ଶଙ୍ଖାଂଶ୍ଚ ଚନ୍ଦ୍ରସଙ୍କାଶାଂଶ୍ଚିତ୍ରାଵର୍ତଵିଚିତ୍ରିତାନ୍। ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ତୋରଣେ ଯୁକ୍ତାନ୍ଦଦୌ ତାଲାଂଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ସେ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦ୍ୟୁତିମାନ୍, ଚିତ୍ର ଘୂର୍ଣ୍ଣି ଥିବା ଶଂଖ ଓ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଚଉଦ ଟାଳ ଗଛ ଦେଲେ।
ରୁକ୍ମପଙ୍କଜପୁଷ୍ପାଣି ଶିବିକା ମଣିଭୂଷିତାଃ। ମୁକୁଟାନି ମହାର୍ହାଣି ରତ୍ନଗର୍ଭାଂଶ୍ଚ କଙ୍କଣାନ୍
ସେ ସୁନାର ପଦ୍ମ ଫୁଲ, ମଣିରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଦୋଲି, ମୂଲ୍ୟବାନ ମୁକୁଟ ଓ ମଣିରେ ଭରିଥିବା କଙ୍କଣ ଦେଲେ।
ଚନ୍ଦନାନି ଚ ମୁଖ୍ଯାନି ଵାସାଂସି ଵିଵିଧାନି ଚ। ସ ଦଦୌ ସହଦେଵାଯ ତଦା ରାଜା ଵିଭୀଷଣାଃ
ସେ ଉତ୍ତମ ଚନ୍ଦନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପୋଷାକ ଦେଇ, ସେ ସମୟରେ ରାଜା ବିଭୀଷଣ ସହଦେବଙ୍କୁ ଏହି ସବୁ ଦେଲେ।
ତାନି ସର୍ଵାଣି ରତ୍ନାନି ଆଜହ୍ରୁସ୍ତେ ନିଶାଚରାଃ। ଅଷ୍ଟାଶୀତିସହସ୍ରାଣି ସମଦା ରକ୍ତଲୋଚନାଃ
ସେଇ ରତ୍ନମାନେ ଏକାଠି କରି ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ, ଅଠାସି ହଜାର ଲୋକ, ସମାନଭାବରେ ଏହି ସବୁ ଆଣିଲେ।
ରତ୍ନାନ୍ଯାଦାଯ ସର୍ଵାଣି ପ୍ରତସ୍ଥେ ସ ଘଟୋତ୍କଚଃ। ଵିଭୀଷଣଂ ଚ ରାଜାନମଭିଵାଦ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ
ସମସ୍ତ ରତ୍ନ ନେଇ, ଘଟୋତ୍କଚ ରାଜା ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ହାତ ଜୋଡ଼ି ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇ, ଯାତ୍ରା କଲେ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ପରୀତ୍ଯୈଵ ନିର୍ଜଗାମ ଘଟୋତ୍କଚଃ। ତତୋ ରତ୍ନାନ୍ଯୁପାଦାଯ ହୈଡିମ୍ବୋ ରାକ୍ଷସୈଃ ସହ
ଘଟୋତ୍କଚ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ବିଦାୟ ନେଲେ; ତାପରେ ହିଡିମ୍ବାପୁତ୍ର ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ରତ୍ନ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ।
ଜଗାମ ତୂର୍ଣଂ ଲଙ୍କାଯାଃ ସହଦେଵପଦଂ ପ୍ରତି। ଆସେଦୁଃ ପାଣ୍ଡଵଂ ସର୍ଵେ ଲଙ୍ଘଯିତ୍ଵା ମହୋଦଧିମ୍
ସେ ଲଙ୍କାରୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ସହଦେବଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ସମସ୍ତେ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘି ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସହଦେଵୋ ଦଦର୍ଶାଥ ରତ୍ନାହାରାନ୍ନିଶାଚରାନ୍। ଆଗତାନ୍ଭୀମସଙ୍କାଶାନ୍ହୈଡିମ୍ବଂ ଚ ତଥା ନୃପ
ସହଦେବ ଆସିଥିବା ଭୀମସମ ରାକ୍ଷସ ଓ ହିଡିମ୍ବାପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ରତ୍ନ ନେଇ ଆସିଥିଲେ।
ଦ୍ରମିଲା ନୈଋତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁଦ୍ରୁଵୁସ୍ତେ ଭଯାର୍ଦିତାଃ। ଭୈମସେନିସ୍ତତୋ ଗତ୍ଵା ମାର୍ଦେଯଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ସ୍ଥିତଃ
ଦ୍ରାବିଡ଼ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦେଖି ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ; ତାପରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ପୁଅ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ହାତ ଜୋଡ଼ି ଗଲେ।
ପ୍ରୀତିମାନଭଵଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରତ୍ନୌଧଂ ତଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ। ତଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ପାଣିଭ୍ଯାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାନ୍ପ୍ରୀତିମାନଭୂତ୍
ପାଣ୍ଡବ ଏହି ରତ୍ନର ଢେର ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ; ସେ ଘଟୋତ୍କଚକୁ ବାହୁ ଦେଇ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଵିସୃଜ୍ଯ ଦ୍ରଵିଡାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଗମନାଯୋପଚକ୍ରମେ। ନ୍ଯଵର୍ତମ ତତୋ ଧୀମାନ୍ସହଦେଵୋ ନରାଧିପଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଦ୍ରାବିଡ଼ମାନେକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ; ତାପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ସହଦେବ ଫେରିଗଲେ।
ଏଵଂ ଵିଜିତ୍ଯ ତରସା ସାନ୍ତ୍ଵେନ ଵିଜଯେନ ଚ। କରଦାନ୍ପାର୍ଥିଵାନ୍କୃତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯାଗଚ୍ଛଦରିନ୍ଦମଃ
ଏଭଳି ଶକ୍ତି, ମୌଳିକତା ଓ ବିଜୟ ଦ୍ୱାରା ସେ ରାଜାମାନେକୁ କରଦାନ କରାଇ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସେଠାରୁ ଫେରିଲେ।
ରତ୍ନସାଲମୁପାଦାଯ ଯଯୌ ସହନିଶାଚରଃ। ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥଂ ଵିଵେଶାଥ କମ୍ପଯନ୍ନିଵ ମେଦିନୀମ୍
ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର ଶାଳାକୁ ନେଇ, ସେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦାନବ ଚାଲିଗଲା; ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ପ୍ରବେଶ କଲା, ମାନେ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପାଇ ଦେଉଛି ଭଳି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ରାଜନ୍ସହଦେଵଃ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ। ପ୍ରହ୍ଵୋଽଭିଵାଦ୍ଯ ତସ୍ଥୌ ସ ପୂଜିତଶ୍ଚାପି ତେନ ଵୈ
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦେଖି, ସହଦେବ ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ରତାରେ ଶିର ନମାଇ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ଲଙ୍କାପ୍ରାପ୍ତାନ୍ଧନୌଘାଂଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାନ୍ଦୁର୍ଲଭାନ୍ବହୂନ୍। ପ୍ରୀତିମାନଭଵଦ୍ରାଜା ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଯଯୌ
ଲଙ୍କାରୁ ଆଣିଥିବା ବହୁ ଦୁର୍ଲଭ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଦେଖି, ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ।
ଧର୍ମରାଜାଯ ତତ୍ସର୍ଵଂ ନିଵେଦ୍ଯ ଭରତର୍ଷଭ। କୋଟୀସହସ୍ରମଧିକଂ ହିରଣ୍ଯସ୍ଯ ମହାତ୍ମନେ
ଏହି ସବୁ କଥା ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଜଣାଇ, ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ କୋଟି ହଜାର ଠାରୁ ଅଧିକ ସୁନା ଦାନ କଲେ।
ଵିଵିଧାନି ଚ ରତ୍ନାନି ଗୋଜାଵିମହିଷାଂସ୍ତଥା। କୃତକର୍ମା ସୁଖଂ ରାଜନ୍ନୁଵାସ ଜନମେଜଯ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରତ୍ନ, ଗାଈ, ଛାଗ, ମହିଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଦେଇ, ନିଜ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ରାଜା ଜନମେଜୟ ସୁଖରେ ବସିଲେ।
ନକୁଲସ୍ଯ ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି କର୍ମାଣି ଵିଜଯଂ ତଥା। ଵାସୁଦେଵଜିତାମାଶାଂ ଯଥାଽସାଵଜଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ଏବେ ମୁଁ ନକୁଳଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିଜୟ ବିଷୟରେ କହିବି, ଏବଂ କିପରି ସେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜିତିଥିବା ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ବଶ କରିଥିଲେ।
ନିର୍ଯାଯ ଖାଣ୍ଡଵପ୍ରସ୍ଥାତ୍ପ୍ରତୀଚୀମଭିତୋ ଦିଶମ୍। ଉଦ୍ଦିଶ୍ଯ ମତିମାନ୍ପ୍ରାଯାନ୍ମହତ୍ଯା ସେନଯା ସହ
ଖାଣ୍ଡବପ୍ରସ୍ଥରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ସେ ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ଜ୍ଞାନୀ ନକୁଳ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ସିଂହନାଦେନ ମହତା ଯୋଧାନାଂ ଗର୍ଜିତେନ ଚ। ରଥନେମିନିନାଦୈଶ୍ଚ କମ୍ପଯନ୍ଵସୁଧାମିମାମ୍
ସେନାର ଦଳର ଭୟଙ୍କର ସିଂହ ଦହାଡ଼ ଓ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ଗର୍ଜନ, ରଥର ଚକ୍ର ଶବ୍ଦରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପି ଉଠିଲା।
ତତୋ ବହୁ ଧନଂ ରମ୍ଯଂ ଗାଵାଢ୍ଯଂ ଧନଧାନ୍ଯଵତ୍। କାର୍ତିକେଯସ୍ଯ ଦଯିତଂ ରୋହୀତକୁପାଦ୍ରଵତ୍
ସେଠାରେ ନକୁଳ ବହୁ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଲାଗିଲେ, ଯେଉଁଠି ଗାଈ, ଧାନ ଓ ଧନ ଅଧିକ ଥିଲା, ଏହି ସ୍ଥାନ ରୋହିତକ ଓ କୁପଦ୍ର, ଯାହା କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲା।
ତତ୍ର ଯୁଦ୍ଧଂ ମହଚ୍ଚାସୀଚ୍ଛୂରୈର୍ମତ୍ତମଯୂରକୈଃ। ମରୁଭୂମିଂ ସ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ତଥୈଵ ବହୁଧାନ୍ଯକମ୍
ସେଠାରେ ଶୂରବୀରମାନେ, ମଦମସ୍ତ ମୟୂର ଭଳି, ଏକ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ନକୁଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମରୁଭୂମି ଓ ଧାନ-ଧାନ୍ୟରେ ଭରିଥିବା ଜମିକୁ ବଶ କଲେ।
ଶୈରୀଷକଂ ମହେତ୍ଥଂ ଚ ଵଶେ ଚକ୍ରେ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ଆକ୍ରୋଶଂ ଚୈଵ ରାଜର୍ଷି ତେନ ଯୁଦ୍ଧମଭୂନ୍ମହତ୍
ମହାପ୍ରଭାବୀ ନକୁଳ ଶୈରୀଷକ ଓ ମହେତ୍ଥକୁ ବଶ କଲେ; ଏବଂ ରାଜା ଋଷି ଆକ୍ରୋଶ ସହିତ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
ତାନ୍ଦଶାର୍ଣାନ୍ସ ଜିତ୍ଵା ଚ ପ୍ରତସ୍ଥେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନଃ। ଶିବୀଂସ୍ତ୍ରିଗର୍ତାନମ୍ବଷ୍ଠାନ୍ମାଲଵାନ୍ପଞ୍ଚ କର୍ପଟାନ୍
ଦଶାର୍ଣ୍ଣମାନେକୁ ଜିତି, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଶିବି, ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତ, ଅମ୍ବଷ୍ଠ, ମାଳବ ଓ ପାଞ୍ଚ କର୍ପଟକ ଉପରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
ତଥା ମଧ୍ଯମକେଯାଂଶ୍ଚ ଵାଟଧାନାନ୍ଦ୍ଵିଜାନଥ। ପୁନଶ୍ଚ ପରିଵୃତ୍ଯାଥ ପୁଷ୍କରାରଣ୍ଯଵାସିନଃ
ସେ ମଧ୍ୟମକେୟ, ବାଟଧାନ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ବଶ କଲେ; ପୁନି ଫେରି, ପୁଷ୍କର ଅରଣ୍ୟର ବାସିନ୍ଦାମାନେକୁ ଜିତିଲେ।
ଗଣାନୁତ୍ସଵସଙ୍କେତାନ୍ଵ୍ଯଜଯତ୍ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ। ସିନ୍ଧୁକୂଲାଶ୍ରିତା ଯେ ଚ ଗ୍ରାମଣୀଯା ମହାବଲାଃ
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବର, ସେ ଉତ୍ସବ ଦଳ ଓ ସଭାମାନେକୁ ଜିତିଲେ; ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ କୂଳରେ ବସୁଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଧାନମାନେକୁ ବଶ କଲେ।
ଶୂରାଽଽଭୀରଗଣାଶ୍ଚୈଵ ଯେ ଚାଶ୍ରିତ୍ଯ ସରସ୍ଵତୀମ୍। ଵର୍ତଯନ୍ତି ଚ ଯେ ମତ୍ସ୍ଯୈର୍ଯେ ଚ ପର୍ଵତଵାସିନଃ
ସେ ଶୂର ଅଭୀର ଗୋଷ୍ଠୀ, ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ପାଖରେ ବସୁଥିବା, ମାଛ ଧରି ଜୀବିକା କରୁଥିବା ଏବଂ ପାହାଡ଼ରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେକୁ ବଶ କଲେ।
କତ୍ସ୍ନଂ ପଞ୍ଚନନ୍ଦଂ ଚୈଵ ତଥୈଵାମରପର୍ଵତମ୍। ଉତ୍ତରଜ୍ଯୋତିଷଂ ଚୈଵ ତଥା ଦିଵ୍ଯକଟଂ ପୁରମ୍
ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପଞ୍ଚନନ୍ଦ, ଅମରପର୍ବତ, ଉତ୍ତର ଜ୍ୟୋତିଷ ଓ ଦିବ୍ୟକଟ ନଗରକୁ ଜିତିଲେ।
ଦ୍ଵାରପାଲଂ ଚ ତରସା ଵଶେ ଚକ୍ରେ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ରାମଠାନ୍ହାରହୂଣାଂଶ୍ଚ ପ୍ରତୀଚ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ଯେ ନୃପାଃ
ମହାପ୍ରଭାବୀ ନକୁଳ ଦ୍ୱାରପାଳକୁ ଶକ୍ତିରେ ବଶ କଲେ; ରାମଠ, ହାରହୂଣ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ରାଜାମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିଲେ।
ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସ ଵଶେ ଚକ୍ରେ ଶାସନାଦେଵ ପାଣ୍ଡଵଃ। ତତ୍ରସ୍ଥଃ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଵାସୁଦେଵାଯ ଭାରତ
ପାଣ୍ଡବ ସେମାନେ ସବୁଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞାରେ ବଶ କଲେ; ଏବଂ ସେଠି ରହି, ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଖବର ପଠାଇଲେ, ହେ ଭାରତ।