ତତସ୍ତୌ ନରଶାର୍ଦୂଲୌ ବାହୁଶସ୍ତ୍ରୌ ସମୀଯତୁଃ। ଵୀରୌ ପରମସଂହୃଷ୍ଟାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଜଯକାଙ୍କ୍ଷିଣୌ
ତାପରେ, ସେ ଦୁଇଜଣ ନରସିଂହ, ନିଜ ହାତର ଶସ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ, ଏକାଉଁଠିକୁ ଆସିଲେ— ଦୁଇଜଣ ବୀର, ବହୁତ ଉତ୍ସାହିତ, ପ୍ରତିଏକେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ।
କରଗ୍ରହଣପୂର୍ଵଂ ତୁ କୃତ୍ଵା ପାଦାଭିଵନ୍ଦନମ୍। କକ୍ଷୈଃ କକ୍ଷାଂ ଵିଧୁନ୍ଵାନାଵାସ୍ଫୋଟଂ ତତ୍ର ଚକ୍ରତୁଃ
ହାତ ଧରିବା ପୂର୍ବରୁ, ପ୍ରଥମେ ଦୁଇଜଣେ ଏକାଉଁଠିର ପାଦକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ବନ୍ଦନା କଲେ। ପରେ, ହାତ ଧରି ଦୁଇଜଣେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କର କକ୍ଷରେ କକ୍ଷ ଲଗାଇ, ସେଠି ଏକାଉଁଠିକୁ ଘାତ କଲେ।
ସ୍କନ୍ଧେ ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ସମାହତ୍ଯ ନିହତ୍ଯ ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ। ଅଙ୍ଗମଙ୍ଗୈଃ ସମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ପୁନରାସ୍ଫାଲନଂ ଚ ଚକ୍ରତୁଃ
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଏକାପରକୁ ହାତରେ ଶୋଳା ଧରି, ପୁନିପୁନି ଜୋରଦେଇ ମାରିଲେ। ଦୁଇଜଣେ ଏକାପର ଅଙ୍ଗକୁ ଅଙ୍ଗରେ ଜଡି ନିଅ, ପୁନି ତେଜ ମାର ଆରମ୍ଭ କରିଲେ।
ଚିତ୍ରହସ୍ତାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ସସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗେନ ଚାଶନିମ୍।। ଗଲଗଣ୍ଡାଭିଘାତେନ ସସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗେନ ଚାଶନିମ୍
ସେମାନେ ହାତରେ ଅନେକ ଚତୁର ଚଳ କରି, ମାନେ ତୁଡ଼ା ମାରିବା ସମୟରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଆଗ୍ନିକଣା ଦେଖାଯାଇଲା। ଗଲା ଓ ଗଣ୍ଡରେ ମାରିବା ସମୟରେ ମେଘର ତଡ଼ିତ ପରି ଆଗ୍ନିକଣା ଚମକିଲା।
ବାହୁପାଶାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ପାଦାହତଶିରାଵୁଭୌ। ଉରୋହସ୍ତଂ ତତଶ୍ଚକ୍ରେ ପୂର୍ଣକୁମ୍ଭୌ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯ ତୌ
ସେମାନେ ବାହୁ ଦେଇ ଜଡିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚଳ କରି, ଦୁଇଜଣେ ପାଦରେ ଏକାପର ମୁଣ୍ଡକୁ ମାରିଲେ। ପରେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ ଚଳ ବ୍ୟବହାର କରି, ଦୁଇଜଣେ ଏକାପର ଛାତିକୁ ଦବାଇଲେ।
କରସମ୍ପୀଡନଂ କୃତ୍ଵା ଗର୍ଜନ୍ତୌ ଵାରଣାଵିଵ। ନର୍ଦନ୍ତୌ ମେଘସଙ୍କାଶୌ ବାହୁପ୍ରହରଣାଵୁଭୌ
ସେମାନେ ଏକାପର ହାତକୁ ଭଲଭାବେ ଚିପି, ହାତୀ ପରି ଗର୍ଜନ କରିଲେ। ମେଘର ତଡ଼ିତ ପରି ଚିତ୍କାର କରି, ଦୁଇଜଣେ ନିଜ ବାହୁକୁ ଅସ୍ତ୍ର ପରି ବ୍ୟବହାର କରିଲେ।
ତଲେନାହନ୍ଯମାନୌ ତୁ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ କୃତଵୀକ୍ଷଣୌ। ସିଂହାଵିଵ ସୁସଂଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧାଵାକୃଷ୍ଯାକୃଷ୍ଯ ଯୁଧ୍ଯତାମ୍
ଉଭୟେ ତାଳିରେ ମାରି, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲେ। ଦୁଇଜଣ ରୂଷ୍ଟି ସିଂହ ଭଳି, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଟାଣି ଓ ଟାଣି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ଅଙ୍ଗେନାଙ୍ଗଂ ସମାପୀଡ୍ଯ ବାହୁଭ୍ଯାମୁଭଯୋରପି। ଆଵୃତ୍ଯ ବାହୁଭିଶ୍ଚାପି ଉଦରଂ ଚ ପ୍ରଚକ୍ରତୁଃ
ଦୁଇଜଣ ନିଜ ହାତରେ ଅନ୍ୟର ଅଙ୍ଗକୁ ଭଲଭାବରେ ଚାପି, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟର କମର ଓ ପେଟକୁ ହାତରେ ଆଉ ହାତରେ ଜଡି ରଖିଥିଲେ।
ଉଭୌ କଟ୍ଯାଂ ସୁପାର୍ଶ୍ଵେ ତୁ ତକ୍ଷଵନ୍ତୌ ଚ ଶିକ୍ଷିତୌ। ଅଧୋ ହସ୍ତଂ ସ୍ଵକଣ୍ଠେ ତୂଦରସ୍ଯୋରସି ଚାକ୍ଷିପତ୍
ଉଭୟେ ଶିକ୍ଷିତ ଓ ଦକ୍ଷ, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟର କଟି ଓ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ହାତରେ ମାରି, ନିଜ ଗଳାରୁ ହାତ ଉଠାଇ ଅନ୍ୟର ପେଟ ଓ ଛାତିକୁ ଦେଇଥିଲେ।
ସର୍ଵାତିକ୍ରାନ୍ତମର୍ଯାଦଂ ପୃଷ୍ଠଭଙ୍ଗଂ ଚ ଚକ୍ରତୁଃ। ସମ୍ପୂର୍ଣମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ପୂର୍ଣକୁମ୍ଭଂ ପ୍ରଚକ୍ରତୁଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ସୀମା ଭଙ୍ଗ କରି, ପିଠି ଭଙ୍ଗା ଧରଣୀ କରିଥିଲେ। ନିଜ ହାତରେ 'ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ' ଧରଣୀ ଦେଇ, ଦୁଇଜଣ ମୁଁହେଁ ଅଚେତନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାପିଥିଲେ।
ତୃଣପୀଡଂ ଯଥାକାମଂ ପୂର୍ଣଯୋଗଂ ସମୁଷ୍ଟିକମ୍। ଏଵମାଦୀନି ଯୁଦ୍ଧାନି ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତୌ ପରସ୍ପରମ୍
ସେମାନେ ଘାସ ଦବାଇବା, ଦୁଇଁଜଣ ଏକାଠି ହେବା, ମୁଠି ଦେଇ ଧରିବା ଭଳି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦଂଗଲା ଦେଖାଇ ଏକାଠି ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ତତୋ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସମେତାଃ ପୁରଵାସିନାଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵଣିଜଶ୍ଚୈଵ କ୍ଷତ୍ରିଯାଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ
ତାଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ସହରରେ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବ୍ୟବସାୟୀ ଓ ହଜାର-ହଜାର କ୍ଷତ୍ରିୟ ଏକଠା ହେଇଗଲେ।
ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚ ନରଶାର୍ଦୂଲ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଵୃଦ୍ଧାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ। ନିରନ୍ତରମଭୂତ୍ତତ୍ର ଜନୌଘୈରଭିସଂଵୃତମ୍
ଶୂଦ୍ର, ବିରାଟ ପୁରୁଷ, ଜନନୀମାନେ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଆସି ଏକାଠି ହେଲେ; ସେଠା ଲୋକମାନେ ଭିଡ଼ରେ ଭରିଗଲା।
ତଯୋରଥ ଭୁଜାଘାତାନ୍ନିଗ୍ରହପ୍ରଗ୍ରହାତ୍ତଥା। ଆସୀତ୍ସୁଭୀମସମ୍ପାତୋ ଵଜ୍ରପର୍ଵତଯୋରିଵ
ସେମାନେ ହାତରେ ଘାତ ଦେଇ, ଧରିବା ଓ ଛୁଡ଼ାଇବା ଭଳି କ୍ରିୟା କରିବାରୁ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଝଟକା ହେଲା, ଯେପରି ଏକ ତୃଣ ବଜ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଟକ୍କର ହୁଏ।
ଉଭୌ ପରମସଂହୃଷ୍ଟୌ ବଲେନ ବଲିନାଂ ଵରୌ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ଯାନ୍ତରଂ ପ୍ରେପ୍ସୂ ପରସ୍ପରଜଯୈଷିଣୌ
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉତ୍ସାହିତ ଥିଲେ, ଦୁଇଜଣେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କର ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତିଯୋଗୀଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଆଶା କରୁଥିଲେ।
ଶିରୋଭିରିଵ ତୌ ମେଷୌ ଵୃକ୍ଷୈରିଵ ନିଶାଚରୌ। ପଦୈରିଵ ଶୁଭାଵଶ୍ଵୌ ତୁଣ୍ଡାଭ୍ଯାଂ ତିତ୍ତିରୀ ଇଵ
ସେମାନେ ମେଷ ମାନଙ୍କ ପରି ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, ରାତିରେ ଚଳିଥିବା ଦାନବ ମାନଙ୍କ ପରି ଗଛ ସହିତ ଝଂପ କରୁଥିଲେ, ଶୁଭ୍ର ଅଶ୍ୱ ମାନଙ୍କ ପରି ପାଦ ଦେଇ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଟିଟିରି ପକ୍ଷୀ ପରି ଚିହ୍ନା ଦେଇ ଝଂପ କରୁଥିଲେ।
ତଦ୍ଭୀମମୁତ୍ସାର୍ଯ ଜନଂ ଯୁଦ୍ଧମାସୀଦୁପପ୍ଲଵେ। ବଲିନୋଃ ସଂଯୁଗେ ରାଜନ୍ଵୃତ୍ରଵାସଵଯୋରିଵ
ଭୀମ ଜନସମୂହକୁ ପଛକୁ ଠେଲିଦେଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ଅତି ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ରାଜା, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାନଙ୍କର ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଭଳି ଭୃତ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ପ୍ରକର୍ଷଣାକର୍ଷଣାଭ୍ଯାମନୁକର୍ଷଵିକର୍ଷଣୈଃ। ଆଚକର୍ଷତୁରନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଜାନୁଭିଶ୍ଚାଵଜଘ୍ନତୁଃ
ସେମାନେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଟାଣି, ଘସି, ଉଲଟା ଟାଣି, ମୁଡି ଦେଇ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଗୁଡ଼ି ଦେଇ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ।
ତତଃ ଶବ୍ଦେନ ମହତା ଭର୍ତ୍ସଯନ୍ତୌ ପରସ୍ପରମ୍। ପାଷାଣସଙ୍ଘାତନିଭୈଃ ପ୍ରହାରୈରଭିଜଘ୍ନତୁଃ
ତାପରେ, ଦୁଇଜଣେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ କରି, ପରସ୍ପରକୁ ଡାଟିବା ସହିତ, ପାହାଡ଼ ଭଙ୍ଗା ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଘାଁ ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ।
ତତୋ ଭୀମଂ ଜରାସନ୍ଧୋ ଜଘାନୋରସି ମୁଷ୍ଟିନା। ଭୀମୋଷି ତଂ ଜରାସନ୍ଧଂ ଵକ୍ଷସ୍ଯଭିଜଘାନ ହ
ତାହାପରେ, ଜରାସନ୍ଧ ଭୀମଙ୍କ ଛାତିରେ ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ଘାଁ ମାରିଲେ; ତାହାର ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଭୀମ ମଧ୍ୟ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଛାତିରେ ଘାଁ ମାରିଲେ।
ଵ୍ଯୂଢୋରସ୍କୌ ଦୀର୍ଘଭୁଜୌ ନିଯୁଦ୍ଧକୁଶଲାଵୁଭୌ। ବାହୁଭିଃ ସମସଜ୍ଜୋତାମାଯସୈଃ ପରିଘୈରିଵ
ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଛାତି ଚଉଡ଼ା, ବାହୁ ଲମ୍ବା ଏବଂ ଦୁଃଖାରେ ଦକ୍ଷ; ସେମାନେ ଆପଣାଙ୍କ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଲୋହା ଗଦା ଭଳି ଏକାଉଁ ହେଲେ।
କାର୍ତିକସ୍ଯ ତୁ ମାସସ୍ଯ ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ପ୍ରଥମେଽହନି। ତଦା ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଦିନାନି ଦଶ ପଞ୍ଚ ଚ। ଅନାହାରଂ ଦିଵାରାତ୍ରମଵିଶ୍ରାନ୍ତମଵର୍ତତ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ପ୍ରଥମ ଦିନରୁ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଏବଂ ପନ୍ଦର ଦିନ ଧରି ଖାଇବା ଛାଡ଼ି, ଦିନ ରାତି ଅବିରତ ଚାଲିଲା।
ତଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ତୁ ତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାଂ ସମଵେତଂ ମହାତ୍ମନୋଃ। ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ନିଶାଯାଂ ତୁ ନିଵୃତ୍ତୋ ମାଗଧଃ କ୍ଲମାତ୍
ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୁଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିଲା; ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତିରେ ମାଗଧ ରାଜା କ୍ଲାନ୍ତିରେ ବିରତ ହେଲେ।
ତଂ ରାଜାନଂ ତଥା କ୍ଲାନ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜଞ୍ଜନାର୍ଦନଃ। ଉଵାଚ ଭୀମକର୍ମାଣଂ ଭୀମଂ ସମ୍ବୋଧଯନ୍ନିଵ
ରାଜାଙ୍କୁ ଏଭଳି କ୍ଲାନ୍ତ ଦେଖି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଭୀମଙ୍କୁ, ଯିଏ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଉତ୍ସାହିତ କରି କହିଲେ।
କ୍ଲାନ୍ତଃ ଶତ୍ରୁର୍ହି କୌନ୍ତେଯ ଶକ୍ଯଃ ପୀଡଯିତୁଂ ରଣେ। ପୀଡ୍ଯମାନୋ ହି କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ଜହ୍ଯାଜ୍ଜୀଵିତମାତ୍ମନଃ
ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଶତ୍ରୁ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଦମନ କରିପାରିବ; ସେ ଯଦି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦବାଯିବେ, ତେବେ ସେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦେଇପାରେ।
ତସ୍ମାତ୍ତେଽଦ୍ଯୈଵ କୌନ୍ତେଯ ପୀଡନୀଯୋ ଜନାଧିପଃ। ସମମେତେନ ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ଭରତର୍ଷଭ
ସେଥିପାଇଁ, ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଆଜି ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ଦବାଇବା ଦରକାର; ତୁମର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ଏଵମୁକ୍ତଃସ କୃଷ୍ଣେନ ପାଣ୍ଡଵଃ ପରଵୀରହା। ଜରାସନ୍ଦସ୍ଯ ତଦ୍ରନ୍ଧ୍ରଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଚକ୍ରେ ମତିଂ ଵଧେ
ଏଭଳି କୃଷ୍ଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପାଣ୍ଡବ ଶତ୍ରୁବିଧ୍ୱଂସୀ, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଦୁର୍ବଳତା ବୁଝି, ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ତତସ୍ତମଜିତଂ ଜେତୁଂ ଜରାସନ୍ଦଂ ଵୃକୋଦରଃ। ସଂରମ୍ଭାଦ୍ବଲିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଜଗ୍ରାହ କୁରୁନନ୍ଦନଃ
ତାପରେ ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃକୋଦର, ଅଜୟ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ହରାଇବା ପାଇଁ ରୋଷରେ ଧରିଲେ, ହେ କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ।
ଭୀମସେନସ୍ତତଃ କୃଷ୍ଣମୁଵାଚ ଯଦୁନନ୍ଦନମ୍। ବୁଦ୍ଧିମାସ୍ଥାଯ ଵିପୁଲାଂ ଜରାସନ୍ଧଵଧୋପ୍ସଯା
ତାପରେ ଭୀମସେନ, ଯଦୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ଜରାସନ୍ଧ ବଧ ପାଇଁ ବଡ଼ ଯୋଜନା କରି, କହିଲେ।
ନାଯଂ ପାପୋ ମଯା କୃଷ୍ଣ ଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଯାଦନୁରୋଧିତୁମ୍। ପ୍ରାଯେଣ ଯଦୁଶାର୍ଦୂଲ ବାନ୍ଧଵକ୍ଷଯକୃତ୍ତଵ
ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମଣିଷ, କୃଷ୍ଣ, ମୋର ପ୍ରସାଦ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ଯଦୁବଂଶର ବୀର, ସେ ଅଧିକାଂଶ ନିଜ ପରିଜନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଛି।