ହିଂସ୍ଯାସି ଯୁଧି ଵିକ୍ରମ୍ଯ ସିଂହଃ କ୍ଷୁଦ୍ରମୃଗାଵିଵ
ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସାହସ ଦେଖାଇ, ସିଂହ ଭଳି ଏମାନେ ଛୋଟ ମୃଗକୁ ମାରିଦେବ।
ସର୍ଵଭୂତାନି ଵିତ୍ରେମୁଷେ ତତ୍ରାସନ୍ସମାଗତାଃ
ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ସମାଗତ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଭୟରେ କାପୁଥିଲେ।
ମମ ନିର୍ଦେଶକର୍ତୃଭ୍ଯାଂ ପାଣ୍ଡଵାଭ୍ଯାଂ ନୃପାଧମ। ମାତ୍ଯଂ ସସୁତଂ ଚାଦ୍ଯ ଘାତଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ରଣେ। ନ କଥଞ୍ଚନ ଜୀଵନ୍ଵୈ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯସି ପୁରୋତ୍ତମମ୍
ଏହି ଦୁଇ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ରାଜା, ଆଜି ତୁମକୁ ତୁମ ପୁଅମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେବି। କେବେ ବି ଜୀବନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ସେଇ ସ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବ ନାହିଁ।
ନାଜିତାନ୍ଵୈ ନରପତୀନହମାଦଦ୍ମି କାଶ୍ଚନ। ଅଜିତଃ ପର୍ଯଵସ୍ଥାତା କୋଽତ୍ର ଯୋ ନ ମଯା ଜିତଃ
ମୁଁ କେବେ ବି ଅପରାଜିତ ରାଜାମାନେ ଉଠାଏ ନାହିଁ। ଏଠାରେ କିଏ ଅପରାଜିତ ଅଛି ଯାହାକୁ ମୁଁ ଜୟ କରିନାହିଁ?
କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯୈତଦେଵାହୁର୍ଧର୍ମ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣୋପଜୀଵନମ୍। ଵିକ୍ରମ୍ଯ ଵଶମାନୀଯ କାମତୋ ଯତ୍ସମାଚରେତ୍
କୃଷ୍ଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଠିକ୍ ଧର୍ମ—ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଜୟ କରି, ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରିବା।
ଦେଵାତାର୍ଥମୁପାହୃତ୍ଯ ରାଜ୍ଞଃ କୃଷ୍ଣ କଥଂ ଭଯାତ୍। ଅହମଦ୍ଯ ଵିମୁଚ୍ଯେଯଂ କ୍ଷାତ୍ରଂ ଵ୍ରତମନୁସ୍ମରନ୍
ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜାମାନେକୁ ଆଣିଛି, କୃଷ୍ଣ, ମୁଁ କିପରି ଭୟରେ ଏମାନେକୁ ଛାଡ଼ିଦେବି? ମୋ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ମନେ ପକାଏ।
ସୈନ୍ଯଂ ସୈନ୍ଯେନ ଵ୍ଯୂଢେନ ଏକ ଏକେନ ଵା ପୁନଃ। ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ତ୍ରିଭିର୍ଵା ଯୋତ୍ସ୍ଯେଽହଂ ଯୁଗତ୍ପୃଥଗେଵ ଵା
ମୁଁ ଏହି ସେନାକୁ ସେନା ସହିତ, କିମ୍ବା ଏକ ଲୋକ ସହିତ ଏକ ଲୋକ, କିମ୍ବା ଦୁଇଜଣ କିମ୍ବା ତିନିଜଣ ଏକାଠି କିମ୍ବା ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, ଯେପରି ତୁମେ ଚାହଁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଜରାସନ୍ଧଃ ସହଦେଵାଭିଷେଚନମ୍। ଅଜ୍ଞାପଯତ୍ତଦା ରାଜା ଯଯୁତ୍ସୁର୍ଭୀମକର୍ମଭିଃ
ଏପରି କହି ଜରାସନ୍ଧ ତାକୁ ସହଦେବଙ୍କ ଅଭିଷେକ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହିଁ ଶୂରବୀରଙ୍କ ସହିତ।
ସ ତୁ ସେନାପତିଂ ରାଜା ସସ୍ମାର ଭରତର୍ଷଭ। କୌଶିକଂ ଚିତ୍ରସେନଂ ଚ ତସ୍ମିନ୍ଯୁଦ୍ଧ ଉପସ୍ଥିତେ
ସେତେବେଳେ, ରାଜା ତାଙ୍କର ସେନାପତି କୌଶିକ ଓ ଚିତ୍ରସେନଙ୍କୁ ମନେପକାଇଲେ, ଯେବେ ଯୁଦ୍ଧ ସମ୍ନିକଟ ଥିଲା।
ଯଯୋସ୍ତେ ନାମନୀ ରାଜନ୍ହଂସେତି ଡିବିକେତି ଚ। ପୂର୍ଵଂ ସଙ୍କଥିତେ ପୁମ୍ଭିର୍ନୃଲୋକେ ଲୋକସତ୍କୃତେ
ହେ ରାଜା, ସେମାନଙ୍କର ନାମ ଥିଲା ହଂସ ଓ ଡିବିକା, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଲୋକମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ କହିଥିଲେ ଏବଂ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ।
ତଂ ତୁ ରାଜନ୍ଵିଭୁଃ ଶୌରୀ ରାଜାନଂ ବଲିନାଂ ଵରମ୍। ସ୍ମୃତ୍ଵା ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଲଃ ଶାର୍ଦୂଲସମଵିକ୍ରମମ୍
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାଙ୍କୁ, ଶୌରୀ ନାମକ ମହାପୁରୁଷ, ଯିଏ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ ଶୌର୍ୟ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ସ୍ମରଣ କଲେ।
ସତ୍ଯସନ୍ଧୋ ଜରାସନ୍ଧଂ ଭୁଵି ଭୀମପରାକ୍ରମମ୍। ଭାଗମନ୍ଯସ୍ଯ ନିର୍ଦିଷ୍ଟମଵଧ୍ଯଂ ମଧୁର୍ଭିର୍ମୃଧେଃ
ସତ୍ୟବାନ ଜରାସନ୍ଧ, ଭୂମିରେ ଭୀମ ସମାନ ପ୍ରାକ୍ରମ ଥିଲା; ତାଙ୍କର ଏକ ଅଂଶ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ସେ ମଧୁରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ଥିଲେ।
ନାତ୍ମନାଽଽତ୍ମଵତାଂ ମୁଖ୍ଯ ଇଯେଷ ମଧୁସୂଦନଃ। ବ୍ରାହ୍ମୀମାଜ୍ଞାଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ହନ୍ତୁଂ ହଲଧରାନୁଜଃ
ମଧୁସୂଦନ, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିବା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ଆଗରେ ରଖି, ହଳଧରଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
କିମର୍ଥଂ ଵୈରିଣାଵାସ୍ତାମୁଭୌ ତୌ କୃଷ୍ଣମାଗଧୌ। କଥଂ ଚ ନିର୍ଜିତଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ଜରାସନ୍ଧେନ ମାଧଵଃ
କିଏ ଦ୍ୱାରା, କୃଷ୍ଣ ଓ ମାଗଧ ରାଜା, ଏହି ଦୁଇ ଶତ୍ରୁ ଏକଠା ରହୁଥିଲେ? ଏବଂ କିପରି ମାଧବ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ?
କଶ୍ଚ କଂସୋ ମାଗଧସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ହେତୋଃ ସ ଵୈରଵାନ୍। ଏତଦାଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ ସର୍ଵଂ ଵୈଶମ୍ପାଯନ ତତ୍ଵତଃ
ମାଗଧର କଂସ କିଏ, ଏବଂ କେଉଁ କାରଣରୁ ସେ ଶତ୍ରୁତା ରଖିଥିଲେ? ଏହି ସବୁ କଥା ମୋତେ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ କହ, ହେ ବୈଶମ୍ପାୟନ।
ଯାଦଵାନାମନ୍ଵଵାଯେ ଵସୁଦେଵୋ ମହାମତିଃ। ଉଦପଦ୍ଯତ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯୋ ହ୍ଯୁଗ୍ରସେନସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରଭୃତ୍
ଯାଦବ ବଂଶରେ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ବସୁଦେବ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେ ବୃଷ୍ଣିଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଓ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ।
ଉଗ୍ରସେନସ୍ଯ କଂସସ୍ତୁ ବଭୂଵ ବଲଵାନ୍ସୁତଃ। ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ବହୂନାଂ କୌରଵ୍ଯ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ
ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର କଂସ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅନେକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଥିଲେ, ହେ କୌରବ, ସେ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।
ଜରାସନ୍ଧସ୍ଯ ଦୁହିତା ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯାଽତିଵିଶ୍ରୁତା। ରାଜ୍ଯଶୁକ୍ଲେନ ଦତ୍ତା ସା ଜରାସନ୍ଧେନ ଧୀମତା
ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଝିଅ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ତାଙ୍କର ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଲେ, ଜରାସନ୍ଧ ରାଜସମ୍ମାନରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ତଦର୍ଥମୁଗ୍ରସେନସ୍ଯ ମଧୁରାଯାଂ ସୁତସ୍ତଦା। ଅଭିଷିକ୍ତସ୍ତଦାଽମାତ୍ଯୈଃ ସ ଵୈ ତୀଵ୍ରପରାକ୍ରମଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମଥୁରାରେ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ରାଜା କରିଥିଲେ, ସେ ତିବ୍ର ପ୍ରାକ୍ରମ ଥିଲେ।
ଐଶ୍ଵର୍ଯବଲମତ୍ତସ୍ତୁ ସ ତଦା ବଲମୋହିତଃ। ନିଗୃହ୍ଯ ପିତରଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ତଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ସହ
ସେ ସମୟରେ ଆଇଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତିରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଶକ୍ତିରେ ମୋହିତ ହେଲେ, ପିତାଙ୍କୁ ବନ୍ଧି ରାଜ୍ୟ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଭୋଗ କଲେ।
ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ତତ୍କୃତ୍ଯଂ ନ ଶୃଣୋତି ସ ମନ୍ଦଧୀଃ। ତ ତେନ ସହ ତଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ଧର୍ମତଃ ପର୍ଯପାଲଯତ୍
ସେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ବସୁଦେବଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ; ତଥାପି, ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଶାସନ କଲେ।
ପ୍ରୀତିମାନ୍ସ ତୁ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ଦେଵକୀମ୍। ଵାହ ଭାର୍ଯା ସ ତଦା ଦୁହିତା ଦେଵକସ୍ଯ ଯା
ସେ ଦେତ୍ୟପତି, ବସୁଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦେବକଙ୍କ ଝିଅ ଦେବକୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ଦେଲେ।
ତସ୍ଯାମୁଦ୍ଵାହ୍ଯମାନାଯାଂ ରଥେନ ଜନମେଜଯ। ଉପାରୁରୋହ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯଂ କଂସୋ ଭୂମିପତିସ୍ତଦା
ଯେବେ ଦେବକୀଙ୍କୁ ରଥରେ ବିବାହ କରାଯାଉଥିଲା, ହେ ଜନମେଜୟ, ସେତେବେଳେ ରାଜା କଂସ ବୃଷ୍ଣିଙ୍କ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ତତୋଽନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵାଗାସୀଦ୍ଦେଵଦୂତସ୍ଯ କସ୍ଯଚିତ୍। ଵସୁଦେଵଶ୍ଚ ଶୁଶ୍ରାଵ ତାଂ ଵାଚଂ ପାର୍ଥିଵଶ୍ଚ ସଃ
ତାପରେ ଆକାଶରୁ ଜଣେ ଦେବଦୂତଙ୍କର କଣ୍ଠସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା, ଯାହା ବସୁଦେବ ଓ ସେ ରାଜା ଦୁହେଁ ଶୁଣିଲେ।
ଯାମେତାଂ ଵହମାନୋଽଦ୍ଯ କଂସୋଦ୍ଵହସି ଦେଵକୀମ୍। ଅସ୍ଯା ଯଶ୍ଚାଷ୍ଟମୋ ଗର୍ଭଃ ସ ତେ ମୃତ୍ଯୁର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ହେ କଂସ, ଆଜି ତୁମେ ଯେଉଁ ରଥରେ ଦେବକୀଙ୍କୁ ନେଉଛ, ଜାଣ, ତାଙ୍କର ଅଷ୍ଟମ ପୁଅ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ।
ସୋଽଵତୀର୍ଯ ତତୋ ରାଜା ଖଡ୍ଗମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ନିର୍ମଲମ୍। ଇଯେଷ ତସ୍ଯା ମୂର୍ଧାନଂ ଛେତ୍ତୁଂ ପରମଦୁର୍ମତିଃ
ତାପରେ ରାଜା ରଥରୁ ଅବତରି, ନିର୍ମଳ ତଳୱାର ଉଠାଇ, ମନରେ ଭୟଙ୍କର ଭ୍ରମ ଧରି, ଦେବକୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ସ ତଦା କଂସଂ ହସନ୍କୋଧଵଶାନୁଗମ୍। ରାଜନ୍ନନୁନଯାମାସ ଵସୁଦେଵୋ ମହାମତିଃ
ସେ ସମୟରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଶାନ୍ତ ମନ ବସୁଦେବ, କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଥିବା କଂସଙ୍କୁ ହସି ହସି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ମନାଇଲେ।
ଅହିଂସ୍ଯାଂ ପ୍ରମଦାମାହୁଃ ସର୍ଵଧର୍ମେଷୁ ପାର୍ଥିଵ। ଅକସ୍ମାଦବଲାଂ ନାରୀଂ ହନ୍ତାସୀମାମନାଗସୀମ୍
ହେ ରାଜା, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଜଣେ ନାରୀଙ୍କୁ କେବେ ହାନି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ଦୁଃଖୀ, ଦୁର୍ବଳ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ମହିଳାକୁ କାରଣ ବିନା ମାରିଦେବେ କି?
ଯଚ୍ଚ ତେଽତ୍ର ଭଯଂ ରାଜଞ୍ଶକ୍ଯତେ ବାଧିତୁଂ ତ୍ଵଯା। ଇଯଂ ଶକ୍ଯା ପାଲଯିତୁଂ ସମଯଂ ଚୈଵ ରକ୍ଷିତୁମ୍
ଏହି ମାମଲାରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ଭୟ କରୁଛ, ତାହା ତୁମେ ନିଜେ ଦୂର କରିପାରିବ; ଏହି ଜଣେ ମହିଳାକୁ ରକ୍ଷା କରିହେବ ଓ ଚୁକ୍ତିକୁ ରଖିହେବ।
ଅସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵମଷ୍ଟମଂ ଗର୍ଭଂ ଜାତମାତ୍ରଂ ମହୀପତେ। ଵିଧ୍ଵଂସଯ ତଦା ପ୍ରାପ୍ତମେଵଂ ପରିହୃତଂ ଭଵେତ୍
ହେ ଭୂମିର ଶାସକ, ତାଙ୍କର ଅଷ୍ଟମ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେତିବେଳେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବ; ଏଭଳି କଲେ, ତୁମର ଭୟ ଦୂର ହେବ।