ତୃଣପୀଡଂ ଯଥାକାମଂ ପୂର୍ଣଯୋଗଂ ସମୁଷ୍ଟିକମ୍। ଏଵମାଦୀନି ଯୁଦ୍ଧାନି ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତୌ ପରସ୍ପରମ୍
ସେମାନେ ଘାସ ଦବାଇବା, ଦୁଇଁଜଣ ଏକାଠି ହେବା, ମୁଠି ଦେଇ ଧରିବା ଭଳି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦଂଗଲା ଦେଖାଇ ଏକାଠି ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ତତୋ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସମେତାଃ ପୁରଵାସିନାଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵଣିଜଶ୍ଚୈଵ କ୍ଷତ୍ରିଯାଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ
ତାଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ସହରରେ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବ୍ୟବସାୟୀ ଓ ହଜାର-ହଜାର କ୍ଷତ୍ରିୟ ଏକଠା ହେଇଗଲେ।
ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚ ନରଶାର୍ଦୂଲ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଵୃଦ୍ଧାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ। ନିରନ୍ତରମଭୂତ୍ତତ୍ର ଜନୌଘୈରଭିସଂଵୃତମ୍
ଶୂଦ୍ର, ବିରାଟ ପୁରୁଷ, ଜନନୀମାନେ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଆସି ଏକାଠି ହେଲେ; ସେଠା ଲୋକମାନେ ଭିଡ଼ରେ ଭରିଗଲା।
ତଯୋରଥ ଭୁଜାଘାତାନ୍ନିଗ୍ରହପ୍ରଗ୍ରହାତ୍ତଥା। ଆସୀତ୍ସୁଭୀମସମ୍ପାତୋ ଵଜ୍ରପର୍ଵତଯୋରିଵ
ସେମାନେ ହାତରେ ଘାତ ଦେଇ, ଧରିବା ଓ ଛୁଡ଼ାଇବା ଭଳି କ୍ରିୟା କରିବାରୁ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଝଟକା ହେଲା, ଯେପରି ଏକ ତୃଣ ବଜ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଟକ୍କର ହୁଏ।
ଉଭୌ ପରମସଂହୃଷ୍ଟୌ ବଲେନ ବଲିନାଂ ଵରୌ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ଯାନ୍ତରଂ ପ୍ରେପ୍ସୂ ପରସ୍ପରଜଯୈଷିଣୌ
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉତ୍ସାହିତ ଥିଲେ, ଦୁଇଜଣେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କର ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତିଯୋଗୀଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଆଶା କରୁଥିଲେ।
ଶିରୋଭିରିଵ ତୌ ମେଷୌ ଵୃକ୍ଷୈରିଵ ନିଶାଚରୌ। ପଦୈରିଵ ଶୁଭାଵଶ୍ଵୌ ତୁଣ୍ଡାଭ୍ଯାଂ ତିତ୍ତିରୀ ଇଵ
ସେମାନେ ମେଷ ମାନଙ୍କ ପରି ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, ରାତିରେ ଚଳିଥିବା ଦାନବ ମାନଙ୍କ ପରି ଗଛ ସହିତ ଝଂପ କରୁଥିଲେ, ଶୁଭ୍ର ଅଶ୍ୱ ମାନଙ୍କ ପରି ପାଦ ଦେଇ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଟିଟିରି ପକ୍ଷୀ ପରି ଚିହ୍ନା ଦେଇ ଝଂପ କରୁଥିଲେ।
ତଦ୍ଭୀମମୁତ୍ସାର୍ଯ ଜନଂ ଯୁଦ୍ଧମାସୀଦୁପପ୍ଲଵେ। ବଲିନୋଃ ସଂଯୁଗେ ରାଜନ୍ଵୃତ୍ରଵାସଵଯୋରିଵ
ଭୀମ ଜନସମୂହକୁ ପଛକୁ ଠେଲିଦେଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ଅତି ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ରାଜା, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାନଙ୍କର ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଭଳି ଭୃତ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ପ୍ରକର୍ଷଣାକର୍ଷଣାଭ୍ଯାମନୁକର୍ଷଵିକର୍ଷଣୈଃ। ଆଚକର୍ଷତୁରନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଜାନୁଭିଶ୍ଚାଵଜଘ୍ନତୁଃ
ସେମାନେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଟାଣି, ଘସି, ଉଲଟା ଟାଣି, ମୁଡି ଦେଇ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଗୁଡ଼ି ଦେଇ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ।
ତତଃ ଶବ୍ଦେନ ମହତା ଭର୍ତ୍ସଯନ୍ତୌ ପରସ୍ପରମ୍। ପାଷାଣସଙ୍ଘାତନିଭୈଃ ପ୍ରହାରୈରଭିଜଘ୍ନତୁଃ
ତାପରେ, ଦୁଇଜଣେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ କରି, ପରସ୍ପରକୁ ଡାଟିବା ସହିତ, ପାହାଡ଼ ଭଙ୍ଗା ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଘାଁ ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ।
ତତୋ ଭୀମଂ ଜରାସନ୍ଧୋ ଜଘାନୋରସି ମୁଷ୍ଟିନା। ଭୀମୋଷି ତଂ ଜରାସନ୍ଧଂ ଵକ୍ଷସ୍ଯଭିଜଘାନ ହ
ତାହାପରେ, ଜରାସନ୍ଧ ଭୀମଙ୍କ ଛାତିରେ ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ଘାଁ ମାରିଲେ; ତାହାର ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଭୀମ ମଧ୍ୟ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଛାତିରେ ଘାଁ ମାରିଲେ।
ଵ୍ଯୂଢୋରସ୍କୌ ଦୀର୍ଘଭୁଜୌ ନିଯୁଦ୍ଧକୁଶଲାଵୁଭୌ। ବାହୁଭିଃ ସମସଜ୍ଜୋତାମାଯସୈଃ ପରିଘୈରିଵ
ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଛାତି ଚଉଡ଼ା, ବାହୁ ଲମ୍ବା ଏବଂ ଦୁଃଖାରେ ଦକ୍ଷ; ସେମାନେ ଆପଣାଙ୍କ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଲୋହା ଗଦା ଭଳି ଏକାଉଁ ହେଲେ।
କାର୍ତିକସ୍ଯ ତୁ ମାସସ୍ଯ ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ପ୍ରଥମେଽହନି। ତଦା ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଦିନାନି ଦଶ ପଞ୍ଚ ଚ। ଅନାହାରଂ ଦିଵାରାତ୍ରମଵିଶ୍ରାନ୍ତମଵର୍ତତ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ପ୍ରଥମ ଦିନରୁ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଏବଂ ପନ୍ଦର ଦିନ ଧରି ଖାଇବା ଛାଡ଼ି, ଦିନ ରାତି ଅବିରତ ଚାଲିଲା।
ତଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ତୁ ତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାଂ ସମଵେତଂ ମହାତ୍ମନୋଃ। ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ନିଶାଯାଂ ତୁ ନିଵୃତ୍ତୋ ମାଗଧଃ କ୍ଲମାତ୍
ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୁଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିଲା; ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତିରେ ମାଗଧ ରାଜା କ୍ଲାନ୍ତିରେ ବିରତ ହେଲେ।
ତଂ ରାଜାନଂ ତଥା କ୍ଲାନ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜଞ୍ଜନାର୍ଦନଃ। ଉଵାଚ ଭୀମକର୍ମାଣଂ ଭୀମଂ ସମ୍ବୋଧଯନ୍ନିଵ
ରାଜାଙ୍କୁ ଏଭଳି କ୍ଲାନ୍ତ ଦେଖି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଭୀମଙ୍କୁ, ଯିଏ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଉତ୍ସାହିତ କରି କହିଲେ।
କ୍ଲାନ୍ତଃ ଶତ୍ରୁର୍ହି କୌନ୍ତେଯ ଶକ୍ଯଃ ପୀଡଯିତୁଂ ରଣେ। ପୀଡ୍ଯମାନୋ ହି କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ଜହ୍ଯାଜ୍ଜୀଵିତମାତ୍ମନଃ
ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଶତ୍ରୁ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଦମନ କରିପାରିବ; ସେ ଯଦି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦବାଯିବେ, ତେବେ ସେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦେଇପାରେ।
ତସ୍ମାତ୍ତେଽଦ୍ଯୈଵ କୌନ୍ତେଯ ପୀଡନୀଯୋ ଜନାଧିପଃ। ସମମେତେନ ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ଭରତର୍ଷଭ
ସେଥିପାଇଁ, ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଆଜି ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ଦବାଇବା ଦରକାର; ତୁମର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ଏଵମୁକ୍ତଃସ କୃଷ୍ଣେନ ପାଣ୍ଡଵଃ ପରଵୀରହା। ଜରାସନ୍ଦସ୍ଯ ତଦ୍ରନ୍ଧ୍ରଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଚକ୍ରେ ମତିଂ ଵଧେ
ଏଭଳି କୃଷ୍ଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପାଣ୍ଡବ ଶତ୍ରୁବିଧ୍ୱଂସୀ, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଦୁର୍ବଳତା ବୁଝି, ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ତତସ୍ତମଜିତଂ ଜେତୁଂ ଜରାସନ୍ଦଂ ଵୃକୋଦରଃ। ସଂରମ୍ଭାଦ୍ବଲିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଜଗ୍ରାହ କୁରୁନନ୍ଦନଃ
ତାପରେ ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃକୋଦର, ଅଜୟ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ହରାଇବା ପାଇଁ ରୋଷରେ ଧରିଲେ, ହେ କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ।
ଭୀମସେନସ୍ତତଃ କୃଷ୍ଣମୁଵାଚ ଯଦୁନନ୍ଦନମ୍। ବୁଦ୍ଧିମାସ୍ଥାଯ ଵିପୁଲାଂ ଜରାସନ୍ଧଵଧୋପ୍ସଯା
ତାପରେ ଭୀମସେନ, ଯଦୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ଜରାସନ୍ଧ ବଧ ପାଇଁ ବଡ଼ ଯୋଜନା କରି, କହିଲେ।
ନାଯଂ ପାପୋ ମଯା କୃଷ୍ଣ ଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଯାଦନୁରୋଧିତୁମ୍। ପ୍ରାଯେଣ ଯଦୁଶାର୍ଦୂଲ ବାନ୍ଧଵକ୍ଷଯକୃତ୍ତଵ
ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମଣିଷ, କୃଷ୍ଣ, ମୋର ପ୍ରସାଦ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ଯଦୁବଂଶର ବୀର, ସେ ଅଧିକାଂଶ ନିଜ ପରିଜନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଛି।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତଃ କୃଷ୍ଣଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଵୃକୋଦରମ୍। ତ୍ଵରଯନ୍ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଜରାସନ୍ଧଵଧେପ୍ସଯା
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, କୃଷ୍ଣ ଜରାସନ୍ଧ ବଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ବୃକୋଦରଙ୍କୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରି କହିଲେ।
ଯତ୍ତେ ଦୈଵଂ ପରଂ ସତ୍ଵଂ ଯଚ୍ଚ ତେ ମାତରିଶ୍ଵନଃ। ବଲଂ ଭୀମଂ ଜରାସନ୍ଧେ ଦର୍ଶଯାଶୁ ତଦଦ୍ଯ ଵୈ
ହେ ଭୀମ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ, ଶକ୍ତି ଏବଂ ବାୟୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ବଳ ରଖ, ସେସବୁ ଏବେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଉପରେ ଦେଖାଅ।
ତଵୈଷ ଵଧ୍ଯୋ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ଜରାସନ୍ଧୋ ମହାରଥଃ। ଇତ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷେ ତ୍ଵଶ୍ରୌଷଂ ଯଦା ଵାଯୁରଵାପ୍ଯତେ
ଏହି ମନୁଷ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟମନା ଏବଂ ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ନିୟତ; ବାୟୁ ବହିବାବେଳେ ଆକାଶରେ ଏହି କଥା ଶୁଣିଥିଲି।
ଗୋମନ୍ତେ ପର୍ଵତଶ୍ରେଷ୍ଠେ ଯେନୈଷ ପରିମୋକ୍ଷିତଃ। ବଲଦେଵବଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କୋଽନ୍ଯୋ ଜୀଵେତ୍ତୁ ମାଗଧାତ୍
ଗୋମନ୍ତ ପାହାଡ଼ରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଏକଥର ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ବଳରାମଙ୍କ ବଳ ପାଇଁ ମାଗଧମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ କେହି ବଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ।
ତଦସ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁର୍ଵିହିତସ୍ତ୍ଵଦୃତେ ନ ମହାବଲ। ଵାଯୁଂ ଚିନ୍ତ୍ଯ ମହାବାହୋ ଜହୀମଂ ମଗଧାଧିପମ୍
ସେଥିପାଇଁ, ଏହାର ମୃତ୍ୟୁ କେବଳ ତୁମ ହାତରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ; ହେ ବଳଶାଳୀ, ବାୟୁଦେବଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇ, ଏହି ମାଗଧ ରାଜାକୁ ବଧ କର।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ଭୀମୋ ମନସାଽଽଚିନ୍ତ୍ଯ ମାରୁତମ୍। ଜନାର୍ଦନଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଚ ଫଲ୍ଗୁନମ୍
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଭୀମ ମନରେ ବାୟୁଦେବଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ପ୍ରଭଞ୍ଜନବଲାଵିଷ୍ଟୋ ଜରାସନ୍ଧମରିନ୍ଦମଃ। ଉତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ଭ୍ରାମଯାମାସ ବଲଵନ୍ତଂ ମହାବଲଃ
ପବନର ଶକ୍ତିରେ ଭରିତ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିବାରେ ସମର୍ଥ ଭୀମ, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜରାସନ୍ଧକୁ ଘୁମାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଭ୍ରାମଯିତ୍ଵା ଶତଗୁଣଂ ଜାନୁଭ୍ଯାଂ ଭରତର୍ଷଭ। ବଭଞ୍ଜ ପୃଷ୍ଟଂ ସଙ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ନିଷ୍ପିଷ୍ଯ ଵିନନାଦ ଚ
ଭୀମ ଜରାସନ୍ଧକୁ ଏକ ସଂଖ୍ୟା ଥର ଘୁମାଇ, ଗୋଡ଼ରେ ଚାପି ତାଙ୍କ ପিঠିକୁ ଭଙ୍ଗ କରି, ଭଳି ଚିପି ଦେଇ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଦହଡ଼ାଇଲେ।
କରେ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚରଣଂ ଦ୍ଵିଧା ଚକ୍ରେ ମହାବଲଃ। ତସ୍ଯ ନିଷ୍ପିଷ୍ଯମାଣସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ଚ ଗର୍ଜତଃ
ଭୀମ ତାଙ୍କ ହାତରେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଚରଣକୁ ଧରି, ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଏହି ଚିପିବା ସମୟରେ, ପାଣ୍ଡବ ଦହଡ଼ାଇଲେ, ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉପଜିଲା।
ଅଭଵତ୍ତୁମୁଲୋ ନାଦଃ ସର୍ଵପ୍ରାଣିଭଯଙ୍କରଃ। ଵିତ୍ରେସୁର୍ମାଗଧାଃ ସର୍ଵେ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଗର୍ଭାଶ୍ଚ ସୁସ୍ରୁଵୁଃ
ଏହି ଦହଡ଼ା ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ସମସ୍ତ ମାଗଧ ଲୋକ ଡରିଗଲେ, ଜନନୀମାନଙ୍କ ଗର୍ଭ ଝଡ଼ିଗଲା।