ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ତତ୍କୃତ୍ଯଂ ନ ଶୃଣୋତି ସ ମନ୍ଦଧୀଃ। ତ ତେନ ସହ ତଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ଧର୍ମତଃ ପର୍ଯପାଲଯତ୍
ସେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ବସୁଦେବଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ; ତଥାପି, ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଶାସନ କଲେ।
ପ୍ରୀତିମାନ୍ସ ତୁ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ଦେଵକୀମ୍। ଵାହ ଭାର୍ଯା ସ ତଦା ଦୁହିତା ଦେଵକସ୍ଯ ଯା
ସେ ଦେତ୍ୟପତି, ବସୁଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦେବକଙ୍କ ଝିଅ ଦେବକୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ଦେଲେ।
ତସ୍ଯାମୁଦ୍ଵାହ୍ଯମାନାଯାଂ ରଥେନ ଜନମେଜଯ। ଉପାରୁରୋହ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯଂ କଂସୋ ଭୂମିପତିସ୍ତଦା
ଯେବେ ଦେବକୀଙ୍କୁ ରଥରେ ବିବାହ କରାଯାଉଥିଲା, ହେ ଜନମେଜୟ, ସେତେବେଳେ ରାଜା କଂସ ବୃଷ୍ଣିଙ୍କ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ତତୋଽନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵାଗାସୀଦ୍ଦେଵଦୂତସ୍ଯ କସ୍ଯଚିତ୍। ଵସୁଦେଵଶ୍ଚ ଶୁଶ୍ରାଵ ତାଂ ଵାଚଂ ପାର୍ଥିଵଶ୍ଚ ସଃ
ତାପରେ ଆକାଶରୁ ଜଣେ ଦେବଦୂତଙ୍କର କଣ୍ଠସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା, ଯାହା ବସୁଦେବ ଓ ସେ ରାଜା ଦୁହେଁ ଶୁଣିଲେ।
ଯାମେତାଂ ଵହମାନୋଽଦ୍ଯ କଂସୋଦ୍ଵହସି ଦେଵକୀମ୍। ଅସ୍ଯା ଯଶ୍ଚାଷ୍ଟମୋ ଗର୍ଭଃ ସ ତେ ମୃତ୍ଯୁର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ହେ କଂସ, ଆଜି ତୁମେ ଯେଉଁ ରଥରେ ଦେବକୀଙ୍କୁ ନେଉଛ, ଜାଣ, ତାଙ୍କର ଅଷ୍ଟମ ପୁଅ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ।
ସୋଽଵତୀର୍ଯ ତତୋ ରାଜା ଖଡ୍ଗମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ନିର୍ମଲମ୍। ଇଯେଷ ତସ୍ଯା ମୂର୍ଧାନଂ ଛେତ୍ତୁଂ ପରମଦୁର୍ମତିଃ
ତାପରେ ରାଜା ରଥରୁ ଅବତରି, ନିର୍ମଳ ତଳୱାର ଉଠାଇ, ମନରେ ଭୟଙ୍କର ଭ୍ରମ ଧରି, ଦେବକୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ସ ତଦା କଂସଂ ହସନ୍କୋଧଵଶାନୁଗମ୍। ରାଜନ୍ନନୁନଯାମାସ ଵସୁଦେଵୋ ମହାମତିଃ
ସେ ସମୟରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଶାନ୍ତ ମନ ବସୁଦେବ, କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଥିବା କଂସଙ୍କୁ ହସି ହସି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ମନାଇଲେ।
ଅହିଂସ୍ଯାଂ ପ୍ରମଦାମାହୁଃ ସର୍ଵଧର୍ମେଷୁ ପାର୍ଥିଵ। ଅକସ୍ମାଦବଲାଂ ନାରୀଂ ହନ୍ତାସୀମାମନାଗସୀମ୍
ହେ ରାଜା, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଜଣେ ନାରୀଙ୍କୁ କେବେ ହାନି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ଦୁଃଖୀ, ଦୁର୍ବଳ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ମହିଳାକୁ କାରଣ ବିନା ମାରିଦେବେ କି?
ଯଚ୍ଚ ତେଽତ୍ର ଭଯଂ ରାଜଞ୍ଶକ୍ଯତେ ବାଧିତୁଂ ତ୍ଵଯା। ଇଯଂ ଶକ୍ଯା ପାଲଯିତୁଂ ସମଯଂ ଚୈଵ ରକ୍ଷିତୁମ୍
ଏହି ମାମଲାରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ଭୟ କରୁଛ, ତାହା ତୁମେ ନିଜେ ଦୂର କରିପାରିବ; ଏହି ଜଣେ ମହିଳାକୁ ରକ୍ଷା କରିହେବ ଓ ଚୁକ୍ତିକୁ ରଖିହେବ।
ଅସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵମଷ୍ଟମଂ ଗର୍ଭଂ ଜାତମାତ୍ରଂ ମହୀପତେ। ଵିଧ୍ଵଂସଯ ତଦା ପ୍ରାପ୍ତମେଵଂ ପରିହୃତଂ ଭଵେତ୍
ହେ ଭୂମିର ଶାସକ, ତାଙ୍କର ଅଷ୍ଟମ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେତିବେଳେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବ; ଏଭଳି କଲେ, ତୁମର ଭୟ ଦୂର ହେବ।
ଏଵଂ ସ ରାଜା କଥିତୋ ଵସୁଦେଵେନ ଭାରତ। ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଚକେ ଶୂରସେନପତିସ୍ତଦା
ଏପରି ଭାବେ ବସୁଦେବ କହିବା ପରେ, ହେ ଭାରତ, ଶୂରସେନ ମୁଖ୍ୟ କଂସ ସେହି କଥା ଅନୁଯାୟୀ କାମ କଲେ।
ତତସ୍ତସ୍ଯାଂ ସମ୍ବଭୂଵୁଃ କୁମାରାଃ ସୂର୍ଯଵର୍ଚସଃ। ଜାତାଞ୍ଚାତାଂସ୍ତୁ ତାନ୍ସର୍ଵାଞ୍ଜଘାନ ମଧୁରେଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜସ୍ୱୀ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ମଥୁରାର ନାଥ ସେମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସମୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।
ଅଥ ତସ୍ଯାଂ ସମଭଵଦ୍ବଲଦେଵସ୍ତୁ ସତ୍ତମଃ। ଯାମ୍ଯତା ମାଯଯା ତଂ ତୁ ଯମୋ ରାଜା ଵିଶାମ୍ପତେ
ତାପରେ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ବଳରାମ ଆସିଲେ; ଯମଙ୍କ ମାୟା ବଳରେ ସେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଗର୍ଭକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଥିଲେ।
ଦେଵକ୍ଯା ଗର୍ଭମତୁଲଂ ରୋହିଣ୍ଯା ଜଠରେଽକ୍ଷିପତ୍। ଆକୃଷ୍ଯ କର୍ଷଣାତ୍ସମ୍ଯକ୍ସଙ୍କର୍ଷଣଂ ଇତି ସ୍ମୃତଃ
ଦେବକୀଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଗର୍ଭକୁ ଉଠାଇ ରୋହିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ରଖାଯାଇଥିଲା; ସଠିକ୍ ଭାବେ ଆକର୍ଷିତ ହେବାରୁ ସେଙ୍କୁ ସଂକର୍ଷଣ କୁହାଯାଏ।
ବଲଶ୍ରେଷ୍ଠତଯା ତସ୍ଯ ବଲଦେଵ ଇତି ସ୍ମୃତଃ। ପୁନସ୍ତସ୍ଯାଂ ସମଭଵଦଷ୍ଟମୋ ମଧୁମୂଦନଃ
ବଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଦ୍ୱାରା ସେ ବଳରାମ ନାମରେ ପରିଚିତ; ପୁନି ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଅଷ୍ଟମ, ମଧୁ ନାଶକ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତସ୍ଯ ଗର୍ଭସ୍ଯ ରକ୍ଷାଂ ତୁ ସ ଚକ୍ରେଽଭ୍ଯଧିକଂ ନୃପଃ। ତତଃ କାଲେ ରକ୍ଷଣାର୍ଥଂ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ତତ୍ଵତଃ।। aଉଗ୍ରଃ ପ୍ରଯୁକ୍ତଃ କଂସେନ ସଚିଵଃ କ୍ରୂରକର୍ମକୃତ୍
ସେ ଗର୍ଭକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ରାଜା ବିଶେଷ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ; ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସମୟ ଆସିଲାପରେ, ବସୁଦେବଙ୍କ ପିଲାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ କଂସ ଏକ କ୍ରୂର ଓ ଭୟଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀକୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ଜାତମାତ୍ରଂ ଵାସୁଦେଵମଥାକୃଷ୍ଯ ପିତା ତତଃ। ଉପଜହ୍ରେ ପରିକ୍ରୀତାଂ ସୁତାଂ ଗୋପସ୍ଯ କସ୍ଯଚିତ୍
ବସୁଦେବ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କୁ ନେଇ, ଏକ ଗୋପଙ୍କ ନବଜାତ କନ୍ୟା ସହ ବଦଳେଇଦେଲେ।
ଅମୃଷ୍ଯମାଣସ୍ତଂ ଶବ୍ଦଂ ଦେଵଦୂତସ୍ଯ ପାର୍ଥିଵଃ। ଵାସୁଦେଵଂ ମହାତ୍ମାନମର୍ପଯାମାସ ଗୋକୁଲେ
ଦେବଦୂତଙ୍କର ଶବ୍ଦ ସହିପାରିନଥିବା ରାଜା, ମହାତ୍ମା ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଗୋକୁଳରେ ଦେଇଦେଲେ।
ଵାସୁଦେଵୋପି ଗୋପେଷୁ ଵଵୃଧେଽବ୍ଜମିଵାମ୍ଭସି। ଅଜ୍ଞାଯମାନଃ କଂସେନ ଗୂଢୋଽଗ୍ନିରିଵ ଦାରୁଷୁ
ବସୁଦେବ ଗୋପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଦ୍ମ ଯେପରି ଜଳରେ ବଢ଼େ, ସେପରି ବଢ଼ିଲେ; କଂସ ତାଙ୍କୁ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେ ଦାରୁ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ଲୁଚିଥିବା ପରି ଥିଲେ।
ଵିପ୍ରଚକେ ତଦା ସର୍ଵାନ୍ବଲ୍ଲଵାନ୍ମଧୁରେଶ୍ଵରଃ। ଵର୍ଧମାନୋ ମହାବାହୁସ୍ତେଜୋବଲସମନ୍ଵିତଃ
ତାପରେ ମଥୁରାର ନାଥ ସମସ୍ତ ଗୋପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତଚର ପଠାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ତେଜ ଓ ବଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୀର୍ଘବାହୁ ବସୁଦେବ ଅବିରତ ବଢ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ତତସ୍ତେ କ୍ଲିଶ୍ଯମାନାସ୍ତୁ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷମଚ୍ଯୁତମ୍। ଭଯେନ କାମାଦପରେ ଗଣଶଃ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ଯେମାନେ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିଲେ, ପଦ୍ମନୟନ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଆଶା କରି, କେହି ଭୟରେ, କେହି ଆସାରେ, ଦଳ ଦଳ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ।
ସ ତୁ ଲବ୍ଧ୍ଵା ବଲଂ ରାଜନ୍ନୁଗ୍ରସେନସ୍ଯ ସଂମତଃ। ଵସୁଦେଵାତ୍ମଜଃ ସର୍ଵୈର୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତଂ ପୁନଃ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଶକ୍ତି ଲାଗିଲେ, ହେ ରାଜା, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିଲା, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ସହିତ ପୁନି—
ନିର୍ଜିତ୍ଯ ଯୁଧି ଭୋଜେନ୍ଦ୍ରଂ ହତ୍ଵା କଂସଂ ମହାବଲଃ। ଅଭ୍ଯଷିଞ୍ଚତ୍ତତୋ ରାଜ୍ଯ ଉଗ୍ରସେନଂ ଵିଶାମ୍ପତେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୋଜ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଂସକୁ ହତ୍ୟା କରି, ସେଠାରେ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ, ହେ ଜନମାନ୍ୟଙ୍କର ନାଥ।
ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜରାସନ୍ଧୋ ମାଧଵେନ ହତଂ ଯୁଧି। ଶୂରସେନାଧିପଂ ଚକ୍ରେ କଂସପୁତ୍ରଂ ତଦା ନୃପ
ତାପରେ, ମାଧବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯରାସନ୍ଧ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ସେ ସମୟରେ କଂସଙ୍କ ପୁଅକୁ ଶୂରସେନ ଦେଶର ରାଜା କରିଦେଲେ, ହେ ରାଜନ।
ସସୈନ୍ଯଂ ମହଦୁତ୍ଥାପ୍ଯ ଵାସୁଦେଵଂ ତଦା ନୃପ। ଅଭ୍ଯଷିଞ୍ଚତ୍ସୁତଂ ତତ୍ର ସୁତାଯା ଜନମେଜଯ
ବଡ଼ ଏକ ସେନା ତିଆରି କରି, ହେ ରାଜନ, ସେଠାରେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜା କରିଦେଲେ, ଏବଂ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ, ନିଜ ପୁଅକୁ ମଧ୍ୟ।
ଉଗ୍ରସେନଂ ଚ ଵୃଷ୍ଣୀଂଶ୍ଚ ମହାବଲସମନ୍ଵିତଃ। ସ ତତ୍ର ଵିପ୍ରକୁରୁତେ ଜରାସନ୍ଧଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯରାସନ୍ଧ ଏଠାରେ ଉଗ୍ରସେନ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲେ।
ଏତଦ୍ଵୈରଂ କୌରଵେଯ ଜରାସନ୍ଧସ୍ଯ ମାଧଵେ। ଆଶାସିତାର୍ଥେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସଂରୁରୋଧ ଵିନିର୍ଜିତାନ୍
ଏହି ହେଉଛି, ହେ କୌରବନ୍ଶୀ, ଯରାସନ୍ଧ ଓ ମାଧବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତା; ରାଜ୍ୟ ଲାଗି, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେ ଜିତାଯାଇଥିବାମାନେଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିଥିଲେ।
ପାର୍ଥିଵୈସ୍ତୈର୍ନୃପତିଭିର୍ଯକ୍ଷ୍ଯମାଣଃ ସମୃଦ୍ଧିମାନ୍। ଦେଵଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମହାଦେଵଂ କୃତ୍ତିଵାସଂ ତ୍ରିଯମ୍ବକମ୍
ସେଇ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଓ ନୃପତିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ସେ ମହାଦେବ, କୃତ୍ତିବାସ, ତିନି ଆଖିଓଁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ କଥିତଂ ଭରତର୍ଷଭ। ଯଥା ତୁ ସ ହତୋ ରାଜା ଭୀମସେନେନ ତଚ୍ଛୃଣୁ
ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ସେପରି ମୁଁ କହିଦେଲି, ହେ ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏବେ ଶୁଣ, ସେଇ ରାଜା କିପରି ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ।
ତତସ୍ତଂ ନିଶ୍ଚିତାତ୍ମାନଂ ଯୁଦ୍ଧାଯ ଯଦୁନନ୍ଦନଃ। ଉଵାଚ ଵାଗ୍ମୀ ରାଜାନଂ ଜରାସନ୍ଧମଧୋକ୍ଷଜଃ
ତାପରେ, ଯଦୁବଂଶୀ ଅଧୋକ୍ଷଜ, ଯେଉଁଠି ଯରାସନ୍ଧ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲେ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ।