ତଂ ତୁ ରାଜନ୍ଵିଭୁଃ ଶୌରୀ ରାଜାନଂ ବଲିନାଂ ଵରମ୍। ସ୍ମୃତ୍ଵା ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଲଃ ଶାର୍ଦୂଲସମଵିକ୍ରମମ୍
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାଙ୍କୁ, ଶୌରୀ ନାମକ ମହାପୁରୁଷ, ଯିଏ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ ଶୌର୍ୟ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ସ୍ମରଣ କଲେ।
ସତ୍ଯସନ୍ଧୋ ଜରାସନ୍ଧଂ ଭୁଵି ଭୀମପରାକ୍ରମମ୍। ଭାଗମନ୍ଯସ୍ଯ ନିର୍ଦିଷ୍ଟମଵଧ୍ଯଂ ମଧୁର୍ଭିର୍ମୃଧେଃ
ସତ୍ୟବାନ ଜରାସନ୍ଧ, ଭୂମିରେ ଭୀମ ସମାନ ପ୍ରାକ୍ରମ ଥିଲା; ତାଙ୍କର ଏକ ଅଂଶ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ସେ ମଧୁରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ଥିଲେ।
ନାତ୍ମନାଽଽତ୍ମଵତାଂ ମୁଖ୍ଯ ଇଯେଷ ମଧୁସୂଦନଃ। ବ୍ରାହ୍ମୀମାଜ୍ଞାଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ହନ୍ତୁଂ ହଲଧରାନୁଜଃ
ମଧୁସୂଦନ, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିବା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ଆଗରେ ରଖି, ହଳଧରଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
କିମର୍ଥଂ ଵୈରିଣାଵାସ୍ତାମୁଭୌ ତୌ କୃଷ୍ଣମାଗଧୌ। କଥଂ ଚ ନିର୍ଜିତଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ଜରାସନ୍ଧେନ ମାଧଵଃ
କିଏ ଦ୍ୱାରା, କୃଷ୍ଣ ଓ ମାଗଧ ରାଜା, ଏହି ଦୁଇ ଶତ୍ରୁ ଏକଠା ରହୁଥିଲେ? ଏବଂ କିପରି ମାଧବ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ?
କଶ୍ଚ କଂସୋ ମାଗଧସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ହେତୋଃ ସ ଵୈରଵାନ୍। ଏତଦାଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ ସର୍ଵଂ ଵୈଶମ୍ପାଯନ ତତ୍ଵତଃ
ମାଗଧର କଂସ କିଏ, ଏବଂ କେଉଁ କାରଣରୁ ସେ ଶତ୍ରୁତା ରଖିଥିଲେ? ଏହି ସବୁ କଥା ମୋତେ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ କହ, ହେ ବୈଶମ୍ପାୟନ।
ଯାଦଵାନାମନ୍ଵଵାଯେ ଵସୁଦେଵୋ ମହାମତିଃ। ଉଦପଦ୍ଯତ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯୋ ହ୍ଯୁଗ୍ରସେନସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରଭୃତ୍
ଯାଦବ ବଂଶରେ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ବସୁଦେବ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେ ବୃଷ୍ଣିଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଓ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ।
ଉଗ୍ରସେନସ୍ଯ କଂସସ୍ତୁ ବଭୂଵ ବଲଵାନ୍ସୁତଃ। ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ବହୂନାଂ କୌରଵ୍ଯ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ
ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର କଂସ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅନେକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଥିଲେ, ହେ କୌରବ, ସେ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।
ଜରାସନ୍ଧସ୍ଯ ଦୁହିତା ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯାଽତିଵିଶ୍ରୁତା। ରାଜ୍ଯଶୁକ୍ଲେନ ଦତ୍ତା ସା ଜରାସନ୍ଧେନ ଧୀମତା
ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଝିଅ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ତାଙ୍କର ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଲେ, ଜରାସନ୍ଧ ରାଜସମ୍ମାନରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ତଦର୍ଥମୁଗ୍ରସେନସ୍ଯ ମଧୁରାଯାଂ ସୁତସ୍ତଦା। ଅଭିଷିକ୍ତସ୍ତଦାଽମାତ୍ଯୈଃ ସ ଵୈ ତୀଵ୍ରପରାକ୍ରମଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମଥୁରାରେ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ରାଜା କରିଥିଲେ, ସେ ତିବ୍ର ପ୍ରାକ୍ରମ ଥିଲେ।
ଐଶ୍ଵର୍ଯବଲମତ୍ତସ୍ତୁ ସ ତଦା ବଲମୋହିତଃ। ନିଗୃହ୍ଯ ପିତରଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ତଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ସହ
ସେ ସମୟରେ ଆଇଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତିରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଶକ୍ତିରେ ମୋହିତ ହେଲେ, ପିତାଙ୍କୁ ବନ୍ଧି ରାଜ୍ୟ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଭୋଗ କଲେ।
ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ତତ୍କୃତ୍ଯଂ ନ ଶୃଣୋତି ସ ମନ୍ଦଧୀଃ। ତ ତେନ ସହ ତଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ଧର୍ମତଃ ପର୍ଯପାଲଯତ୍
ସେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ବସୁଦେବଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ; ତଥାପି, ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଶାସନ କଲେ।
ପ୍ରୀତିମାନ୍ସ ତୁ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ଦେଵକୀମ୍। ଵାହ ଭାର୍ଯା ସ ତଦା ଦୁହିତା ଦେଵକସ୍ଯ ଯା
ସେ ଦେତ୍ୟପତି, ବସୁଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦେବକଙ୍କ ଝିଅ ଦେବକୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ଦେଲେ।
ତସ୍ଯାମୁଦ୍ଵାହ୍ଯମାନାଯାଂ ରଥେନ ଜନମେଜଯ। ଉପାରୁରୋହ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯଂ କଂସୋ ଭୂମିପତିସ୍ତଦା
ଯେବେ ଦେବକୀଙ୍କୁ ରଥରେ ବିବାହ କରାଯାଉଥିଲା, ହେ ଜନମେଜୟ, ସେତେବେଳେ ରାଜା କଂସ ବୃଷ୍ଣିଙ୍କ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ତତୋଽନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵାଗାସୀଦ୍ଦେଵଦୂତସ୍ଯ କସ୍ଯଚିତ୍। ଵସୁଦେଵଶ୍ଚ ଶୁଶ୍ରାଵ ତାଂ ଵାଚଂ ପାର୍ଥିଵଶ୍ଚ ସଃ
ତାପରେ ଆକାଶରୁ ଜଣେ ଦେବଦୂତଙ୍କର କଣ୍ଠସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା, ଯାହା ବସୁଦେବ ଓ ସେ ରାଜା ଦୁହେଁ ଶୁଣିଲେ।
ଯାମେତାଂ ଵହମାନୋଽଦ୍ଯ କଂସୋଦ୍ଵହସି ଦେଵକୀମ୍। ଅସ୍ଯା ଯଶ୍ଚାଷ୍ଟମୋ ଗର୍ଭଃ ସ ତେ ମୃତ୍ଯୁର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ହେ କଂସ, ଆଜି ତୁମେ ଯେଉଁ ରଥରେ ଦେବକୀଙ୍କୁ ନେଉଛ, ଜାଣ, ତାଙ୍କର ଅଷ୍ଟମ ପୁଅ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ।
ସୋଽଵତୀର୍ଯ ତତୋ ରାଜା ଖଡ୍ଗମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ନିର୍ମଲମ୍। ଇଯେଷ ତସ୍ଯା ମୂର୍ଧାନଂ ଛେତ୍ତୁଂ ପରମଦୁର୍ମତିଃ
ତାପରେ ରାଜା ରଥରୁ ଅବତରି, ନିର୍ମଳ ତଳୱାର ଉଠାଇ, ମନରେ ଭୟଙ୍କର ଭ୍ରମ ଧରି, ଦେବକୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ସ ତଦା କଂସଂ ହସନ୍କୋଧଵଶାନୁଗମ୍। ରାଜନ୍ନନୁନଯାମାସ ଵସୁଦେଵୋ ମହାମତିଃ
ସେ ସମୟରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଶାନ୍ତ ମନ ବସୁଦେବ, କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଥିବା କଂସଙ୍କୁ ହସି ହସି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ମନାଇଲେ।
ଅହିଂସ୍ଯାଂ ପ୍ରମଦାମାହୁଃ ସର୍ଵଧର୍ମେଷୁ ପାର୍ଥିଵ। ଅକସ୍ମାଦବଲାଂ ନାରୀଂ ହନ୍ତାସୀମାମନାଗସୀମ୍
ହେ ରାଜା, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଜଣେ ନାରୀଙ୍କୁ କେବେ ହାନି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ଦୁଃଖୀ, ଦୁର୍ବଳ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ମହିଳାକୁ କାରଣ ବିନା ମାରିଦେବେ କି?
ଯଚ୍ଚ ତେଽତ୍ର ଭଯଂ ରାଜଞ୍ଶକ୍ଯତେ ବାଧିତୁଂ ତ୍ଵଯା। ଇଯଂ ଶକ୍ଯା ପାଲଯିତୁଂ ସମଯଂ ଚୈଵ ରକ୍ଷିତୁମ୍
ଏହି ମାମଲାରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ଭୟ କରୁଛ, ତାହା ତୁମେ ନିଜେ ଦୂର କରିପାରିବ; ଏହି ଜଣେ ମହିଳାକୁ ରକ୍ଷା କରିହେବ ଓ ଚୁକ୍ତିକୁ ରଖିହେବ।
ଅସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵମଷ୍ଟମଂ ଗର୍ଭଂ ଜାତମାତ୍ରଂ ମହୀପତେ। ଵିଧ୍ଵଂସଯ ତଦା ପ୍ରାପ୍ତମେଵଂ ପରିହୃତଂ ଭଵେତ୍
ହେ ଭୂମିର ଶାସକ, ତାଙ୍କର ଅଷ୍ଟମ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେତିବେଳେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବ; ଏଭଳି କଲେ, ତୁମର ଭୟ ଦୂର ହେବ।
ଏଵଂ ସ ରାଜା କଥିତୋ ଵସୁଦେଵେନ ଭାରତ। ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଚକେ ଶୂରସେନପତିସ୍ତଦା
ଏପରି ଭାବେ ବସୁଦେବ କହିବା ପରେ, ହେ ଭାରତ, ଶୂରସେନ ମୁଖ୍ୟ କଂସ ସେହି କଥା ଅନୁଯାୟୀ କାମ କଲେ।
ତତସ୍ତସ୍ଯାଂ ସମ୍ବଭୂଵୁଃ କୁମାରାଃ ସୂର୍ଯଵର୍ଚସଃ। ଜାତାଞ୍ଚାତାଂସ୍ତୁ ତାନ୍ସର୍ଵାଞ୍ଜଘାନ ମଧୁରେଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜସ୍ୱୀ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ମଥୁରାର ନାଥ ସେମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସମୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।
ଅଥ ତସ୍ଯାଂ ସମଭଵଦ୍ବଲଦେଵସ୍ତୁ ସତ୍ତମଃ। ଯାମ୍ଯତା ମାଯଯା ତଂ ତୁ ଯମୋ ରାଜା ଵିଶାମ୍ପତେ
ତାପରେ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ବଳରାମ ଆସିଲେ; ଯମଙ୍କ ମାୟା ବଳରେ ସେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଗର୍ଭକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଥିଲେ।
ଦେଵକ୍ଯା ଗର୍ଭମତୁଲଂ ରୋହିଣ୍ଯା ଜଠରେଽକ୍ଷିପତ୍। ଆକୃଷ୍ଯ କର୍ଷଣାତ୍ସମ୍ଯକ୍ସଙ୍କର୍ଷଣଂ ଇତି ସ୍ମୃତଃ
ଦେବକୀଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଗର୍ଭକୁ ଉଠାଇ ରୋହିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ରଖାଯାଇଥିଲା; ସଠିକ୍ ଭାବେ ଆକର୍ଷିତ ହେବାରୁ ସେଙ୍କୁ ସଂକର୍ଷଣ କୁହାଯାଏ।
ବଲଶ୍ରେଷ୍ଠତଯା ତସ୍ଯ ବଲଦେଵ ଇତି ସ୍ମୃତଃ। ପୁନସ୍ତସ୍ଯାଂ ସମଭଵଦଷ୍ଟମୋ ମଧୁମୂଦନଃ
ବଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଦ୍ୱାରା ସେ ବଳରାମ ନାମରେ ପରିଚିତ; ପୁନି ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଅଷ୍ଟମ, ମଧୁ ନାଶକ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତସ୍ଯ ଗର୍ଭସ୍ଯ ରକ୍ଷାଂ ତୁ ସ ଚକ୍ରେଽଭ୍ଯଧିକଂ ନୃପଃ। ତତଃ କାଲେ ରକ୍ଷଣାର୍ଥଂ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ତତ୍ଵତଃ।। aଉଗ୍ରଃ ପ୍ରଯୁକ୍ତଃ କଂସେନ ସଚିଵଃ କ୍ରୂରକର୍ମକୃତ୍
ସେ ଗର୍ଭକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ରାଜା ବିଶେଷ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ; ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସମୟ ଆସିଲାପରେ, ବସୁଦେବଙ୍କ ପିଲାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ କଂସ ଏକ କ୍ରୂର ଓ ଭୟଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀକୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ଜାତମାତ୍ରଂ ଵାସୁଦେଵମଥାକୃଷ୍ଯ ପିତା ତତଃ। ଉପଜହ୍ରେ ପରିକ୍ରୀତାଂ ସୁତାଂ ଗୋପସ୍ଯ କସ୍ଯଚିତ୍
ବସୁଦେବ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କୁ ନେଇ, ଏକ ଗୋପଙ୍କ ନବଜାତ କନ୍ୟା ସହ ବଦଳେଇଦେଲେ।
ଅମୃଷ୍ଯମାଣସ୍ତଂ ଶବ୍ଦଂ ଦେଵଦୂତସ୍ଯ ପାର୍ଥିଵଃ। ଵାସୁଦେଵଂ ମହାତ୍ମାନମର୍ପଯାମାସ ଗୋକୁଲେ
ଦେବଦୂତଙ୍କର ଶବ୍ଦ ସହିପାରିନଥିବା ରାଜା, ମହାତ୍ମା ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଗୋକୁଳରେ ଦେଇଦେଲେ।
ଵାସୁଦେଵୋପି ଗୋପେଷୁ ଵଵୃଧେଽବ୍ଜମିଵାମ୍ଭସି। ଅଜ୍ଞାଯମାନଃ କଂସେନ ଗୂଢୋଽଗ୍ନିରିଵ ଦାରୁଷୁ
ବସୁଦେବ ଗୋପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଦ୍ମ ଯେପରି ଜଳରେ ବଢ଼େ, ସେପରି ବଢ଼ିଲେ; କଂସ ତାଙ୍କୁ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେ ଦାରୁ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ଲୁଚିଥିବା ପରି ଥିଲେ।
ଵିପ୍ରଚକେ ତଦା ସର୍ଵାନ୍ବଲ୍ଲଵାନ୍ମଧୁରେଶ୍ଵରଃ। ଵର୍ଧମାନୋ ମହାବାହୁସ୍ତେଜୋବଲସମନ୍ଵିତଃ
ତାପରେ ମଥୁରାର ନାଥ ସମସ୍ତ ଗୋପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତଚର ପଠାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ତେଜ ଓ ବଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୀର୍ଘବାହୁ ବସୁଦେବ ଅବିରତ ବଢ଼ିଯାଉଥିଲେ।