ଵୃତଂ ସଦସ୍ଯୈର୍ବହୁଭିର୍ଧର୍ମରାଜଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍। ତତ୍ସଦଃ ପାର୍ଥିଵୈଃ କୀର୍ଣଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ଚ ମହର୍ଷିଭିଃ। ଭ୍ରାଜତେ ସ୍ମ ତଦା ରାଜନ୍ନାକପୃଷ୍ଠଂ ଯଥାଽମରୈଃ
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଅନେକ ଶିକ୍ଷିତ ମଣିଷେ ଘେରି ରହିଥିଲେ। ସେହି ସଭା ରାଜାମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ଭରିଥିଲେ। ଏହି ସଭା ଏମିତି ଜଗମଗାଉଥିଲା, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଥିବା ଆକାଶର ଶିଖର।
ପିତାମହଂ ଗୁରୁଂ ଚୈଵ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗମ୍ଯ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଅଭିଵାଦ୍ଯ ତତୋ ରାଜନ୍ନିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ପିତାମହ ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ସମ୍ମାନ ଜଣାଇଲେ। ତାପରେ, ରାଜା, ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଭୀଷ୍ମଂ ଦ୍ରୋଣଂ କୃପଂ ଦ୍ରୌଣିଂ ଦୁର୍ଯୋଧନଵିଵିଂଶତୀ। ଅସ୍ମିନ୍ଯଜ୍ଞେ ଭଵନ୍ତୋ ମାମନୁଗୃହ୍ଣନ୍ତୁ ସର୍ଵଶଃ
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, ଦ୍ରୌଣି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ବିବିଂଶତିଙ୍କୁ ସେ କହିଲେ — 'ମୋ ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ।'
ଇଦଂ ଵଃ ସୁମହଚ୍ଚୈଵ ଯଦିହାସ୍ତି ଧନଂ ମମ। ପ୍ରଣଯନ୍ତୁ ଭଵନ୍ତୋ ମାଂ ଯଥେଷ୍ଟମଭିମନ୍ତ୍ରିତଃ
ମୋ ପାଖରେ ଯେତେ ବଡ଼ ଧନ ଅଛି, ଆପଣମାନେ ଯେପରି ଚାହାନ୍ତି, ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସେହିପରି ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତୁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଦୀକ୍ଷିତଃ ପାଣ୍ଡଵାଗ୍ରଜଃ। ଯୁଯୋଜ ସ ଯଥାଯୋଗମଧିକାରେଷ୍ଵନନ୍ତରମ୍
ଏପରି କହି, ଦୀକ୍ଷା ନେଇଥିବା ପାଣ୍ଡବ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ଭାଇ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କାମ ଦେଇ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ପଙ୍କ୍ତ୍ଯାରୋପଣକାର୍ଯେ ଚ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟାପନଯେ ପୁନଃ। ଭୋଜନାଵେକ୍ଷଣେ ଚୈଵ ଯୁଯୁତ୍ସୁଂ ସମଯୋଜଯତ୍
ପଙ୍କ୍ତି ବସାଇବା, ଖାଇସାରିଲା ପରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ହଟାଇବା, ଓ ଭୋଜନ ଦେଖାଶୁଣା କାମରେ ଯୁୟୁତ୍ସୁଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାଧିକାରେଷୁ ଦୁଃଶାସନମଯୋଜଯତ୍। ପରିଗ୍ରହେ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାମଶ୍ଵତ୍ଥାମାନମୁକ୍ତଵାନ୍
ଭୋଜନ ଓ ମିଠା-ମଣିଷ ଦେଖାଶୁଣା କାମରେ ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ ଦେଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ବଣ୍ଟନ କାମ ଅଶ୍ୱଥାମାଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ରାଜ୍ଞାଂ ତୁ ପ୍ରତିପୂଜାର୍ଥଂ ସଞ୍ଜଯଂ ନ୍ଯଯୋଜଯତ୍। କୃତାକୃତପରିଜ୍ଞାନେ ଭୀଷ୍ଣଦ୍ରୋଣୌ ମହାମତୀ
ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ସମ୍ମାନ କାମରେ ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଦେଲେ; କିଏ କଣ କରିଛି ଓ କିଏ କରିନାହାନ୍ତି, ଏହା ଚିହ୍ନିବା କାମରେ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ହିରଣ୍ଯସ୍ଯ ସୁଵର୍ଣସ୍ଯ ରତ୍ନାନାଂ ଚାନ୍ଵଵେକ୍ଷଣେ। ଦକ୍ଷିଣାନାଂ ଚ ଵୈ ଦାନେ କୃପଂ ରାଜା ନ୍ଯଯୋଜଯତ୍
ସୁନା, ରତ୍ନ ଓ ଦାନ ଦେଖାଶୁଣା, ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣା ବଣ୍ଟନ କାମରେ ରାଜା କୃପଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ତଥାଽଽନ୍ଯାନ୍ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରାଂସ୍ତସ୍ମିଂସ୍ତସ୍ମିନ୍ନ୍ଯଯୋଜଯତ୍। ବାହ୍ଲିକୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ସୋମଦତ୍ତୋ ଜଯଦ୍ରଥଃ। ନକୁଲେନ ସମାନୀତାଃ ସ୍ଵାମିଵତ୍ତତ୍ର ରେମିରେ
ଏଭଳି ଅନ୍ୟ ଶୂରବୀରମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିଜ କାମରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ। ବାହ୍ଲିକ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ସୋମଦତ୍ତ ଓ ଜୟଦ୍ରଥ, ଯେଉଁମାନେ ନକୁଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଣାଯାଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ମାଲିକ ଭଳି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ।
କ୍ଷତ୍ତା ଵ୍ଯଯକରସ୍ତ୍ଵାସୀଦ୍ଵିଦୁରଃ ସର୍ଵଧର୍ମଵିତ୍। ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତ୍ଵର୍ହଣାନି ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ସର୍ଵଶଃ
ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜଣା ଵିଦୁର ଖଜାଞ୍ଚି ହେଲେ; ଦୁର୍ୟୋଧନ ସମସ୍ତ ସମ୍ମାନ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
କୁନ୍ତୀ ସାଧ୍ଵୀ ଚ ଗାନ୍ଧାରୀ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ଚାର୍ଚନମ୍।। ଅନ୍ଯାଃ ସର୍ଵାଃ ସ୍ନୁଷାସ୍ତାସାଂ ସନ୍ଦେଶଂ ଯାନ୍ତୁ ମାଚିରମ୍। ତିଷ୍ଠେତ୍କୃଷ୍ଣାନ୍ତିକେ ସୋଯମର୍ଜୁନଃ କାର୍ଯସିଦ୍ଧଯେ
କୁନ୍ତୀ ଓ ସତୀ ଗାନ୍ଧାରୀ ଜଣେ ଝିଅମାନେ ପାଇଁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ; ସମସ୍ତ ବଧୂମାନେ ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୀଘ୍ର କାମ କରୁଥିଲେ। କୃଷ୍ଣା ଓ ଅର୍ଜୁନ କାମ ସଫଳ ପାଇଁ ନିକଟରେ ରହିଥିଲେ।
ଚରଣକ୍ଷାଲନେ କୃଷ୍ଣୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ସ୍ଵଯଂ ହ୍ଯଭୂତ୍। ସର୍ଵଲୋକସମାଵୃତ୍ତଃ ପିପ୍ରୀଷୁଃ ଫଲମୁତ୍ତମମ୍
କୃଷ୍ଣ ନିଜେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ପାଇଁ ଆଶା କରୁଥିଲେ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମଃ ସଭାଂ ଚୈଵ ଧର୍ମରାଜଂ ଯଧିଷ୍ଠିରମ୍। ନ କଶ୍ଚିଦାହରତ୍ତତ୍ର ସହସ୍ରାଵରମର୍ହଣମ୍
ସଭା ଓ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିବା କେହି ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅତିରିକ୍ତ ସମ୍ମାନ ଚାହିଲେ ନାହିଁ।
ରତ୍ନୈଶ୍ଚ ବହୁଭିସ୍ତତ୍ର ଧର୍ମରାଜମଵର୍ଧଯତ୍। କଥଂ ତୁ ମମ କୌରଵ୍ଯୋ ରତ୍ନଦାନୈଃ ସମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଅନେକ ରତ୍ନ ଦେଇ ସେମାନେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ; କିନ୍ତୁ, ମୋ କୌରବ କିପରି ଏପରି ରତ୍ନ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସମାନ ପଦବୀ ପାଇପାରିବେ?
ଯଜ୍ଞମିତ୍ଯେଵ ରାଜାନଃ ସ୍ପର୍ଧମାନା ଦଦୁର୍ଧନମ୍। ଭଵନୈଃ ସଵିମାନାଗ୍ରୈଃ ସୋଦର୍କୈର୍ବଲସଂଵୃତୈଃ
ରାଜାମାନେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରି, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଧନ ଦେଲେ, ଏବଂ ମହଳ, ଉଚ୍ଚ ମିନାର ଓ ସେନା ସହିତ ଭରିଥିଲେ।
ଲୋକରାଜଵିମାନୈଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାଵସଥୈଃ ସହ। କୃତୈରାଵସଥୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ଵିମାନପ୍ରତିମୈସ୍ତଥା
ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କ ମହଳ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଗୃହ, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ମହଳ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଉଡ଼ୁଥିବା ମହଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଵିଚିତ୍ରୈ ରତ୍ଵଵଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଋଦ୍ଧ୍ଯା ପରମଯା ଯୁତୈଃ। ରାଜଭିଶ୍ଚ ସମାଵୃତ୍ତୈରତୀଵ ଶ୍ରୀସମୃଦ୍ଧିଭିଃ। ଅଶୋଭତ ସଦୋ ରାଜନ୍କୌନ୍ତେଯସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ବିଭିନ୍ନ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଓ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଶ୍ରୀମାନ୍ତ ରାଜାମାନେ ଘେରିଥିବା, ମହାନ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କ ସଭା ବେଶ୍ ଜଗମଗାଉଥିଲା।
ଋଦ୍ଧ୍ଯା ତୁ ଵରୁଣଂ ଦେଵଂ ସ୍ପର୍ଧମାନୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଷଡଗ୍ନିନାଥ ଯଜ୍ଞେନ ସୋଽଯଜଦ୍ଦକ୍ଷିଣାଵତା
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କର ଧନ-ଏଶ୍ୱର୍ୟରେ ବରୁଣ ଦେବଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରି, ଷଡଅଗ୍ନି ନାମକ ବୃହତ୍ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାନ-ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ କରିଥିଲେ।
ସର୍ଵାଞ୍ଜନାନ୍ସର୍ଵକାମୈଃ ସମୃଦ୍ଧୈଃ ସମତର୍ପଯତ୍। ଅନ୍ନଵାନ୍ବହୁଭକ୍ଷ୍ଯଶ୍ଚ ଭୁକ୍ତଵଜ୍ଜନସଂଵୃତଃ। ରତ୍ନୋପହାରସମ୍ପନ୍ନୋ ବଭୂଵ ସ ସମାଗମଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୋଗବସ୍ତୁ ଦେଇ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ। ଖାଦ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମିଠା-ମଣ୍ଡା ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ଥିଲା, ଏବଂ ଏହି ସମାରୋହ ରତ୍ନ ଉପହାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଲୋକମାନେ ପେଟ ଭରି ଖାଇ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ।
ଇଡାଜ୍ଯହୋମାହୁତିଭିର୍ମନ୍ତ୍ରଶିକ୍ଷାଵିଶାରଦୈଃ। ତସ୍ମିନ୍ହି ତତୃପୁର୍ଦେଵାସ୍ତତେ ଯଜ୍ଞେ ମହର୍ଷିଭିଃ
ସେଠାରେ ବିଦ୍ୱାନ ଋଷିମାନେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଘୃତ ଓ ହୋମ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ।
ଯଥା ଦେଵାସ୍ତଥା ଵିପ୍ରା ଦକ୍ଷିଣାନ୍ନମହାଧନୈଃ। ତତୃପୁଃ ସର୍ଵଵର୍ଣାଶ୍ଚ ତସ୍ମିନ୍ଯଜ୍ଞେ ମୁଦାଽନ୍ଵିତାଃ
ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ସେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଦାନ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ବହୁ ଧନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଜାତିର ଲୋକମାନେ ସେହି ଯଜ୍ଞରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ତତୋଽଭିଷେଚନୀଯେଽହ୍ନି ବ୍ରାହ୍ମଣା ରାଜଭିଃ ସହ। ଅନ୍ତର୍ଵେଦୀଂ ପ୍ରଵିଵିଶୁଃ ସତ୍କାରାର୍ହା ମହର୍ଷଯଃ
ତାପରେ ଅଭିଷେକ ଦିନରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରାଜାମାନେ ସହିତ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମହାର୍ଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଭିତରକୁ ଗଲେ।
ନାରଦପ୍ରମୁଖାସ୍ତସ୍ଯାମନ୍ତର୍ଵେଦ୍ଯାଂ ମହାତ୍ମନଃ। ସମାସୀନାଃ ଶୁଶୁଭିରେ ସହରାଜର୍ଷିଭିସ୍ତଦା
ସେଠାରେ, ନାରଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ ରାଜା ଋଷିମାନେ ସହିତ ବସି, ସମାବେଶରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଲାଗୁଥିଲେ।
ସମେତା ବ୍ରହ୍ମଭଵନେ ଦେଵା ଦେଵର୍ଷଯସ୍ତଥା। କର୍ମାନ୍ତରମୁପାସନ୍ତୋ ଜଜଲ୍ପୁରମିତୌଜସଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଭାଘରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ବଡ଼ ଉତ୍ସାହରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଦେଖୁଥିଲେ।
ଏଵମେତନ୍ନ ଚାପ୍ଯେଵମେଵଂ ଚୈତନ୍ନ ଚାନ୍ଯଥା। ଇତ୍ଯୂଚୁର୍ବହଵସ୍ତତ୍ର ଵିତଣ୍ଡାଂ ଵୈ ପରସ୍ପରମ୍
ସେଠାରେ ବହୁତେ ଲୋକ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ—'ଏହିପରି ଠିକ୍', 'ଏହିପରି ନୁହେଁ', 'ଏହିପରି ଅଟୁଟ', 'ଏହିପରି ଅନ୍ୟ'—ଏପରି ମତବିରୋଧ ହେଉଥିଲା।
କୃଶାନର୍ଥାଂସ୍ତତଃ କେଚିଦକୃଶାଂସ୍ତତ୍ର କୁର୍ଵତେ। ଅକୃଶାଂଶ୍ଚ କୃଶାଂଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ହେତୁଭିଃ ଶାସ୍ତ୍ରନିଶ୍ଚଯୈଃ
କିଛି ଲୋକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତର୍କ ଉଠାଇଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ତାହାକୁ ପ୍ରତିଖଣ୍ଡନ କଲେ। କିଛି ଅପ୍ରତିଖଣ୍ଡିତକୁ ପ୍ରତିଖଣ୍ଡନ କଲେ, ଅନ୍ୟେ ପ୍ରତିଖଣ୍ଡିତକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ କଲେ—ତର୍କ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ନିଷ୍କର୍ଷ ଦ୍ୱାରା।
ତତ୍ର ମେଧାଵିନଃ କେଚିଦର୍ଥମନ୍ଯୈରୁଦୀରିତମ୍। ଵିଚିକ୍ଷିପୁର୍ଯଥା ଶ୍ଯେନା ନଭୋଗତମିଵାମିଷମ୍
ସେଠାରେ କିଛି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଅନ୍ୟମାନେ କହିଥିବା ଅର୍ଥକୁ ତର୍କ କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ଗୃଧ୍ର ଆକାଶରେ ଉଡୁଥିବା ମାଂସକୁ ଛିନିନେଇଥାଏ।
କେଚିଦ୍ଧର୍ମାର୍ଥକୁଶଲାଃ କେଚିତ୍ତତ୍ର ମହାଵ୍ରତାଃ। ରେମିରେ କଥଯନ୍ତଶ୍ଚ ସର୍ଵଭାଷ୍ଯଵିଦାଂ ଵରାଃ
କିଛି ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ, କିଛି ମହାବ୍ରତୀ ଥିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଭାଷ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରଧାନ, ଆଲୋଚନା କରି ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ।
ସା ଵେଦିର୍ଵେଦସମ୍ପନ୍ନୈର୍ଦେଵଦ୍ଵିଜମହର୍ଷିଭିଃ। ଆବଭାସେ ସମାକୀର୍ଣା ନକ୍ଷତ୍ରୈର୍ଦ୍ଯୌରିଵାଯତା
ଏହି ବେଦୀ ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବେଦ ଶିକ୍ଷାପ୍ରାପ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ ସହିତ ଭରି ଥିଲା, ଯେପରି ଆକାଶ ତାରାମଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ।