ଭୀମସେନସ୍ଯ ନାଦେନ ଜରାସନ୍ଧସ୍ଯ ଚୈଵ ହ। କିଂ ନୁ ସ୍ଯାଦ୍ଧିମଵାନ୍ଭିନ୍ନଃ କିଂନୁସ୍ଵିଦ୍ଦୀର୍ଯତେ ମହୀ
ଭୀମସେନ ଓ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଦହଡ଼ାରେ ଲୋକମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ: 'ହିମାଳୟ ଭାଗିଗଲା କି? ଏ ପୃଥିବୀ ଭାଗିଯାଉଛି କି?'
ଇତି ଵୈ ମାଗଧା ଜଜ୍ଞୁର୍ଭୀମସେନସ୍ଯ ନିଖନାତ୍। `ତତସ୍ତୁ ଭଗଵାନ୍କୃଷ୍ଣୋ ଜରାସନ୍ଧଜିଘାଂସଯା
ମାଗଧ ଲୋକମାନେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଦହଡ଼ା ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଏଭଳି କହିଲେ; ତାପରେ, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହିଁ—
ଭୀମସେନଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ନଲଂ ଜଗ୍ରାହ ପାଣିନା। ଦ୍ଵିଧା ଚିଚ୍ଛେଦ ଵୈ ତତ୍ତୁ ଜରାସନ୍ଧଵଧଂ ପ୍ରତି
ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ହାତରେ ଏକ ଲକଡ଼ି ନେଇ, ଦୁଇ ଭାଗ କରି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏହା ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ଚିହ୍ନ ଥିଲା।
ତତସ୍ତ୍ଵାଜ୍ଞାଯ ତସ୍ଯୈଵ ପାଦମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ମାରୁତିଃ। ଦ୍ଵିଧା ବଭଞ୍ଜ ତଦ୍ଗାତ୍ରଂ ପ୍ରାକ୍ଷିପଦ୍ଵିନନାଦ ଚ
ଏହି ଉପଦେଶ ବୁଝି, ମାରୁତିପୁତ୍ର ଭୀମ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ପାଦକୁ ଉଠାଇ, ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଭଳି ଚିପି ଦେଇ ଦହଡ଼ାଇଲେ।
ପୁନଃ ସନ୍ଧାଯ ତୁ ତଦା ଜରାନ୍ଧଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଭୀମେନ ଚ ସମାଗମ୍ଯ ବାହୁଯୁଦ୍ଧଂ ଚକାର ହ
ପୁଣି, ଜରାସନ୍ଧ ଦେହ ଯୋଡ଼ି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଭୀମଙ୍କ ସାଥିରେ ପୁଣି ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତଯୋଃ ସମଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ତୁମୁଲଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍। ସର୍ଵଲୋକକ୍ଷଯକରଂ ସର୍ଵଭୂତଭଯାଵହମ୍
ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ହେଲା, ଏହା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନାଶ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭୟକୁ ଉପଜାଇଲା।
ପୁନଃ କୃଷ୍ଣସ୍ତମିରିଣଂ ଦ୍ଵିଧା ଵିଚ୍ଛିଦ୍ଯ ମାଧଵଃ। ଵ୍ଯତ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରାକ୍ଷିପତ୍ତତ୍ତୁ ଜରାସନ୍ଧଵଧେପ୍ସଯା
ପୁଣି, କୃଷ୍ଣ, ମାଧବବଂଶୀ, ଏକ ଲକଡ଼ିକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରି ଭାଙ୍ଗି, ଉଲ୍ଟାଇ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ବଧ ଚାହିଁ।
ଭୀମସେନସ୍ତଦା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନିର୍ବିଭେଦ ଚ ମାଗଧମ୍। ଦ୍ଵିଧା ଵ୍ଯତ୍ଯସ୍ଯ ପାଦେନ ପ୍ରାକ୍ଷିପଚ୍ଚ ନନାଦ ହ
ତାପରେ, ଭୀମସେନ ବୁଝି, ମାଗଧ ରାଜାକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଚରଣରେ ଭାଙ୍ଗି, ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ, ଦହଡ଼ାଇଲେ।
ଶୁଷ୍କମାଂସାସ୍ଥିମେଦସ୍ତ୍ଵଗ୍ଭିନ୍ନମସ୍ତିଷ୍କପିଣ୍ଡକଟଃ। ଶଵଭୂତସ୍ତଦା ରାଜନ୍ପିଣ୍ଡୀକୃତ ଇଵାବବୌ
ତାଙ୍କ ମାଂସ, ହାଡ଼, ମଜ୍ଜା, ଚମଡ଼ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଗଲା, ମୁଣ୍ଡ ଭାଗିଗଲା; ରାଜନ, ଶବ ଭଳି ଏକ ଗାଠି ଭଳି ଦେଖାଗଲା।
ତତୋ ରାଜ୍ଞଃ କୁଲଦ୍ଵାରି ପ୍ରସୁପ୍ତମିଵ ତଂ ନୃପମ୍। ରାତ୍ରୌ ଗତାସୁମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ନିଶ୍ଚକ୍ରମୁରରିନ୍ଦମାଃ
ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ, ରାତିରେ ଶୁଇଥିବା ଭଳି ମୃତ ରାଜାକୁ ଛାଡ଼ି, ଶତ୍ରୁଦମନୀମାନେ ଚାଲିଗଲେ।
ଜରାସନ୍ଧରଥଂ କୃଷ୍ଣୋ ଯୋଜଯିତ୍ଵା ପତାକିନମ୍। ଆରୋପ୍ଯ ଭ୍ରାତରୌ ଚୈଵ ମୋକ୍ଷଯାମାସ ବାନ୍ଧଵାନ୍
କୃଷ୍ଣ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ରଥକୁ ପତାକା ଲଗାଇ, ଦୁଇ ଭାଇକୁ ଏହାରେ ବସାଇ, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ।
ତେ ଵୈ ରତ୍ନୁଭୁଜଂ କୃଷ୍ଣଂ ରତ୍ନାର୍ହଂ ପୃଥିଵୀଶ୍ଵରାଃ। ରାଜାନଂ ଚକ୍ରରାସାଦ୍ଯ ମୋକ୍ଷିତା ମହତୋ ଭଯାତ୍
ଏହି ରତ୍ନର ଉପଭୋକ୍ତା, ପୃଥିବୀର ମହାରାଜମାନେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ରାଜା କରିଦେଲେ, ବଡ଼ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ।
ଅକ୍ଷତଃ ଶସ୍ତ୍ରସମ୍ପନ୍ନୋ ଜିତାରିଃ ସହ ରାଜଭିଃ। ରଥମାସ୍ଥାଯ ତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ନିର୍ଜଗାମ ଗିରିଵ୍ରଜାତ୍
ଅକ୍ଷତ ଓ ଶସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜ, ଶତ୍ରୁଜୟୀ, ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ସହିତ, ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସି, ଗିରିବ୍ରଜାରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ଯଃ ସ ସୋଦର୍ଯଵାନ୍ନାମ ଦ୍ଵିଯୋଧୀ କୃଷ୍ଣସାରଥିଃ। ଅଭ୍ଯାସଘାତୀ ସନ୍ଦୃଶ୍ଯୋ ଦୁର୍ଜଯଃ ସର୍ଵରାଜଭିଃ
ଯିଏ ସୋଦର୍ୟବାନ୍ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଦୁଇ ଧନୁର୍ଧର, କୃଷ୍ଣ ରଥୀ, ସମ୍ମୁଖ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ୍ୟାକାରୀ, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଅଜୟ।
ଭୀମାର୍ଜୁନାଭ୍ଯାଂ ଯୋଧାଭ୍ଯାମାସ୍ଥିତଃ କୃଷ୍ଣସାରଥିଃ। ଶୁଶୁଭେ ରଥଵର୍ଯୋଽସୌ ଦୁର୍ଜଯଃ ସର୍ଵଧନ୍ଵିଭିଃ
ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଯୋଧା ଭାବରେ ରଥରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, କୃଷ୍ଣ ରଥଚାଳକ ଭାବରେ ଥିଲେ । ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥଟି ଏତେ ଚମକିଲା, ଯେ ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ ଥିଲା ।
ଶକ୍ରଵିଷ୍ଣୂ ହି ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଚେରତୁସ୍ତାରକାମଯେ। ରଥେନ ତେନ ଵୈ କୃଷ୍ଣ ଉପାରୁହ୍ଯ ଯଯୌ ତଦା
ଏହି ରଥଟିକୁ ଏକ ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁ ତାରାମୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ । ଏହି ରଥକୁ କୃଷ୍ଣ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ତାପରେ ଯାତ୍ରା କଲେ ।
ଏଵମେତୌ ମହାବାହୂ ତଦା ଦୁଷ୍କରକାରିଣୌ। କୃଷ୍ଣପ୍ରଣୀତୌ ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ନଥେ କୋ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହତି
ଏଭଳି, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇ, ଯେଉଁମାନେ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମ କରିଥିଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଚାଲିଥିଲେ । ଏହି ଜଗତରେ କିଏ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ ?
ଇତ୍ଯଵୋଚନ୍ଵ୍ରଜନ୍ତଂ ତଂ ଜରାସନ୍ଧପୁରାଲଯାଃ। ଵାସୁଦେଵଂ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଯୁକ୍ତଂ ଵାତଜଵୈର୍ହଯୈଃ
ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ସହର ନିବାସୀମାନେ, ବାସୁଦେବଙ୍କୁ — ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ — ବାୟୁ ସମାନ ତେଜ ଘୋଡା ଯୋଗାଯୋଗ କରିଥିବା ରଥରେ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଏଭଳି କଥା କହିଥିଲେ ।
ତପ୍ତଚାମୀକରାଭେଣ କିଙ୍କିଣୀଜାଲମାଲିନା। ମେଘନିର୍ଘୋଷନାଦେନ ଜୈତ୍ରେଣାମିତ୍ରଘାତିନା
ତାପି ହୋଇଥିବା ସୁନା ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ଝିଙ୍କି ଝିଙ୍କି ଘଣ୍ଟିର ଜାଲରେ ଶୋଭିତ, ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଶବ୍ଦ ଦେଉଥିବା, ବିଜୟୀ ଓ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ରଥଟି ।
ଯେନ ଶକ୍ରୋ ଦାନଵାନାଂ ଜଘାନ ନଵତୀର୍ନଵ। ତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସମହୃଷ୍ଯନ୍ତ ରଥଂ ତେ ପୁରୁଷର୍ଥଭାଃ
ଏହି ରଥ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ଦାନବମାନଙ୍କ ନବତି ଦଳକୁ ନାଶ କରିଥିଲେ । ଏହି ରଥ ପାଇଁ, ସେ ଶୂରବୀରମାନେ ବହୁତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ।
ତତଃ କୃଷ୍ଣଂ ମହାବାହୁଂ ଭ୍ରାତୃଭ୍ଯାଂ ସହିତଂ ତଦା। ରଥସ୍ଥଂ ମାଗଧା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମପଦ୍ଯନ୍ତ ଵିସ୍ମିତାଃ
ତାପରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ରଥରେ ଦେଖି, ମାଗଧମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯିବା ।
ହଯୈର୍ଦିଵ୍ଯୈଃ ସମାଯୁକ୍ତୋ ରଥୋ ଵାଯୁସମୋ ଜଵେ। ଅଧିଷ୍ଠିତଃ ସ ଶୁଶୁଭେ କୃଷ୍ଣେନାତୀଵ ଭାରତ
ଦିବ୍ୟ ଘୋଡା ଯୋଗାଯୋଗ ହୋଇଥିବା, ବାୟୁ ସମାନ ତେଜ ରଥଟି, କୃଷ୍ଣ ଉପସ୍ଥିତ ହେବାରୁ ବହୁତ ଚମକୁଥିଲା ।
ଅସଙ୍ଗୋ ଦେଵଵିହିତସ୍ତସ୍ମିନ୍ରଥଵରେ ଧ୍ଵଜଃ। ଯୋଜନାଦ୍ଦଦୃଶେ ଶ୍ରୀମାନିନ୍ଦ୍ରାଯୁଧସମପ୍ରଭଃ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଦେବମାନେ ଦିଆଯାଇଥିବା, ଏକାଉଁ ଲାଗି ନଥିବା ଧ୍ୱଜ ଥିଲା । ଏହି ଧ୍ୱଜ ଏକ ଯୋଜନ ଦୂରରୁ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରର ଭଳି ଚମକୁଥିଲା ।
ଚିନ୍ତଯାମାସ କୃଷ୍ଣୋଽଥ ଗରୁତ୍ମନ୍ତଂ ସ ଚାଭ୍ଯଯାତ୍। କ୍ଷଣେ ତସ୍ମିନ୍ସ ତେନାସୀଚ୍ଚୈତ୍ଯଵୃକ୍ଷ ଇଵୋତ୍ଥିତଃ
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ, ଏବଂ ଗରୁଡ଼ ଆସିଲେ । ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷ ଭଳି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ।
ଵ୍ଯାଦିତାସ୍ଯୈର୍ମହାନାଦୈଃ ସହ ଭୂତୈର୍ଧ୍ଵଜାଲଯୈଃ। ତସ୍ମିନ୍ରଥଵରେ ତସ୍ଥୌ ଗୁରୁତ୍ମାନ୍ପନ୍ନଗାଶନଃ
ବଡ଼ ପାଟି ମୁହଁ, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ, ଅନେକ ଭୂତ ଓ ଧ୍ୱଜ ଜାଲ ସହିତ, ଗରୁଡ଼ — ସର୍ପ ଖାଇବାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ — ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ।
ଦୁର୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯୋ ହି ଭୂତାନାଂ ତେଜସାଽଽଭ୍ଯାଧିକଂ ବଭୌ। ଆଦିତ୍ଯ ଇଵ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ସହସ୍ରକିରଣାଵୃତଃ
ସେ ତାଙ୍କ ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦେଖିବାକୁ ଅତି କଷ୍ଟ । ମଧ୍ୟାହ୍ନର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି, ହଜାର କିରଣରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଚମକୁଥିଲେ ।
ନ ସଜ୍ଜତି ଵୃକ୍ଷେଷୁ ଶସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚାପି ନ ରିଷ୍ଯତେ। ଦିଵ୍ଯୋ ଧ୍ଵଜଵରୋ ରାଜନ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ଚେହ ମାନୁଷୈଃ
ସେ ଧ୍ୱଜ ବୃକ୍ଷରେ ଲଗି ନଥାଏ, ଶସ୍ତ୍ରରେ କ୍ଷତି ହେଉ ନାହିଁ । ଏହି ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧ୍ୱଜ, ରାଜା, ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦେଖିପାରନ୍ତି ।
ତମାସ୍ଥାଯ ରଥଂ ଦିଵ୍ଯଂ ପର୍ଜନ୍ଯସମନିଃ ସ୍ଵନମ୍। ନିର୍ଯଯୌ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ପାଣ୍ଡଵାଭ୍ଯାଂ ସହାଚ୍ଯୁତଃ
ଏହି ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଶବ୍ଦ ଦେଉଥିବା, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ଅଚ୍ୟୁତ, ଦୁଇ ପାଣ୍ଡବ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ ।
ଯଂ ଲେଭେ ଵାସଵାଦ୍ରାଜା ଵସୁସ୍ତସ୍ମାଦ୍ବୃହଦ୍ରଥଃ। ବୃହଦ୍ରଥାତ୍କ୍ରମେଣୈଵ ପ୍ରାପ୍ତୋ ବାର୍ହଦ୍ରଥୋ ରଥମ୍
ଯେଉଁ ରଥଟିକୁ ବାସବ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ସେହି ରଥ ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କୁ ମିଳିଲା, ତାପରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ବାର୍ହଦ୍ରଥମାନେ ପାଇଲେ ।
ସ ନିର୍ଯାଯ ମହାବାହୁଃ ପୁଣ୍ଡରୀକେକ୍ଷଣସ୍ତତଃ। ଗିରିଵ୍ରଜାଦ୍ବହିସ୍ତସ୍ଥୌ ସମଦେଶେ ମହାଯଶାଃ
ତାପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପଦ୍ମ ଭଳି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଗିରିବ୍ରଜ ସହରର ବାହାରେ ଏକ ଉଚିତ ସ୍ଥାନରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ।