ଈଶୌ ହିତୌ ମହାତ୍ମାନୌ ସର୍ଵକାର୍ଯପ୍ରଵର୍ତିନୌ। ଧର୍ମକାମାର୍ଥଲୋକାନାଂ କାର୍ଯାଣାଂ ଚ ପ୍ରଵର୍ତକୌ
ଏହି ଦୁଇଜଣ ମହାନ ଆତ୍ମା, ଶାସକ ଓ ଉପକାରୀ, ସମସ୍ତ କାମର ଆରମ୍ଭକାରୀ, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ଲୋକର ଉନ୍ନତିକାରୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟର ଚାଲକ।
କୁରୁଭ୍ଯଃ ପ୍ରସ୍ଥିତାସ୍ତେ ତୁ ମଧ୍ଯେନ କୁରୁଜାଙ୍ଗଲମ୍। ରମ୍ଯଂ ପଦ୍ମସରୋ ଗତ୍ଵା କାଲକୂଡମତୀତ୍ଯ ଚ
କୁରୁ ଭୂମିରୁ ଚାଲି ଯାଇ, ସେମାନେ କୁରୁଜଙ୍ଗଳର ମଧ୍ୟ ଦେଇ, ରମ୍ୟ ପଦ୍ମସର ଛାଡ଼ି, କାଳକୂଟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆଗେ ବଢିଲେ।
ଗଣ୍ଡକୀଂ ଚ ମହାଶୋଣଂ ସଦାନୀରାଂ ତଥୈଵ ଚ। ଏକପର୍ଵତକେ ନଦ୍ଯଃ କ୍ରମେଣୈତ୍ଯାଵ୍ରଜନ୍ତ ତେ
ସେମାନେ ଗଣ୍ଡକୀ, ବଡ଼ ଶୋଣ ଓ ସଦାନୀରା ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପରେ ଏକପର୍ବତର ନଦୀମାନେକୁ ଏକ ପରେ ଏକ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆଗେ ବଢିଲେ।
ଉତ୍ତୀର୍ଯ ସରଯୂଂ ରମ୍ଯାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୂର୍ଵାଂଶ୍ଚ କୋସଲାନ୍। ଅତୀତ୍ଯ ଜଗ୍ମୁର୍ମିଥିଲାଂ ମାଲାଂ ଚର୍ମଣ୍ଵତୀଂ ନଦୀମ୍
ସେମାନେ ରମ୍ୟ ସରୟୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପୂର୍ବ କୋଶଳ ଦେଖି, ମିଥିଲା, ମାଲା ଓ ଚର୍ମଣ୍ବତୀ ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆଗେ ବଢିଲେ।
ଅତୀତ୍ଯ ଗଙ୍ଗାଂ ଶୋଣଂ ଚ ତ୍ରଯସ୍ତେ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖାସ୍ତଦା। କୁଶଚୀରଚ୍ଛଦା ଜଗ୍ମୁର୍ମାଗଧଂ କ୍ଷେତ୍ରମଚ୍ଯୁତାଃ
ଗଙ୍ଗା ଓ ଶୋଣ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଏହି ତିନିଜଣ, ପୂର୍ବଦିଗରେ ମୁହଁ କରି, କୁଶ ଓ ଚିର ଲଗାଇ, ମାଗଧ ଭୂମିକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ତେ ଶଶ୍ଵଦ୍ଗୋଧନାକୀର୍ଣମମ୍ବୁମନ୍ତଂ ଶୁଭଦ୍ରୁମମ୍। ଗୋରଥଂ ଗିରିମାସାଦ୍ଯ ଦଦୃଶୁର୍ମାଗଧଂ ପୁରମ୍
ଉଠି ଗୋଧନ, ପ୍ରଚୁର ଜଳ ଓ ସୁନ୍ଦର ଗଛରେ ଭରିଥିବା ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚି, ସେମାନେ ମାଗଧ ନଗରକୁ ଦେଖିଲେ।
ଏଷ ପାର୍ଥ ମହାନ୍ଭାତି ପଶୁମାନ୍ନିତ୍ଯମମ୍ବୁମାନ୍। ନିରାମଯଃ ସୁଵେଶ୍ମାଢ୍ଯୋ ନିଵେଶୋ ମାଗଧଃ ଶୁଭଃ
ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି ମାଗଧର ବଡ଼ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ନିବାସ ସଦା ପଶୁ, ଖାଦ୍ୟ, ଜଳରେ ଭରିଥିବା, ରୋଗ ନଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଘର ଓ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧିରେ ଆଲୋକିତ ହେଉଛି।
ଵୈହାରୋ ଵିପୁଲଃ ଶୈଲୋ ଵାରାହୋ ଵୃଷଭସ୍ତଥା। ତଥା ଋଷିଗିରିସ୍ତାତ ଶୁଭାଶ୍ଚୈତ୍ଯକପଞ୍ଚମାଃ
ବୈହାର, ବିଶାଳ ପାହାଡ଼, ବାରାହ, ବୃଷଭ ଓ ଋଷିଗିରି, ପିତା, ଏବଂ ଚୈତ୍ୟକର ପାଞ୍ଚଟି ଶୁଭ ପ୍ରଶ୍ରଙ୍ଗ।
ଏତେ ପଞ୍ଚମହାଶୃଙ୍ଗାଃ ପର୍ଵତାଃ ଶୀତଲଦ୍ରୁମାଃ। ରକ୍ଷନ୍ତୀଵାଭିସଂହତ୍ଯ ସଂହତାଙ୍ଗା ଗିରିଵ୍ରଜମ୍
ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ରଙ୍ଗ ଥିବା ପାହାଡ଼, ଶୀତଳ ଗଛରେ ଭରିଥିବା, ଏକଠା ହୋଇ ଗିରିବ୍ରଜକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଛି।
ପୁଷ୍ପଵେଷ୍ଟିତଶାଖାଗ୍ରୈର୍ଗନ୍ଧଵଦ୍ଭିର୍ମନୋହରୈଃ। ନିଗୂଢା ଇଵ ଲୋଧ୍ରାଣାଂ ଵନୈଃ କାମିଜନପ୍ରିଯୈଃ
ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମନୋହର ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଶାଖାଗ୍ର, ଲୋଧ୍ର ଗଛର ପ୍ରିୟ ଜଙ୍ଗଲରେ ଲୁଚିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଛି।
ଯତ୍ର ଦୀର୍ଘତମା ନାମ ଋଷିଃ ପରମନ୍ତ୍ରିତଃ'। ଶୂଦ୍ରାଯାଂ ଗୌତମୋ ଯତ୍ର ମହାତ୍ମା ସଂଶିତଵ୍ରତଃ। ଔଶୀନର୍ଯାମଜନଯତ୍କାକ୍ଷୀଵାଦ୍ଯାନ୍ସୁତାନ୍ମୁନିଃ
ଏଠାରେ ଦୀର୍ଘତମାସ ନାମକ ମହା ଋଷି, ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏଠାରେ ଉଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ଗୌତମ, ନିଶ୍ଚୟରେ ଅଟୁଟ, ଉଶୀନର ଶୂଦ୍ରା ଜନନୀ ସହ କାକ୍ଷୀବତ ଓ ଅନ୍ୟ ସନ୍ତାନମାନେକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।
ଗୌତମଃ ପ୍ରଣଯାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ଯଥାଽସୌ ତତ୍ର ସଦ୍ମନି। ଭଜତେ ମାଗଧଂ ଵଂଶଂ ସ ନୃପାଣାମନୁଗ୍ରହଃ
ସେଠାରେ ଗୌତମ ଆସ୍ଥାରେ ନିବାସ କରୁଥିଲେ; ଏପରି, ସେ ମାଗଧ ରାଜବଂଶକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ।
ଅଙ୍ଗଵଙ୍ଗାଦଯଶ୍ଚୈଵ ରାଜାନଃ ସୁମହାବଲାଃ। ଗୌତମକ୍ଷଯମଭ୍ଯେତ୍ଯ ରମନ୍ତେ ସ୍ମ ପୁରାର୍ଜୁନ
ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ, ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସି, ନଗରରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ।
ଵନରାଜୀସ୍ତୁ ପଶ୍ଯେମାଃ ପିପ୍ଲାନାଂ ମନୋରମାଃ। ଲୋଘ୍ରାଣାଂ ଚ ଶୁଭାଃ ପାର୍ଥ ଗୌତମୌକଃ ସମୀପଜାଃ
ଏହି ମନୋହର ପିପଳ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଶୁଭ ଲୋଧ୍ର ଜଙ୍ଗଲ, ହେ ପାର୍ଥ, ଗୌତମଙ୍କ ନିବାସ ସମୀପରେ ଦେଖ।
ଅର୍ବୁଦଃ ଶକ୍ରଵାପୀ ଚ ପନ୍ନଗୌ ଶତ୍ରୁତାପନୌ। ସ୍ଵସ୍ତିକସ୍ଯାଲଯଶ୍ଚାତ୍ର ମଣିନାଗସ୍ଯ ଚୋତ୍ତମଃ
ଏଠାରେ ଅର୍ବୁଦ, ଶକ୍ରବାପୀ, ପାନ୍ନଗ ଓ ଶତ୍ରୁତାପନ ନାଗ, ଏଠାରେ ସ୍ୱସ୍ତିକ ଓ ଉତ୍ତମ ମଣିନାଗର ନିବାସ ଅଛି।
ଅପାରିହାର୍ଯା ମେଘାନାଂ ମାଗଧା ମନୁନା କୃତାଃ। କୌଶିକୋ ମଣିମାଂଶ୍ଚୈଵ ଚକ୍ରାତେ ଚାପ୍ଯନୁଗ୍ରହମ୍
ମାଗଧର ଦୁର୍ଗମାନେ, ମନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ମେଘରେ ଅପରାଜିତ; କୌଶିକ ଓ ମଣିମାନ ଏଠାରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ।
ପାଣ୍ଡରେ ଵିପୁଲେ ଚୈଵ ତଥା ଵାରାହକେଽପି ଚ। ଚୈତ୍ଯକେ ଚଜ ଗିରିଶ୍ରେଷ୍ଠେ ମାଦଙ୍ଗେ ଚ ଶିଲୋଚ୍ଚଯେ
ପାଣ୍ଡର ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ପର୍ବତରେ, ଏହିପରି ଭାବରେ ବାରାହକ ଓ ଚୈତ୍ୟକ ପର୍ବତରେ, ଏବଂ ମାଦଙ୍ଗ ନାମକ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଓ ପାଥର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକରେ—
ଏତେଷୁ ପର୍ଵତେନ୍ଦ୍ରେଷୁ ସର୍ଵସିଦ୍ଧସମାଲଯାଃ। ଯତୀନାମାଶ୍ରମାଶ୍ଚୈଵ ମୁନୀନାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ପର୍ବତମାନେ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ରହିଥିବା ସ୍ଥାନ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏଠାରେ ଯତିମାନଙ୍କ ଓ ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି।
ଵୃଷଭସ୍ଯ ତମାଲସ୍ଯ ମହାଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଵୈ ତଥା। ଗନ୍ଧର୍ଵରକ୍ଷସାଂ ଚୈଵ ନାଗାନାଂ ଚ ତଥାଽଽଲଯାଃ
ଏଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷଭ ଓ ତମାଳଙ୍କ ନିବାସ, ଏହିପରି ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ ଓ ନାଗମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
କକ୍ଷୀଵତସ୍ତପୋଵୀର୍ଯାତ୍ତପୋଦା ଇତି ଵିଶ୍ରୁତାଃ। ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥାଶ୍ଚ ତେ ସର୍ଵେ ସିଦ୍ଧାନାଂ ଚୈଵ କୀର୍ତିତାଃ। ମଣେଶ୍ଚ ଦର୍ଶନାଦେଵ ଭଦ୍ରଂ ଶିଵମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
କକ୍ଷୀବତଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରୁ, ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ 'ତପୋଦା' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଗୁଡ଼ିକ ସିଦ୍ଧମାନେ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ, ଏବଂ ମଣିକୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଶିବ ଲାଭ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଏଵଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପୁରଂ ରମ୍ଯଂ ଦୁରାଧର୍ପଂ ସମନ୍ତତଃ।। ଅର୍ଥସିଦ୍ଧିଂ ତ୍ଵନୁପମାଂ ଜରାସନ୍ଧୋଽଭିମନ୍ଯତେ
ଏଭଳି ଅପରାଜେୟ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଜରାସନ୍ଧ ନିଜକୁ ଅପୂର୍ବ ସଫଳତା ଲାଭ କଲା ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତଃ ସର୍ଵେ ଭ୍ରାତରୋ ଵିପୁଲୌଜସଃ
ଏଭଳି କହି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇମାନେ—
ଵାର୍ଷ୍ଣେଯଃ ପାଣ୍ଡଵୌ ଚୈଵ ପ୍ରତସ୍ଥୁର୍ମାଗଧଂ ପୁରମ୍। ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନୋପେତଂ ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯସମାକୁଲମ୍
ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ ଏବଂ ଦୁଇ ପାଣ୍ଡବ, ଆନନ୍ଦ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣରେ ଭରିଥିବା ମାଗଧ ସହରକୁ ଯିବାକୁ ନିଷ୍କ୍ରମଣ କଲେ।
ସ୍ଫୀତୋତ୍ସଵମନାଧୃଷ୍ଯମାସେଦୁଶ୍ଚ ଗିରିଵ୍ରଜତମ୍। ତତୋ ଦ୍ଵାରମନାସାଦ୍ଯ ପୁରସ୍ଯ ଗିରିମୁଚ୍ଛ୍ରିତମ୍
ଉତ୍ସବ ଓ ଉଲ୍ଲାସରେ ଭରିଥିବା, କେହି ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ ଏମିତି ଗିରିବ୍ରଜ ସହରକୁ ସେମାନେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏବଂ ସହରର ଦ୍ୱାରକୁ ଆସି, ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖିଲେ।
ବାର୍ହଦ୍ରଥୈଃ ପୂଜ୍ଯମାନଂ ତଥା ନଗରଵାସିଭିଃ। ମାଗଧାନାଂ ତୁ ରୁଚିରଂ ଚୈତ୍ଯକାନ୍ତରମାଦ୍ରଵନ୍
ବାର୍ହଦ୍ରଥ ଓ ସହରବାସୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ମାଗଧମାନଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ଚୈତ୍ୟବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଯତ୍ର ମାଂସାଦମୃଷଭମାସସାଦ ବୃହଦ୍ରଥଃ। ତଂ ହତ୍ଵା ମାସତାଲାଭିସ୍ତିସ୍ରୋ ଭେରୀକାରଯତ୍
ଏଠାରେ ବୃହଦ୍ରଥ ମାଂସ ଖାଉଥିବା ବୃଷଭକୁ ଦେଖିଲେ; ସେଠାରେ ତାହାକୁ ମାରି, ତାହାର ମାଂସ ଦ୍ୱାରା ତିନିଟି ଢୋଳ ଉଡ଼ାଇଲେ।
ସ୍ଵପୁରେ ସ୍ଥାପଯାମାସ ତେନ ଚାନହ୍ଯ ଚର୍ମଣା। ଯତ୍ର ତାଃ ପ୍ରାଣଦନ୍ଭେର୍ଯୋ ଦିଵ୍ଯପୁଷ୍ପାଵଚୂର୍ଣିତାଃ
ସେ ଏହି ଢୋଳଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ସହରରେ ରଖିଲେ, ଏବଂ ସେହି ବୃଷଭର ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଢୋଳ ଢାକିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ ଛିଟାଇ ଏହି ଢୋଳଗୁଡ଼ିକ ଉଡ଼ୁଥିଲେ।
ଭଙ୍କ୍ତ୍ଵା ଭେରୀତ୍ରଯଂ ତେଽପି ଚୈତ୍ଯପ୍ରାକାରମାଦ୍ରଵନ୍। ଦ୍ଵାରତୋଽଭିମୁଖାଃ ସର୍ଵେ ଯଯୁର୍ନାନାଯୁଧାସ୍ତଧା
ସେମାନେ ସେ ତିନିଟି ଢୋଳ ଭାଙ୍ଗି, ଚୈତ୍ୟ ପ୍ରାକାରକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ; ସମସ୍ତେ ନାନା ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଦ୍ୱାର ଦିଗରୁ ସିଧା ଆଗେଇଲେ।
ମାଗଧାନାଂ ସୁରୁଚିରଂ ଚୈତ୍ଯକଂ ତଂ ସମାଦ୍ରଵନ୍। ଶିରସୀଵ ସମାଘ୍ନନ୍ତୋ ଜରାସନ୍ଧଂ ଜିଘାଂସ୍ଵଃ
ସେମାନେ ମାଗଧମାନଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ଚୈତ୍ୟକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଆଘାତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରହିଲା।
ସ୍ଥିରଂ ସୁଵିପୁଲଂ ଶୃଙ୍ଗଂ ସୁମହତ୍ତତ୍ପୁରାତନମ୍। ଅର୍ଚିତଂ ଗନ୍ଧମାଲ୍ଯୈଶ୍ଚ ସତତଂ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ଏହା ଏକ ଦୃଢ଼, ବିସ୍ତୃତ ଓ ପୁରାତନ ଶିଖର, ସଦା ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଏବଂ ଭଲଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଥିଲା।