ନ ଚ ଵଂଶକରଃ ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ଯାଜାଯତ କଶ୍ଚନ। ମଙ୍ଗଲୈର୍ବଭିର୍ହୋମୈଃ ପୁତ୍ରକାମାଭିରିଷ୍ଟିଭିଃ
ତାଙ୍କର ବଂଶ ଚାଲିବା ପାଇଁ ସେ ଅନେକ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ, ହୋମ, ଏବଂ ପୁଅ ପାଇଁ ଅନେକ ଉପାୟ କଲେ ମଧ୍ୟ, କୌଣସି ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେଲା ନାହିଁ।
ନାସସାଦ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପୁତ୍ରଂ କୁଲଵିଵର୍ଧନମ୍। ସ ଭାର୍ଯାଭ୍ଯାଂ ଚ ସହିତୋ ନିର୍ଵେଦମଗମଦ୍ଧୃଶମ୍
ସେ ରାଜା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପରିବାର ବଢ଼ିବା ପାଇଁ ପୁଅ ପାଇଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ରାନୀ ସହିତ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ରାଜ୍ଯଂ ଚାପି ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତପୋଵନମଥାଶ୍ରଯତ୍। ' ଵାର୍ଯମାଣଃ ପ୍ରକୃତିଭିର୍ନୃପଭକ୍ତ୍ଯା ଵିଶାମ୍ପତେ
ଏହାପରେ, ସେ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ତପୋବନକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କର ପ୍ରଜାମାନେ ଭଲପାଇବାରୁ ବାଞ୍ଚାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନ ରୁକିଲେ।
ଅଥ କାକ୍ଷୀଵତଃ ପୁତ୍ରଂ ଗୌତମସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ।। ଶୁଶ୍ରାଵ ତପସି ଶ୍ରେଷ୍ଠମୁଦାରଂ ଚଣ୍ଡକୌଶିକମ୍
ତାପରେ ସେ କାକ୍ଷୀବତ ଓ ଗୌତମଙ୍କର ପୁଅ, ମହାତ୍ମା ଚଣ୍ଡକୌଶିକଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ, ଯିଏ ତପସ୍ୟାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଉଦାର।
ଯଦୃଚ୍ଛଯାଽଽଗତଂ ତଂ ତୁ ଵୃକ୍ଷମୂଲମୁପାଶ୍ରିତମ୍। ପତ୍ନୀଭ୍ଯାଂ ସହିତୋ ରାଜା ସର୍ଵଯତ୍ନୈରତୋଷଯତ୍
ସେ ମୁନି ଯେଉଁଠାରେ ଯାହାକୁ ଚାହିଁ ନାହିଁ, ଏକ ଗଛ ତଳେ ବସିଥିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ରାନୀ ସହିତ ସମସ୍ତ ଉପାୟରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ବୃହଦ୍ରଥଂ ଚ ସ ଋଷିର୍ଯଥାଵଚ୍ଚାଭ୍ଯନନ୍ଦତ। ' ଉପଵିଷ୍ଟଃ ସ ତେନାଥ ଅନୁଜ୍ଞାତୋ ମହାତ୍ମନା
ସେ ମୁନି ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କୁ ଯଥାଯଥିଭାବେ ସ୍ବାଗତ କଲେ। ପରେ, ଦୁଇଜଣେ ବସିଥିବାବେଳେ, ମହାତ୍ମା ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ।
ତମପୃଚ୍ଛତ୍ତଦା ଵିପ୍ରଃ କିମାଗମନମିତ୍ଯଥ। ଵିପ୍ରୈରନୁଗତସ୍ଯୈଵ ପତ୍ନୀଭ୍ଯାଂ ସହିତସ୍ଯ ଚ
ତାପରେ, ରାଜା ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ରାନୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ବସିଥିବାବେଳେ, ମୁନି ପଚାରିଲେ— 'ତୁମେ କଣ କାରଣରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ?'
ସ ଉଵାଚ ମୁନିଂ ରାଜା ଭଗଵନ୍ନାସ୍ତି ମେ ସୁତଃ। ଅପୁତ୍ରସ୍ଯ ତୁ ରାଜ୍ଯେନ ଵୃଦ୍ଧତ୍ଵେ କିଂ ପ୍ରଯୋଜନମ୍
ରାଜା ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଭଗବନ୍, ମୋର କୌଣସି ପୁଅ ନାହିଁ। ପୁଅ ନଥିଲେ ବୟସ୍କ ବେଳେ ରାଜ୍ୟର କଣ ଉପଯୋଗ?'
ସୋଽହଂ ତପଶ୍ଚରିଷ୍ଯାମି ପତ୍ନୀଭ୍ଯାଂ ସହିତୋ ଵନେ। ନାପ୍ରଜସ୍ଯ ମୁନେ କିର୍ତିଃ ସ୍ଵଧା ଚୈଵାକ୍ଷଯା ଭଵେତ୍। ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ରାଜ୍ଞା ତୁ ମୁନିଃ କାରୁଣ୍ଯମାଗତଃ
'ତେଣୁ, ମୁଁ ମୋ ଦୁଇଜଣ ରାନୀ ସହିତ ଏଇ ଅରଣ୍ୟରେ ତପସ୍ୟା କରିବି। ମୁନି, ଯାହାଙ୍କ ପୁଅ ନାହିଁ, ସେଠାରେ କିର୍ତ୍ତି ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କେବେ ଟିକି ରହେ ନାହିଁ।' ରାଜା ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ମୁନିଙ୍କ ହୃଦୟରେ କରୁଣା ଜଗିଲା।
ତମବ୍ରଵୀତ୍ସତ୍ଯଧୃତିଃ ସତ୍ଯଵାଗୃଷିସତ୍ତମଃ। ପରିତୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଵରଂ ଵରଯ ସୁଵ୍ରତ
ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଧୃଢ଼ ବ୍ରତୀ ସେ ମହାମୁନି କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ରାଜାଧିରାଜ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଦାୟିକା ଚାହଁ, ମୋ ପାଖରୁ ମାଗ।'
ତତଃ ସଭାର୍ଯଃ ପ୍ରଣତସ୍ତମୁଵାଚ ବୃହଦ୍ରଥଃ। ପୁତ୍ରଦର୍ଶନନୈରାଶ୍ଯାଦ୍ବାଷ୍ପସନ୍ଦିଗ୍ଧଯା ଗିରା
ତାପରେ ବୃହଦ୍ରଥ ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ରାନୀ ସହିତ ମୁନିଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ କହିଲେ, ପୁଅ ଦେଖିବାର ଆଶା ନଥିବାରୁ ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ଅଶ୍ରୁରେ ଭରିଗଲା।
ଭଗଵନ୍ ରାଜ୍ଯମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ପ୍ରସ୍ଥିତସ୍ଯ ତପୋଵନମ୍। କିଂ ଵରେଣାଲ୍ପଭାଗ୍ଯସ୍ଯ କିଂ ରାଜ୍ଯେନାପ୍ରଜସ୍ଯ ମେ
'ଭଗବନ୍, ମୁଁ ମୋର ରାଜ୍ୟ ଛାଡ଼ି ତପୋବନକୁ ଚାଲିଆସିଛି। ଏଭଳି ଅଭାଗା ପାଇଁ କିଛି ଦାୟିକାର କିମ୍ବା ପୁଅ ନଥିଲେ ରାଜ୍ୟର କଣ ଦରକାର?'
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନିର୍ଧ୍ଯାନମଗମନ୍କ୍ଷୁଭିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ତସ୍ଯୈଵ ଚାମ୍ରଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ଛାଯାଯାଂ ସମୁପାଵିଶତ
ଏହା ଶୁଣି, ମୁନିଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା ଏବଂ ସେ ଧ୍ୟାନରେ ବସିଗଲେ। ସେ ଏହି ଆମ୍ବ ଗଛର ଛାୟାରେ ବସିଥିଲେ।
ତସ୍ଯୋପଵିଷ୍ଟସ୍ଯ ମୁନେରୁତ୍ସଙ୍ଗେ ନିପପାତ ହ। ଅଵାନମଶୁକାଦଷ୍ଟମେକମାମ୍ରଫଲଂ କିଲ
ସେ ମୁନି ବସିଥିବାବେଳେ, ଏକ ଫଳ ପକା ଆମ୍ବ, ଯାହାକୁ ଏକ ମକୁଡ଼ି କାମୁଡ଼ିଥିଲା, ତାଙ୍କର କୋଳରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ତତ୍ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ହୃଦଯେନାଭିମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଚ। ରାଜ୍ଞେ ଦଦାଵପ୍ରତିମଂ ପୁତ୍ରସମ୍ପ୍ରାପ୍ତିକାରଣମ୍
ସେ ମହାମୁନି ଏହି ଆମ୍ବ ଫଳକୁ ହୃଦୟରେ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଧରିଲେ ଏବଂ ଏହାକୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଯାହା ଅପୂର୍ବ ପୁଅ ପାଇବାର ଉପାୟ।
ଉଵାଚ ଚ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ତଂ ରାଜାନଂ ମହାମୁନିଃ। ଗଚ୍ଛ ରାଜନ୍କୃତାର୍ଥୋଽସି ନିଵର୍ତସ୍ଵ ନରାଧିପ
ମହାପ୍ରଜ୍ଞା ମୁନି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ରାଜା, ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଛି, ଏବେ ତୁମେ ଘରକୁ ଫେରିଯାଅ।'
ଏଷ ତେ ତନଯୋ ରାଜନ୍ମା ତପେହ ତପୋଵନେ। ପ୍ରଜାଃ ପାଲଯ ଧର୍ମେଣ ଏଵ ଧର୍ମୋ ମହୀକ୍ଷିତାମ୍
'ରାଜା, ଏହି ଫଳ ଦ୍ୱାରା ତୁମର ପୁଅ ହେବ। ଏଠାରେ ତପସ୍ୟା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଧର୍ମରେ ଅନୁସାରି ତୁମ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ପାଳନ କର, କାରଣ ଏହା ରାଜାଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।'
ଯଜସ୍ଵ ଵିଵିଧୈର୍ଯଜ୍ଞୈରିନ୍ଦ୍ରଂ ତର୍ପଯ ଚେନ୍ଦୁନା। ପୁତ୍ରଂ ରାଜ୍ଯେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ତତ ଆଶ୍ରମମାଵ୍ରଜ
'ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କର। ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇଦେଲେ ପରେ, ତାପରେ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସ।'
ଅଷ୍ଟୌ ଵରାନ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ପାର୍ଥିଵ। ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯତ୍ଵମଜେଯତ୍ଵଂ ଯୁଦ୍ଧେଷୁ ଚ ତଥା ମତିଃ
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମ ପୁଅ ପାଇଁ ଆଠଟି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛି—ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି, ଅଜୟ ହେବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ବୁଦ୍ଧିମତି ଓ ଚତୁରତା,
ପ୍ରିଯାତିଥେଯତାଂ ଚୈଵ ଦୀନାନାମନ୍ଵଵେକ୍ଷଣମ୍। ତଥା ବଲଂ ଚ ସୁଭହଲ୍ଲୋକେ କୀର୍ତି ଚ ଶାଶ୍ଵତୀମ୍
ଅତିଥିମାନେ ଆସିଲେ ସମ୍ମାନ, ଦୁଃଖୀମାନେ ପାଇଁ ଦୟା, ବହୁତ ଶକ୍ତି, ଏହି ଜଗତରେ ଅମର କୀର୍ତ୍ତି,
ଅନୁରାଗଂ ପ୍ରଜାନାଂ ଚେତ୍ଯେଵମଷ୍ଟୌ ଵରାନ୍ନୃପ। ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ କୃତକୃତ୍ଯୋଽସି ନିଵର୍ତସ୍ଵ ଜନାଧିପ
ଲୋକମାନଙ୍କର ସ୍ନେହ—ଏହି ଆଠଟି ଆଶୀର୍ବାଦ ମୁଁ ଦେଉଛି, ରାଜା। ଏବେ ତୁମ କାମ ସଫଳ ହେଲା, ଘରକୁ ଫେରିଯାଅ।
ଅନୁଜ୍ଞାତଃ ସ ଋଷିଣା ପତ୍ନୀଭ୍ଯାଂ ସହିତୋ ନୃପଃ। ପୌରୈରନୁଗତଶ୍ଚାପି ଵିଵେଶ ସ୍ଵପୁରଂ ତତଃ
ଋଷିଙ୍କର ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ରାଜା ତାଙ୍କର ଦୁଇ ରାଣୀ ସହିତ ଏବଂ ପ୍ରଜାମାନେ ସହ ନିଜ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଯଥାସମଯମାଜ୍ଞାଯ ତଦା ସ ନୃପସତ୍ତମଃ। ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମେକଂ ଫଲଂ ପ୍ରାଦାତ୍ପତ୍ନୀଭ୍ଯାଂ ଭରତର୍ଷଭ
ଠିକ ସମୟ ଆସିବା ପରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଦୁଇ ରାଣୀଙ୍କୁ ଏକ ଫଳ ଦେଲେ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ମୁନେଶ୍ଚ ବହୁମାନେନ କାଲସ୍ଯ ଚ ଵିପର୍ଯଯାତ୍। ତେ ତଦାମ୍ରଂ ଦ୍ଵିଧା କୃତ୍ଵା ଭକ୍ଷଯାମାସତୁଃ ଶୁଭେ
ଋଷିଙ୍କୁ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ଓ ସମୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖି, ଦୁଇ ଶୁଭ ରାଣୀ ଏହି ଆମ୍ବ ଫଳକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରି ଖାଇଲେ।
ତଯୋଃ ସମଭଵଦ୍ଗର୍ଭଃ ଫଲପ୍ରାଶନସମ୍ଭଵଃ। ତେ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ନୃପତିଃ ପରାଂ ମୁଦମଵାପ ହ
ଫଳ ଖାଇବା ଫଳରେ, ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ଗର୍ଭ ହେଲା; ଏହା ଦେଖି ରାଜା ବହୁତ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।
ଅଥ କାଲେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଯଥାସମଯମାଗତେ। ଜାଯେତାମୁଭେ ରାଜଞ୍ଶରୀରଶକଲେ ତଦା
ପରେ, ଠିକ ସମୟ ଆସିବା ପରେ, ଦୁଇ ରାଣୀ ଦୁଇଟି ଶରୀର ଅଂଶକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ହେ ରାଜା।
ଏକାକ୍ଷିବାହୁଚରଣେ ଅର୍ଧୋଦରମୁଖସ୍ଫିଚେ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶରୀରଶକଲେ ପ୍ରଵେପତୁରୁଭେ ଭୃଶମ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଂଶରେ ଏକ ଆଖି, ଏକ ହାତ, ଏକ ପାଉଁ, ଅଧା ପେଟ, ମୁଁହ ଓ ଅଧା ପିଛି ଥିଲା; ଏହି ଦେହ ଅଂଶ ଦେଖି ଦୁଇଁଜଣ ରାଣୀ ବହୁତ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ଉଦ୍ଵିଗ୍ରେ ସହ ସଂମନ୍ତ୍ର୍ଯ ତେ ଭଗିତ୍ଯୌ ତଦାଽବଲେ। ସଜୀଵେ ପ୍ରାଣିଶକଲେ ତତ୍ଯଜାତେ ସୁଦୁଃଖିତେ
ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଦୁଇ ଅସହାୟ ରାଣୀ ମିଶି ଆଲୋଚନା କଲେ ଏବଂ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ସେଇ ଜୀବନ୍ତ ଦେହ ଅଂଶକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ତଯୋର୍ଧାତ୍ର୍ଯୌ ସୁସଂଵୀତେ କୃତ୍ଵା ତେ ଗର୍ଭସମ୍ପ୍ଲଵେ। ନିର୍ଗମ୍ଯାନ୍ତଃ ପୁରଦ୍ଵାରାତ୍ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯାଭିଜଗ୍ମତୁଃ
ଦୁଇ ଧାତ୍ରୀ ନିଜେ ଦୁଇ ଶିଶୁକୁ ଭଲଭାବେ ମୁଡ଼ି, ସେମାନେ ଅନ୍ତଃପୁର ଦ୍ୱାର ଦେଖି ବାହାରେ ନେଇ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଦୁକୂଲାଭ୍ଯାଂ ସୁସଞ୍ଛନ୍ନେ ପାଣ୍ଡରାଭ୍ଯାମୁଭେ ତଦା। ଅଜ୍ଞାତେ କସ୍ଯଚିତ୍ତେ ତୁ ଜହତୁସ୍ତେ ଚତୁଷ୍ପଥେ
ସେମାନେ ଦୁଇଁଜଣ ଶିଶୁକୁ ସୁସ୍ଥ ଧଳା ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଡ଼ି, କାହାରୁ ଅଜଣା ଭାବେ ଚଉମୁହାଣିରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।