ସର୍ଵକାଲଫଲୈର୍ଵୃକ୍ଷୈଃ ପୁଷ୍ପିତୈରୁପଶୋଭିତାମ୍। ପୁଷ୍ପଗନ୍ଧୈଶ୍ଚ ସଙ୍କୀର୍ଣାଂ ରମଣୀଯମହାରଥାମ୍
ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଫଳ ଓ ଫୁଲ ଲଗା ଗଛମାନେ ଦ୍ୱାରକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ, ଫୁଲର ଗନ୍ଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥମାନେ ଏଠାକୁ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ କରିଥିଲେ।
ନାନାରତ୍ନୈଶ୍ଚ ସମ୍ପୂର୍ଣାମିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯେଵାମରାଵତୀମ୍। ଵିଵେଶ ସ ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ରାକ୍ଷସୈଶ୍ଚ ନିଷେଵିତାମ୍
ନାନା ପ୍ରକାର ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅମରାବତୀ ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ସେ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବସବାସ କରୁଥିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ସ ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ରାକ୍ଷସୈଶ୍ଚ ନିଷେଵିତାମ୍।। ନାନାଵେଷଧରାନ୍ଦକ୍ଷାନ୍ନାରୀଶ୍ଚ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ
ସେ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବସିଥିଲେ, ନାନା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ଦକ୍ଷ ପୁରୁଷମାନେ ଓ ମନୋହର ଦେଖାଯାଉଥିବା ଜଣାନୀମାନେ ଥିଲେ।
ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରା ଦିଵ୍ଯଭୂଷଣଭୂଷିତାଃ। ମଦରକ୍ତାନ୍ତନଯନାଃ ପୀନଶ୍ରୋଣିପଯୋଧରାଃ
ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ, ମଦରେ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ, ଚଉଡ଼ା କଟି ଓ ପୁଷ୍ଟ ଅଂଶ ଥିଲା।
ଭୈମସେନିଂ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୃଷ୍ଟାସ୍ତେ ଵିସ୍ମଯଂ ଗତାଃ। ଆସସାଦ ଗୃହଂ ରାଜ୍ଞ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସଦନୋପମମ୍
ତାପରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ଖୁସି ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ସେ ରାଜାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଇଲେ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିବାସ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
bକୁରୂଣାମୃଷ୍ଟବୋ ରାଜା ପାଣ୍ଡୁର୍ନାମ ମହାବଲଃ।। aକନୀଯାଂସ୍ତସ୍ଯ ଦାଯାଦଃ ସହଦେଵ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ। bତେନାହଂ ପ୍ରେଷିତୋ ଦୂତଃ କରାର୍ଥଂ କୌରଵସ୍ଯ ଚ
କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡୁ ନାମକ ରାଜାଙ୍କ ସବୁଠୁ ଛୋଟ ପୁଅ ସହଦେବ ବୋଲି ପରିଚିତ। ସେ ମୋତେ କୌରବଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଦୂତିଆ କାମରେ ପଠାଇଛନ୍ତି।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମି ରାଜେନଦ୍ରଂ ତ୍ଵଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ମାଂ ନିଵେଦଯ
ମୁଁ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ, ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର ମୋ ଖବର ଦିଅ।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵିଵେଶାଥ ଭଵନଂ ସ ନିଵେଦକଃ। ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ସ୍ରଵମାଚଷ୍ଟ ସ୍ରଵାଂ ଦୂତଗିରଂ ତଦା
‘ଠିକ୍ ଅଛି’ ବୋଲି କହି, ସେ ସୂଚକ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଓ ହାତ ଜୋଡି ରାଜାଙ୍କୁ ଦୂତର କଥା କହିଲେ।
ଦ୍ଵାରପାଲଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରୋ ଵିଭୀଷଣଃ। ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ସମୀପଂ ମେ ପ୍ରଵେଶ୍ଯତାମ୍
ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଭୀଷଣ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା, କହିଲେ—‘ତାଙ୍କୁ ମୋ ସମ୍ନିଧିକୁ ନେଇଆ।’
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାଜ୍ଞା ସ ଧର୍ମଜ୍ଞେନ ମହାତ୍ମନା। ଅଥନିଷ୍କମ୍ଯ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତୋ ଦ୍ଵାର୍ସ୍ଥୋହୈଡିମ୍ବମବ୍ରଵୀତ୍
ଏପରି ମହାନ ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇ ଦ୍ୱାରପାଳ ତଡ଼ିତଡ଼ି ହିଡିମ୍ବାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏହି ଦୂତ ନୃପଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ପ୍ରଵିଶ ଚ ସ୍ଵଯମ୍। ଦ୍ଵାରପାଲଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଵିଵେଶ ଘଟୋତ୍କଚଃ
‘ଆସ, ଦୂତ, ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଶୀଘ୍ର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କର।’ ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଘଟୋତ୍କଚ ଭିତରକୁ ଗଲେ।
ସ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଦଦର୍ଶାଥ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ମନ୍ଦିରମ୍। ତତଃ କୈଲାସସଙ୍କାଶଂ ତତ୍ପକାଞ୍ଚନତୋରଣମ୍
ସେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ମହଲ ଦେଖିଲେ, ଯାହା କୈଳାସ ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସୁନାର ଦ୍ୱାର ଥିଲା।
ପ୍ରାକାରେଣ ପରିକ୍ଷିପ୍ତଂ ଗୋପୁରୈଶ୍ଚାପି ଶୋଭିତମ୍। ହର୍ମ୍ଯପ୍ରାସାଦସମ୍ବାଧଂ ନାନାରତ୍ନୋପଶୋଭିତମ୍
ମହଲଟି ଦେଉଳି ଦ୍ୱାରା ଘେରା ଥିଲା, ଉଚ୍ଚ ଦୁର୍ଗ ଓ ଦେଖିବାକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲା, ଅନେକ ମହଲ ଓ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
କାଞ୍ଚନୈସ୍ତାପନୀଯୈଶ୍ଚ ସ୍ଫାଟିକୈ ରାଜତୈରପି। ଵଜ୍ରଵୈଡୂର୍ଯଜୁଷ୍ଟୈଶ୍ଚ ସ୍ତମ୍ଭୈଶ୍ଚ ସୁମନୋହରୈଃ
ସେଠାରେ ସୁନା, ତାପା ସୁନା, ସ୍ଫଟିକ ଓ ଚାନ୍ଦିର ସ୍ତମ୍ଭ ଥିଲା, ହୀରା ଓ ବୈଡୂର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ମନୋହର ସ୍ତମ୍ଭ ଥିଲେ।
ନାନାଧ୍ଵଜପତାକାଭିର୍ଯୁକ୍ତଂ ମଣିଵିଚିତ୍ରିତମ୍। ଚିତ୍ରମାଲ୍ଯାଵୃତଂ ରମ୍ଯଂ ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଵେଦିକମ୍
ନାନା ପ୍ରକାର ଧ୍ୱଜପତାକା ଲାଗିଥିଲା, ମଣିମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ରଙ୍ଗିନ ମାଳା ରେ ଢାକା, ମନୋହର ଓ ତପ୍ତ ସୁନାର ବେଦି ଥିଲା।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ର ସର୍ଵଂ ଚ ଭୈମସେନିର୍ମନୋହରମ୍। ପ୍ରଵିଶନ୍ନେଵ ହୈଡିମ୍ବଃ ଶୁଶ୍ରାଵ ମଧୁରସ୍ଵରମ୍
ଭୀମସେନଙ୍କ ପୁଅ ଏହି ସବୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଶୋଭା ଦେଖି, ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବାବେଳେ ମଧୁର ସ୍ୱର ଶୁଣିଲେ।
ତନ୍ତ୍ରୀଗୀତସମାକୀର୍ଣଂ ସମତାଲମିତାକ୍ଷରମ୍। ଦିଵ୍ଯଦୁନ୍ଦୁଭିନିର୍ହ୍ରାଦଂ ଵାଦିତ୍ରସତତଂ ଶୁଭମ୍
ସେଠାରେ ତନ୍ତୁବାଦ୍ୟର ସଙ୍ଗୀତ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା, ସମ ତାଳ ଓ ମିଶିତ ଶବ୍ଦ ଥିଲା, ଦିବ୍ୟ ଢୋଳ ଓ ଶୁଭ ମୂସିକ ବାଦ୍ୟ ଲାଗି ଥିଲା।
ସ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମଧୁରଂ ଶବ୍ଦଂ ପ୍ରୀତିମାନଭଵତ୍ତଦା। ତତୋ ଵିଗାହ୍ଯ ହୈଡିମ୍ବୋ ବହୁକକ୍ଷ୍ଯାଂ ମନୋରମାମ୍
ସେ ମଧୁର ସ୍ୱର ଶୁଣି ହିଡିମ୍ବା ଖୁସି ହେଲେ, ତାପରେ ସେ ଅନେକ ଅଙ୍ଗନା ଥିବା ମନୋହର ମହଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ଦଦର୍ଶ ମହାତ୍ମାନଂ ଦ୍ଵାର୍ସ୍ଥେନ ସହ ଭାରତ। ତଂ ଵିଭୀଷଣମାସୀନଂ କାଞ୍ଚନେ ପରମାସନେ
ସେ ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କ ସହିତ ବିଶାଳ ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ଏକ ଅତ୍ୟୁତ୍କୃଷ୍ଟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନ ଉପରେ ବସିଥିଲେ।
ଦିଵି ଭାସ୍କରସଙ୍କାଶଂ ମୁକ୍ତାମଣିଵିଭୂଷିତମ୍। ଦିଵ୍ଯାଭରଣଚିତ୍ରାଙ୍ଗଂ ଦିଵ୍ଯରୂପଧରଂ ଵିଭୁମ୍
ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମୁକ୍ତା ଓ ମଣିରେ ଶୋଭିତ, ଦେହରେ ଦିବ୍ୟ ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲେ।
ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରଂ ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧୋକ୍ଷିତଂ ଶୁଭମ୍। ଵିଭ୍ରାଜମାନଂ ଵପୁଷା ସୂର୍ଯଵୈଶ୍ଵାନରପ୍ରଭମ୍
ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଇ, ଶୁଭ୍ର ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଉପୋପଵିଷ୍ଟଂ ସଚିଵୈର୍ଦେଵୈରିଵ ଶତକ୍ରତୁମ୍। ଯକ୍ଷୈର୍ମହାତ୍ମଭିର୍ଦିଵ୍ଯନାରୀଭିର୍ହୃଦ୍ଯକାନ୍ତିଭିଃ
ସେ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ବସିଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ମହାତ୍ମା ଯକ୍ଷମାନେ ଓ ଦିବ୍ୟ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ଗୀତୈର୍ମଙ୍ଗଲଯୁକ୍ତୈଶ୍ଚ ପୂଜ୍ଯମାନଂ ଯଥା ଦିଵି। ଚାମରେ ଵ୍ଯଜନେ ଚାଗ୍ର୍ଯେ ହେମଦଣ୍ଡେ ମହାଧନେ
ମଙ୍ଗଳମୟ ଗୀତରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଉଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବଲୋକରେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚାମରା ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦଣ୍ଡରେ ତାଙ୍କୁ ପଖା ଝାଲାଯାଉଥିଲା।
ଗୃହୀତେ ଵରନାରୀଭ୍ଯାଂ ଧୂଯମାନେ ଚ ମୂର୍ଧନି। ଅର୍ଚିଷ୍ମନ୍ତଂ ଶ୍ରିଯା ଜୁଷ୍ଟଂ କୁବେରଵରୁଣୋପମମ୍
ବିଶିଷ୍ଟ ନାରୀମାନେ ଚାମରା ଧରି ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଖା ଝାଲୁଥିଲେ, ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଧନର ଦେବତା କୁବେର ଓ ବରୁଣ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଧର୍ମେ ଚୈଵ ସ୍ଥିତଂ ନିତ୍ଯମଦ୍ଭୁତଂ ରାକ୍ଷସେସ୍ଵରମ୍। ରାମମିକ୍ଷ୍ଵାକୁନାଥଂ ଵୈ ସ୍ମରନ୍ତଂ ମନସା ସଦା
ସେ ସଦା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିଥିଲେ, ଅଦ୍ଭୁତ ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ, ଏବଂ ନିତ୍ୟ ମନରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଘଟୋତ୍କଚୋ ରାଜନ୍ଵଵନ୍ଦେ ତଂ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ। ପ୍ରହ୍ଵସ୍ତସ୍ଥୌ ମହାଵୀର୍ଯଃ ଶକ୍ରଂ ଚିତ୍ରରଥୋ ଯଥା
ହେ ରାଜା, ଘଟୋତ୍କଚ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ହାତ ଜୋଡି ଶିର ନମାଇ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଯେପରି ଚିତ୍ରରଥ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟରେ ନମସ୍କାର କରେ।
ତଂ ଦୂତମାଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରୋ ଵିଭୀଷଣଃ। ପୂଜଯିତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ସାନ୍ତ୍ଵପୂର୍ଵଂ ଵଚୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ଦୂତକୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟର ରାଜା ବିଭୀଷଣ ଯଥାଯଥ ଆଦର କଲେ ଓ ମୃଦୁ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ।
କସ୍ଯ ଵଂଶେ ସ ସଞ୍ଜାତଃ କରମିଚ୍ଛନ୍ମହୀପତିଃ। ତସ୍ଯାନୁଜାନ୍ସମସ୍ତାଂଶ୍ଚ ପୁରଂ ଦେଶଂ ଚ ତସ୍ଯ ଵୈ
କେଉଁ ବଂଶରେ ସେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ରାଜା ହେବାକୁ କ’ଣ କାମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି? ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଭାଇ, ସେହି ସହର ଓ ଦେଶ ବିଷୟରେ ମତେ କୁହ।
ତ୍ଵାଂ ଚ କାର୍ଯଂ ଚ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ଵତଃ। ଵିସ୍ତରେଣ ମମ ବ୍ରୂହି ସର୍ଵାନେତାନ୍ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ତୁମେ କିଏ ଏବଂ କ’ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ନେଇ ଆସିଛ, ସେ ସବୁ ମୁଁ ଠିକ୍ଠାକ୍ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ବିଷୟରେ ଭଲଭଳି ଆଲଗା ଆଲଗା କହ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ହୈଡିମ୍ବଃ ପୌଲସ୍ତ୍ଯେନ ମହାତ୍ମନା। କୃତାଞ୍ଜଲିରୁଵାଚାଥ ସମର୍ଥମିଦମୁତ୍ତରମ୍
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ବଂଶର ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ହିଡିମ୍ବ ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ରତାରେ ଏହି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।