ଏଵଂ ସ ରାଜା କଥିତୋ ଵସୁଦେଵେନ ଭାରତ। ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଚକେ ଶୂରସେନପତିସ୍ତଦା
ଏପରି ଭାବେ ବସୁଦେବ କହିବା ପରେ, ହେ ଭାରତ, ଶୂରସେନ ମୁଖ୍ୟ କଂସ ସେହି କଥା ଅନୁଯାୟୀ କାମ କଲେ।
ତତସ୍ତସ୍ଯାଂ ସମ୍ବଭୂଵୁଃ କୁମାରାଃ ସୂର୍ଯଵର୍ଚସଃ। ଜାତାଞ୍ଚାତାଂସ୍ତୁ ତାନ୍ସର୍ଵାଞ୍ଜଘାନ ମଧୁରେଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜସ୍ୱୀ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ମଥୁରାର ନାଥ ସେମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସମୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।
ଅଥ ତସ୍ଯାଂ ସମଭଵଦ୍ବଲଦେଵସ୍ତୁ ସତ୍ତମଃ। ଯାମ୍ଯତା ମାଯଯା ତଂ ତୁ ଯମୋ ରାଜା ଵିଶାମ୍ପତେ
ତାପରେ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ବଳରାମ ଆସିଲେ; ଯମଙ୍କ ମାୟା ବଳରେ ସେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଗର୍ଭକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଥିଲେ।
ଦେଵକ୍ଯା ଗର୍ଭମତୁଲଂ ରୋହିଣ୍ଯା ଜଠରେଽକ୍ଷିପତ୍। ଆକୃଷ୍ଯ କର୍ଷଣାତ୍ସମ୍ଯକ୍ସଙ୍କର୍ଷଣଂ ଇତି ସ୍ମୃତଃ
ଦେବକୀଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଗର୍ଭକୁ ଉଠାଇ ରୋହିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ରଖାଯାଇଥିଲା; ସଠିକ୍ ଭାବେ ଆକର୍ଷିତ ହେବାରୁ ସେଙ୍କୁ ସଂକର୍ଷଣ କୁହାଯାଏ।
ବଲଶ୍ରେଷ୍ଠତଯା ତସ୍ଯ ବଲଦେଵ ଇତି ସ୍ମୃତଃ। ପୁନସ୍ତସ୍ଯାଂ ସମଭଵଦଷ୍ଟମୋ ମଧୁମୂଦନଃ
ବଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଦ୍ୱାରା ସେ ବଳରାମ ନାମରେ ପରିଚିତ; ପୁନି ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଅଷ୍ଟମ, ମଧୁ ନାଶକ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତସ୍ଯ ଗର୍ଭସ୍ଯ ରକ୍ଷାଂ ତୁ ସ ଚକ୍ରେଽଭ୍ଯଧିକଂ ନୃପଃ। ତତଃ କାଲେ ରକ୍ଷଣାର୍ଥଂ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ତତ୍ଵତଃ।। aଉଗ୍ରଃ ପ୍ରଯୁକ୍ତଃ କଂସେନ ସଚିଵଃ କ୍ରୂରକର୍ମକୃତ୍
ସେ ଗର୍ଭକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ରାଜା ବିଶେଷ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ; ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସମୟ ଆସିଲାପରେ, ବସୁଦେବଙ୍କ ପିଲାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ କଂସ ଏକ କ୍ରୂର ଓ ଭୟଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀକୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ଜାତମାତ୍ରଂ ଵାସୁଦେଵମଥାକୃଷ୍ଯ ପିତା ତତଃ। ଉପଜହ୍ରେ ପରିକ୍ରୀତାଂ ସୁତାଂ ଗୋପସ୍ଯ କସ୍ଯଚିତ୍
ବସୁଦେବ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କୁ ନେଇ, ଏକ ଗୋପଙ୍କ ନବଜାତ କନ୍ୟା ସହ ବଦଳେଇଦେଲେ।
ଅମୃଷ୍ଯମାଣସ୍ତଂ ଶବ୍ଦଂ ଦେଵଦୂତସ୍ଯ ପାର୍ଥିଵଃ। ଵାସୁଦେଵଂ ମହାତ୍ମାନମର୍ପଯାମାସ ଗୋକୁଲେ
ଦେବଦୂତଙ୍କର ଶବ୍ଦ ସହିପାରିନଥିବା ରାଜା, ମହାତ୍ମା ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଗୋକୁଳରେ ଦେଇଦେଲେ।
ଵାସୁଦେଵୋପି ଗୋପେଷୁ ଵଵୃଧେଽବ୍ଜମିଵାମ୍ଭସି। ଅଜ୍ଞାଯମାନଃ କଂସେନ ଗୂଢୋଽଗ୍ନିରିଵ ଦାରୁଷୁ
ବସୁଦେବ ଗୋପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଦ୍ମ ଯେପରି ଜଳରେ ବଢ଼େ, ସେପରି ବଢ଼ିଲେ; କଂସ ତାଙ୍କୁ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେ ଦାରୁ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ଲୁଚିଥିବା ପରି ଥିଲେ।
ଵିପ୍ରଚକେ ତଦା ସର୍ଵାନ୍ବଲ୍ଲଵାନ୍ମଧୁରେଶ୍ଵରଃ। ଵର୍ଧମାନୋ ମହାବାହୁସ୍ତେଜୋବଲସମନ୍ଵିତଃ
ତାପରେ ମଥୁରାର ନାଥ ସମସ୍ତ ଗୋପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତଚର ପଠାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ତେଜ ଓ ବଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୀର୍ଘବାହୁ ବସୁଦେବ ଅବିରତ ବଢ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ତତସ୍ତେ କ୍ଲିଶ୍ଯମାନାସ୍ତୁ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷମଚ୍ଯୁତମ୍। ଭଯେନ କାମାଦପରେ ଗଣଶଃ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ଯେମାନେ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିଲେ, ପଦ୍ମନୟନ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଆଶା କରି, କେହି ଭୟରେ, କେହି ଆସାରେ, ଦଳ ଦଳ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ।
ସ ତୁ ଲବ୍ଧ୍ଵା ବଲଂ ରାଜନ୍ନୁଗ୍ରସେନସ୍ଯ ସଂମତଃ। ଵସୁଦେଵାତ୍ମଜଃ ସର୍ଵୈର୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତଂ ପୁନଃ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଶକ୍ତି ଲାଗିଲେ, ହେ ରାଜା, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିଲା, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ସହିତ ପୁନି—
ନିର୍ଜିତ୍ଯ ଯୁଧି ଭୋଜେନ୍ଦ୍ରଂ ହତ୍ଵା କଂସଂ ମହାବଲଃ। ଅଭ୍ଯଷିଞ୍ଚତ୍ତତୋ ରାଜ୍ଯ ଉଗ୍ରସେନଂ ଵିଶାମ୍ପତେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୋଜ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଂସକୁ ହତ୍ୟା କରି, ସେଠାରେ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ, ହେ ଜନମାନ୍ୟଙ୍କର ନାଥ।
ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜରାସନ୍ଧୋ ମାଧଵେନ ହତଂ ଯୁଧି। ଶୂରସେନାଧିପଂ ଚକ୍ରେ କଂସପୁତ୍ରଂ ତଦା ନୃପ
ତାପରେ, ମାଧବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯରାସନ୍ଧ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ସେ ସମୟରେ କଂସଙ୍କ ପୁଅକୁ ଶୂରସେନ ଦେଶର ରାଜା କରିଦେଲେ, ହେ ରାଜନ।
ସସୈନ୍ଯଂ ମହଦୁତ୍ଥାପ୍ଯ ଵାସୁଦେଵଂ ତଦା ନୃପ। ଅଭ୍ଯଷିଞ୍ଚତ୍ସୁତଂ ତତ୍ର ସୁତାଯା ଜନମେଜଯ
ବଡ଼ ଏକ ସେନା ତିଆରି କରି, ହେ ରାଜନ, ସେଠାରେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜା କରିଦେଲେ, ଏବଂ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ, ନିଜ ପୁଅକୁ ମଧ୍ୟ।
ଉଗ୍ରସେନଂ ଚ ଵୃଷ୍ଣୀଂଶ୍ଚ ମହାବଲସମନ୍ଵିତଃ। ସ ତତ୍ର ଵିପ୍ରକୁରୁତେ ଜରାସନ୍ଧଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯରାସନ୍ଧ ଏଠାରେ ଉଗ୍ରସେନ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲେ।
ଏତଦ୍ଵୈରଂ କୌରଵେଯ ଜରାସନ୍ଧସ୍ଯ ମାଧଵେ। ଆଶାସିତାର୍ଥେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସଂରୁରୋଧ ଵିନିର୍ଜିତାନ୍
ଏହି ହେଉଛି, ହେ କୌରବନ୍ଶୀ, ଯରାସନ୍ଧ ଓ ମାଧବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତା; ରାଜ୍ୟ ଲାଗି, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେ ଜିତାଯାଇଥିବାମାନେଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିଥିଲେ।
ପାର୍ଥିଵୈସ୍ତୈର୍ନୃପତିଭିର୍ଯକ୍ଷ୍ଯମାଣଃ ସମୃଦ୍ଧିମାନ୍। ଦେଵଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମହାଦେଵଂ କୃତ୍ତିଵାସଂ ତ୍ରିଯମ୍ବକମ୍
ସେଇ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଓ ନୃପତିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ସେ ମହାଦେବ, କୃତ୍ତିବାସ, ତିନି ଆଖିଓଁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ କଥିତଂ ଭରତର୍ଷଭ। ଯଥା ତୁ ସ ହତୋ ରାଜା ଭୀମସେନେନ ତଚ୍ଛୃଣୁ
ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ସେପରି ମୁଁ କହିଦେଲି, ହେ ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏବେ ଶୁଣ, ସେଇ ରାଜା କିପରି ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ।
ତତସ୍ତଂ ନିଶ୍ଚିତାତ୍ମାନଂ ଯୁଦ୍ଧାଯ ଯଦୁନନ୍ଦନଃ। ଉଵାଚ ଵାଗ୍ମୀ ରାଜାନଂ ଜରାସନ୍ଧମଧୋକ୍ଷଜଃ
ତାପରେ, ଯଦୁବଂଶୀ ଅଧୋକ୍ଷଜ, ଯେଉଁଠି ଯରାସନ୍ଧ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲେ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ।
ତ୍ରଯାଣାଂ କେନ ତେ ରାଜନ୍ଯୋଦ୍ଧୁମୁତ୍ସହତେ ମନଃ। ଅସ୍ମଦନ୍ଯତମେନେହ ସଜ୍ଜୀଭଵତୁ କୋ ଯୁଧି
ତିନିଜଣ ମଧ୍ୟରୁ, ହେ ରାଜା, ତୁମେ କାହା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଏଠାରେ ଆମେ ତିନିଜଣ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଠି ଚାହୁଁଛ, ସେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ନୃପତିର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଵଵ୍ରେ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ଜରାସନ୍ଧସ୍ତତୋ ରାଜା ଭୀମସେନେନ ମାଗଧଃ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ମାଗଧ ରାଜା ଯରାସନ୍ଧ, ଭୀମସେନ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚୟନ କଲେ।
ଧାରଯନ୍ତଂ ଗଦାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ବଲଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ନିର୍ଵୃତଃ। ଅର୍ଜୁନ ଵାସୁଦେଵଂ ଚ ଵଜର୍ଯିତ୍ଵା ସ ମାଗଧଃ
ତାଙ୍କର ବଳ ଶୁଣି ଓ ଦିବ୍ୟ ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିବାକୁ ଦେଖି, ମାଗଧ ରାଜା ଖୁସି ହେଇ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଅପସାରଣ କରିଦେଲେ।
ମତ୍ଵା ଦେଵଂ ଗୋପ ଇତି ବାଲୋଽର୍ଜୁନ ଇତି ସ୍ମ ହ'। ଆଦାଯ ରୋଜନାଂ ମାଲ୍ଯଂ ମଙ୍ଗଲ୍ଯାନ୍ଯପରାଣି ଚ
ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଗୋପାଳ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶିଶୁ ବୋଲି ଭାବି, ସେ ରୋଜନା ଫୁଲର ମାଳା ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ପଦାର୍ଥ ନେଇଲେ।
ଧାରଯନ୍ନଗଦାନ୍ମୁଖ୍ଯାନ୍ନିର୍ଵୃତୀର୍ଵେଦନାନି ଚ। ଉପତସ୍ଥେ ଜରାସନ୍ଧଂ ଯୁଯୁତ୍ସୁଂ ଵୈ ପୁରୋହିତଃ
ମୁଖ୍ୟ ଗଦା ଓ ଆନନ୍ଦ ଦୁଃଖ ଦେବା ସାମଗ୍ରୀ ଧାରଣ କରି, ପୁରୋହିତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉତ୍ସୁକ ଯରାସନ୍ଧଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନୋ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ଯଶସ୍ଵିନା। ସମନହ୍ଯଜ୍ଜରାସନ୍ଧଃ କ୍ଷାତ୍ରଂ ଧର୍ମମନୁସ୍ମରନ୍
ଯଶସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଦେବା ପରେ, ଯରାସନ୍ଧ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ମନେକରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଅଵମୁଚ୍ଯ କିରୀଟଂ ସ କେଶାନ୍ସମନୁମୃଜ୍ଯ ଚ। ଦତିଷ୍ଠଜ୍ଜରାସନ୍ଧୋ ଵେଲାତିଗ ଇଵାର୍ଣଵଃ
ସେ ମୁକୁଟ ଖୋଲି, କେଶ ସଜାଇ, ସମୁଦ୍ର ତାର ଛାଡ଼ି ଯେପରି ଦୃଢ଼ ହୁଏ, ସେପରି ଦୃଢ଼ ହେଇ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଉଵାଚ ମତିମାନ୍ରାଜା ଭୀମଂ ଭୀମପରାକ୍ରମଃ। ଭୀମ ଯୋତ୍ସ୍ଯେ ତ୍ଵଯା ସାର୍ଧଂ ଶ୍ରେଯସା ନିର୍ଜିତଂ ଵରମ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଶୂରବୀର ରାଜା ଭୀମଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଭୀମ, ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, କାରଣ ତୁମେ ଜିତିଥିବା ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଜରାସନ୍ଧୋ ଭୀମସେନମରିନ୍ଦମଃ। ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୌ ମହାତେଜାଃ ଶକ୍ରଂ ବଲ ଇଵାସୁରଃ
ଏଭଳି କହି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଯରାସନ୍ଧ ଭୀମସେନଙ୍କ ପ୍ରତି ବଡ଼ ଉତ୍ସାହରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ଯେପରି ଦାନବ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ।
ତତଃ ସଂମନ୍ତ୍ର୍ଯ କୃଷ୍ଣେନ କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନୋ ବଲୀ। ଭୀମସେନୋ ଜରାସନ୍ଧମାସସାଦ ଯୁଯୁତ୍ସଯା
ତାପରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମସେନ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଯରାସନ୍ଧଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।