ଭ୍ରାମଯିତ୍ଵା ଶତଗୁଣମେକୋନଂ ଯେନ ଭାରତ। ଗଦା କ୍ଷିପ୍ତା ବଲଵତା ମାଗଧେନ ଗିରିଵ୍ରଜାତ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାଗଧ ଗିରିବ୍ରଜରୁ ନିଜ ଗଦାକୁ ଶତଗୁଣ ଶକ୍ତିରେ ଘୁମାଇ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ତିଷ୍ଠତୋ ମଥୁରାଯାଂ ଵୈ କୁତ୍ସ୍ନସ୍ଯାଦ୍ଭୁତକର୍ମଣଃ। ଏକୋନଯୋଜନଶତେ ସା ପପାତ ଗଦା ଶୁଭା
ମୁଁ ମଥୁରାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଦା ଏକ ଯୋଜନା ଶତରୁ ଏକ କମ୍ ଦୂରରେ ପଡ଼ିଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୌରୈସ୍ତଦା ସମ୍ଯଗ୍ଗଦା ଚୈଵ ନିଵେଦିତା। ଗଦାଵସାନଂ ତତ୍ଖ୍ଯାତଂ ମଥୁରାଯାଃ ସମୀପତଃ
ସେ ସମୟରେ ନଗରବାସୀମାନେ ଏହା ଦେଖି ସଠିକ ଭାବେ ଖବର ଦେଲେ। ଗଦା ଯେଉଁଠାରେ ପଡ଼ିଥିଲା, ସେଠି ମଥୁରା ସମୀପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
ତସ୍ଯାସ୍ତାଂ ହଂସଡିଭିକାଵଶସ୍ତ୍ରନିଧନାଵୁଭୌ। ମନ୍ତ୍ରେ ମତିମତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୌ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରେ ଵିଶାରଦୌ
ହଂସ ଓ ଡିଭିକ, ଦୁଇଁଜଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ। ସେମାନେ ମନ୍ତ୍ରଣାରେ ପ୍ରଧାନ ଓ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।
ଯୌ ତୌ ମଯା ତେ କଥିତୌ ପୂର୍ଵମେଵ ମହାବଲୌ। ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରଯାଣାଂ ଲୋକାନାଂ ପର୍ଯାପ୍ତା ଇତି ମେ ମତିଃ
ଯେଉଁ ଦୁଇଁଜଣ ମହାବଳୀଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲି, ମୋ ମତରେ ସେମାନେ ତିନି ଲୋକକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପ୍ରୟାପ୍ତ ଥିଲେ।
ଏଵମେଷ ତଦା ଵୀର ବଲିଭିଃ କୁକୁରାନ୍ଧକୈଃ। ଵୃଷ୍ଣିଭିଶ୍ଚ ମହାରାଜ ନୀତିହେତୋରୁପେକ୍ଷିତଃ
ଏହିପରି ଭାବେ, ମହାରାଜା, ସେ ଶୂରବୀରକୁ ସମୟରେ କୁକୁର, ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ନୀତିକାରଣରୁ ଅବହେଳା କରିଥିଲେ।
ପତିତୌ ହଂସଡିଭିକୌ କଂସଶ୍ଚ ସଗଣୋ ହତଃ। ଜରାସନ୍ଧସ୍ଯ ନିଧନେ କାଲୋଽଯଂ ସମୁପାଗତଃ
ହଂସ ଓ ଡିଭିକ ପଡ଼ିଗଲେ, କଂସ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ଏବେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଅନ୍ତର ଦିନ ଆସିଗଲା।
ନ ଶକ୍ଯୋଽସୌ ରଣେ ଜେତୁଂ ସର୍ଵୈରପି ସୁରାସୁରୈଃ। ପ୍ରାଣଯୁଦ୍ଧେନ ଜେତଵ୍ଯଃ ସ ଇତ୍ଯୁପଲଭାମହେ
ସେଉଁଠି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମିଶି ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ। ଆମେ ବୁଝୁଛୁ, ଜୀବନମୃତ୍ୟୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ହରାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ମଯି ନୀତିର୍ବଲଂ ଭୀମେ ରକ୍ଷିତା ଚାଵଯୋର୍ଜଯଃ। ମାଗଧଂ ସାଧଯିଷ୍ଯାମ ଇଷ୍ଟିଂ ତ୍ରଯ ଇଵାଗ୍ନଯଃ
ମୋର ଚତୁର୍ଯ୍ୟ, ଭୀମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ତୁମର ରକ୍ଷାରେ ଆମର ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ। ଆମେ ତିନି ଅଗ୍ନି ପରି ମାଗଧଙ୍କୁ ଦଳିବା।
ତ୍ରିଭିରାସାଦିତୋଽସ୍ମାଭିର୍ଵିଜନେ ସ ନରାଧିପଃ। ନ ସନ୍ଦେହୋ ଯଥା ଯୁଦ୍ଧମେକେନାପ୍ଯୁପଯାସ୍ଯତି
ଆମେ ତିନିଜଣେ ଏକାନ୍ତରେ ଯାଇ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଏକାକୀ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ — ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅଵମାନାଚ୍ଚ ଲୋଭାଚ୍ଚ ବାହୁଵୀର୍ଯାଚ୍ଚ ଦର୍ପିତଃ। ଭୀମସେନେନ ଯୁଦ୍ଧାଯ ଧ୍ରୁଵମପ୍ଯୁପଯାସ୍ଯତି
ଅପମାନ, ଲୋଭ ଓ ନିଜ ବଳର ଗର୍ବରେ ଭରିଆ, ଭୀମସେନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆସିବେ।
ଅଲଂ ତସ୍ଯ ମହାବାହୁର୍ଭୀମସେନୋ ମହାବଲଃ। ଲୋକସ୍ଯ ସମୁଦୀର୍ଣସ୍ଯ ନିଧନାଯାନ୍ତକୋ ଯଥା
ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମସେନ ତାଙ୍କ ଧ୍ୱଂସ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ, ଯେପରି ଅନ୍ତକାଳରେ ବିଶ୍ୱକୁ ଶେଷ କରିବା ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ।
ଯଦି ଭୀମବଲଂ ଵେତ୍ସି ଯଦି ତେ ପ୍ରତ୍ଯଯୋ ମଯି। ଭୀମସେନାର୍ଜୁନୌ ଶୀଘ୍ରଂ ନ୍ଯାସଭୂତୌ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ମେ
ତୁମେ ଯଦି ଭୀମର ବଳକୁ ଜାଣ, ଯଦି ମୋ ପ୍ରତି ଆଶ୍ୱାସ ଅଛି, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ଭୀମସେନ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ମୋ ଭାରସାରେ ଦେଉ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଭଗଵତା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଭୀମାର୍ଜୁନୌ ସମାଲୋକ୍ଯ ସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟମୁଖୌ ସ୍ଥିତୌ
ଭଗବାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଆନନ୍ଦିତ ମୁହଁରେ ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅଚ୍ଯୁତାଚ୍ଯୁତ ମାମୈଵଂ ଵ୍ଯାହରାମିତ୍ରକର୍ଶନ। ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଭଵାନ୍ନାଥୋ ଭଵନ୍ତଂ ଚାଶ୍ରିତା ଵଯମ୍
ଅଚ୍ୟୁତ, ଏପରି ଭାବେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା; ଆମେ ତୁମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛୁ, ତୁମେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ରକ୍ଷକ।
ଯଥା ଵଦସି ଗୋଵିନ୍ଦ ସର୍ଵଂ ତଦୁପପଦ୍ଯତେ। ନହି ତ୍ଵମଗ୍ରତସ୍ତେଷାଂ ଯେଷାଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ପରାଙ୍ମୁଖୀ
ଗୋବିନ୍ଦ, ତୁମେ ଯାହା କହ, ସେସବୁ ଯଥାଯଥ; କାରଣ ଯେଉଁମାନେ ଭାଗ୍ୟହୀନ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଅଗ୍ରଗାମୀ ନୁହଁ।
ଯେଷାମଭିମୁଖୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତେଷାଂ କୃଷ୍ଣ ତ୍ଵମଗ୍ରତଃ'। ନିହତଶ୍ଚ ଜରାସନ୍ଧୋ ମୋକ୍ଷିତାଶ୍ଚ ମହୀକ୍ଷିତଃ। ରାଜସୂଯଶ୍ଚ ମେ ଲବ୍ଧୋ ନିଦେଶେ ତ୍ଵ ତିଷ୍ଠତଃ
ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ଭାଗ୍ୟ ଦେଖୁଛି, ତାଙ୍କ ଆଗରେ କୃଷ୍ଣ ଅଛନ୍ତି; ଜରାସନ୍ଧ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ରାଜାମାନେ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୁଁ ରାଜସୂୟ ଲାଭ କରିଛି, ସବୁ ତୁମେ ପାଖରେ ଥିଲେ।
କ୍ଷିପ୍ରମେଵ ଯଥା ତ୍ଵେତତ୍କାର୍ଯଂ ସମୁପପଦ୍ଯତେ। ଅପ୍ରମତ୍ତୋ ଜଗନ୍ନାଥ ତଥା କୁରୁ ସମୁପପଦ୍ଯତେ
ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଏହି କାମ ଶୀଘ୍ର ସଫଳ ହେବା ପାଇଁ, ଯେପରି ଉଚିତ ଲାଗେ, ସେପରି ଧ୍ୟାନ ଦେଇ କର।
ତ୍ରିଭିର୍ଭଵଦ୍ଭିର୍ହି ଵିନା ନାହଂ ଜୀଵିତୁମୁତ୍ସହେ। ଧର୍ମକାମାର୍ଥରହିତୋ ରୋଗାର୍ତ ଇଵ ଦୁଃଖିତଃ
ତୁମେ ତିନିଜଣ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ବିହୀନ ରୋଗୀ ପରି ଦୁଃଖିତ ହୋଇଯିବି।
ନ ଶୌରିଣା ଵିନା ପାର୍ଥୋ ନ ଶୌରିଃ ପାଣ୍ଡଵଂ ଵିନା। ନାଜେଯୋସ୍ତ୍ଯନଯୋଽର୍ଲୋକେ କୃଷ୍ଣଯୋରିତି ମେ ମତିଃ
ଶୌରି ବିନା ପାର୍ଥ ନାହିଁ, ପାଣ୍ଡବ ବିନା ଶୌରି ନାହିଁ; ଏହି ଜଗତରେ ଦୁଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କେହି ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ—ଏହା ମୋର ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ।
ଅଯଂ ଚ ବଲିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଶ୍ରୀମାନପି ଵୃକୋଦରଃ। ଯୁଵାଭ୍ଯାଂ ସହିତୋ ଵୀର କିଂ ନ କୁର୍ଯାନ୍ମହାଯଶାଃ
ଏହି ବଳଶାଳୀ ଓ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବୃକୋଦର, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ସହିତ ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୀର କ'ଣ ନ କରିପାରିବେ?
ସୁପ୍ରଣୀତୋ ବଲୌଘୋ ହି କୁରୁତେ କାର୍ଯମୁତ୍ତମମ୍। ଅନ୍ଧଂ ବଲଂ ଜଡଂ ପ୍ରାହୁଃ ପ୍ରଣେତଵ୍ଯଂ ଵିଚକ୍ଷଣୈଃ
ଭଲ ନେତୃତ୍ୱ ମିଳିଲେ ସେନା ଉତ୍ତମ କାମ ସଫଳ କରେ; ଅନ୍ଧ ବା ମୂଢ଼ ବଳକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନେତା ଦ୍ୱାରା ଚାଳନା କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଯତୋ ହି ନିମ୍ନଂ ଭଵତି ନଯନ୍ତି ହି ତତୋ ଜଲମ୍। ଯତଶ୍ଛିଦ୍ରଂ ତତଶ୍ଚାପି ନଯନ୍ତେ ଧୀଵରା ଜଲମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଭୂମି ଢାଳ ଥାଏ, ସେଠାକୁ ପାଣି ବହେ; ଯେଉଁଠାରେ ଚିର ଥାଏ, ସେଠାକୁ ମାଛମାରାମାନେ ପାଣି ନେଇଯାନ୍ତି।
ତସ୍ମାନ୍ନଯଵିଧାନଜ୍ଞଂ ପୁରୁଷଂ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତମ୍। ଵଯମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଯତାମଃ କାର୍ଯସିଦ୍ଧଯେ
ସେଥିପାଇଁ, ନୀତି ଜଣା ଏବଂ ଲୋକମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଆମେ ଆମ କାମ ସଫଳ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା।
ଏଵଂ ପ୍ରଜ୍ଞାନଯବଲଂ କ୍ରିଯୋପାଯସମନ୍ଵିତମ୍। ପୁରସ୍କୃର୍ଵୀତ କାର୍ଯେଷୁ କୃଷ୍ଣକାର୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ
ଏଭଳି, ବୁଦ୍ଧି, ନୀତି, ବଳ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକୁଶଳତା ଯାହାଙ୍କୁ ଅଛି, ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କାମ ସଫଳତା ପାଇଁ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗାମୀ ହେବା ଉଚିତ।
ଏଵମେଵ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାଵତ୍କାର୍ଯାଥିସିଦ୍ଧଯେ। ଅର୍ଜୁନଃ କୃଷ୍ଣମନ୍ଵେତୁ ଭୀମୋଽନ୍ଵେତୁ ଧନଞ୍ଜଯମ୍। ନଯୋ ଜଯୋ ବଲଂ ଚୈଵ ଵିକ୍ରମେ ସିଦ୍ଧିମେଷ୍ଯତି
ଏଭଳି, ଯଦୁମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମ କାମ ସଫଳତା ପାଇଁ ଅର୍ଜୁନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁନ୍ତୁ, ଭୀମ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁନ୍ତୁ; ନୀତି, ବିଜୟ ଓ ବଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବ ଆସିବ।
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତତଃ ସର୍ଵେ ଭ୍ରାତରୋ ଵିପୁଲୌଜସଃ। ଵାର୍ଷ୍ଣେଯଃ ପାଣ୍ଡଵେଯୌ ଚ ପ୍ରତସ୍ଥୁର୍ମାଗଧଂ ପ୍ରତି
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରବଳ ଭାଇମାନେ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମାଗଧ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଵର୍ଚସ୍ଵିନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ସ୍ନାତକାନାଂ ପରିଚ୍ଛଦୈଃ। ଆଚ୍ଛାଦ୍ଯ ସୁହୃଦାଂ ଵାକ୍ଯୈର୍ମନୋଜ୍ଞୈରଭିନନ୍ଦିତାଃ
ତେବେ, ତେମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶିକ୍ଷିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ନାତକ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କର ମନୋହର କଥାରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ମାଧଵଃ ପାଣ୍ଡଵେଯୌ ଚ ପ୍ରତସ୍ଥୁର୍ଵ୍ରତଧାରିଣଃ'। ଅମର୍ଷାଦଭିତପ୍ତାନାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଯର୍ଥଂ ମୁଖ୍ଯତେଜସାମ୍। ରଵିସୋମାଗ୍ନିଵପୁଷାଂ ଦୀପ୍ତମାସୀତ୍ତଦା ଵପୁଃ
ମାଧବ ଓ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ନିଜ ନିଶ୍ଚୟରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଦୁଃଖରେ ଜଳିଥିବା ନିଜ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ପାଇଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେହରେ ଆଗେ ବଢିଲେ।
ଇତଂ ମେନେ ଜରାସନ୍ଧଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀମପୁରୋଗମୌ। ଏକକାର୍ଯସମୁଦ୍ଯନ୍ତୌ କୃଷ୍ଣୌ ଯୁଦ୍ଧେଽପରାଜିତୌ
ଭୀମ ଆଗରେ ଥିବା, ତାଙ୍କ ସହ କୃଷ୍ଣ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ପରାଜିତ ହୋଇନାହାନ୍ତି ଓ ଏକ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଏକତା ରଖିଛନ୍ତି, ଦେଖି ଜରାସନ୍ଧ ଏଭଳି ବିଚାର କଲେ।