ସା ତଂ ବାଲମୁପାଦାଯ ମେଘଲେଖେନ ଭାସ୍କରମ୍। କୃତ୍ଵା ଚ ମାନୁଷଂ ରୂପମୁଵାଚ ଵସୁଧାଧିପମ୍
ସେ ଶିଶୁଟିକୁ ଉଠାଇ, ମେଘରେ ରୂପ ଧରି, ମାନବୀ ରୂପକୁ ନେଇ, ପୃଥିବୀର ନାଥଙ୍କୁ କହିଲେ।
ବୃହଦ୍ରଥ ସୁତସ୍ତେଽଯଂ ମଯା ଦତ୍ତଃ ପ୍ରଗୃହ୍ଯତାମ୍। ତଵ ପତ୍ନୀଦ୍ଵଯେ ଜାତୋ ଦ୍ଵିଜାତିଵରଶାସନାତ୍। ଧାତ୍ରୀଜନପରିତ୍ଯକ୍ତୋ ମଯାଽଯଂ ପରିରକ୍ଷିତଃ
ଏହି ତୁମର ପୁଅ, ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି। ତୁମ ଦୁଇ ରାଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଧାତ୍ରୀମାନେ ତାକୁ ଛାଡିଦେଇଥିଲେ, ମୁଁ ତାକୁ ରକ୍ଷା କରିଛି।
ତତସ୍ତେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ କାଶିରାଜସୁତେ ଶୁଭେ। ତଂ ବାଲମଭିପଦ୍ଯାଶୁ ପ୍ରସ୍ରଵୈରଭ୍ଯଷିଞ୍ଜତାମ୍
ତାପରେ, ହେ ଭାରତମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାଶୀରାଜଙ୍କ ଦୁଇ ଶୁଭ୍ର କନ୍ୟା ଶିଶୁଟିକୁ ଉଠାଇ ଦ୍ରୁତ ଜଳଧାରାରେ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ।
ତତଃ ସ ରାଜା ସଂହୃଷ୍ଟଃ ସର୍ଵଂ ତଦୁପଲଭ୍ଯ ଚ। ଅପୃଚ୍ଛଦ୍ଧେମଗର୍ଭାଭାଂ ରାକ୍ଷସୀଂ ତାମରାକ୍ଷସୀମ୍
ତାପରେ ରାଜା ସମସ୍ତ କଥା ବୁଝି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଓ ସୁନା ଗର୍ଭ ପରି ଚମକୁଥିବା, ତାମ୍ର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ରାକ୍ଷସୀକୁ ପଚାରିଲେ।
କାତ୍ଵଂ କମଲଗର୍ଭାଭେ ମମ ପୁତ୍ରପ୍ରଦାଯିନୀ। କାମଂ ମା ବ୍ରୂହି କଲ୍ଯାଣି ଦେଵତା ପ୍ରତିଭାସି ମେ
ତୁମେ କିଏ, କମଳ ଗର୍ଭ ସମାନ ଆଖି ଥିବା, ମୋ ପୁଅ ଦାତ୍ରୀ? ସତ୍ୟ କହ, ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ ମୋତେ ଦେବୀ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛ।
ଜରା ନାମାସ୍ମି ଭଦ୍ରଂ ତେ ରାକ୍ଷସୀ କାମରୂପିଣୀ। ତଵ ଵେଶ୍ମନି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପୂଜିତା ନ୍ଯଵସଂ ସୁଖମ୍
ମୋ ନାମ ଜରା, ହେ ଶୁଭେ, ମୁଁ ଇଚ୍ଛାରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ରାକ୍ଷସୀ। ରାଜା ମହାରାଜ, ତୁମ ଗୃହରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ସୁଖରେ ବସିଥିଲି।
ଗୃହେ ଗୃହେ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ନିତ୍ଯଂ ତିଷ୍ଠାମି ରାକ୍ଷସୀ। ଗୃହଦେଵୀତି ନାମ୍ନା ଵୈ ପୁରା ସୃଷ୍ଟା ସ୍ଵଯଂମ୍ଭୁଵା
ମୁଁ ପ୍ରତିଟି ମଣିଷ ଘରେ ନିତ୍ୟ ରହୁଛି, ରାକ୍ଷସୀ ଭାବେ। ପୂର୍ବେ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘରଦେବୀ ନାମରେ ମୋତେ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥିଲା।
ଦାନଵାନାଂ ଵିନାଶାଯ ସ୍ଥାପିତା ଦିଵ୍ଯରୂପିଣୀ। ଯୋ ମାଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଲିଖେତ୍କୁଡ୍ଯେ ସପୁତ୍ରାଂ ଯୌଵନାନ୍ଵିତାମ୍
ଦାନବମାନେ ନାଶ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ମୋତେ ରଖାଯାଇଛି। ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋତେ, ପୁଅ ଓ ଯୌବନ ସହିତ, ଦିଵାଲରେ ଚିତ୍ରାଙ୍କନ କରେ—
ଗୃହେ ତସ୍ଯ ଭଵେଦ୍ଵୃଦ୍ଧିରନ୍ଯଥା କ୍ଷଯମାପ୍ନୁଯାତ୍। ତ୍ଵଦ୍ଗୃହେ ତିଷ୍ଠମାନାଽହଂ ପୂଜିତାଽହଂ ସଦା ଵିଭୋ
ସେ ଘରରେ ସମୃଦ୍ଧି ରହିବ; ନହେଲେ ଅବନତି ଆସିବ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମ ଘରେ ମୁଁ ସଦା ବସିଥିଲି ଓ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲି।
ଲିଖିତା ଚୈଵ କୁଡ୍ଯେଷୁ ପୁତ୍ରୈର୍ବହୁଭିରାଵୃତା। ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପୈସ୍ତଥା ଧୂପୈର୍ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯୈଃ ସୁପୂଜିତା
ମୁଁ ଦିଵାଲରେ ଅନେକ ପୁଅଙ୍କ ସହିତ ଚିତ୍ରିତ ହୋଇଛି, ଓ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନରେ ଭଲଭାବେ ପୂଜିତ ହୋଇଛି।
ସାଽହଂ ପ୍ରତ୍ଯୁପକାରାର୍ଥଂ ଚିନ୍ତଯନ୍ତ୍ଯନିଶଂ ନୃପ। ତଵେମେ ପୁତ୍ରଶକଲେ ଦୃଷ୍ଟଵତ୍ଯସ୍ମି ଧାର୍ମିକା
ଏହିପରି, ରାଜା, ମୁଁ ସଦା ତୁମ ଉପକାର ଫେରାଇବାକୁ ଭାବୁଥିଲି, ଧର୍ମିକ ଥିବାରୁ ମୁଁ ତୁମ ପୁଅର ଖଣ୍ଡ ଦେଖିଥିଲି।
ସଂଶ୍ଲିଷିତେ ମଯା ଦୈଵାତ୍କୁମାରଃ ସମପଦ୍ଯତ। ତଵ ଭାଗ୍ଯାନ୍ମହାରାଜ ହେତୁମାତ୍ରମହଂ ତ୍ଵିହ
ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଏହି ଶିଶୁ ଏକାଠି ହୋଇ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ରାଜା, ମୁଁ କେବଳ ଉପଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି, ସଫଳତା ତୁମର।
ମେରୁଂ ଵା ଖାଦିତୁଂ ଶକ୍ତା କିଂ ପୁନସ୍ତଵ ବାଲକମ୍। ଗୃହସମ୍ପୂଜନାତ୍ତୁଷ୍ଟ୍ଯା ମଯା ପ୍ରତ୍ଯର୍ପିତସ୍ତଵ
ମୁଁ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ ଖାଇପାରିବି—ତୁମ ପୁଅ ତ କିଛି ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ତୁମ ଘରର ପୂଜାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ମୁଁ ତାକୁ ତୁମକୁ ଫେରାଇଦେଲି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ସା ରାଜଂସ୍ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ। ସ ସଙ୍ଗୃହ୍ଯ କୁମାରଂ ତଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ଗୃହଂ ନୃପଃ
ଏପରି କହି, ସେଠାରେ ରାକ୍ଷସୀ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ରାଜା ଶିଶୁଟିକୁ ନେଇ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତସ୍ଯ ବାଲସ୍ଯ ଯତ୍କୃତ୍ଯଂ ତଚ୍ଚକାର ନୃପସ୍ତଦା। ଆଜ୍ଞାପଯଚ୍ଚ ରାକ୍ଷସ୍ଯା ମଗଧେଷୁ ମହୋତ୍ସଵମ୍
ସେ ସମୟରେ ରାଜା ଛୁଆ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦାୟିତ୍ୱ ଥିଲା, ସେସବୁ କରିଲେ । ଏହା ସହିତ ମଗଧ ଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ ।
ତସ୍ଯ ନାମାକରୋଚ୍ଚୈଵ ପିତାମହସମଃ ପିତା। ଜରଯା ସନ୍ଧିତୋ ଯସ୍ମାଜ୍ଜରାସନ୍ଧୋ ଭଵତ୍ଵଯମ୍
ତାଙ୍କ ପିତା, ଯିଏ ପିତାମହଙ୍କ ସମାନ ମହାନ୍, ତାଙ୍କୁ ନାମ ରଖିଲେ — 'ଏହି ଶିଶୁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିବାରୁ, ଏହାର ନାମ ହେଉ ଜରାସନ୍ଧ' ।
ସୋଽଵର୍ଧତ ମହାତେଜା ମାଗଧାଧିପତେଃ ସୁତଃ। ପ୍ରମାଣବଲସମ୍ପନ୍ନୋ ହୁତାହୁତିରିଵାନଲଃ
ମଗଧର ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ, ମହା ତେଜସ୍ବୀ ଏହି ଶିଶୁ, ଶକ୍ତି ଓ ଦେହରେ ପ୍ରମାଣ ଥିବା, ହୋମ କୁଣ୍ଡରେ ଆହୁତି ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ଯେପରି ବଢ଼େ, ସେପରି ବଢ଼ିଲେ ।
ଏଵଂ ସ ଵଵୃଧେ ରାଜନ୍କୁମାରଃ ପୁଷ୍କରେକ୍ଷଣଃ। ଲେନ ମହତା ଚାପି ଯୌଵନସ୍ଥୋ ବଭୂଵ ହ'।। ମାତାପିତ୍ରୋର୍ନନ୍ଦକରଃ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ଯଥା ଶଶୀ
ଏଭଳି ରାଜା, ପଦ୍ମନୟନ ଏହି ରାଜକୁମାର ବଢ଼ିଲେ । ଯୁବାବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ସେ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ଖୁସି ଦେଲେ, ଯେପରି ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ବଢ଼ି ଉଠେ ।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ପୁନରେଵ ମହାତପାଃ। ମଗଧେଷୁପଜକ୍ରାମ ଭଗଵାଂଶ୍ଚଣ୍ଡକୌଶିକଃ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ମହାତପସ୍ବୀ ଭଗବାନ୍ ଚଣ୍ଡକୌଶିକ ପୁଣିଥରେ ମଗଧକୁ ଆସିଲେ ।
ତସ୍ଯାଽଽଗମନସଂହୃଷ୍ଟଃ ସାମାତ୍ଯଃ ସପୁରଃ ସରଃ। ସଭାର୍ଯଃ ସହ ପୁତ୍ରେଣ ନିର୍ଜଗାମ ବୃହଦ୍ରଥଃ
ତାଙ୍କ ଆଗମନରେ ରାଜା ବୃହଦ୍ରଥ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ପୁରବାସୀ, ଜନାନୀ ଓ ପୁଅ ସହିତ ଖୁସି ହୋଇ, ସେଠାକୁ ଯାଇ ଭେଟିଲେ ।
ପାଦ୍ଯାର୍ଘ୍ଯାଚମନୀଯୈସ୍ତମର୍ଚଯାମାସ ଭାରତ। ସ ନୃପୋ ରାଜ୍ଯସହିତଂ ପୁତ୍ରଂ ତସ୍ମୈ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଆଚମନ ପାଣି ଦେଇ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ । ଏହା ସହିତ ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ରାଜ୍ୟକୁ ମୁନିଙ୍କ ନିକଟରେ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ଚ ତାଂ ପୂଜାଂ ପାର୍ଥିଵାଦ୍ଭଗଵାନୃଷିଃ। ଉଵାଚ ମାଗଧଂ ରାଜନ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନାନ୍ତରାତ୍ମନା
ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ସମ୍ମାନ ଗ୍ରହଣ କରି, ଭଗବାନ୍ ଋଷି ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି, ମଗଧର ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ସର୍ଵମେତନ୍ମଯା ଜ୍ଞାତଂ ରାଜନ୍ଦିଵ୍ଯେନ ଚକ୍ଷୁଷା। ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଶୃଣୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଯାଦୃଶୋଽଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଏହା ସବୁକୁ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଜାଣିଛି । ଏବେ ତୁମେ ଶୁଣ, ତୁମ ପୁଅ କେମିତି ହେବେ ।
ଅସ୍ଯ ରୂପଂ ଚ ସତ୍ଵଂ ଚ ବଲମୂର୍ଜିତମେଵ ଚ। ଏଷ ଶ୍ରିଯା ସମୁଦିତଃ ପୁତ୍ରସ୍ତଵ ନ ସଂଶଯଃ
ତାଙ୍କ ରୂପ, ସ୍ୱଭାବ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ — ତୁମ ପୁଅ ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀରେ ଭରିଆଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।
ପ୍ରାପଯିଷ୍ଯତି ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିକ୍ରମେଣ ସମନ୍ଵିତଃ। ଅସ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵତୋ ଵୀର୍ଯଂ ନାନୁଯାସ୍ଯନ୍ତି ପାର୍ଥିଵାଃ
ସେ ତାଙ୍କ ସାହସ ଦ୍ୱାରା ସବୁ କିଛି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ । ଏହି ବୀରଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରାଜା ସମାନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ ।
ପତତୋ ଵୈନତେଯସ୍ଯ ଗତିମନ୍ଯେ ଯଥା ଖଗାଃ। ଵିନାଶମୁପଯାସ୍ଯନ୍ତି ଯେ ଚାସ୍ଯ ପରିପନ୍ଥିନଃ
ଯେପରି ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ବିନତାପୁତ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଗତିକୁ ଟିକେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି ତାଙ୍କ ବିରୋଧୀମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଇଯିବେ ।
ଦେଵୈରପି ଵିସୃଷ୍ଟାନି ଶସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯସ୍ଯ ମହୀପତେ। ନ ରୁଜଂ ଜନଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଗିରେରିଵ ନଦୀରଯାଃ
ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିବେ, ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ କିଛି କ୍ଷତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ନଦୀର ଜଳ ପାହାଡ଼କୁ କିଛି କରିପାରେ ନାହିଁ ।
ସର୍ଵମୂର୍ଧାଭିଷିକ୍ତାନାମେଵ ମୂର୍ଧ୍ନି ଜ୍ଵଲିଷ୍ଯତି। ପ୍ରଭାହରୋଽଯଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଜ୍ଯୋତିଷାମିଵ ଭାସ୍କରଃ
ସମସ୍ତ ମୁଣ୍ଡରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହିଁ ଚମକିବେ, ଯେପରି ସମସ୍ତ ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ ।
ଏନମାସାଦ୍ଯ ରାଜାନଃ ସମୃଦ୍ଧବଲଵାହନାଃ। ଵିନାଶମୁପଯାସ୍ଯନ୍ତି ଶଲଭା ଇଵ ପାଵକମ୍
ବଡ଼ ବଡ଼ ସେନା ଓ ଧନ-ସମ୍ପତି ଥିବା ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସି, ପୋକା ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ି ନଶ୍ଟ ହେବା ପରି, ସେମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଇଯିବେ ।
ଏଷ ଶ୍ରିଯଃ ସମୁଦିତାଃ ସର୍ଵରାଜ୍ଞାଂ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯତି। ଵର୍ଷାସ୍ଵିଵୋଦୀର୍ଣଜଲା ନଦୀର୍ନଦନଦୀପତିଃ
ଏହି ଶ୍ରୀସମ୍ପନ୍ନ ରାଜା ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ନେଇନେବେ, ଯେପରି ବର୍ଷାକାଳରେ ନଦୀପତି ନଦୀମାନଙ୍କ ଜଳ ଉଠାଇନେଇଥାଏ ।