ଅହୋ ବତ ମହଦ୍ଭୂତଂ ସ୍ଵଯମ୍ଭୂର୍ଯଦିଦଂ ସ୍ଵଯମ୍। ଆଦାସ୍ଯତି ପୁନଃ କ୍ଷତ୍ରମେଵଂ ବଲସମନ୍ଵିତମ୍
ଆହା, କି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ, ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମାତା ପ୍ରଭୁ ପୁନି ଏପରି ଶକ୍ତି ସହ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରିବେ।
ଇତ୍ଯେତାଂ ନାରଦଶ୍ଚିନ୍ତାଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ ସର୍ଵଵିତ୍। ହରିଂ ନାରାଯଣଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଯଜ୍ଞୈରୀଜ୍ଯଂ ତମୀଶ୍ଵରମ୍
ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ ନାରଦ, ହରି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଜଣାଇ, ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜିତ ଏଇଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ଧର୍ମଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ମହାଧ୍ଵରେ ମହାବୁଦ୍ଧିସ୍ତସ୍ଥୌ ସ ବହୁମାନତଃ
ସେଠାରେ ଧର୍ମବିଦ୍ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ମହାଯଜ୍ଞରେ, ମହାବୁଦ୍ଧି ଅତି ଆଦର ସହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ତତଃ ସମୁଦିତା ମୁଖ୍ଯୈର୍ଗୁଣୈର୍ଗୁଣଵତାଂ ଵରାଃ। ବହଵୋ ଭାଵିତାତ୍ମାନଃ ପୃଥକ୍ପୃଥଗରିନ୍ଦମାଃ
ତାପରେ ଗୁଣବତ୍ତାରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଥିବା ଅନେକ ମହାପୁରୁଷ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ନିଜ ଗୁଣରେ ଉଲ୍ଲେଖ୍ୟ, ଏକାଏକି ଏକଠା ହେଲେ।
ଆତ୍ମକୃତ୍ଯମିତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପାଞ୍ଚାଲାସ୍ତତ୍ର ସର୍ଵଶଃ। ସମୀଯୁର୍ଵୃଷ୍ଣଯଶ୍ଚୈଵ ତଦାଽନୀକାଗ୍ରହାରିଣଃ
ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବୁଝି, ସମସ୍ତ ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ, ସେ ସମୟରେ, ସେଠାରେ ଏକଠା ହେଲେ।
ଦାରାଃ ସଜନାମାତ୍ଯା ଵହନ୍ତୋ ରତ୍ନସଞ୍ଚଯାନ୍। ଵିକୃଷ୍ଟତ୍ଵାଚ୍ଚ ଦେଶସ୍ଯ ଗୁରୁଭାରତଯା ଚ ତେ
ସେମାନେ ନିଜ ଜନାନୀ, ସଜନ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ, ରତ୍ନର ଭାର ଉଠାଇ, ଦୂର ଦେଶ ଓ ଭାରର ଦୁଃଖରେ ଅତି କ୍ଲାନ୍ତ ହେଇ ଆସିଲେ।
ଯଯୁଃ ପ୍ରମୁଦିତାଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ଭଗଵନ୍ତଂ ସମନ୍ଵଯୁଃ। ବଲଶେଷଂ ସମୁଦିତଂ ପରିଗୃହ୍ଯ ସମନ୍ତତଃ
ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଯାତ୍ରା କରି, ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ, ଚାରିପାଖରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଏକଠା କଲେ।
ଅଜଶ୍ଚକ୍ରାଯୁଧଃ ଶୌରିରମିତ୍ରଗଣମର୍ଦନଃ। ବଲାଧିକାରେ ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ସଂମାନ୍ଯାନକଦୁନ୍ଦୁଭିମ୍
ଅଜ, ଚକ୍ରଧାରୀ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳନ କରିବା, ସମ୍ମାନ ସହ ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କୁ ସେନାର ନେତୃତ୍ୱ ଦେଲେ।
ସମ୍ପ୍ରାଯାଦ୍ଯାଦଵଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଜଯମାନେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ। ଉଚ୍ଚାଵଚମୁପାଦାଯ ଧର୍ମରାଜାଯ ମାଧଵଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଜୟ ପାଇଥିବାବେଳେ, ଯାଦବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଯାତ୍ରା କଲେ, ମାଧବ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର ନେଇ ଆସିଲେ।
ଧନୌଘଂ ପୁରତଃ କୃତ୍ଵା ଖାଣ୍ଡଵପ୍ରସ୍ଥମାଯଯୌ। ତତ୍ର ଯଜ୍ଞଗତାନ୍ପଶ୍ଯଂଶ୍ଚୈଦ୍ଯଵର୍ଗସମାଗତାନ୍
ଏକ ଅତ୍ୟଧିକ ଧନ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଖାଣ୍ଡବପ୍ରସ୍ଥକୁ ଆସିଲେ, ଯଜ୍ଞରେ ଏକଠା ହୋଇଥିବା ଚେଦିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
ଭୂମିପାଲଗଣାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସପ୍ରଭାନିଵ ତୋଯଦାନ୍। ଘକାଯାନ୍ନିଵସତୋ ଯୂଥପାନିଵ ଯୂଥପଃ
ସମସ୍ତ ଭୂମିପାଳମାନେ, ତାଳିକା ସହ ମେଘରେ ଚମକି ଉଠିଥିବା ତଡିତ ପରି, ଏକଠା ହୋଇ ନିବାସ କରୁଥିବା, ଯଥା ଏକ ନେତା ସହ ଦଳ।
ବଲିନଃ ସିଂହସଙ୍କାଶାନ୍ମହୀମାଵୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଠତଃ। ତତୋ ଜନୌଘସମ୍ବାଧଂ ରାଜସାଗରମଵ୍ଯଯମ୍
ସିଂହ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପୃଥିବୀରେ ଉଭୟ ହୋଇ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ; ତାପରେ ଜନସମୂହରେ ଭରି ଯାଇ, ରାଜସାଗର ଅସୀମ ହେଇଗଲା।
ନାଦଯନ୍ରଥଘୋଷେଣ ହ୍ଯୁପାଯାନ୍ମଧୁସୂଦନଃ। ଅସୂର୍ଯମିଵ ସୂର୍ଯେଣ ନିଵାତମିଵ ଵାଯୁନା
ରଥର ଗୁଞ୍ଜନରେ ନାଦ କରି, ମଧୁସୂଦନ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିବା ପରି, ବାୟୁ ନିର୍ବାତ ଦୂର କରିବା ପରି।
କୃଷ୍ଣେନ ସମୁପେତେନ ଜହର୍ଷେ ଭାରତଂ ପୁରମ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣକ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ତୁ ପୂଜାର୍ଥଂ ହ୍ଯର୍ଥଧର୍ମଵିତ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ, ଭାରତମାନେର ସହର ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା, କାରଣ ସେ ଧନ ଓ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ।
ସହଦେଵୋ ଵିଶେଷଜ୍ଞୋ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରଃ କୃତୋଽଭଵତ୍। ଭଗଵନ୍ତଂ ତୁ ଭୂତାନାଂ ଭାସ୍ଵନ୍ତମିଵ ତେଜସା
ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ ସହଦେବ, ଯିଏ ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭାସ୍କର ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଗଲେ।
ଵିଶନ୍ତଂ ଯଜ୍ଞଭୂମିଂ ତାଂ ସିତସ୍ଯାଵରଜଂ ପ୍ରଭୁମ୍। ତେଜୋରାଶିମୃଷିଂ ଵିପ୍ରମଦୃଶ୍ଯଂ ଵୈ ଵିଜାନତାମ୍
ସିତାଙ୍କ ଅନୁଯା ଏହି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମହାପୁରୁଷ, ଏକ ମହା ରୁଷି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ତେଜର ଆଗାର, ଯଜ୍ଞ ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ, ଜଣା ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ।
ଵଯୋଧିକାନାଂ ଵୃଦ୍ଧାନାଂ ମାର୍ଗମାତ୍ମନି ତିଷ୍ଠତାମ୍। ଜଗତସ୍ତସ୍ଥୁଷଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଭଵାପ୍ଯଯମଚ୍ଯୁତମ୍
ବୟସରେ ବଡ଼ ଏବଂ ନିଜ ମାର୍ଗରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ବୃଦ୍ଧମାନେ ଏବଂ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସେଠାରେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଓ ନାଶର ଅବିନାଶୀ ଉତ୍ସ ଭାବେ ଚିହ୍ନିଲେ।
ଅନନ୍ତମନ୍ତଂ ଶତ୍ରୂଣାମମିତ୍ରଗଣମର୍ଦନମ୍। ପ୍ରଭଵଂ ସର୍ଵଭୂତାନାମାପତ୍ସ୍ଵଭଯମଚ୍ଯୁତମ୍
ସେ ଅନନ୍ତ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଶେଷ, ଶତ୍ରୁ ଦଳକୁ ଦଳିଦେଇଥିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଉତ୍ସ ଏବଂ ଆପଦ ସମୟରେ ଅଚ୍ୟୁତ ଆଶ୍ରୟ।
ଭଵିଷ୍ଯଂ ଭାଵନଂ ଭୂତଂ ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାମରିନ୍ଦମମ୍। ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃଷ୍ଣମାଯାନ୍ତଂ ପ୍ରତିପୂଜ୍ଯାମିତୌଜସମ୍
ସେ ଭବିଷ୍ୟତ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଭୂତକାଳ ଏବଂ ଦ୍ୱାରକାର ଶତ୍ରୁ ଦଳକୁ ଦଳିଦେଇଥିବା; କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଅପାର ଶକ୍ତି ସହିତ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଯଥାର୍ହଂ କେଶଵେ ଵୃତ୍ତିଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ ପାଣ୍ଡଵଃ। ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯକାନିଷ୍ଠ୍ଯସଂଯୋଗଂ ସମ୍ପ୍ରଧାର୍ଯ ଗୁଣାଗୁଣୈଃ
ପାଣ୍ଡବ କେଶବଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ବଡ଼ ଓ ଛୋଟ ଅନୁସାରେ, ଗୁଣ ଓ ଅଗୁଣ ଭାବି।
ଆରିରାଧଯିଷୁର୍ଧର୍ମଃ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାନ୍। ମହଦାଦିତ୍ଯସଙ୍କାଶମାସନଂ ଚ ଜଗତ୍ପତେଃ। ଦଦୌ ନାସାଦିତଂ କୈଶ୍ଚିତ୍ତସ୍ମିନ୍ନୁପଵିଵେଶ ସଃ
ଧର୍ମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସେ ଜଗତ୍ପତିଙ୍କୁ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଅସନ ଦେଲେ, ଯାହାକୁ କେହି ଅପରିଚିତ ଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ଏଠାରେ ବସିଲେ।
ତତୋ ଭୀଷ୍ମୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ରାଜନ୍ଧର୍ମରାଜଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍। କ୍ରିଯତାମର୍ହଣଂ ରାଜ୍ଞାଂ ଯଥାର୍ହମିତି ଭାରତ
ତାପରେ ଭୀଷ୍ମ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଆଦର ଦିଅ।'
ଆଚାର୍ଯମୃତ୍ଵିଜଂ ଚୈଵ ସଂଯୁଜଂ ଚ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ସ୍ନାତକଂ ଚ ପ୍ରିଯଂ ପ୍ରାହୁଃ ଷଡର୍ଘାର୍ହାନ୍ନୃପଂ ତଥା
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ରିତ୍ୱିଜ୍, ସହଚର, ସ୍ନାତକ, ପ୍ରିୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଏବଂ ରାଜା—ଏହି ଛଅ ଜଣ ଅର୍ଘ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ମନାଯାନ୍ତି।
ଏତାନର୍ଘ୍ଯାନଭିଗତାନାହୁଃ ସଂଵତ୍ସରୋଷିତାନ୍। ତ ଇମେ କାଲପୂଗସ୍ଯ ମହତୋଽସ୍ମାନୁପାଗତାଃ
ଏମାନେ ଅର୍ଘ୍ୟ ନ ପାଇଥିବା ଏବଂ ଏକ ବର୍ଷ ରହିଥିବା ଲୋକମାନେ ଏପରି ମନାଯାନ୍ତି; ଏବେ ଏମାନେ ଏହି ବଡ଼ ଏକତ୍ରିକରଣରେ ଆସିଛନ୍ତି।
ଏଷାମେକୈକଶୋ ରାଜନ୍ନର୍ଘ ଆନୀଯତାମିତି। ଅଥ ତୈଷାଂ ଵରିଷ୍ଠାଯ ସମର୍ଥାଯୋପନୀଯତାମ୍
ରାଜା, ଏମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଅଲଗା ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଅ; ପରେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ଏହା ଦିଅ।
କସ୍ମୈ ଭଵାନ୍ମନ୍ଯତେଽର୍ଘମେକସ୍ମୈ କୁରୁନନ୍ଦନ। ଉପନୀଯମାନଂ ଯୁକ୍ତଂ ଚ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ପିତାମହ
କୁରୁବଂଶୀ, ତୁମେ କାହାକୁ ପ୍ରଥମେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଭାବୁଛ? ବଡ଼ପା, କାହାକୁ ଦେବା ଉଚିତ ତାହା ମୋତେ କହ।
ତତୋ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଵାର୍ଷ୍ଣେଯଂ ମନ୍ଯତେ କୃଷ୍ଣମର୍ହଣୀଯତମଂ ଭୁଵି
ତାପରେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ନିଶ୍ଚିତ ବୁଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ କୃଷ୍ଣ, ଭାର୍ଷ୍ଣେୟଙ୍କୁ ପୃଥିବୀରେ ସବୁଠୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ଭାବିଲେ।
ଏଷ ହ୍ଯେଷାଂ ସମସ୍ତାନାଂ ତେଜୋବଲପରାକ୍ରମୈଃ। ମଧ୍ଯେ ତପନ୍ନିଵାଭାତି ଜ୍ଯୋତିଷାମିଵ ଭାସ୍କରଃ
ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ତେଜ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ଅସୂର୍ଯମିଵ ସୂର୍ଯେଣ ନିର୍ଵାତମିଵ ଵାଯୁନା। ଭାସିତଂ ହ୍ଲାଦିତଂ ଚୈଵ କୃଷ୍ଣେନେଦଂ ସଦୋ ହି ନଃ
ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସୁର୍ୟମାନେକୁ ଆଲୋକିତ କରେ, ବା ବାୟୁ ନିର୍ବାତକୁ ସଜାଗ କରେ, ସେପରି କୃଷ୍ଣ ଏହି ସଭାକୁ ଆଲୋକିତ ଓ ଆନନ୍ଦିତ କରିଛନ୍ତି।
ତସ୍ମୈ ଭୀଷ୍ମାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଃ ସହଦେଵଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଉପଜହ୍ରେଽଥ ଵିଧିଵଦ୍ଵାର୍ଷ୍ଣେଯାଯାର୍ଘ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସହଦେବ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଭାର୍ଷ୍ଣେୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ।