ଯତ୍ର ଦୀର୍ଘତମା ନାମ ଋଷିଃ ପରମନ୍ତ୍ରିତଃ'। ଶୂଦ୍ରାଯାଂ ଗୌତମୋ ଯତ୍ର ମହାତ୍ମା ସଂଶିତଵ୍ରତଃ। ଔଶୀନର୍ଯାମଜନଯତ୍କାକ୍ଷୀଵାଦ୍ଯାନ୍ସୁତାନ୍ମୁନିଃ
ଏଠାରେ ଦୀର୍ଘତମାସ ନାମକ ମହା ଋଷି, ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏଠାରେ ଉଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ଗୌତମ, ନିଶ୍ଚୟରେ ଅଟୁଟ, ଉଶୀନର ଶୂଦ୍ରା ଜନନୀ ସହ କାକ୍ଷୀବତ ଓ ଅନ୍ୟ ସନ୍ତାନମାନେକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।
ଗୌତମଃ ପ୍ରଣଯାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ଯଥାଽସୌ ତତ୍ର ସଦ୍ମନି। ଭଜତେ ମାଗଧଂ ଵଂଶଂ ସ ନୃପାଣାମନୁଗ୍ରହଃ
ସେଠାରେ ଗୌତମ ଆସ୍ଥାରେ ନିବାସ କରୁଥିଲେ; ଏପରି, ସେ ମାଗଧ ରାଜବଂଶକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ।
ଅଙ୍ଗଵଙ୍ଗାଦଯଶ୍ଚୈଵ ରାଜାନଃ ସୁମହାବଲାଃ। ଗୌତମକ୍ଷଯମଭ୍ଯେତ୍ଯ ରମନ୍ତେ ସ୍ମ ପୁରାର୍ଜୁନ
ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ, ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସି, ନଗରରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ।
ଵନରାଜୀସ୍ତୁ ପଶ୍ଯେମାଃ ପିପ୍ଲାନାଂ ମନୋରମାଃ। ଲୋଘ୍ରାଣାଂ ଚ ଶୁଭାଃ ପାର୍ଥ ଗୌତମୌକଃ ସମୀପଜାଃ
ଏହି ମନୋହର ପିପଳ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଶୁଭ ଲୋଧ୍ର ଜଙ୍ଗଲ, ହେ ପାର୍ଥ, ଗୌତମଙ୍କ ନିବାସ ସମୀପରେ ଦେଖ।
ଅର୍ବୁଦଃ ଶକ୍ରଵାପୀ ଚ ପନ୍ନଗୌ ଶତ୍ରୁତାପନୌ। ସ୍ଵସ୍ତିକସ୍ଯାଲଯଶ୍ଚାତ୍ର ମଣିନାଗସ୍ଯ ଚୋତ୍ତମଃ
ଏଠାରେ ଅର୍ବୁଦ, ଶକ୍ରବାପୀ, ପାନ୍ନଗ ଓ ଶତ୍ରୁତାପନ ନାଗ, ଏଠାରେ ସ୍ୱସ୍ତିକ ଓ ଉତ୍ତମ ମଣିନାଗର ନିବାସ ଅଛି।
ଅପାରିହାର୍ଯା ମେଘାନାଂ ମାଗଧା ମନୁନା କୃତାଃ। କୌଶିକୋ ମଣିମାଂଶ୍ଚୈଵ ଚକ୍ରାତେ ଚାପ୍ଯନୁଗ୍ରହମ୍
ମାଗଧର ଦୁର୍ଗମାନେ, ମନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ମେଘରେ ଅପରାଜିତ; କୌଶିକ ଓ ମଣିମାନ ଏଠାରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ।
ପାଣ୍ଡରେ ଵିପୁଲେ ଚୈଵ ତଥା ଵାରାହକେଽପି ଚ। ଚୈତ୍ଯକେ ଚଜ ଗିରିଶ୍ରେଷ୍ଠେ ମାଦଙ୍ଗେ ଚ ଶିଲୋଚ୍ଚଯେ
ପାଣ୍ଡର ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ପର୍ବତରେ, ଏହିପରି ଭାବରେ ବାରାହକ ଓ ଚୈତ୍ୟକ ପର୍ବତରେ, ଏବଂ ମାଦଙ୍ଗ ନାମକ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଓ ପାଥର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକରେ—
ଏତେଷୁ ପର୍ଵତେନ୍ଦ୍ରେଷୁ ସର୍ଵସିଦ୍ଧସମାଲଯାଃ। ଯତୀନାମାଶ୍ରମାଶ୍ଚୈଵ ମୁନୀନାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ପର୍ବତମାନେ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ରହିଥିବା ସ୍ଥାନ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏଠାରେ ଯତିମାନଙ୍କ ଓ ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି।
ଵୃଷଭସ୍ଯ ତମାଲସ୍ଯ ମହାଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଵୈ ତଥା। ଗନ୍ଧର୍ଵରକ୍ଷସାଂ ଚୈଵ ନାଗାନାଂ ଚ ତଥାଽଽଲଯାଃ
ଏଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷଭ ଓ ତମାଳଙ୍କ ନିବାସ, ଏହିପରି ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ ଓ ନାଗମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
କକ୍ଷୀଵତସ୍ତପୋଵୀର୍ଯାତ୍ତପୋଦା ଇତି ଵିଶ୍ରୁତାଃ। ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥାଶ୍ଚ ତେ ସର୍ଵେ ସିଦ୍ଧାନାଂ ଚୈଵ କୀର୍ତିତାଃ। ମଣେଶ୍ଚ ଦର୍ଶନାଦେଵ ଭଦ୍ରଂ ଶିଵମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
କକ୍ଷୀବତଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରୁ, ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ 'ତପୋଦା' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଗୁଡ଼ିକ ସିଦ୍ଧମାନେ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ, ଏବଂ ମଣିକୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଶିବ ଲାଭ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଏଵଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପୁରଂ ରମ୍ଯଂ ଦୁରାଧର୍ପଂ ସମନ୍ତତଃ।। ଅର୍ଥସିଦ୍ଧିଂ ତ୍ଵନୁପମାଂ ଜରାସନ୍ଧୋଽଭିମନ୍ଯତେ
ଏଭଳି ଅପରାଜେୟ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଜରାସନ୍ଧ ନିଜକୁ ଅପୂର୍ବ ସଫଳତା ଲାଭ କଲା ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତଃ ସର୍ଵେ ଭ୍ରାତରୋ ଵିପୁଲୌଜସଃ
ଏଭଳି କହି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇମାନେ—
ଵାର୍ଷ୍ଣେଯଃ ପାଣ୍ଡଵୌ ଚୈଵ ପ୍ରତସ୍ଥୁର୍ମାଗଧଂ ପୁରମ୍। ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନୋପେତଂ ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯସମାକୁଲମ୍
ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ ଏବଂ ଦୁଇ ପାଣ୍ଡବ, ଆନନ୍ଦ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣରେ ଭରିଥିବା ମାଗଧ ସହରକୁ ଯିବାକୁ ନିଷ୍କ୍ରମଣ କଲେ।
ସ୍ଫୀତୋତ୍ସଵମନାଧୃଷ୍ଯମାସେଦୁଶ୍ଚ ଗିରିଵ୍ରଜତମ୍। ତତୋ ଦ୍ଵାରମନାସାଦ୍ଯ ପୁରସ୍ଯ ଗିରିମୁଚ୍ଛ୍ରିତମ୍
ଉତ୍ସବ ଓ ଉଲ୍ଲାସରେ ଭରିଥିବା, କେହି ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ ଏମିତି ଗିରିବ୍ରଜ ସହରକୁ ସେମାନେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏବଂ ସହରର ଦ୍ୱାରକୁ ଆସି, ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖିଲେ।
ବାର୍ହଦ୍ରଥୈଃ ପୂଜ୍ଯମାନଂ ତଥା ନଗରଵାସିଭିଃ। ମାଗଧାନାଂ ତୁ ରୁଚିରଂ ଚୈତ୍ଯକାନ୍ତରମାଦ୍ରଵନ୍
ବାର୍ହଦ୍ରଥ ଓ ସହରବାସୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ମାଗଧମାନଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ଚୈତ୍ୟବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଯତ୍ର ମାଂସାଦମୃଷଭମାସସାଦ ବୃହଦ୍ରଥଃ। ତଂ ହତ୍ଵା ମାସତାଲାଭିସ୍ତିସ୍ରୋ ଭେରୀକାରଯତ୍
ଏଠାରେ ବୃହଦ୍ରଥ ମାଂସ ଖାଉଥିବା ବୃଷଭକୁ ଦେଖିଲେ; ସେଠାରେ ତାହାକୁ ମାରି, ତାହାର ମାଂସ ଦ୍ୱାରା ତିନିଟି ଢୋଳ ଉଡ଼ାଇଲେ।
ସ୍ଵପୁରେ ସ୍ଥାପଯାମାସ ତେନ ଚାନହ୍ଯ ଚର୍ମଣା। ଯତ୍ର ତାଃ ପ୍ରାଣଦନ୍ଭେର୍ଯୋ ଦିଵ୍ଯପୁଷ୍ପାଵଚୂର୍ଣିତାଃ
ସେ ଏହି ଢୋଳଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ସହରରେ ରଖିଲେ, ଏବଂ ସେହି ବୃଷଭର ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଢୋଳ ଢାକିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ ଛିଟାଇ ଏହି ଢୋଳଗୁଡ଼ିକ ଉଡ଼ୁଥିଲେ।
ଭଙ୍କ୍ତ୍ଵା ଭେରୀତ୍ରଯଂ ତେଽପି ଚୈତ୍ଯପ୍ରାକାରମାଦ୍ରଵନ୍। ଦ୍ଵାରତୋଽଭିମୁଖାଃ ସର୍ଵେ ଯଯୁର୍ନାନାଯୁଧାସ୍ତଧା
ସେମାନେ ସେ ତିନିଟି ଢୋଳ ଭାଙ୍ଗି, ଚୈତ୍ୟ ପ୍ରାକାରକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ; ସମସ୍ତେ ନାନା ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଦ୍ୱାର ଦିଗରୁ ସିଧା ଆଗେଇଲେ।
ମାଗଧାନାଂ ସୁରୁଚିରଂ ଚୈତ୍ଯକଂ ତଂ ସମାଦ୍ରଵନ୍। ଶିରସୀଵ ସମାଘ୍ନନ୍ତୋ ଜରାସନ୍ଧଂ ଜିଘାଂସ୍ଵଃ
ସେମାନେ ମାଗଧମାନଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ଚୈତ୍ୟକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଆଘାତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରହିଲା।
ସ୍ଥିରଂ ସୁଵିପୁଲଂ ଶୃଙ୍ଗଂ ସୁମହତ୍ତତ୍ପୁରାତନମ୍। ଅର୍ଚିତଂ ଗନ୍ଧମାଲ୍ଯୈଶ୍ଚ ସତତଂ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ଏହା ଏକ ଦୃଢ଼, ବିସ୍ତୃତ ଓ ପୁରାତନ ଶିଖର, ସଦା ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଏବଂ ଭଲଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଥିଲା।
ଵିପୁଲୈର୍ବାହୁଭିର୍ଵୀରସ୍ତେଽଭିହତ୍ଯାଭ୍ଯପାତଯନ୍। ତତସ୍ତେ ମାଗଧଂ ହୃଷ୍ଟାଃ ପୁରଂ ପ୍ରଵିଵିଶୁସ୍ତଦା
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଏହାକୁ ଆଘାତ କରି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ତାପରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେମାନେ ମାଗଧ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦପାରଗାଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଦୁର୍ନିମିତ୍ତାନି ଜରାସନ୍ଧମଦର୍ଶଯନ୍
ଏହି ସମୟରେ, ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ଏହାକୁ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ।
ପର୍ଯୁଗ୍ନ୍ଯକୁର୍ଵଂଶ୍ଚ ନୃପଂ ଦ୍ଵିରଦସ୍ଥଂ ପୁରୋହିତାଃ। ତତସ୍ତଚ୍ଛାନ୍ତଯେ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଦୀକ୍ଷିତୋ ନିଯମସ୍ଥୋଽସାଵୁପଵାସପରୋଽଭଵତ୍
ପୁରୋହିତମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ହାତୀରେ ବସାଇ ଶାନ୍ତିକ୍ରିୟା କରିଲେ; ତାପରେ, ସେହି ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ ନିୟମ ଓ ଉପବାସରେ ଲାଗିଗଲେ।
ସ୍ନାତକଵ୍ରତିନସ୍ତେ ତୁ ବାହୁଶସ୍ତ୍ରା ନିରାଯୁଧାଃ। ଯୁଯୁତ୍ସଵଃ ପ୍ରଵିଵିଶୁର୍ଜରାସନ୍ଧେନ ଭାରତ
ସ୍ନାତକବ୍ରତ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା, ଅସ୍ତ୍ର ବିନା ଏବଂ ବାହୁବଳରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ଲୋକମାନେ, ଜରାସନ୍ଧ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଭକ୍ଷ୍ଯମାଲ୍ଯାପଣାନାଂ ଚ ଦଦୃଶୁଃ ଶ୍ରିଯମୁତ୍ତମାମ୍। ସ୍ଫୀତାଂ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତାଂ ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧିନାମ୍
ଖାଦ୍ୟ ଓ ମାଳା ବିକ୍ରି ବାଜାରରେ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶ୍ରୀର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ; ସେଠି ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଥିଲା, ଏବଂ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ସୁଖ ଓ ଆନନ୍ଦ ରହିଥିଲା।
ତାଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମୃଦ୍ଧିଂ ତେ ଵୀଥ୍ଯାଂ ତସ୍ଯାଂ ନରୋତ୍ତମାଃ। ରାଜମାର୍ଗେଣ ଗଚ୍ଛନ୍ତଃ କୃଷ୍ଣଭୀମଧନଞ୍ଜଯାଃ। ବଲାଦ୍ଗୃହୀତ୍ଵା ମାଲ୍ଯାନି ମାଲାକାରାନ୍ମହାବଲାଃ
ସେଇ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ, ଭୀମ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ ରାଜପଥରେ ଚାଲିଗଲେ; ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ମାଳାକାରଙ୍କୁ ମାଳା ନେଇ ନିଲେ।
କର୍ପୂରଶୃଙ୍ଗଂ କୋଷ୍ଠଂ ଚ ସଫଲଂ ଚାନ୍ତରାପଣେ। ଵୈଶ୍ଯାଦ୍ବଲାଦ୍ଗୃହୀତ୍ଵା ତେ ଵିହୃତ୍ଯ ଚ ମହାରଥାଃ
ସେମାନେ ଏକ ବ୍ୟାପାରୀଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୋକାନରୁ କର୍ପୂର, ସୁଗନ୍ଧିତ ଶୂଙ୍ଗ ଓ ଫଳ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ନେଇଲେ, ଏବଂ ମହାବୀର ମାନେ ମଜା କରିଲେ।
ଵିରାଗଵସନାଃ ସର୍ଵେ ସ୍ରଗ୍ଵିଣୋ ମୃଷ୍ଟକୁଣ୍ଡଲାଃ। ନିଵେଶନମଥାଜଗ୍ମୁର୍ଜରାସନ୍ଧସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ସମସ୍ତେ ଫିକା ଚିରା ଯାପିଥିଲେ, ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ; ତାପରେ ସେମାନେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ବିବେକୀ ନିବାସକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ।
ଗୋଵାସମିଵ ଵୀକ୍ଷନ୍ତଃ ସିଂହା ହୈମଵତା ଯଥା। ଶାଲସ୍ତମ୍ଭନିଭାସ୍ତେଷାଂ ଚନ୍ଦନାଗୁରୁରୂଷିତାଃ
ହିମାଳୟର ଶିଂହ ଯେପରି ଗୋଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ସେମାନେ ତେଣିଁଠି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଭୁଜ ଶାଳ ଗଛର ତଣ୍ଡ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଲଗାଇଥିଲେ।
ଅଶୋଭନ୍ତ ମହାରାଜ ବାହଵୋ ଯୁଦ୍ଧଶାଲିନାମ୍। ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦ୍ଵିରଦପ୍ରଖ୍ଯାଞ୍ଶାଲସ୍କନ୍ଦାନିଵୋଦ୍ଗତାନ୍
ହେ ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧ ଜଣା ମାନଙ୍କ ଭୁଜ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମକୁଥିଲା; ଏହା ଦେଖି ଶାଳ ଗଛରୁ ବାହାରିଥିବା ହାତୀର ତଣ୍ଡ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।