ତତସ୍ତେ କ୍ଲିଶ୍ଯମାନାସ୍ତୁ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷମଚ୍ଯୁତମ୍। ଭଯେନ କାମାଦପରେ ଗଣଶଃ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ଯେମାନେ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିଲେ, ପଦ୍ମନୟନ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଆଶା କରି, କେହି ଭୟରେ, କେହି ଆସାରେ, ଦଳ ଦଳ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ।
ସ ତୁ ଲବ୍ଧ୍ଵା ବଲଂ ରାଜନ୍ନୁଗ୍ରସେନସ୍ଯ ସଂମତଃ। ଵସୁଦେଵାତ୍ମଜଃ ସର୍ଵୈର୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତଂ ପୁନଃ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଶକ୍ତି ଲାଗିଲେ, ହେ ରାଜା, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିଲା, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ସହିତ ପୁନି—
ନିର୍ଜିତ୍ଯ ଯୁଧି ଭୋଜେନ୍ଦ୍ରଂ ହତ୍ଵା କଂସଂ ମହାବଲଃ। ଅଭ୍ଯଷିଞ୍ଚତ୍ତତୋ ରାଜ୍ଯ ଉଗ୍ରସେନଂ ଵିଶାମ୍ପତେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୋଜ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଂସକୁ ହତ୍ୟା କରି, ସେଠାରେ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ, ହେ ଜନମାନ୍ୟଙ୍କର ନାଥ।
ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜରାସନ୍ଧୋ ମାଧଵେନ ହତଂ ଯୁଧି। ଶୂରସେନାଧିପଂ ଚକ୍ରେ କଂସପୁତ୍ରଂ ତଦା ନୃପ
ତାପରେ, ମାଧବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯରାସନ୍ଧ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ସେ ସମୟରେ କଂସଙ୍କ ପୁଅକୁ ଶୂରସେନ ଦେଶର ରାଜା କରିଦେଲେ, ହେ ରାଜନ।
ସସୈନ୍ଯଂ ମହଦୁତ୍ଥାପ୍ଯ ଵାସୁଦେଵଂ ତଦା ନୃପ। ଅଭ୍ଯଷିଞ୍ଚତ୍ସୁତଂ ତତ୍ର ସୁତାଯା ଜନମେଜଯ
ବଡ଼ ଏକ ସେନା ତିଆରି କରି, ହେ ରାଜନ, ସେଠାରେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜା କରିଦେଲେ, ଏବଂ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ, ନିଜ ପୁଅକୁ ମଧ୍ୟ।
ଉଗ୍ରସେନଂ ଚ ଵୃଷ୍ଣୀଂଶ୍ଚ ମହାବଲସମନ୍ଵିତଃ। ସ ତତ୍ର ଵିପ୍ରକୁରୁତେ ଜରାସନ୍ଧଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯରାସନ୍ଧ ଏଠାରେ ଉଗ୍ରସେନ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲେ।
ଏତଦ୍ଵୈରଂ କୌରଵେଯ ଜରାସନ୍ଧସ୍ଯ ମାଧଵେ। ଆଶାସିତାର୍ଥେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସଂରୁରୋଧ ଵିନିର୍ଜିତାନ୍
ଏହି ହେଉଛି, ହେ କୌରବନ୍ଶୀ, ଯରାସନ୍ଧ ଓ ମାଧବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତା; ରାଜ୍ୟ ଲାଗି, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେ ଜିତାଯାଇଥିବାମାନେଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିଥିଲେ।
ପାର୍ଥିଵୈସ୍ତୈର୍ନୃପତିଭିର୍ଯକ୍ଷ୍ଯମାଣଃ ସମୃଦ୍ଧିମାନ୍। ଦେଵଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମହାଦେଵଂ କୃତ୍ତିଵାସଂ ତ୍ରିଯମ୍ବକମ୍
ସେଇ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଓ ନୃପତିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ସେ ମହାଦେବ, କୃତ୍ତିବାସ, ତିନି ଆଖିଓଁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ କଥିତଂ ଭରତର୍ଷଭ। ଯଥା ତୁ ସ ହତୋ ରାଜା ଭୀମସେନେନ ତଚ୍ଛୃଣୁ
ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ସେପରି ମୁଁ କହିଦେଲି, ହେ ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏବେ ଶୁଣ, ସେଇ ରାଜା କିପରି ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ।
ତତସ୍ତଂ ନିଶ୍ଚିତାତ୍ମାନଂ ଯୁଦ୍ଧାଯ ଯଦୁନନ୍ଦନଃ। ଉଵାଚ ଵାଗ୍ମୀ ରାଜାନଂ ଜରାସନ୍ଧମଧୋକ୍ଷଜଃ
ତାପରେ, ଯଦୁବଂଶୀ ଅଧୋକ୍ଷଜ, ଯେଉଁଠି ଯରାସନ୍ଧ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲେ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ।
ତ୍ରଯାଣାଂ କେନ ତେ ରାଜନ୍ଯୋଦ୍ଧୁମୁତ୍ସହତେ ମନଃ। ଅସ୍ମଦନ୍ଯତମେନେହ ସଜ୍ଜୀଭଵତୁ କୋ ଯୁଧି
ତିନିଜଣ ମଧ୍ୟରୁ, ହେ ରାଜା, ତୁମେ କାହା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଏଠାରେ ଆମେ ତିନିଜଣ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଠି ଚାହୁଁଛ, ସେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ନୃପତିର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଵଵ୍ରେ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ଜରାସନ୍ଧସ୍ତତୋ ରାଜା ଭୀମସେନେନ ମାଗଧଃ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ମାଗଧ ରାଜା ଯରାସନ୍ଧ, ଭୀମସେନ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚୟନ କଲେ।
ଧାରଯନ୍ତଂ ଗଦାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ବଲଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ନିର୍ଵୃତଃ। ଅର୍ଜୁନ ଵାସୁଦେଵଂ ଚ ଵଜର୍ଯିତ୍ଵା ସ ମାଗଧଃ
ତାଙ୍କର ବଳ ଶୁଣି ଓ ଦିବ୍ୟ ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିବାକୁ ଦେଖି, ମାଗଧ ରାଜା ଖୁସି ହେଇ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଅପସାରଣ କରିଦେଲେ।
ମତ୍ଵା ଦେଵଂ ଗୋପ ଇତି ବାଲୋଽର୍ଜୁନ ଇତି ସ୍ମ ହ'। ଆଦାଯ ରୋଜନାଂ ମାଲ୍ଯଂ ମଙ୍ଗଲ୍ଯାନ୍ଯପରାଣି ଚ
ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଗୋପାଳ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶିଶୁ ବୋଲି ଭାବି, ସେ ରୋଜନା ଫୁଲର ମାଳା ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ପଦାର୍ଥ ନେଇଲେ।
ଧାରଯନ୍ନଗଦାନ୍ମୁଖ୍ଯାନ୍ନିର୍ଵୃତୀର୍ଵେଦନାନି ଚ। ଉପତସ୍ଥେ ଜରାସନ୍ଧଂ ଯୁଯୁତ୍ସୁଂ ଵୈ ପୁରୋହିତଃ
ମୁଖ୍ୟ ଗଦା ଓ ଆନନ୍ଦ ଦୁଃଖ ଦେବା ସାମଗ୍ରୀ ଧାରଣ କରି, ପୁରୋହିତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉତ୍ସୁକ ଯରାସନ୍ଧଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନୋ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ଯଶସ୍ଵିନା। ସମନହ୍ଯଜ୍ଜରାସନ୍ଧଃ କ୍ଷାତ୍ରଂ ଧର୍ମମନୁସ୍ମରନ୍
ଯଶସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଦେବା ପରେ, ଯରାସନ୍ଧ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ମନେକରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଅଵମୁଚ୍ଯ କିରୀଟଂ ସ କେଶାନ୍ସମନୁମୃଜ୍ଯ ଚ। ଦତିଷ୍ଠଜ୍ଜରାସନ୍ଧୋ ଵେଲାତିଗ ଇଵାର୍ଣଵଃ
ସେ ମୁକୁଟ ଖୋଲି, କେଶ ସଜାଇ, ସମୁଦ୍ର ତାର ଛାଡ଼ି ଯେପରି ଦୃଢ଼ ହୁଏ, ସେପରି ଦୃଢ଼ ହେଇ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଉଵାଚ ମତିମାନ୍ରାଜା ଭୀମଂ ଭୀମପରାକ୍ରମଃ। ଭୀମ ଯୋତ୍ସ୍ଯେ ତ୍ଵଯା ସାର୍ଧଂ ଶ୍ରେଯସା ନିର୍ଜିତଂ ଵରମ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଶୂରବୀର ରାଜା ଭୀମଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଭୀମ, ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, କାରଣ ତୁମେ ଜିତିଥିବା ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଜରାସନ୍ଧୋ ଭୀମସେନମରିନ୍ଦମଃ। ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୌ ମହାତେଜାଃ ଶକ୍ରଂ ବଲ ଇଵାସୁରଃ
ଏଭଳି କହି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଯରାସନ୍ଧ ଭୀମସେନଙ୍କ ପ୍ରତି ବଡ଼ ଉତ୍ସାହରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ଯେପରି ଦାନବ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ।
ତତଃ ସଂମନ୍ତ୍ର୍ଯ କୃଷ୍ଣେନ କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନୋ ବଲୀ। ଭୀମସେନୋ ଜରାସନ୍ଧମାସସାଦ ଯୁଯୁତ୍ସଯା
ତାପରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମସେନ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଯରାସନ୍ଧଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତତସ୍ତୌ ନରଶାର୍ଦୂଲୌ ବାହୁଶସ୍ତ୍ରୌ ସମୀଯତୁଃ। ଵୀରୌ ପରମସଂହୃଷ୍ଟାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଜଯକାଙ୍କ୍ଷିଣୌ
ତାପରେ, ସେ ଦୁଇଜଣ ନରସିଂହ, ନିଜ ହାତର ଶସ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ, ଏକାଉଁଠିକୁ ଆସିଲେ— ଦୁଇଜଣ ବୀର, ବହୁତ ଉତ୍ସାହିତ, ପ୍ରତିଏକେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ।
କରଗ୍ରହଣପୂର୍ଵଂ ତୁ କୃତ୍ଵା ପାଦାଭିଵନ୍ଦନମ୍। କକ୍ଷୈଃ କକ୍ଷାଂ ଵିଧୁନ୍ଵାନାଵାସ୍ଫୋଟଂ ତତ୍ର ଚକ୍ରତୁଃ
ହାତ ଧରିବା ପୂର୍ବରୁ, ପ୍ରଥମେ ଦୁଇଜଣେ ଏକାଉଁଠିର ପାଦକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ବନ୍ଦନା କଲେ। ପରେ, ହାତ ଧରି ଦୁଇଜଣେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କର କକ୍ଷରେ କକ୍ଷ ଲଗାଇ, ସେଠି ଏକାଉଁଠିକୁ ଘାତ କଲେ।
ସ୍କନ୍ଧେ ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ସମାହତ୍ଯ ନିହତ୍ଯ ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ। ଅଙ୍ଗମଙ୍ଗୈଃ ସମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ପୁନରାସ୍ଫାଲନଂ ଚ ଚକ୍ରତୁଃ
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଏକାପରକୁ ହାତରେ ଶୋଳା ଧରି, ପୁନିପୁନି ଜୋରଦେଇ ମାରିଲେ। ଦୁଇଜଣେ ଏକାପର ଅଙ୍ଗକୁ ଅଙ୍ଗରେ ଜଡି ନିଅ, ପୁନି ତେଜ ମାର ଆରମ୍ଭ କରିଲେ।
ଚିତ୍ରହସ୍ତାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ସସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗେନ ଚାଶନିମ୍।। ଗଲଗଣ୍ଡାଭିଘାତେନ ସସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗେନ ଚାଶନିମ୍
ସେମାନେ ହାତରେ ଅନେକ ଚତୁର ଚଳ କରି, ମାନେ ତୁଡ଼ା ମାରିବା ସମୟରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଆଗ୍ନିକଣା ଦେଖାଯାଇଲା। ଗଲା ଓ ଗଣ୍ଡରେ ମାରିବା ସମୟରେ ମେଘର ତଡ଼ିତ ପରି ଆଗ୍ନିକଣା ଚମକିଲା।
ବାହୁପାଶାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ପାଦାହତଶିରାଵୁଭୌ। ଉରୋହସ୍ତଂ ତତଶ୍ଚକ୍ରେ ପୂର୍ଣକୁମ୍ଭୌ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯ ତୌ
ସେମାନେ ବାହୁ ଦେଇ ଜଡିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚଳ କରି, ଦୁଇଜଣେ ପାଦରେ ଏକାପର ମୁଣ୍ଡକୁ ମାରିଲେ। ପରେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ ଚଳ ବ୍ୟବହାର କରି, ଦୁଇଜଣେ ଏକାପର ଛାତିକୁ ଦବାଇଲେ।
କରସମ୍ପୀଡନଂ କୃତ୍ଵା ଗର୍ଜନ୍ତୌ ଵାରଣାଵିଵ। ନର୍ଦନ୍ତୌ ମେଘସଙ୍କାଶୌ ବାହୁପ୍ରହରଣାଵୁଭୌ
ସେମାନେ ଏକାପର ହାତକୁ ଭଲଭାବେ ଚିପି, ହାତୀ ପରି ଗର୍ଜନ କରିଲେ। ମେଘର ତଡ଼ିତ ପରି ଚିତ୍କାର କରି, ଦୁଇଜଣେ ନିଜ ବାହୁକୁ ଅସ୍ତ୍ର ପରି ବ୍ୟବହାର କରିଲେ।
ତଲେନାହନ୍ଯମାନୌ ତୁ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ କୃତଵୀକ୍ଷଣୌ। ସିଂହାଵିଵ ସୁସଂଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧାଵାକୃଷ୍ଯାକୃଷ୍ଯ ଯୁଧ୍ଯତାମ୍
ଉଭୟେ ତାଳିରେ ମାରି, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲେ। ଦୁଇଜଣ ରୂଷ୍ଟି ସିଂହ ଭଳି, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଟାଣି ଓ ଟାଣି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ଅଙ୍ଗେନାଙ୍ଗଂ ସମାପୀଡ୍ଯ ବାହୁଭ୍ଯାମୁଭଯୋରପି। ଆଵୃତ୍ଯ ବାହୁଭିଶ୍ଚାପି ଉଦରଂ ଚ ପ୍ରଚକ୍ରତୁଃ
ଦୁଇଜଣ ନିଜ ହାତରେ ଅନ୍ୟର ଅଙ୍ଗକୁ ଭଲଭାବରେ ଚାପି, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟର କମର ଓ ପେଟକୁ ହାତରେ ଆଉ ହାତରେ ଜଡି ରଖିଥିଲେ।
ଉଭୌ କଟ୍ଯାଂ ସୁପାର୍ଶ୍ଵେ ତୁ ତକ୍ଷଵନ୍ତୌ ଚ ଶିକ୍ଷିତୌ। ଅଧୋ ହସ୍ତଂ ସ୍ଵକଣ୍ଠେ ତୂଦରସ୍ଯୋରସି ଚାକ୍ଷିପତ୍
ଉଭୟେ ଶିକ୍ଷିତ ଓ ଦକ୍ଷ, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟର କଟି ଓ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ହାତରେ ମାରି, ନିଜ ଗଳାରୁ ହାତ ଉଠାଇ ଅନ୍ୟର ପେଟ ଓ ଛାତିକୁ ଦେଇଥିଲେ।
ସର୍ଵାତିକ୍ରାନ୍ତମର୍ଯାଦଂ ପୃଷ୍ଠଭଙ୍ଗଂ ଚ ଚକ୍ରତୁଃ। ସମ୍ପୂର୍ଣମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ପୂର୍ଣକୁମ୍ଭଂ ପ୍ରଚକ୍ରତୁଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ସୀମା ଭଙ୍ଗ କରି, ପିଠି ଭଙ୍ଗା ଧରଣୀ କରିଥିଲେ। ନିଜ ହାତରେ 'ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ' ଧରଣୀ ଦେଇ, ଦୁଇଜଣ ମୁଁହେଁ ଅଚେତନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାପିଥିଲେ।