ତ୍ରଯାଣାଂ କେନ ତେ ରାଜନ୍ଯୋଦ୍ଧୁମୁତ୍ସହତେ ମନଃ। ଅସ୍ମଦନ୍ଯତମେନେହ ସଜ୍ଜୀଭଵତୁ କୋ ଯୁଧି
ତିନିଜଣ ମଧ୍ୟରୁ, ହେ ରାଜା, ତୁମେ କାହା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଏଠାରେ ଆମେ ତିନିଜଣ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଠି ଚାହୁଁଛ, ସେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ନୃପତିର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଵଵ୍ରେ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ଜରାସନ୍ଧସ୍ତତୋ ରାଜା ଭୀମସେନେନ ମାଗଧଃ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ମାଗଧ ରାଜା ଯରାସନ୍ଧ, ଭୀମସେନ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚୟନ କଲେ।
ଧାରଯନ୍ତଂ ଗଦାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ବଲଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ନିର୍ଵୃତଃ। ଅର୍ଜୁନ ଵାସୁଦେଵଂ ଚ ଵଜର୍ଯିତ୍ଵା ସ ମାଗଧଃ
ତାଙ୍କର ବଳ ଶୁଣି ଓ ଦିବ୍ୟ ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିବାକୁ ଦେଖି, ମାଗଧ ରାଜା ଖୁସି ହେଇ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଅପସାରଣ କରିଦେଲେ।
ମତ୍ଵା ଦେଵଂ ଗୋପ ଇତି ବାଲୋଽର୍ଜୁନ ଇତି ସ୍ମ ହ'। ଆଦାଯ ରୋଜନାଂ ମାଲ୍ଯଂ ମଙ୍ଗଲ୍ଯାନ୍ଯପରାଣି ଚ
ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଗୋପାଳ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶିଶୁ ବୋଲି ଭାବି, ସେ ରୋଜନା ଫୁଲର ମାଳା ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ପଦାର୍ଥ ନେଇଲେ।
ଧାରଯନ୍ନଗଦାନ୍ମୁଖ୍ଯାନ୍ନିର୍ଵୃତୀର୍ଵେଦନାନି ଚ। ଉପତସ୍ଥେ ଜରାସନ୍ଧଂ ଯୁଯୁତ୍ସୁଂ ଵୈ ପୁରୋହିତଃ
ମୁଖ୍ୟ ଗଦା ଓ ଆନନ୍ଦ ଦୁଃଖ ଦେବା ସାମଗ୍ରୀ ଧାରଣ କରି, ପୁରୋହିତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉତ୍ସୁକ ଯରାସନ୍ଧଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନୋ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ଯଶସ୍ଵିନା। ସମନହ୍ଯଜ୍ଜରାସନ୍ଧଃ କ୍ଷାତ୍ରଂ ଧର୍ମମନୁସ୍ମରନ୍
ଯଶସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଦେବା ପରେ, ଯରାସନ୍ଧ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ମନେକରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଅଵମୁଚ୍ଯ କିରୀଟଂ ସ କେଶାନ୍ସମନୁମୃଜ୍ଯ ଚ। ଦତିଷ୍ଠଜ୍ଜରାସନ୍ଧୋ ଵେଲାତିଗ ଇଵାର୍ଣଵଃ
ସେ ମୁକୁଟ ଖୋଲି, କେଶ ସଜାଇ, ସମୁଦ୍ର ତାର ଛାଡ଼ି ଯେପରି ଦୃଢ଼ ହୁଏ, ସେପରି ଦୃଢ଼ ହେଇ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଉଵାଚ ମତିମାନ୍ରାଜା ଭୀମଂ ଭୀମପରାକ୍ରମଃ। ଭୀମ ଯୋତ୍ସ୍ଯେ ତ୍ଵଯା ସାର୍ଧଂ ଶ୍ରେଯସା ନିର୍ଜିତଂ ଵରମ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଶୂରବୀର ରାଜା ଭୀମଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଭୀମ, ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, କାରଣ ତୁମେ ଜିତିଥିବା ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଜରାସନ୍ଧୋ ଭୀମସେନମରିନ୍ଦମଃ। ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୌ ମହାତେଜାଃ ଶକ୍ରଂ ବଲ ଇଵାସୁରଃ
ଏଭଳି କହି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଯରାସନ୍ଧ ଭୀମସେନଙ୍କ ପ୍ରତି ବଡ଼ ଉତ୍ସାହରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ଯେପରି ଦାନବ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ।
ତତଃ ସଂମନ୍ତ୍ର୍ଯ କୃଷ୍ଣେନ କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନୋ ବଲୀ। ଭୀମସେନୋ ଜରାସନ୍ଧମାସସାଦ ଯୁଯୁତ୍ସଯା
ତାପରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମସେନ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଯରାସନ୍ଧଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତତସ୍ତୌ ନରଶାର୍ଦୂଲୌ ବାହୁଶସ୍ତ୍ରୌ ସମୀଯତୁଃ। ଵୀରୌ ପରମସଂହୃଷ୍ଟାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଜଯକାଙ୍କ୍ଷିଣୌ
ତାପରେ, ସେ ଦୁଇଜଣ ନରସିଂହ, ନିଜ ହାତର ଶସ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ, ଏକାଉଁଠିକୁ ଆସିଲେ— ଦୁଇଜଣ ବୀର, ବହୁତ ଉତ୍ସାହିତ, ପ୍ରତିଏକେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ।
କରଗ୍ରହଣପୂର୍ଵଂ ତୁ କୃତ୍ଵା ପାଦାଭିଵନ୍ଦନମ୍। କକ୍ଷୈଃ କକ୍ଷାଂ ଵିଧୁନ୍ଵାନାଵାସ୍ଫୋଟଂ ତତ୍ର ଚକ୍ରତୁଃ
ହାତ ଧରିବା ପୂର୍ବରୁ, ପ୍ରଥମେ ଦୁଇଜଣେ ଏକାଉଁଠିର ପାଦକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ବନ୍ଦନା କଲେ। ପରେ, ହାତ ଧରି ଦୁଇଜଣେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କର କକ୍ଷରେ କକ୍ଷ ଲଗାଇ, ସେଠି ଏକାଉଁଠିକୁ ଘାତ କଲେ।
ସ୍କନ୍ଧେ ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ସମାହତ୍ଯ ନିହତ୍ଯ ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ। ଅଙ୍ଗମଙ୍ଗୈଃ ସମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ପୁନରାସ୍ଫାଲନଂ ଚ ଚକ୍ରତୁଃ
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଏକାପରକୁ ହାତରେ ଶୋଳା ଧରି, ପୁନିପୁନି ଜୋରଦେଇ ମାରିଲେ। ଦୁଇଜଣେ ଏକାପର ଅଙ୍ଗକୁ ଅଙ୍ଗରେ ଜଡି ନିଅ, ପୁନି ତେଜ ମାର ଆରମ୍ଭ କରିଲେ।
ଚିତ୍ରହସ୍ତାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ସସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗେନ ଚାଶନିମ୍।। ଗଲଗଣ୍ଡାଭିଘାତେନ ସସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗେନ ଚାଶନିମ୍
ସେମାନେ ହାତରେ ଅନେକ ଚତୁର ଚଳ କରି, ମାନେ ତୁଡ଼ା ମାରିବା ସମୟରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଆଗ୍ନିକଣା ଦେଖାଯାଇଲା। ଗଲା ଓ ଗଣ୍ଡରେ ମାରିବା ସମୟରେ ମେଘର ତଡ଼ିତ ପରି ଆଗ୍ନିକଣା ଚମକିଲା।
ବାହୁପାଶାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ପାଦାହତଶିରାଵୁଭୌ। ଉରୋହସ୍ତଂ ତତଶ୍ଚକ୍ରେ ପୂର୍ଣକୁମ୍ଭୌ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯ ତୌ
ସେମାନେ ବାହୁ ଦେଇ ଜଡିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚଳ କରି, ଦୁଇଜଣେ ପାଦରେ ଏକାପର ମୁଣ୍ଡକୁ ମାରିଲେ। ପରେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ ଚଳ ବ୍ୟବହାର କରି, ଦୁଇଜଣେ ଏକାପର ଛାତିକୁ ଦବାଇଲେ।
କରସମ୍ପୀଡନଂ କୃତ୍ଵା ଗର୍ଜନ୍ତୌ ଵାରଣାଵିଵ। ନର୍ଦନ୍ତୌ ମେଘସଙ୍କାଶୌ ବାହୁପ୍ରହରଣାଵୁଭୌ
ସେମାନେ ଏକାପର ହାତକୁ ଭଲଭାବେ ଚିପି, ହାତୀ ପରି ଗର୍ଜନ କରିଲେ। ମେଘର ତଡ଼ିତ ପରି ଚିତ୍କାର କରି, ଦୁଇଜଣେ ନିଜ ବାହୁକୁ ଅସ୍ତ୍ର ପରି ବ୍ୟବହାର କରିଲେ।
ତଲେନାହନ୍ଯମାନୌ ତୁ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ କୃତଵୀକ୍ଷଣୌ। ସିଂହାଵିଵ ସୁସଂଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧାଵାକୃଷ୍ଯାକୃଷ୍ଯ ଯୁଧ୍ଯତାମ୍
ଉଭୟେ ତାଳିରେ ମାରି, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲେ। ଦୁଇଜଣ ରୂଷ୍ଟି ସିଂହ ଭଳି, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଟାଣି ଓ ଟାଣି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ଅଙ୍ଗେନାଙ୍ଗଂ ସମାପୀଡ୍ଯ ବାହୁଭ୍ଯାମୁଭଯୋରପି। ଆଵୃତ୍ଯ ବାହୁଭିଶ୍ଚାପି ଉଦରଂ ଚ ପ୍ରଚକ୍ରତୁଃ
ଦୁଇଜଣ ନିଜ ହାତରେ ଅନ୍ୟର ଅଙ୍ଗକୁ ଭଲଭାବରେ ଚାପି, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟର କମର ଓ ପେଟକୁ ହାତରେ ଆଉ ହାତରେ ଜଡି ରଖିଥିଲେ।
ଉଭୌ କଟ୍ଯାଂ ସୁପାର୍ଶ୍ଵେ ତୁ ତକ୍ଷଵନ୍ତୌ ଚ ଶିକ୍ଷିତୌ। ଅଧୋ ହସ୍ତଂ ସ୍ଵକଣ୍ଠେ ତୂଦରସ୍ଯୋରସି ଚାକ୍ଷିପତ୍
ଉଭୟେ ଶିକ୍ଷିତ ଓ ଦକ୍ଷ, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟର କଟି ଓ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ହାତରେ ମାରି, ନିଜ ଗଳାରୁ ହାତ ଉଠାଇ ଅନ୍ୟର ପେଟ ଓ ଛାତିକୁ ଦେଇଥିଲେ।
ସର୍ଵାତିକ୍ରାନ୍ତମର୍ଯାଦଂ ପୃଷ୍ଠଭଙ୍ଗଂ ଚ ଚକ୍ରତୁଃ। ସମ୍ପୂର୍ଣମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ପୂର୍ଣକୁମ୍ଭଂ ପ୍ରଚକ୍ରତୁଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ସୀମା ଭଙ୍ଗ କରି, ପିଠି ଭଙ୍ଗା ଧରଣୀ କରିଥିଲେ। ନିଜ ହାତରେ 'ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ' ଧରଣୀ ଦେଇ, ଦୁଇଜଣ ମୁଁହେଁ ଅଚେତନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାପିଥିଲେ।
ତୃଣପୀଡଂ ଯଥାକାମଂ ପୂର୍ଣଯୋଗଂ ସମୁଷ୍ଟିକମ୍। ଏଵମାଦୀନି ଯୁଦ୍ଧାନି ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତୌ ପରସ୍ପରମ୍
ସେମାନେ ଘାସ ଦବାଇବା, ଦୁଇଁଜଣ ଏକାଠି ହେବା, ମୁଠି ଦେଇ ଧରିବା ଭଳି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦଂଗଲା ଦେଖାଇ ଏକାଠି ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ତତୋ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସମେତାଃ ପୁରଵାସିନାଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵଣିଜଶ୍ଚୈଵ କ୍ଷତ୍ରିଯାଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ
ତାଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ସହରରେ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବ୍ୟବସାୟୀ ଓ ହଜାର-ହଜାର କ୍ଷତ୍ରିୟ ଏକଠା ହେଇଗଲେ।
ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚ ନରଶାର୍ଦୂଲ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଵୃଦ୍ଧାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ। ନିରନ୍ତରମଭୂତ୍ତତ୍ର ଜନୌଘୈରଭିସଂଵୃତମ୍
ଶୂଦ୍ର, ବିରାଟ ପୁରୁଷ, ଜନନୀମାନେ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଆସି ଏକାଠି ହେଲେ; ସେଠା ଲୋକମାନେ ଭିଡ଼ରେ ଭରିଗଲା।
ତଯୋରଥ ଭୁଜାଘାତାନ୍ନିଗ୍ରହପ୍ରଗ୍ରହାତ୍ତଥା। ଆସୀତ୍ସୁଭୀମସମ୍ପାତୋ ଵଜ୍ରପର୍ଵତଯୋରିଵ
ସେମାନେ ହାତରେ ଘାତ ଦେଇ, ଧରିବା ଓ ଛୁଡ଼ାଇବା ଭଳି କ୍ରିୟା କରିବାରୁ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଝଟକା ହେଲା, ଯେପରି ଏକ ତୃଣ ବଜ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଟକ୍କର ହୁଏ।
ଉଭୌ ପରମସଂହୃଷ୍ଟୌ ବଲେନ ବଲିନାଂ ଵରୌ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ଯାନ୍ତରଂ ପ୍ରେପ୍ସୂ ପରସ୍ପରଜଯୈଷିଣୌ
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉତ୍ସାହିତ ଥିଲେ, ଦୁଇଜଣେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କର ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତିଯୋଗୀଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଆଶା କରୁଥିଲେ।
ଶିରୋଭିରିଵ ତୌ ମେଷୌ ଵୃକ୍ଷୈରିଵ ନିଶାଚରୌ। ପଦୈରିଵ ଶୁଭାଵଶ୍ଵୌ ତୁଣ୍ଡାଭ୍ଯାଂ ତିତ୍ତିରୀ ଇଵ
ସେମାନେ ମେଷ ମାନଙ୍କ ପରି ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, ରାତିରେ ଚଳିଥିବା ଦାନବ ମାନଙ୍କ ପରି ଗଛ ସହିତ ଝଂପ କରୁଥିଲେ, ଶୁଭ୍ର ଅଶ୍ୱ ମାନଙ୍କ ପରି ପାଦ ଦେଇ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଟିଟିରି ପକ୍ଷୀ ପରି ଚିହ୍ନା ଦେଇ ଝଂପ କରୁଥିଲେ।
ତଦ୍ଭୀମମୁତ୍ସାର୍ଯ ଜନଂ ଯୁଦ୍ଧମାସୀଦୁପପ୍ଲଵେ। ବଲିନୋଃ ସଂଯୁଗେ ରାଜନ୍ଵୃତ୍ରଵାସଵଯୋରିଵ
ଭୀମ ଜନସମୂହକୁ ପଛକୁ ଠେଲିଦେଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ଅତି ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ରାଜା, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାନଙ୍କର ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଭଳି ଭୃତ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ପ୍ରକର୍ଷଣାକର୍ଷଣାଭ୍ଯାମନୁକର୍ଷଵିକର୍ଷଣୈଃ। ଆଚକର୍ଷତୁରନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଜାନୁଭିଶ୍ଚାଵଜଘ୍ନତୁଃ
ସେମାନେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଟାଣି, ଘସି, ଉଲଟା ଟାଣି, ମୁଡି ଦେଇ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଗୁଡ଼ି ଦେଇ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ।
ତତଃ ଶବ୍ଦେନ ମହତା ଭର୍ତ୍ସଯନ୍ତୌ ପରସ୍ପରମ୍। ପାଷାଣସଙ୍ଘାତନିଭୈଃ ପ୍ରହାରୈରଭିଜଘ୍ନତୁଃ
ତାପରେ, ଦୁଇଜଣେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ କରି, ପରସ୍ପରକୁ ଡାଟିବା ସହିତ, ପାହାଡ଼ ଭଙ୍ଗା ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଘାଁ ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ।
ତତୋ ଭୀମଂ ଜରାସନ୍ଧୋ ଜଘାନୋରସି ମୁଷ୍ଟିନା। ଭୀମୋଷି ତଂ ଜରାସନ୍ଧଂ ଵକ୍ଷସ୍ଯଭିଜଘାନ ହ
ତାହାପରେ, ଜରାସନ୍ଧ ଭୀମଙ୍କ ଛାତିରେ ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ଘାଁ ମାରିଲେ; ତାହାର ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଭୀମ ମଧ୍ୟ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଛାତିରେ ଘାଁ ମାରିଲେ।