ଅଯଂ ଚ ବଲିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଶ୍ରୀମାନପି ଵୃକୋଦରଃ। ଯୁଵାଭ୍ଯାଂ ସହିତୋ ଵୀର କିଂ ନ କୁର୍ଯାନ୍ମହାଯଶାଃ
ଏହି ବଳଶାଳୀ ଓ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବୃକୋଦର, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ସହିତ ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୀର କ'ଣ ନ କରିପାରିବେ?
ସୁପ୍ରଣୀତୋ ବଲୌଘୋ ହି କୁରୁତେ କାର୍ଯମୁତ୍ତମମ୍। ଅନ୍ଧଂ ବଲଂ ଜଡଂ ପ୍ରାହୁଃ ପ୍ରଣେତଵ୍ଯଂ ଵିଚକ୍ଷଣୈଃ
ଭଲ ନେତୃତ୍ୱ ମିଳିଲେ ସେନା ଉତ୍ତମ କାମ ସଫଳ କରେ; ଅନ୍ଧ ବା ମୂଢ଼ ବଳକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନେତା ଦ୍ୱାରା ଚାଳନା କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଯତୋ ହି ନିମ୍ନଂ ଭଵତି ନଯନ୍ତି ହି ତତୋ ଜଲମ୍। ଯତଶ୍ଛିଦ୍ରଂ ତତଶ୍ଚାପି ନଯନ୍ତେ ଧୀଵରା ଜଲମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଭୂମି ଢାଳ ଥାଏ, ସେଠାକୁ ପାଣି ବହେ; ଯେଉଁଠାରେ ଚିର ଥାଏ, ସେଠାକୁ ମାଛମାରାମାନେ ପାଣି ନେଇଯାନ୍ତି।
ତସ୍ମାନ୍ନଯଵିଧାନଜ୍ଞଂ ପୁରୁଷଂ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତମ୍। ଵଯମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଯତାମଃ କାର୍ଯସିଦ୍ଧଯେ
ସେଥିପାଇଁ, ନୀତି ଜଣା ଏବଂ ଲୋକମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଆମେ ଆମ କାମ ସଫଳ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା।
ଏଵଂ ପ୍ରଜ୍ଞାନଯବଲଂ କ୍ରିଯୋପାଯସମନ୍ଵିତମ୍। ପୁରସ୍କୃର୍ଵୀତ କାର୍ଯେଷୁ କୃଷ୍ଣକାର୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ
ଏଭଳି, ବୁଦ୍ଧି, ନୀତି, ବଳ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକୁଶଳତା ଯାହାଙ୍କୁ ଅଛି, ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କାମ ସଫଳତା ପାଇଁ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗାମୀ ହେବା ଉଚିତ।
ଏଵମେଵ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାଵତ୍କାର୍ଯାଥିସିଦ୍ଧଯେ। ଅର୍ଜୁନଃ କୃଷ୍ଣମନ୍ଵେତୁ ଭୀମୋଽନ୍ଵେତୁ ଧନଞ୍ଜଯମ୍। ନଯୋ ଜଯୋ ବଲଂ ଚୈଵ ଵିକ୍ରମେ ସିଦ୍ଧିମେଷ୍ଯତି
ଏଭଳି, ଯଦୁମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମ କାମ ସଫଳତା ପାଇଁ ଅର୍ଜୁନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁନ୍ତୁ, ଭୀମ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁନ୍ତୁ; ନୀତି, ବିଜୟ ଓ ବଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବ ଆସିବ।
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତତଃ ସର୍ଵେ ଭ୍ରାତରୋ ଵିପୁଲୌଜସଃ। ଵାର୍ଷ୍ଣେଯଃ ପାଣ୍ଡଵେଯୌ ଚ ପ୍ରତସ୍ଥୁର୍ମାଗଧଂ ପ୍ରତି
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରବଳ ଭାଇମାନେ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମାଗଧ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଵର୍ଚସ୍ଵିନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ସ୍ନାତକାନାଂ ପରିଚ୍ଛଦୈଃ। ଆଚ୍ଛାଦ୍ଯ ସୁହୃଦାଂ ଵାକ୍ଯୈର୍ମନୋଜ୍ଞୈରଭିନନ୍ଦିତାଃ
ତେବେ, ତେମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶିକ୍ଷିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ନାତକ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କର ମନୋହର କଥାରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ମାଧଵଃ ପାଣ୍ଡଵେଯୌ ଚ ପ୍ରତସ୍ଥୁର୍ଵ୍ରତଧାରିଣଃ'। ଅମର୍ଷାଦଭିତପ୍ତାନାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଯର୍ଥଂ ମୁଖ୍ଯତେଜସାମ୍। ରଵିସୋମାଗ୍ନିଵପୁଷାଂ ଦୀପ୍ତମାସୀତ୍ତଦା ଵପୁଃ
ମାଧବ ଓ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ନିଜ ନିଶ୍ଚୟରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଦୁଃଖରେ ଜଳିଥିବା ନିଜ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ପାଇଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେହରେ ଆଗେ ବଢିଲେ।
ଇତଂ ମେନେ ଜରାସନ୍ଧଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀମପୁରୋଗମୌ। ଏକକାର୍ଯସମୁଦ୍ଯନ୍ତୌ କୃଷ୍ଣୌ ଯୁଦ୍ଧେଽପରାଜିତୌ
ଭୀମ ଆଗରେ ଥିବା, ତାଙ୍କ ସହ କୃଷ୍ଣ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ପରାଜିତ ହୋଇନାହାନ୍ତି ଓ ଏକ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଏକତା ରଖିଛନ୍ତି, ଦେଖି ଜରାସନ୍ଧ ଏଭଳି ବିଚାର କଲେ।
ଈଶୌ ହିତୌ ମହାତ୍ମାନୌ ସର୍ଵକାର୍ଯପ୍ରଵର୍ତିନୌ। ଧର୍ମକାମାର୍ଥଲୋକାନାଂ କାର୍ଯାଣାଂ ଚ ପ୍ରଵର୍ତକୌ
ଏହି ଦୁଇଜଣ ମହାନ ଆତ୍ମା, ଶାସକ ଓ ଉପକାରୀ, ସମସ୍ତ କାମର ଆରମ୍ଭକାରୀ, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ଲୋକର ଉନ୍ନତିକାରୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟର ଚାଲକ।
କୁରୁଭ୍ଯଃ ପ୍ରସ୍ଥିତାସ୍ତେ ତୁ ମଧ୍ଯେନ କୁରୁଜାଙ୍ଗଲମ୍। ରମ୍ଯଂ ପଦ୍ମସରୋ ଗତ୍ଵା କାଲକୂଡମତୀତ୍ଯ ଚ
କୁରୁ ଭୂମିରୁ ଚାଲି ଯାଇ, ସେମାନେ କୁରୁଜଙ୍ଗଳର ମଧ୍ୟ ଦେଇ, ରମ୍ୟ ପଦ୍ମସର ଛାଡ଼ି, କାଳକୂଟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆଗେ ବଢିଲେ।
ଗଣ୍ଡକୀଂ ଚ ମହାଶୋଣଂ ସଦାନୀରାଂ ତଥୈଵ ଚ। ଏକପର୍ଵତକେ ନଦ୍ଯଃ କ୍ରମେଣୈତ୍ଯାଵ୍ରଜନ୍ତ ତେ
ସେମାନେ ଗଣ୍ଡକୀ, ବଡ଼ ଶୋଣ ଓ ସଦାନୀରା ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପରେ ଏକପର୍ବତର ନଦୀମାନେକୁ ଏକ ପରେ ଏକ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆଗେ ବଢିଲେ।
ଉତ୍ତୀର୍ଯ ସରଯୂଂ ରମ୍ଯାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୂର୍ଵାଂଶ୍ଚ କୋସଲାନ୍। ଅତୀତ୍ଯ ଜଗ୍ମୁର୍ମିଥିଲାଂ ମାଲାଂ ଚର୍ମଣ୍ଵତୀଂ ନଦୀମ୍
ସେମାନେ ରମ୍ୟ ସରୟୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପୂର୍ବ କୋଶଳ ଦେଖି, ମିଥିଲା, ମାଲା ଓ ଚର୍ମଣ୍ବତୀ ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆଗେ ବଢିଲେ।
ଅତୀତ୍ଯ ଗଙ୍ଗାଂ ଶୋଣଂ ଚ ତ୍ରଯସ୍ତେ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖାସ୍ତଦା। କୁଶଚୀରଚ୍ଛଦା ଜଗ୍ମୁର୍ମାଗଧଂ କ୍ଷେତ୍ରମଚ୍ଯୁତାଃ
ଗଙ୍ଗା ଓ ଶୋଣ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଏହି ତିନିଜଣ, ପୂର୍ବଦିଗରେ ମୁହଁ କରି, କୁଶ ଓ ଚିର ଲଗାଇ, ମାଗଧ ଭୂମିକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ତେ ଶଶ୍ଵଦ୍ଗୋଧନାକୀର୍ଣମମ୍ବୁମନ୍ତଂ ଶୁଭଦ୍ରୁମମ୍। ଗୋରଥଂ ଗିରିମାସାଦ୍ଯ ଦଦୃଶୁର୍ମାଗଧଂ ପୁରମ୍
ଉଠି ଗୋଧନ, ପ୍ରଚୁର ଜଳ ଓ ସୁନ୍ଦର ଗଛରେ ଭରିଥିବା ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚି, ସେମାନେ ମାଗଧ ନଗରକୁ ଦେଖିଲେ।
ଏଷ ପାର୍ଥ ମହାନ୍ଭାତି ପଶୁମାନ୍ନିତ୍ଯମମ୍ବୁମାନ୍। ନିରାମଯଃ ସୁଵେଶ୍ମାଢ୍ଯୋ ନିଵେଶୋ ମାଗଧଃ ଶୁଭଃ
ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି ମାଗଧର ବଡ଼ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ନିବାସ ସଦା ପଶୁ, ଖାଦ୍ୟ, ଜଳରେ ଭରିଥିବା, ରୋଗ ନଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଘର ଓ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧିରେ ଆଲୋକିତ ହେଉଛି।
ଵୈହାରୋ ଵିପୁଲଃ ଶୈଲୋ ଵାରାହୋ ଵୃଷଭସ୍ତଥା। ତଥା ଋଷିଗିରିସ୍ତାତ ଶୁଭାଶ୍ଚୈତ୍ଯକପଞ୍ଚମାଃ
ବୈହାର, ବିଶାଳ ପାହାଡ଼, ବାରାହ, ବୃଷଭ ଓ ଋଷିଗିରି, ପିତା, ଏବଂ ଚୈତ୍ୟକର ପାଞ୍ଚଟି ଶୁଭ ପ୍ରଶ୍ରଙ୍ଗ।
ଏତେ ପଞ୍ଚମହାଶୃଙ୍ଗାଃ ପର୍ଵତାଃ ଶୀତଲଦ୍ରୁମାଃ। ରକ୍ଷନ୍ତୀଵାଭିସଂହତ୍ଯ ସଂହତାଙ୍ଗା ଗିରିଵ୍ରଜମ୍
ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ରଙ୍ଗ ଥିବା ପାହାଡ଼, ଶୀତଳ ଗଛରେ ଭରିଥିବା, ଏକଠା ହୋଇ ଗିରିବ୍ରଜକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଛି।
ପୁଷ୍ପଵେଷ୍ଟିତଶାଖାଗ୍ରୈର୍ଗନ୍ଧଵଦ୍ଭିର୍ମନୋହରୈଃ। ନିଗୂଢା ଇଵ ଲୋଧ୍ରାଣାଂ ଵନୈଃ କାମିଜନପ୍ରିଯୈଃ
ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମନୋହର ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଶାଖାଗ୍ର, ଲୋଧ୍ର ଗଛର ପ୍ରିୟ ଜଙ୍ଗଲରେ ଲୁଚିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଛି।
ଯତ୍ର ଦୀର୍ଘତମା ନାମ ଋଷିଃ ପରମନ୍ତ୍ରିତଃ'। ଶୂଦ୍ରାଯାଂ ଗୌତମୋ ଯତ୍ର ମହାତ୍ମା ସଂଶିତଵ୍ରତଃ। ଔଶୀନର୍ଯାମଜନଯତ୍କାକ୍ଷୀଵାଦ୍ଯାନ୍ସୁତାନ୍ମୁନିଃ
ଏଠାରେ ଦୀର୍ଘତମାସ ନାମକ ମହା ଋଷି, ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏଠାରେ ଉଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ଗୌତମ, ନିଶ୍ଚୟରେ ଅଟୁଟ, ଉଶୀନର ଶୂଦ୍ରା ଜନନୀ ସହ କାକ୍ଷୀବତ ଓ ଅନ୍ୟ ସନ୍ତାନମାନେକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।
ଗୌତମଃ ପ୍ରଣଯାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ଯଥାଽସୌ ତତ୍ର ସଦ୍ମନି। ଭଜତେ ମାଗଧଂ ଵଂଶଂ ସ ନୃପାଣାମନୁଗ୍ରହଃ
ସେଠାରେ ଗୌତମ ଆସ୍ଥାରେ ନିବାସ କରୁଥିଲେ; ଏପରି, ସେ ମାଗଧ ରାଜବଂଶକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ।
ଅଙ୍ଗଵଙ୍ଗାଦଯଶ୍ଚୈଵ ରାଜାନଃ ସୁମହାବଲାଃ। ଗୌତମକ୍ଷଯମଭ୍ଯେତ୍ଯ ରମନ୍ତେ ସ୍ମ ପୁରାର୍ଜୁନ
ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ, ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସି, ନଗରରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ।
ଵନରାଜୀସ୍ତୁ ପଶ୍ଯେମାଃ ପିପ୍ଲାନାଂ ମନୋରମାଃ। ଲୋଘ୍ରାଣାଂ ଚ ଶୁଭାଃ ପାର୍ଥ ଗୌତମୌକଃ ସମୀପଜାଃ
ଏହି ମନୋହର ପିପଳ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଶୁଭ ଲୋଧ୍ର ଜଙ୍ଗଲ, ହେ ପାର୍ଥ, ଗୌତମଙ୍କ ନିବାସ ସମୀପରେ ଦେଖ।
ଅର୍ବୁଦଃ ଶକ୍ରଵାପୀ ଚ ପନ୍ନଗୌ ଶତ୍ରୁତାପନୌ। ସ୍ଵସ୍ତିକସ୍ଯାଲଯଶ୍ଚାତ୍ର ମଣିନାଗସ୍ଯ ଚୋତ୍ତମଃ
ଏଠାରେ ଅର୍ବୁଦ, ଶକ୍ରବାପୀ, ପାନ୍ନଗ ଓ ଶତ୍ରୁତାପନ ନାଗ, ଏଠାରେ ସ୍ୱସ୍ତିକ ଓ ଉତ୍ତମ ମଣିନାଗର ନିବାସ ଅଛି।
ଅପାରିହାର୍ଯା ମେଘାନାଂ ମାଗଧା ମନୁନା କୃତାଃ। କୌଶିକୋ ମଣିମାଂଶ୍ଚୈଵ ଚକ୍ରାତେ ଚାପ୍ଯନୁଗ୍ରହମ୍
ମାଗଧର ଦୁର୍ଗମାନେ, ମନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ମେଘରେ ଅପରାଜିତ; କୌଶିକ ଓ ମଣିମାନ ଏଠାରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ।
ପାଣ୍ଡରେ ଵିପୁଲେ ଚୈଵ ତଥା ଵାରାହକେଽପି ଚ। ଚୈତ୍ଯକେ ଚଜ ଗିରିଶ୍ରେଷ୍ଠେ ମାଦଙ୍ଗେ ଚ ଶିଲୋଚ୍ଚଯେ
ପାଣ୍ଡର ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ପର୍ବତରେ, ଏହିପରି ଭାବରେ ବାରାହକ ଓ ଚୈତ୍ୟକ ପର୍ବତରେ, ଏବଂ ମାଦଙ୍ଗ ନାମକ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଓ ପାଥର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକରେ—
ଏତେଷୁ ପର୍ଵତେନ୍ଦ୍ରେଷୁ ସର୍ଵସିଦ୍ଧସମାଲଯାଃ। ଯତୀନାମାଶ୍ରମାଶ୍ଚୈଵ ମୁନୀନାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ପର୍ବତମାନେ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ରହିଥିବା ସ୍ଥାନ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏଠାରେ ଯତିମାନଙ୍କ ଓ ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି।
ଵୃଷଭସ୍ଯ ତମାଲସ୍ଯ ମହାଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଵୈ ତଥା। ଗନ୍ଧର୍ଵରକ୍ଷସାଂ ଚୈଵ ନାଗାନାଂ ଚ ତଥାଽଽଲଯାଃ
ଏଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷଭ ଓ ତମାଳଙ୍କ ନିବାସ, ଏହିପରି ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ ଓ ନାଗମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
କକ୍ଷୀଵତସ୍ତପୋଵୀର୍ଯାତ୍ତପୋଦା ଇତି ଵିଶ୍ରୁତାଃ। ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥାଶ୍ଚ ତେ ସର୍ଵେ ସିଦ୍ଧାନାଂ ଚୈଵ କୀର୍ତିତାଃ। ମଣେଶ୍ଚ ଦର୍ଶନାଦେଵ ଭଦ୍ରଂ ଶିଵମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
କକ୍ଷୀବତଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରୁ, ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ 'ତପୋଦା' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଗୁଡ଼ିକ ସିଦ୍ଧମାନେ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ, ଏବଂ ମଣିକୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଶିବ ଲାଭ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।