ଵେଲାଦୋଲାନିଲଚଲଂ କ୍ଷୋଭୋଦ୍ଵେଗସମୁଚ୍ଛ୍ରିତମ୍। ଵୀଚୀହସ୍ତୈଃ ପ୍ରଚଲିତୈର୍ନୃତ୍ଯନ୍ତମିଵ ସର୍ଵତଃ
ତଟରେ ଝୁଲା ପରି ହଲୁଚଲୁଥିବା, ବାତାସରେ ଉତ୍ତେଜିତ ଓ ଅଶାନ୍ତ ତରଙ୍ଗମାନେ ଚାରିପାଖରେ ହାତ ନାଚୁଥିବା ପରି ସମୁଦ୍ରଟି ଉଚ୍ଚ ଉଚ୍ଚ ତରଙ୍ଗରେ ଉଠୁଥିଲା।
ଚନ୍ଦ୍ରଵୃଦ୍ଧିକ୍ଷଯଵଶାଦୁଦ୍ଵୃତ୍ତୋର୍ମିସମାକୁଲମ୍। ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯସ୍ଯ ଜନନଂ ରତ୍ନାକରମନୁତ୍ତମମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷୟର ପ୍ରଭାବରେ, ଉତ୍ତେଜିତ ତରଙ୍ଗରେ ଭରିଯାଇଥିବା, ଅପୂର୍ବ ସମୁଦ୍ରଟି ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟର ଜନ୍ମସ୍ଥଳ ହେଲା।
ଗାଂ ଵିନ୍ଦତା ଭଗଵତା ଗୋଵିନ୍ଦେନାମିତୌଜସା। ଵରାହରୂପିଣା ଚାନ୍ତର୍ଵିକ୍ଷୋଭିତଜଲାଵିଲମ୍
ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭଗବାନ୍ ଗୋବିନ୍ଦ, ବରାହ ରୂପେ ପୃଥିବୀକୁ ଖୋଜିବାବେଳେ, ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ଭିତରେ ଅଶାନ୍ତ ଓ ମଲିନ ହୋଇଗଲା।
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଣା ଵ୍ରତଵତା ଵର୍ଷାଣାଂ ଶତମତ୍ରିଣା। ଅନାସାଦିତଗାଧଂ ଚ ପାତାଲତଲମଵ୍ଯଯମ୍
ଅତି ନିଷ୍ଠାବାନ ଋଷି ଅତ୍ରି ଶତବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ଗଭୀର ଓ ଅବିନାଶୀ ପାତାଳ ତଳକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଅଧ୍ଯାତ୍ମଯୋଗନିଦ୍ରାଂ ଚ ପଦ୍ମନାଭସ୍ଯ ସେଵତଃ। ଯୁଗାଦିକାଲଶଯନଂ ଵିଷ୍ଣୋରମିତତେଜସଃ
ଯୁଗ ଆରମ୍ଭରୁ ଶୟନ କରୁଥିବା, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ସେବା କରାଯାଉଥିଲା।
ଵଜ୍ରପାତନସଂତ୍ରସ୍ତମୈନାକସ୍ଯାଭଯପ୍ରଦମ୍। ଡିମ୍ବାହଵାର୍ଦିତାନାଂ ଚ ଅସୁରାଣାଂ ପରାଯଣମ୍
ବଜ୍ର ପଡ଼ିବାର ଭୟରେ ଭୀତ ମୈନାକକୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଇଥିଲା, ଏବଂ ଡିମ୍ବାହଙ୍କ ହାତରେ ପିଟିଥିବା ଅସୁରମାନେ ଏହାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିଲେ।
ବଡଵାମୁଖଦୀପ୍ତାଗ୍ନେସ୍ତୋଯହଵ୍ଯପ୍ରଦଂ ଶିଵମ୍। ଅଗାଧପାରଂ ଵିସ୍ତୀର୍ଣମପ୍ରମେଯଂ ସରିତ୍ପତିମ୍
ବଡବାମୁଖର ଦହନାଗ୍ନି ପାଇଁ ପବିତ୍ର ଜଳାଞ୍ଜଳି, ଅପାର, ବିସ୍ତୃତ ଓ ଅପରିମାପ୍ୟ ସମୁଦ୍ରଟି ସରିତ୍ପତି ଅଟୁଟ ଧନର ଭଣ୍ଡାର।
ମହାନଦୀଭିର୍ବହ୍ଵୀଭିଃ ସ୍ପର୍ଧଯେଵ ସହସ୍ରଶଃ। ଅଭିସାର୍ଯମାଣମନିଶଂ ଦଦୃଶାତେ ମହାର୍ଣଵମ୍। ଆପୂର୍ଯମାଣମତ୍ଯର୍ଥଂ ନୃତ୍ଯମାନମିଵୋର୍ମିଭିଃ
ହଜାର-ହଜାର ବଡ଼ ନଦୀ ଯେଉଁଠି ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରୁଥିବା ପରି ସଦା ଭରିଯାଉଥିଲା, ତାହାର ତରଙ୍ଗରେ ଅତିରିକ୍ତ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ମହାସମୁଦ୍ରକୁ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ।
ଗମ୍ଭୀରଂ ତିମିମକରୋଗ୍ରସଂକୁଲଂ ତଂ ଗର୍ଜନ୍ତଂ ଜଲଚରରାଵରୌଦ୍ରନାଦୈଃ। ଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଦଦୃଶତୁରମ୍ବରପ୍ରକାଶଂ ତେଽଗାଧଂ ନିଧିମୁରୁମମ୍ଭସାମନନ୍ତମ୍
ସେମାନେ ଗଭୀର, ଅପାର, ଅନନ୍ତ, ତିମି, ମକର ଭରିଥିବା, ଜଳଚରମାନେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା, ଆକାଶ ପରି ଚମକୁଥିବା ବିସ୍ତୃତ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ।
ନାଗାଶ୍ଚ ସଂଵିଦଂ କୃତ୍ଵା କର୍ତଵ୍ଯମିତି ତଦ୍ଵଚଃ। ନିଃସ୍ନେହା ଵୈ ଦହେନ୍ମାତା ଅସଂପ୍ରାପ୍ତମନୋରଥା
ନାଗମାନେ ଆପସରେ ଆଲୋଚନା କରି କହିଲେ, 'ମାଆ ଯଦି ମନରଥ ପୂରଣ ନହୁଏ, ସେ ନିଷ୍ଠୁର ହୋଇ ଜଳିଯାଏ।'
ପ୍ରସନ୍ନା ମୋକ୍ଷଯେଦସ୍ମାଂସ୍ତସ୍ମାଚ୍ଛାପାଚ୍ଚ ଭାମିନୀ। କୃଷ୍ଣଂ ପୁଚ୍ଛଂ କରିଷ୍ଯାମସ୍ତୁରଗସ୍ଯ ନ ସଂଶଯଃ
ସେ ଯଦି ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ, ଆମେ ଏହି ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବୁ; ତେଣୁ ନିଶ୍ଚୟ, ଆମେ ଘୋଡ଼ାର ପୁଛକୁ କଳା କରିଦେବୁ।
ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ତେ ତସ୍ଯ କୃଷ୍ଣା ଵାଲା ଇଵ ସ୍ଥିତାଃ।' ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ତେ ତୁ ସପତ୍ନ୍ଯୌ ପଣିତେ ତଦା
ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେମାନେ ଘୋଡ଼ାର ପୁଛର କଳା କେଶ ପରି ଉଭୟେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସେଇ ଦୁଇ ସପତ୍ନୀ ଏକ ପଣ ରଖିଲେ।
ତତସ୍ତେ ପଣିତଂ କୃତ୍ଵା ଭଗିନ୍ଯୌ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ। ଜଗ୍ମତୁଃ ପରଯା ପ୍ରୀତ୍ଯା ପରଂ ପାରଂ ମହୋଦଧେଃ
ପଣ ରଖି ସେଇ ଦୁଇ ଭଉଣୀ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ମହାସମୁଦ୍ରର ଅପାର ପାରକୁ ଚଲିଗଲେ।
କଦ୍ରୂଶ୍ଚ ଵିନତା ଚୈଵ ଦାକ୍ଷାଯଣ୍ଯୌ ଵିହାଯସା। ଆଲୋକଯନ୍ତ୍ଯାଵକ୍ଷୋଭ୍ଯଂ ସମୁଦ୍ରଂ ନିଧିମମ୍ଭସାମ୍
କଦ୍ରୁ ଓ ବିନତା, ଦକ୍ଷର ଦୁଇ ଝିଅ, ଆକାଶରେ ଉଡ଼ିଯାଉଥିବାବେଳେ, ଅଚଳ ଓ ଜଳର ଧନର ଭଣ୍ଡାର ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ।
ଵାଯୁନାଽତୀଵ ସହସା କ୍ଷୋଭ୍ଯମାଣଂ ମହାସ୍ଵନମ୍। ତିମିଂଗିଲସମାକୀର୍ଣଂ ମକରୈରାଵୃତଂ ତଥା
ବାତାସରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ବଡ଼ ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା, ତିମି, ତିମିଙ୍ଗିଲ ଓ ମକରରେ ଭରିଥିବା ସମୁଦ୍ରକୁ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ।
ସଂଯୁତଂ ବହୁସାହସ୍ରୈଃ ସତ୍ଵୈର୍ନାନାଵିଧୈରପି। ଘୋରର୍ଘୋରମନାଧୃଷ୍ଯଂ ଗମ୍ଭୀରମତିଭୈରଵମ୍
ଅସଂଖ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣୀରେ ଭରିଥିବା, ଭୟଙ୍କର, ଅପରାଜେୟ, ଗଭୀର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଭୀତିକର ସମୁଦ୍ର।
ଆକରଂ ସର୍ଵରତ୍ନାନାମାଲଯଂ ଵରୁଣସ୍ଯ ଚ। ନାଗାନାମାଲଯଂ ଚାପି ସୁରମ୍ଯଂ ସରିତାଂ ପତିମ୍
ସମସ୍ତ ମଣିର ଉତ୍ସ, ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ, ନାଗମାନଙ୍କ ଘର, ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ନଦୀମାନଙ୍କ ମହାପତି।
ପାତାଲଜ୍ଵଲନାଵାସମସୁରାଣାଂ ତଥାଲଯମ୍। ଭଯଂକରାଣାଂ ସତ୍ତ୍ଵାନାଂ ପଯସୋ ନିଧିମଵ୍ଯଯମ୍
ପାତାଳ ଅଗ୍ନିର ଆଶ୍ରୟ, ଅସୁରମାନଙ୍କ ଘର, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ନିବାସ, ଅକ୍ଷୟ ଜଳର ଭଣ୍ଡାର।
ଶୁଭ୍ରଂ ଦିଵ୍ଯମମର୍ତ୍ଯାନାମମୃତସ୍ଯାକରଂ ପରମ୍। ଅପ୍ରମେଯମଚିନ୍ତ୍ଯଂ ଚ ସୁପୁମ୍ଯଜଲସଂମିତମ୍
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦିବ୍ୟ, ଅମରମାନେ ପାଇଁ ଅମୃତର ମୂଳସ୍ଥାନ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଅପରିମାପ୍ୟ ଓ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗର ପବିତ୍ର ଜଳ ସମାନ।
ମହାନଦୀଭିର୍ବହ୍ଵୀଭିସ୍ତତ୍ର ତତ୍ର ସହସ୍ରଶଃ। ଆପୂର୍ଯମାଣମତ୍ଯର୍ଥଂ ନୃତ୍ଯନ୍ତମିଵ ଚୋର୍ମିଭିଃ
ସେଠାରେ ବହୁ ସ୍ଥାନରେ ଅନେକ ବଡ଼ ନଦୀ ହଜାର ହଜାର ଧାରାରେ ଏହାକୁ ଭରିଦେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ତରଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଇତ୍ଯେଵଂ ତରଲତରୋର୍ମିସଂକୁଲଂ ତେ ଗମ୍ଭୀରଂ ଵିକସିତମମ୍ବରପ୍ରକାଶମ୍। ପାତାଲଜ୍ଵଲନଶିଖାଵିଦୀପିତାଙ୍ଗଂ ଗର୍ଜନ୍ତଂ ଦ୍ରୁତମଭିଜଗ୍ମତୁସ୍ତତସ୍ତେ
ଏଭଳି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ତରଳ ତରଙ୍ଗରେ ଭରିଥିବା, ଗଭୀର ଓ ବିସ୍ତୃତ, ଖୋଲା ଆକାଶ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପାତାଳର ଅଗ୍ନିଶିଖାରେ ଦେହ ଆଲୋକିତ, ଗଜ୍ଜନ କରୁଥିବା ଏହି ଜଳକୁ ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତଂ ସମୁଦ୍ରମତିକ୍ରମ୍ଯ କଦ୍ରୂର୍ଵିନତଯା ସହ। ନ୍ଯପତତ୍ତୁରଗାଭ୍ଯାଶେ ନ ଚିରାଦିଵ ଶୀଘ୍ରଗା
ସେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, କଦ୍ରୁ ଓ ବିନତା ଏକାସାଥିରେ ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ଘୋଡ଼ା ପାଖକୁ ଯାଇ ପହଞ୍ଚିଲେ, ମନେ ହେଲା ମାନେ ଅତି ଶୀଘ୍ର ଏହା ଘଟିଗଲା।
ତତସ୍ତେ ତଂ ହଯଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଦଦୃଶାତେ ମହାଜଵମ୍। ଶଶାଙ୍କକିରଣପ୍ରଖ୍ଯଂ କାଲଵାଲମୁଭେ ତଦା
ତାପରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା, ଅତି ତୀବ୍ର ଗତିର, ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତାହାର ଦୁଇଟି ଆଳ ଅନ୍ଧକାର ପରି।
ନିଶାମ୍ଯ ଚ ବହୂନ୍ଵାଲାନ୍କୃଷ୍ଣାନ୍ପୁଚ୍ଛସମାଶ୍ରିତାନ୍। ଵିଷଣ୍ଣରୂପାଂ ଵିନତାଂ କଦ୍ରୂର୍ଦାସ୍ଯେ ନ୍ଯଯୋଜଯତ୍
ଘୋଡ଼ାର ପୁଛର ତଳେ ବହୁ କଳା ଲୋମ ଦେଖି, କଦ୍ରୁ ବିନତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ କରି, ତାଙ୍କୁ ଦାସୀ ଭାବରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।
ତତଃ ସା ଵିନତା ତସ୍ମିନ୍ପଣିତେନ ପରାଜିତା। ଅଭଵଦ୍ଦୁଃଖସଂତପ୍ତା ଦାସୀଭାଵଂ ସମାସ୍ଥିତା
ଏହିପରି, ଶର୍ତ୍ତରେ ହାରିଥିବା ବିନତା ଦୁଃଖରେ ପିଡ଼ିତ ହୋଇ, ଦାସୀ ଭାବକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଚାପି ଗରୁଡଃ କାଲ ଆଗତେ। ଵିନା ମାତ୍ରା ମହାତେଜା ଵିଦାର୍ଯାଣ୍ଡମଜାଯତ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ସମୟ ଆସିଲାବେଳେ, ବିନା ମାଆଙ୍କୁ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଗରୁଡ଼ ଡିଉଁଡ଼ା ଫାଟି ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ମହାସତ୍ତ୍ଵବଲୋପେତଃ ସର୍ଵା ଵିଦ୍ଯୋତଯନ୍ଦିଶଃ। କାମରୂପଃ କାମଗମଃ କାମଵୀର୍ଯୋ ଵିହଂଗମଃ
ମହାଶକ୍ତି ଓ ବଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିବା, ଇଚ୍ଛାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା, ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା ସେଉଁଠି ଯାଇପାରୁଥିବା, ଇଚ୍ଛାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରୁଥିବା, ସେଇ ପକ୍ଷୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଅଗ୍ନିରାଶିରିଵୋଦ୍ଭାସନ୍ସମିଦ୍ଧୋଽତିଭଯଂକରଃ। ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଵିସ୍ପଷ୍ଟପିଙ୍ଗାକ୍ଷୋ ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ନିସମପ୍ରଭଃ
ଅଗ୍ନିର ଏକ ଭୟଙ୍କର ମାସ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଜନକ, ବିଦ୍ୟୁତ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ପିଙ୍ଗଳ ଚକ୍ଷୁ, ଯୁଗାନ୍ତର ଅଗ୍ନି ପରି ତାଙ୍କର ତେଜ।
ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଃ ସହସା ପକ୍ଷୀ ମହାକାଯୋ ନଭୋଗତଃ। ଘୋରୋ ଘୋରସ୍ଵନୋ ରୌଦ୍ରୋ ଵହ୍ନିରୌର୍ଵ ଇଵାପରଃ
ହଠାତ୍ ଏହି ବଡ଼ ଦେହୀ ପକ୍ଷୀ ବଡ଼ ହୋଇ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଓ ଦେଖିବାକୁ ଭୟଭୀତ, ଅନ୍ୟ ଏକ ସମୁଦ୍ର ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶରଣଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ଵିଭାଵସୁମ୍। ପ୍ରମିପତ୍ଯାବ୍ରୁଵଂଶ୍ଚୈନମାସୀନଂ ଵିଶ୍ଵରୂପିଣମ୍
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ, ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱରୂପ ଆସୀନ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।