ଵିପୁଲୈର୍ବାହୁଭିର୍ଵୀରସ୍ତେଽଭିହତ୍ଯାଭ୍ଯପାତଯନ୍। ତତସ୍ତେ ମାଗଧଂ ହୃଷ୍ଟାଃ ପୁରଂ ପ୍ରଵିଵିଶୁସ୍ତଦା
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଏହାକୁ ଆଘାତ କରି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ତାପରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେମାନେ ମାଗଧ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦପାରଗାଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଦୁର୍ନିମିତ୍ତାନି ଜରାସନ୍ଧମଦର୍ଶଯନ୍
ଏହି ସମୟରେ, ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ଏହାକୁ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ।
ପର୍ଯୁଗ୍ନ୍ଯକୁର୍ଵଂଶ୍ଚ ନୃପଂ ଦ୍ଵିରଦସ୍ଥଂ ପୁରୋହିତାଃ। ତତସ୍ତଚ୍ଛାନ୍ତଯେ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଦୀକ୍ଷିତୋ ନିଯମସ୍ଥୋଽସାଵୁପଵାସପରୋଽଭଵତ୍
ପୁରୋହିତମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ହାତୀରେ ବସାଇ ଶାନ୍ତିକ୍ରିୟା କରିଲେ; ତାପରେ, ସେହି ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ ନିୟମ ଓ ଉପବାସରେ ଲାଗିଗଲେ।
ସ୍ନାତକଵ୍ରତିନସ୍ତେ ତୁ ବାହୁଶସ୍ତ୍ରା ନିରାଯୁଧାଃ। ଯୁଯୁତ୍ସଵଃ ପ୍ରଵିଵିଶୁର୍ଜରାସନ୍ଧେନ ଭାରତ
ସ୍ନାତକବ୍ରତ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା, ଅସ୍ତ୍ର ବିନା ଏବଂ ବାହୁବଳରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ଲୋକମାନେ, ଜରାସନ୍ଧ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଭକ୍ଷ୍ଯମାଲ୍ଯାପଣାନାଂ ଚ ଦଦୃଶୁଃ ଶ୍ରିଯମୁତ୍ତମାମ୍। ସ୍ଫୀତାଂ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତାଂ ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧିନାମ୍
ଖାଦ୍ୟ ଓ ମାଳା ବିକ୍ରି ବାଜାରରେ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶ୍ରୀର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ; ସେଠି ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଥିଲା, ଏବଂ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ସୁଖ ଓ ଆନନ୍ଦ ରହିଥିଲା।
ତାଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମୃଦ୍ଧିଂ ତେ ଵୀଥ୍ଯାଂ ତସ୍ଯାଂ ନରୋତ୍ତମାଃ। ରାଜମାର୍ଗେଣ ଗଚ୍ଛନ୍ତଃ କୃଷ୍ଣଭୀମଧନଞ୍ଜଯାଃ। ବଲାଦ୍ଗୃହୀତ୍ଵା ମାଲ୍ଯାନି ମାଲାକାରାନ୍ମହାବଲାଃ
ସେଇ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ, ଭୀମ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ ରାଜପଥରେ ଚାଲିଗଲେ; ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ମାଳାକାରଙ୍କୁ ମାଳା ନେଇ ନିଲେ।
କର୍ପୂରଶୃଙ୍ଗଂ କୋଷ୍ଠଂ ଚ ସଫଲଂ ଚାନ୍ତରାପଣେ। ଵୈଶ୍ଯାଦ୍ବଲାଦ୍ଗୃହୀତ୍ଵା ତେ ଵିହୃତ୍ଯ ଚ ମହାରଥାଃ
ସେମାନେ ଏକ ବ୍ୟାପାରୀଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୋକାନରୁ କର୍ପୂର, ସୁଗନ୍ଧିତ ଶୂଙ୍ଗ ଓ ଫଳ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ନେଇଲେ, ଏବଂ ମହାବୀର ମାନେ ମଜା କରିଲେ।
ଵିରାଗଵସନାଃ ସର୍ଵେ ସ୍ରଗ୍ଵିଣୋ ମୃଷ୍ଟକୁଣ୍ଡଲାଃ। ନିଵେଶନମଥାଜଗ୍ମୁର୍ଜରାସନ୍ଧସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ସମସ୍ତେ ଫିକା ଚିରା ଯାପିଥିଲେ, ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ; ତାପରେ ସେମାନେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ବିବେକୀ ନିବାସକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ।
ଗୋଵାସମିଵ ଵୀକ୍ଷନ୍ତଃ ସିଂହା ହୈମଵତା ଯଥା। ଶାଲସ୍ତମ୍ଭନିଭାସ୍ତେଷାଂ ଚନ୍ଦନାଗୁରୁରୂଷିତାଃ
ହିମାଳୟର ଶିଂହ ଯେପରି ଗୋଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ସେମାନେ ତେଣିଁଠି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଭୁଜ ଶାଳ ଗଛର ତଣ୍ଡ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଲଗାଇଥିଲେ।
ଅଶୋଭନ୍ତ ମହାରାଜ ବାହଵୋ ଯୁଦ୍ଧଶାଲିନାମ୍। ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦ୍ଵିରଦପ୍ରଖ୍ଯାଞ୍ଶାଲସ୍କନ୍ଦାନିଵୋଦ୍ଗତାନ୍
ହେ ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧ ଜଣା ମାନଙ୍କ ଭୁଜ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମକୁଥିଲା; ଏହା ଦେଖି ଶାଳ ଗଛରୁ ବାହାରିଥିବା ହାତୀର ତଣ୍ଡ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଵ୍ଯୂଢୋରସ୍କାନ୍ମାଗଧାନାଂ ଵିସ୍ମଯଃ ସମପଦ୍ଯତ। `ଅଦ୍ଵାରେଣାଭ୍ଯଵସ୍କନ୍ଦ୍ଯ ଵିଵିଶୁର୍ମାଗଧାଲଯମ୍
ମାଗଧ ମାନଙ୍କ ଚଉଡ଼ି ଛାତି ଦେଖି ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ସେମାନେ ଏକ ପାଶ୍ୱ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ମାଗଧ ରାଜାଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ।
ତେ ତ୍ଵତୀତ୍ଯ ଜନାକୀର୍ଣାଃ କକ୍ଷାସ୍ତିସ୍ରୋ ନରର୍ଷଭାଃ। ଅହଙ୍କାରେଣ ରାଜାନମୁପତସ୍ଥୁର୍ଗତଵ୍ଯଥାଃ
ସେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ତିନିଟି ଭିଡ଼ ଭରା ଦ୍ୱାର ଦେଇ ଗଲେ; ଅଭିମାନ ଓ ନିର୍ଭୟତା ସହିତ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଇଲେ।
ଭୋ ଶବ୍ଦେନୈଵ ରାଜାନମୁଚୁସ୍ତେ ତୁ ମହାରଥାଃ'। ତାନ୍ପାଦ୍ଯମଧୁପର୍କାର୍ହାନ୍ଗଵାର୍ହାନ୍ସତ୍କୃତିଂ ଗତାନ୍। ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥାଯ ଜରାସନ୍ଧ ଉପତସ୍ଥେ ଯଥାଵିଧି
ମହାବୀର ମାନେ 'ହୋ' ଶବ୍ଦରେ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ; ସେମାନେ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ, ମଧୁପର୍କ ଓ ଗୋ-ଦାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଥିଲେ, ଏବଂ ସମ୍ମାନ ପାଇଥିଲେ; ଜରାସନ୍ଧ ଉଠି ସଂସ୍କାର ଅନୁଯାୟୀ ଆଗ୍ରହ କଲେ।
ଉଵାଚ ଚୈତାନ୍ରାଜାଽସୌ ସ୍ଵାଗତଂ ଵୋସ୍ତ୍ଵିତି ପ୍ରଭୁଃ। ମୌନମାସୀତ୍ତଦା ପାର୍ଥଭୀମଯୋର୍ଜନମେଜଯ
ସେ ରାଜା ସେମାନେଠାରେ କହିଲେ, 'ଆପଣମାନେ ଆସିବାରୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା'; ଏହି ସମୟରେ ପାର୍ଥ ଓ ଭୀମ ଚୁପ୍ ରହିଲେ, ହେ ଜନମେଜୟ।
ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ମହାବୁଦ୍ଧିଃ କୃଷ୍ଣୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ଵକ୍ତୁଂ ନାଯାତି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଏତଯୋର୍ନିଯମସ୍ଥଯୋଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ କଥା କହିଲେ; କାରଣ ଏହି ଦୁଇଜଣ ନିୟମରେ ବନ୍ଧା ଥିଲେ, ଏବଂ କଥା କହିବେ ନାହିଁ, ହେ ରାଜା।
ଅର୍ଵାଙ୍ନିଶୀଥାତ୍ପରତସ୍ତ୍ଵାଯା ସାର୍ଧଂ ଵଦିଷ୍ଯତଃ। ଯଜ୍ଞାଗାରେ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ରାଜା ରାଜଗୃହଂ ଵଦିଷ୍ଯତଃ
ମଧ୍ୟରାତ୍ରି ପରେ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଏକାଠି ଆପଣଙ୍କ ସହ କଥା କହିବେ; ଯଜ୍ଞଶାଳାରେ ରଖି ରାଜା ରାଜନିବାସରେ କଥା କହିବେ।
ତତୋଽର୍ଧରାତ୍ରେ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ଯାତୋ ଯତ୍ର ସ୍ଥିତା ଦ୍ଵିଜାଃ। ତସ୍ଯ ହ୍ଯେତଦ୍ଵ୍ରତଂ ରାଜନ୍ବଭୂଵ ଭୁଵି ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ଅର୍ଧରାତ୍ରି ଆସିଲା ପରେ, ସେ ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ; ଏହି ଏହାର ବ୍ରତ ଥିଲା, ହେ ରାଜା, ଯାହା ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ସ୍ନାତକାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ପ୍ରାପ୍ତାଞ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ସମିତିଞ୍ଜଯଃ। ଅପ୍ଯର୍ଧରାତ୍ରେ ନୃପତିଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗଚ୍ଛତି ଭାରତ
ସ୍ନାତକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆସିଥିବା ଶୁଣି, ସେ ବିଜୟୀ ରାଜା ଅର୍ଧରାତ୍ରିରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେଠାରେ ମିଶିବାକୁ ବାହାରିଗଲେ, ହେ ଭାରତ।
ତାଂସ୍ତ୍ଵପୂର୍ଵେଣ ଵେଷେଣ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ନୃପସତ୍ତମଃ। ଉପତସ୍ଥେ ଜରାନ୍ଧୋ ଵିସ୍ମିତଶ୍ଚାଭଵତ୍ତଦା
ସେମାନେ ଅପୂର୍ବ ପୋଷାକରେ ଦେଖି, ଏହି ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜରାସନ୍ଧ ସେମାନେଠାରେ ଆଗକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ତେ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ରାଜାନଂ ଜରାସନ୍ଧଂ ନରର୍ଷଭାଃ। ଇଦମୂଚୁରମିତ୍ରଘ୍ନାଃ ସର୍ଵେ ଭରତସତ୍ତମ
କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଜରାସନ୍ଧ ରାଜାକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ଏଭଳି କହିଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ କୁଶଲଂ ରାଜନ୍ନିତି ତତ୍ର ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ। ତଂ ନୃପଂ ନୃପଶାର୍ଦୂଲ ପ୍ରେକ୍ଷମାଣାଃ ପରସ୍ପରମ୍
ସେଠି ଦଉଡ଼ି ଦଉଡ଼ି କହିଲେ, 'ସବୁ ଭଲ ହେଉ, ରାଜା, ଆପଣଙ୍କୁ କୁଶଳ ହେଉ'; ସେମାନେ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଏବଂ ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖିଲେ।
ତାନବ୍ରଵୀଞ୍ଜରାସନ୍ଧସ୍ତଥା ପାଣ୍ଡଵଯାଦଵାନ୍। ଆସ୍ଯତାମିତି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଚ୍ଛଦ୍ମସଂଵୃତାନ୍
ଜରାସନ୍ଧ ପାଣ୍ଡବ ଓ ଯାଦବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୋଷାକରେ ଥିଲେ, ସେମାନେଠାରେ କହିଲେ, 'ବସନ୍ତୁ', ହେ ରାଜା।
ଅଥୋପଵିଵିଶୁଃ ସର୍ଵେ ତ୍ରଯସ୍ତେ ପୁରୁଷର୍ଷଭାଃ। ସମ୍ପ୍ରଦୀପ୍ତାସ୍ତ୍ରଯୋ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ମହାଧ୍ଵର ଇଵାଗ୍ନଯଃ
ତାପରେ ସେଇ ତିନିଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଏକାଠି ବସିଲେ, ସେମାନେ ଏମିତି ଉଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞରେ ତିନିଟି ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳିଉଛି।
ତାନୁଵାଚ ଜରାସନ୍ଧଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧୋ ନରାଧିପଃ। ଵିଗର୍ହମାଣଃ କୌରଵ୍ଯ ଵେଷଗ୍ରହଣଵୈକୃତାନ୍।। ନ ସ୍ନାତକଵ୍ରତା ଵିପ୍ରା ଵହିର୍ମାଲ୍ଯାନୁଲେପନାଃ
ତେବେ ସତ୍ୟବାନ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ କୌରବଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅଜଗ୍ରହଣୀୟ ବେଶ ପାଇଁ ଅପମାନ କରି କହିଲେ, 'ତୁମେ ସ୍ନାନ କରିବା ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେପରି ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଉଛନ୍ତି, ତାହା ପିନ୍ଧିନାହାଁ।'
ଭଵନ୍ତୀତି ନୃଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ଵିଦିତଂ ମମ ସର୍ଵଶଃ। କେ ଯୂଯଂ ପୁଷ୍ପଵନ୍ତଶ୍ଚ ଭୁଜୈର୍ଜ୍ଯାକୃତଲକ୍ଷଣୈଃ
'ଏହି ଲୋକରେ ମୋତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା ଯେ, ତୁମେ ସେମାନେ ନୁହଁ। କିଏ ତୁମେ, ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ତୁମ ହାତରେ ଧନୁର ଚିହ୍ନ ଅଛି?'
ବିଭ୍ରତଃ କ୍ଷାତ୍ରମୋଜଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯଂ ପ୍ରତିଜାନଥ। ଏଵଂ ଵିରାଗଵସନା ବହିର୍ମାଲ୍ଯାନୁଲେପନାଃ
'ତୁମେ ଯଦିଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦାବି କରୁଛ, ତଥାପି ତୁମେ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଛ। ଏଭଳି ଫିକା ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ବାହାରୁ ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଛ।'
କ୍ଷତ୍ରିଯା ଏଵ ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ଵିଦିତା ମମ ସର୍ଵଶଃ'।। ସତ୍ଯଂ ଵଦତ କେ ଯୂଯଂ ସତ୍ଯଂ ରାଜସୁ ଶୋଭତେ
'ଏହି ଲୋକରେ ମୋତେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା ଯେ, ତୁମେ କ୍ଷତ୍ରିୟ। ସତ୍ୟ କହ, କିଏ ତୁମେ? ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ।'
ଚୈତ୍ଯକସ୍ଯ ଗିରେଃ ଶୃଙ୍ଗଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା କିମିହ ସଦ୍ମନି। ଅଦ୍ଵାରେଣ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାଃ ସ୍ଥ ନିର୍ଭଯା ରାଜକିଲ୍ଵିଷାତ୍
'ଚୈତ୍ୟକ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଭାଙ୍ଗି, କିପରି ଏହି ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲ? ଗୁପ୍ତ ରାସ୍ତାରେ ଆସିଛ, ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ୟାୟକୁ ଭୟ କର ନାହାଁ।'
ଵଦଧ୍ଵଂ ଵାଚି ଵୀର୍ଯଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ। କର୍ମ ଚୈତଦ୍ଵିଲିଙ୍ଗସ୍ଥଂ କିଂ ଵୋଽଦ୍ଯ ପ୍ରସମୀକ୍ଷିତମ୍
'ତୁମେ କାହିଁକି ଆସିଛ, ତୁମ ଶକ୍ତି କଣ, ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଲେ କହ। ତୁମେ ଯେ କାମ କରିଛ, ତାହାରେ ତୁମର ଏକ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଉଛି—ଆଜି ଏଠାରେ କଣ ଚାହୁଁଛ?'
ଏଵଂ ଚ ମାମୁପାସ୍ଥାଯ କସ୍ମାଚ୍ଚ ଵିଧିର୍ନାହଣାମ୍। ପ୍ରଣୀତାଂ ନାନୁଗୃହ୍ଣୀତ କାର୍ଯଂ କିଂ ଵାଽସ୍ମଦାଗମେ
'ଏଭଳି ମୋ ପାଖକୁ ଆସି, କାହିଁକି ଉଚିତ କଥା କହିଲ ନାହାଁ? ମୁଁ ଯେ ଅତିଥି ସ୍ୱୀକାର କରିବାକୁ ଦେଉଛି, ତାହା ଗ୍ରହଣ କରୁନାହାଁ? ଆମ ପାଖକୁ କାହିଁକି ଆସିଛ?'