁଣା କାଳରେ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଏଭଳି ହେଲା, ଯେଉଁବେଳେ ପ୍ରଳୟରେ ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ସବୁ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ।
ବ୍ରହ୍ମାଦିଷୁ ପ୍ରଲୀନେଷୁ ନଷ୍ଟେ ଲୋକେ ଚରାଚରେ। ଆଭୂତସମ୍ପ୍ଲଵେ ପ୍ରାପ୍ତେ ପ୍ରଲୀନେ ପ୍ରକୃତୌ ମହାନ୍
ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଲୟ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଚରାଚର ସମସ୍ତ ଲୋକ ନଶ୍ଟ ହେଉଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଭୂତର ମହାପ୍ରଳୟ ହେବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ କିଛି ପ୍ରକୃତିରେ ଲୟ ହୁଏ ।
ଏକସ୍ମିଷ୍ଠତି ସର୍ଵାତ୍ମା ସ ତୁ ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ। ନାରାଯଣସ୍ଯ ଚାଙ୍ଗାନି ସର୍ଵଦୈଵାନି ଭାରତ
ସେତେବେଳେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ନାରାୟଣ ମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ରହନ୍ତି; ଓ ଭାରତ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଅଟୁଟ ଅଂଶ ।
ଶିରସ୍ତସ୍ଯ ଦିଵଂ ରାଜନ୍ନାଭିଃ ଖଂ ଚରଣୌ ମହୀ। ଅଶ୍ଵିନୌ କର୍ଣଯୋର୍ଦେଵୌ ଚକ୍ଷୁଷୀ ଶଶିଭାସ୍କରୌ
ହେ ରାଜା, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ହେଉଛି ଦିଗନ୍ତ, ନାଭି ଆକାଶ, ପାଦ ପୃଥିବୀ; ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବତା ତାଙ୍କର କାନ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ଆଖି ।
ଇନ୍ଦ୍ରଵୈଶ୍ଵାନରୌ ଦେଵୌ ମୁଖଂ ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଅନ୍ଯାନି ସର୍ଵଦୈଵାନି ସର୍ଵାଙ୍ଗାନି ମହାତ୍ମନଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ତାହା ମହାତ୍ମାଙ୍କର ମୁଖ; ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ।
ସର୍ଵଂ ଚାପି ହରୌ ସଂସ୍ଥଂ ସୂତ୍ରେ ମଣିଗଣା ଇଵ। ଆଭୂତସମ୍ପ୍ଲଵାନ୍ତେଽଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵଂ ତମୋନ୍ଵିତମ୍
ସମସ୍ତ କିଛି ହରିଙ୍କ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଯେପରି ମଣି ତାନା ଦାଗରେ ଗଠିତ; ଭୂତମାନ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରଳୟ ଶେଷରେ, ସମସ୍ତ କିଛି ଅନ୍ଧକାରରେ ବିଲୀନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
ନାରାଯଣୋ ମହାଯୋଗୀ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ପରମାତ୍ମଵାନ୍। ବ୍ରହ୍ମଭୂତସ୍ତଦାତ୍ମାନଂ ବ୍ରହ୍ମଣମସୃଜତ୍ସ୍ଵଯମ୍
ନାରାୟଣ, ମହାଯୋଗୀ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ପରମାତ୍ମାର ଧାରକ, ବ୍ରହ୍ମ ହୋଇ, ସେତେବେଳେ ନିଜ ଅଂଶରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ।
ସୋଽଧ୍ଯକ୍ଷଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ପ୍ରଭୂତପ୍ରଭଵୋଽଚ୍ଯୁତଃ। ସନତ୍କୁମାରଂ ରୁଦ୍ରଂ ଚ ସପ୍ତର୍ଷୀଶ୍ଚ ତପୋଧନାତ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତର ନିରୀକ୍ଷକ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସ, ଅଚ୍ୟୁତ; ସେ ସନତ୍କୁମାର, ରୁଦ୍ର ଓ ତପସ୍ଵୀ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ।
ସର୍ଵମେଵାସୃଜଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ତଥା ଲୋକାଂସ୍ତଥା ପ୍ରଜାଃ। ତେ ଚ ତଦ୍ଵ୍ଯସୃଜଂସ୍ତତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତକାଲେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ କିଛି, ଲୋକ ଓ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଏବଂ ସେମାନେ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ।
ତେଭ୍ଯୋଽଭଵନ୍ମହାତ୍ମଭ୍ଯୋ ବହୁଧା ବ୍ରହ୍ମ ଶାଶ୍ଵତମ୍। କଲ୍ପାନାଂ ବହୁକୋଟ୍ଯଶ୍ଚସମତୀତାସ୍ତୁ ଭାରତ
ସେଇ ମହାତ୍ମାମାନେଠାରୁ ବହୁ ରୂପରେ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଅସଂଖ୍ୟ କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ବିତିଗଲା, ହେ ଭାରତ ।
ଆଭୂତସମ୍ପ୍ଲଵାଶ୍ଚୈଵ ବହୁଧାଽଦ୍ଧାଽପଚକ୍ରମୁଃ। ମନ୍ଵନ୍ତରଯୁଗା ରାଜନ୍ସଙ୍କଲ୍ପୋ ଭୂତସମ୍ପ୍ଲଵାଃ
ହେ ରାଜା, ବହୁ ପ୍ରକାର ଭୂତମାନ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରଳୟ ଘଟିଛି; ମନ୍ବନ୍ତର ଓ ଯୁଗ ଚକ୍ର, ଭୂତମାନ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରଳୟ ସମସ୍ତେ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଘଟେ ।
ଚକ୍ରଵତ୍ପରିଵର୍ତନ୍ତେ ସର୍ଵଂ ଵିଷମୁଖଂ ଜଗତ୍। ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚତୁର୍ମୁଖଂ ଦେଵଂ ଦେଵୋ ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଚକ୍ର ପରି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଘୂରୁଛି; ସମସ୍ତ କିଛି ନଶ୍ଟ ହେବାକୁ ଯାଉଛି । ଚାରିମୁଖୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ଭଗବାନ୍ ନାରାୟଣ ।
ସ ଲୋକାନାଂ ହିତାର୍ଥାଯ କ୍ଷୀରୋଦେ ଵସତି ପ୍ରଭୁଃ। ବ୍ରହ୍ମା ଚ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ଲୋକସ୍ଯ ଚ ପିତାମହଃ
ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କ୍ଷୀରସାଗରରେ ବାସ କରନ୍ତି; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କ ପିତା ।