ଅଵମାନାଚ୍ଚ ଲୋଭାଚ୍ଚ ବାହୁଵୀର୍ଯାଚ୍ଚ ଦର୍ପିତଃ। ଭୀମସେନେନ ଯୁଦ୍ଧାଯ ଧ୍ରୁଵମପ୍ଯୁପଯାସ୍ଯତି
ଅପମାନ, ଲୋଭ ଓ ନିଜ ବଳର ଗର୍ବରେ ଭରିଆ, ଭୀମସେନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆସିବେ।
ଅଲଂ ତସ୍ଯ ମହାବାହୁର୍ଭୀମସେନୋ ମହାବଲଃ। ଲୋକସ୍ଯ ସମୁଦୀର୍ଣସ୍ଯ ନିଧନାଯାନ୍ତକୋ ଯଥା
ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମସେନ ତାଙ୍କ ଧ୍ୱଂସ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ, ଯେପରି ଅନ୍ତକାଳରେ ବିଶ୍ୱକୁ ଶେଷ କରିବା ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ।
ଯଦି ଭୀମବଲଂ ଵେତ୍ସି ଯଦି ତେ ପ୍ରତ୍ଯଯୋ ମଯି। ଭୀମସେନାର୍ଜୁନୌ ଶୀଘ୍ରଂ ନ୍ଯାସଭୂତୌ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ମେ
ତୁମେ ଯଦି ଭୀମର ବଳକୁ ଜାଣ, ଯଦି ମୋ ପ୍ରତି ଆଶ୍ୱାସ ଅଛି, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ଭୀମସେନ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ମୋ ଭାରସାରେ ଦେଉ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଭଗଵତା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଭୀମାର୍ଜୁନୌ ସମାଲୋକ୍ଯ ସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟମୁଖୌ ସ୍ଥିତୌ
ଭଗବାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଆନନ୍ଦିତ ମୁହଁରେ ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅଚ୍ଯୁତାଚ୍ଯୁତ ମାମୈଵଂ ଵ୍ଯାହରାମିତ୍ରକର୍ଶନ। ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଭଵାନ୍ନାଥୋ ଭଵନ୍ତଂ ଚାଶ୍ରିତା ଵଯମ୍
ଅଚ୍ୟୁତ, ଏପରି ଭାବେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା; ଆମେ ତୁମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛୁ, ତୁମେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ରକ୍ଷକ।
ଯଥା ଵଦସି ଗୋଵିନ୍ଦ ସର୍ଵଂ ତଦୁପପଦ୍ଯତେ। ନହି ତ୍ଵମଗ୍ରତସ୍ତେଷାଂ ଯେଷାଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ପରାଙ୍ମୁଖୀ
ଗୋବିନ୍ଦ, ତୁମେ ଯାହା କହ, ସେସବୁ ଯଥାଯଥ; କାରଣ ଯେଉଁମାନେ ଭାଗ୍ୟହୀନ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଅଗ୍ରଗାମୀ ନୁହଁ।
ଯେଷାମଭିମୁଖୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତେଷାଂ କୃଷ୍ଣ ତ୍ଵମଗ୍ରତଃ'। ନିହତଶ୍ଚ ଜରାସନ୍ଧୋ ମୋକ୍ଷିତାଶ୍ଚ ମହୀକ୍ଷିତଃ। ରାଜସୂଯଶ୍ଚ ମେ ଲବ୍ଧୋ ନିଦେଶେ ତ୍ଵ ତିଷ୍ଠତଃ
ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ଭାଗ୍ୟ ଦେଖୁଛି, ତାଙ୍କ ଆଗରେ କୃଷ୍ଣ ଅଛନ୍ତି; ଜରାସନ୍ଧ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ରାଜାମାନେ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୁଁ ରାଜସୂୟ ଲାଭ କରିଛି, ସବୁ ତୁମେ ପାଖରେ ଥିଲେ।
କ୍ଷିପ୍ରମେଵ ଯଥା ତ୍ଵେତତ୍କାର୍ଯଂ ସମୁପପଦ୍ଯତେ। ଅପ୍ରମତ୍ତୋ ଜଗନ୍ନାଥ ତଥା କୁରୁ ସମୁପପଦ୍ଯତେ
ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଏହି କାମ ଶୀଘ୍ର ସଫଳ ହେବା ପାଇଁ, ଯେପରି ଉଚିତ ଲାଗେ, ସେପରି ଧ୍ୟାନ ଦେଇ କର।
ତ୍ରିଭିର୍ଭଵଦ୍ଭିର୍ହି ଵିନା ନାହଂ ଜୀଵିତୁମୁତ୍ସହେ। ଧର୍ମକାମାର୍ଥରହିତୋ ରୋଗାର୍ତ ଇଵ ଦୁଃଖିତଃ
ତୁମେ ତିନିଜଣ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ବିହୀନ ରୋଗୀ ପରି ଦୁଃଖିତ ହୋଇଯିବି।
ନ ଶୌରିଣା ଵିନା ପାର୍ଥୋ ନ ଶୌରିଃ ପାଣ୍ଡଵଂ ଵିନା। ନାଜେଯୋସ୍ତ୍ଯନଯୋଽର୍ଲୋକେ କୃଷ୍ଣଯୋରିତି ମେ ମତିଃ
ଶୌରି ବିନା ପାର୍ଥ ନାହିଁ, ପାଣ୍ଡବ ବିନା ଶୌରି ନାହିଁ; ଏହି ଜଗତରେ ଦୁଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କେହି ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ—ଏହା ମୋର ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ।
ଅଯଂ ଚ ବଲିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଶ୍ରୀମାନପି ଵୃକୋଦରଃ। ଯୁଵାଭ୍ଯାଂ ସହିତୋ ଵୀର କିଂ ନ କୁର୍ଯାନ୍ମହାଯଶାଃ
ଏହି ବଳଶାଳୀ ଓ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବୃକୋଦର, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ସହିତ ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୀର କ'ଣ ନ କରିପାରିବେ?
ସୁପ୍ରଣୀତୋ ବଲୌଘୋ ହି କୁରୁତେ କାର୍ଯମୁତ୍ତମମ୍। ଅନ୍ଧଂ ବଲଂ ଜଡଂ ପ୍ରାହୁଃ ପ୍ରଣେତଵ୍ଯଂ ଵିଚକ୍ଷଣୈଃ
ଭଲ ନେତୃତ୍ୱ ମିଳିଲେ ସେନା ଉତ୍ତମ କାମ ସଫଳ କରେ; ଅନ୍ଧ ବା ମୂଢ଼ ବଳକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନେତା ଦ୍ୱାରା ଚାଳନା କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଯତୋ ହି ନିମ୍ନଂ ଭଵତି ନଯନ୍ତି ହି ତତୋ ଜଲମ୍। ଯତଶ୍ଛିଦ୍ରଂ ତତଶ୍ଚାପି ନଯନ୍ତେ ଧୀଵରା ଜଲମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଭୂମି ଢାଳ ଥାଏ, ସେଠାକୁ ପାଣି ବହେ; ଯେଉଁଠାରେ ଚିର ଥାଏ, ସେଠାକୁ ମାଛମାରାମାନେ ପାଣି ନେଇଯାନ୍ତି।
ତସ୍ମାନ୍ନଯଵିଧାନଜ୍ଞଂ ପୁରୁଷଂ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତମ୍। ଵଯମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଯତାମଃ କାର୍ଯସିଦ୍ଧଯେ
ସେଥିପାଇଁ, ନୀତି ଜଣା ଏବଂ ଲୋକମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଆମେ ଆମ କାମ ସଫଳ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା।
ଏଵଂ ପ୍ରଜ୍ଞାନଯବଲଂ କ୍ରିଯୋପାଯସମନ୍ଵିତମ୍। ପୁରସ୍କୃର୍ଵୀତ କାର୍ଯେଷୁ କୃଷ୍ଣକାର୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ
ଏଭଳି, ବୁଦ୍ଧି, ନୀତି, ବଳ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକୁଶଳତା ଯାହାଙ୍କୁ ଅଛି, ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କାମ ସଫଳତା ପାଇଁ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗାମୀ ହେବା ଉଚିତ।
ଏଵମେଵ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାଵତ୍କାର୍ଯାଥିସିଦ୍ଧଯେ। ଅର୍ଜୁନଃ କୃଷ୍ଣମନ୍ଵେତୁ ଭୀମୋଽନ୍ଵେତୁ ଧନଞ୍ଜଯମ୍। ନଯୋ ଜଯୋ ବଲଂ ଚୈଵ ଵିକ୍ରମେ ସିଦ୍ଧିମେଷ୍ଯତି
ଏଭଳି, ଯଦୁମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମ କାମ ସଫଳତା ପାଇଁ ଅର୍ଜୁନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁନ୍ତୁ, ଭୀମ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁନ୍ତୁ; ନୀତି, ବିଜୟ ଓ ବଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବ ଆସିବ।
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତତଃ ସର୍ଵେ ଭ୍ରାତରୋ ଵିପୁଲୌଜସଃ। ଵାର୍ଷ୍ଣେଯଃ ପାଣ୍ଡଵେଯୌ ଚ ପ୍ରତସ୍ଥୁର୍ମାଗଧଂ ପ୍ରତି
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରବଳ ଭାଇମାନେ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମାଗଧ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଵର୍ଚସ୍ଵିନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ସ୍ନାତକାନାଂ ପରିଚ୍ଛଦୈଃ। ଆଚ୍ଛାଦ୍ଯ ସୁହୃଦାଂ ଵାକ୍ଯୈର୍ମନୋଜ୍ଞୈରଭିନନ୍ଦିତାଃ
ତେବେ, ତେମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶିକ୍ଷିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ନାତକ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କର ମନୋହର କଥାରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ମାଧଵଃ ପାଣ୍ଡଵେଯୌ ଚ ପ୍ରତସ୍ଥୁର୍ଵ୍ରତଧାରିଣଃ'। ଅମର୍ଷାଦଭିତପ୍ତାନାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଯର୍ଥଂ ମୁଖ୍ଯତେଜସାମ୍। ରଵିସୋମାଗ୍ନିଵପୁଷାଂ ଦୀପ୍ତମାସୀତ୍ତଦା ଵପୁଃ
ମାଧବ ଓ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ନିଜ ନିଶ୍ଚୟରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଦୁଃଖରେ ଜଳିଥିବା ନିଜ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ପାଇଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେହରେ ଆଗେ ବଢିଲେ।
ଇତଂ ମେନେ ଜରାସନ୍ଧଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀମପୁରୋଗମୌ। ଏକକାର୍ଯସମୁଦ୍ଯନ୍ତୌ କୃଷ୍ଣୌ ଯୁଦ୍ଧେଽପରାଜିତୌ
ଭୀମ ଆଗରେ ଥିବା, ତାଙ୍କ ସହ କୃଷ୍ଣ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ପରାଜିତ ହୋଇନାହାନ୍ତି ଓ ଏକ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଏକତା ରଖିଛନ୍ତି, ଦେଖି ଜରାସନ୍ଧ ଏଭଳି ବିଚାର କଲେ।
ଈଶୌ ହିତୌ ମହାତ୍ମାନୌ ସର୍ଵକାର୍ଯପ୍ରଵର୍ତିନୌ। ଧର୍ମକାମାର୍ଥଲୋକାନାଂ କାର୍ଯାଣାଂ ଚ ପ୍ରଵର୍ତକୌ
ଏହି ଦୁଇଜଣ ମହାନ ଆତ୍ମା, ଶାସକ ଓ ଉପକାରୀ, ସମସ୍ତ କାମର ଆରମ୍ଭକାରୀ, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ଲୋକର ଉନ୍ନତିକାରୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟର ଚାଲକ।
କୁରୁଭ୍ଯଃ ପ୍ରସ୍ଥିତାସ୍ତେ ତୁ ମଧ୍ଯେନ କୁରୁଜାଙ୍ଗଲମ୍। ରମ୍ଯଂ ପଦ୍ମସରୋ ଗତ୍ଵା କାଲକୂଡମତୀତ୍ଯ ଚ
କୁରୁ ଭୂମିରୁ ଚାଲି ଯାଇ, ସେମାନେ କୁରୁଜଙ୍ଗଳର ମଧ୍ୟ ଦେଇ, ରମ୍ୟ ପଦ୍ମସର ଛାଡ଼ି, କାଳକୂଟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆଗେ ବଢିଲେ।
ଗଣ୍ଡକୀଂ ଚ ମହାଶୋଣଂ ସଦାନୀରାଂ ତଥୈଵ ଚ। ଏକପର୍ଵତକେ ନଦ୍ଯଃ କ୍ରମେଣୈତ୍ଯାଵ୍ରଜନ୍ତ ତେ
ସେମାନେ ଗଣ୍ଡକୀ, ବଡ଼ ଶୋଣ ଓ ସଦାନୀରା ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପରେ ଏକପର୍ବତର ନଦୀମାନେକୁ ଏକ ପରେ ଏକ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆଗେ ବଢିଲେ।
ଉତ୍ତୀର୍ଯ ସରଯୂଂ ରମ୍ଯାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୂର୍ଵାଂଶ୍ଚ କୋସଲାନ୍। ଅତୀତ୍ଯ ଜଗ୍ମୁର୍ମିଥିଲାଂ ମାଲାଂ ଚର୍ମଣ୍ଵତୀଂ ନଦୀମ୍
ସେମାନେ ରମ୍ୟ ସରୟୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପୂର୍ବ କୋଶଳ ଦେଖି, ମିଥିଲା, ମାଲା ଓ ଚର୍ମଣ୍ବତୀ ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆଗେ ବଢିଲେ।
ଅତୀତ୍ଯ ଗଙ୍ଗାଂ ଶୋଣଂ ଚ ତ୍ରଯସ୍ତେ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖାସ୍ତଦା। କୁଶଚୀରଚ୍ଛଦା ଜଗ୍ମୁର୍ମାଗଧଂ କ୍ଷେତ୍ରମଚ୍ଯୁତାଃ
ଗଙ୍ଗା ଓ ଶୋଣ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଏହି ତିନିଜଣ, ପୂର୍ବଦିଗରେ ମୁହଁ କରି, କୁଶ ଓ ଚିର ଲଗାଇ, ମାଗଧ ଭୂମିକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ତେ ଶଶ୍ଵଦ୍ଗୋଧନାକୀର୍ଣମମ୍ବୁମନ୍ତଂ ଶୁଭଦ୍ରୁମମ୍। ଗୋରଥଂ ଗିରିମାସାଦ୍ଯ ଦଦୃଶୁର୍ମାଗଧଂ ପୁରମ୍
ଉଠି ଗୋଧନ, ପ୍ରଚୁର ଜଳ ଓ ସୁନ୍ଦର ଗଛରେ ଭରିଥିବା ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚି, ସେମାନେ ମାଗଧ ନଗରକୁ ଦେଖିଲେ।
ଏଷ ପାର୍ଥ ମହାନ୍ଭାତି ପଶୁମାନ୍ନିତ୍ଯମମ୍ବୁମାନ୍। ନିରାମଯଃ ସୁଵେଶ୍ମାଢ୍ଯୋ ନିଵେଶୋ ମାଗଧଃ ଶୁଭଃ
ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି ମାଗଧର ବଡ଼ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ନିବାସ ସଦା ପଶୁ, ଖାଦ୍ୟ, ଜଳରେ ଭରିଥିବା, ରୋଗ ନଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଘର ଓ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧିରେ ଆଲୋକିତ ହେଉଛି।
ଵୈହାରୋ ଵିପୁଲଃ ଶୈଲୋ ଵାରାହୋ ଵୃଷଭସ୍ତଥା। ତଥା ଋଷିଗିରିସ୍ତାତ ଶୁଭାଶ୍ଚୈତ୍ଯକପଞ୍ଚମାଃ
ବୈହାର, ବିଶାଳ ପାହାଡ଼, ବାରାହ, ବୃଷଭ ଓ ଋଷିଗିରି, ପିତା, ଏବଂ ଚୈତ୍ୟକର ପାଞ୍ଚଟି ଶୁଭ ପ୍ରଶ୍ରଙ୍ଗ।
ଏତେ ପଞ୍ଚମହାଶୃଙ୍ଗାଃ ପର୍ଵତାଃ ଶୀତଲଦ୍ରୁମାଃ। ରକ୍ଷନ୍ତୀଵାଭିସଂହତ୍ଯ ସଂହତାଙ୍ଗା ଗିରିଵ୍ରଜମ୍
ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ରଙ୍ଗ ଥିବା ପାହାଡ଼, ଶୀତଳ ଗଛରେ ଭରିଥିବା, ଏକଠା ହୋଇ ଗିରିବ୍ରଜକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଛି।
ପୁଷ୍ପଵେଷ୍ଟିତଶାଖାଗ୍ରୈର୍ଗନ୍ଧଵଦ୍ଭିର୍ମନୋହରୈଃ। ନିଗୂଢା ଇଵ ଲୋଧ୍ରାଣାଂ ଵନୈଃ କାମିଜନପ୍ରିଯୈଃ
ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମନୋହର ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଶାଖାଗ୍ର, ଲୋଧ୍ର ଗଛର ପ୍ରିୟ ଜଙ୍ଗଲରେ ଲୁଚିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଛି।