କ୍ଷତ୍ରେ ସମ୍ରାଜମାତ୍ମାନଂ କର୍ତୁମର୍ହସି ଭାରତ। ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ଦ୍ରୋଣଂ ଦ୍ରୌଣାଯନିଂ କୃପମ୍
ତେଣୁ, ହେ ଭାରତ, ତୁମେ ନିଜକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ରାଟ୍ କର; କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର, ଦ୍ରୋଣ, ଦ୍ରୌଣାୟନି ଓ କୃପା—
କର୍ଣଂ ଚ ଶିଶୁପାଲଂ ଚ ରୁକ୍ମିଣଂ ଚ ଧନୁର୍ଧରମ୍। ଏକଲଵ୍ଯଂ ଦ୍ରୁମଂ ଶ୍ଵେତଂ ଶୈବ୍ଯଂ ଶକୁନିମେଵ ଚ
କର୍ଣ୍ଣ, ଶିଶୁପାଳ, ଧନୁର୍ଧର ରୁକ୍ମି, ଏକଲବ୍ୟ, ଦ୍ରୁମ, ଶ୍ୱେତ, ଶୈବ୍ୟ ଓ ଶକୁନି—
ଏତାନଜିତ୍ଵା ସଙ୍ଗ୍ରାମେ କଥଂ ଶକ୍ନୋଷି ତଂ କ୍ରତୁମ୍। ତଥୈତେ ଗୌରଵେଣୈଵ ନ ଯୋତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ନରାଧିପାଃ
ଏମାନେ ମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିନାହିଁ, କିପରି ସେ ଯଜ୍ଞ କରିପାରିବ? ଏହି ରାଜାମାନେ ମାନ୍ୟତାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ ନାହିଁ।
ଏକସ୍ତତ୍ର ବଲୋନ୍ମତ୍ତଃ କର୍ଣୋ ଵୈକର୍ତନୋ ଵୃଷା। ଯୋତ୍ସ୍ଯତେ ସ ପରାମର୍ଷୀ ଦିଵ୍ଯାସ୍ରବଲଗର୍ଵିତଃ
ସେଠାରେ ବଳରେ ଅହଂକାରୀ ବୈକର୍ତନ୍ୟପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଏକାକି ଯୁଦ୍ଧ କରିବ, ସେ କ୍ରୋଧରେ ଓ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରର ଗର୍ବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ନ ତୁ ଶକ୍ଯଂ ଜରାସନ୍ଧେ ଜୀଵମାନେ ମହାବଲ ରାଜସୂଯସ୍ତ୍ଵଯାଽଵାପ୍ତୁମେଷା ରାଜନ୍ମତିର୍ମମ
କିନ୍ତୁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜରାସନ୍ଧ ଜୀବିତ, ତୁମେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏହା ମୋର ମତ।
ତେନ ରୁଦ୍ଧା ହି ରାଜାନଃ ସର୍ଵେ ଜିତ୍ଵା ଗିରିଵ୍ରଜେ। କନ୍ଦରେ ପର୍ଵତେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସିଂହେନେଵ ମହାଦ୍ଵିପାଃ
ସେ ଗିରିବ୍ରଜରେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତି ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖିଛି, ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ସିଂହ ଯେମିତି ବଡ଼ ହାତୀମାନେକୁ ଅଟକାଏ।
ସ ହି ରାଜା ଜରାସନ୍ଧୋ ଯିଯକ୍ଷୁର୍ଵସୁଧାଧିପୈଃ। `ଅଭିଷିକ୍ତଃ ସ ରାଜନ୍ଯୈଃ ସହସ୍ରୈରୁତ ଚାଷ୍ଟଭିଃ'। ମହାଦେଵଂ ମହାତ୍ମାନମୁମାପତିମରିନ୍ଦମ
ସେ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ, ପୃଥିବୀର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ସହିତ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ହଜାର ଓ ଅଠ ଜଣ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ, ଶତ୍ରୁନିବାରକ, ମହାଦେବ ଉମାପତିଙ୍କୁ ପୂଜି।
ଆରାଧ୍ଯ ତପସୋଗ୍ରେଣ ନିର୍ଜିତାସ୍ତେନ ପାର୍ଥିଵାଃ। ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯାଶ୍ଚ ପାରଂ ସ ଗତଃ ପାର୍ଥିଵସତ୍ତମ
ତିବ୍ର ତପସ୍ୟା କରି ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ, ଏହି ଦ୍ୱାରା, ହେ ରାଜାମଣି, ସେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତି ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କଲେ।
ସ ହି ନିର୍ଜିତ୍ଯ ନିର୍ଜିତ୍ଯ ପାର୍ଥିଵାନ୍ପୃତନାଗତାନ୍। ପୁରମାନୀଯ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଚ ଚକାର ପୁରୁଷଵ୍ରଜମ୍
ସେ ପୁନିପୁନି ସେନାସହିତ ଆସିଥିବା ରାଜାମାନେକୁ ଜିତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଜ ସହରକୁ ଆଣି, ବାନ୍ଧି ରଖି, ଏକ ବଡ଼ ମାନବ ସମୂହ ତିଆରି କଲେ।
ଵଯଂ ଚୈଵ ମହାରାଜ ଜରାସନ୍ଧଭଯାତ୍ତଦା। ମଧୁରା ସମ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗତା ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ପୁରୀମ୍
ଏବଂ ଆମେ ସେ ସମୟରେ ମହାରାଜା, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଭୟରେ ମଥୁରା ଛାଡ଼ି ଦ୍ୱାରାବତୀ ସହରକୁ ଗଲୁ।
ଯଦି ତ୍ଵେନଂ ମହାରାଜ ଯଜ୍ଞଂ ପ୍ରାପ୍ତୁମଭୀପ୍ସସି। ଯତସ୍ଵ ତେଷାଂ ମୋକ୍ଷାଯ ଜରାସନ୍ଧଵଧାଯ ଚ
ଯଦି ତୁମେ, ହେ ମହାରାଜା, ସେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ଓ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର।
ସମାରମ୍ଭୋ ନ ଶକ୍ଯୋଽଯମନ୍ଯଥା କୁରୁନନ୍ଦନ। ରାଜସୂଯସ୍ଯ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ କର୍ତୁଂ ମତିମତାଂ ଵର
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ହେ କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ଏଭଳି ଉପାୟରେ ମାତ୍ର ରାଜସୂୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ, ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଇତ୍ଯେଷା ମେ ମତୀ ରାଜନ୍ଯଥା ଵା ମନ୍ଯସେଽନଘ। ଏଵଂ ଗତେ ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ସ୍ଵଯଂ ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ହେତୁଭିଃ
ଏହା ମୋର ମତ, ହେ ରାଜା; ତୁମେ ଯଦି ଅନ୍ୟ ଭାବେ ଭାବୁଛ, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତେବେ କାରଣ ବିଚାର କରି ତୁମ ମତ ମୋତେ କୁହ।
ସମ୍ରାଡ୍ଗୁଣମଭୀପ୍ସନ୍ଵୈ ଯୁଷ୍ମାନ୍ସ୍ଵାର୍ଥପରାଯଣଃ। କଥଂ ପ୍ରହିଣୁଯାଂ କୃଷ୍ଣ ସୋଽହଂ କେଵଲସାହସାତ୍
ମୁଁ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥରେ ସମ୍ରାଟ୍ ପଦ ଚାହିଁ, କେବଳ ଅବିବେକରେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମକୁ କିପରି ପଠାଇପାରିବି?
ଭୀମାର୍ଜୁନାଵୁଭୌ ନେତ୍ରେ ମନୋ ମନ୍ଯେ ଜନାର୍ଦନମ୍। ମନଶ୍ଚକ୍ଷୁର୍ଵିହୀନସ୍ଯ କୀଦୃଶଂ ଜୀଵିତଂ ଭଵେତ୍
ମୁଁ ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ଆଖି ଭାବେ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ମନ ଭାବେ ଭାବୁଛି। ଯଦି କାହାର ମନ ଓ ଆଖି ନଥାଏ, ସେମାନେ କେମିତି ବଞ୍ଚିବେ?
ଜରାସନ୍ଧବଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦୁଷ୍ପାରଂ ଭୀମଵିକ୍ରମମ୍। ଯମୋପି ନ ଵିଜେତାଽଽଜୌ ତତ୍ର ଵଃ କିଂ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍
ଜରାସନ୍ଧଙ୍କର ଅପରିଜିତ ଏବଂ ଭୀମଙ୍କ ଶୌର୍ୟରେ ଭରିଥିବା ସେନା ସାମ୍ନା କରି, ଯେଉଁଠାରେ ଯମ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ତୁମେ କଣ କରିପାରିବ?
ଅସ୍ମିଂସ୍ତ୍ଵର୍ଥାନ୍ତରେ ଯୁକ୍ତମନର୍ଥଃ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ। ତସ୍ମାନ୍ନ ପ୍ରତିପତ୍ତିସ୍ତୁ କାର୍ଯା ଯୁକ୍ତା ମତା ମମ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଯୋଗ୍ୟ ଉପାୟ ଅନୁସରିଲେ ଦୁର୍ଗତି ହୁଏ। ତେଣୁ ମୋ ମତରେ ସେପରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯଥାଽହଂ ଵିମୃଶାମ୍ଯେକସ୍ତତ୍ତାଵଚ୍ଛ୍ରୂଯତାଂ ମମ। ସଂନ୍ଯାସଂ ରୋଚଯେ ସାଧୁ କାର୍ଯସ୍ଯାସ୍ଯ ଜନାର୍ଦନ। ପ୍ରତିହନ୍ତି ମନୋ ମେଽଦ୍ଯ ରାଜସୂଯୋ ଦୂରାହରଃ
ମୋର ଭଲଭାବରେ ଭାବିଥିବା କଥା ଏବେ ଶୁଣ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଁ ବିରକ୍ତିକୁ ଭଲ ପାଉଛି। ଆଜି ମୋର ମନ ଦୂର ଓ କଠିନ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହେଉନାହିଁ।
ପାର୍ଥଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଧନୁଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠମକ୍ଷଯ୍ଯୌ ଚ ମହେଷୁଧୀ। ରଥଂ ଧ୍ଵଜଂ ହଯାଂଶ୍ଚୈଵ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାଷତ
ପାର୍ଥ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ, ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷୟ ତୁଣୀର, ରଥ, ପତାକା ଓ ଘୋଡ଼ା ପାଇ ପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଧନୁଃ ଶସ୍ତ୍ରଂ ଶରା ଵୀର୍ଯଂ ପକ୍ଷୋ ଭୂମିର୍ଯଶୋ ବଲମ୍। ପ୍ରାପ୍ତମେତନ୍ମଯ ରାଜନ୍ଦୁଷ୍ପ୍ରାପଂ ଯଦଭୀପ୍ସିତମ୍
ରାଜା, ଧନୁଷ, ଅସ୍ତ୍ର, ବାଣ, ଶକ୍ତି, ସହଯୋଗୀ, ଜମି, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଶକ୍ତି—ଯାହା ମୋତେ ଚାହିଁଥିଲି ଓ ମିଳିବା କଠିନ, ସେସବୁ ମୁଁ ଏବେ ପାଇଛି।
କୁଲେ ଜନ୍ମ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ଵୈଦ୍ଯାଃ ସାଧୁ ସୁନିଷ୍ଠିତାଃ। ବଲେନ ସଦୃଶଂ ନାସ୍ତି ଵୀର୍ଯଂ ତୁ ମମ ରୋଚତେ
ଚିକିତ୍ସକମାନେ ଭଲ ବଂଶରେ ଜନ୍ମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୋ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ସବୁଠାରୁ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, କାରଣ ଏହା ସହିତ କିଛି ତୁଳନା ନାହିଁ।
କୃତଵୀର୍ଯକୁଲେ ଜାତୋ ନିର୍ଵୀର୍ଯଃ କିଂ କରିଷ୍ଯତି। ନିର୍ଵୀର୍ଯେ ତୁ କୁଲେ ଜାତୋ ଵୀର୍ଯଵାଂସ୍ତୁ ଵିଶିଷ୍ଯତେ
କୃତବୀର୍ୟଙ୍କ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ସେ କଣ କରିପାରିବ? ତେବେ ଦୁର୍ବଳ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଶକ୍ତି ଥାଏ, ସେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
କ୍ଷତ୍ରିଯଃ ସର୍ଵଶୋ ରାଜନ୍ଯସ୍ଯ ଵୃତ୍ତିର୍ଦ୍ଵିଷଜ୍ଜଯେ। ସର୍ଵୈଗୁଣୈର୍ଵିହୀନୋଽପି ଵୀର୍ଯଵାନ୍ହି ତରେନ୍ଦ୍ରିପୂନ୍
କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତିବା। ସମସ୍ତ ଗୁଣ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ତି ଅଛି, ସେଠାରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରେ।
ସର୍ଵୈରପି ଗୁଣୈର୍ଯୁକ୍ତୋ ନିର୍ଵୀର୍ଯଃ କିଂ କରିଷ୍ଯତି। ଜଯସ୍ଯ ହେତୁଃ ସିଦ୍ଧିର୍ହି କର୍ମ ଦୈଵଂ ଚ ସଂଶ୍ରିତମ୍
ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ସେ କଣ କରିପାରିବ? ଜୟର କାରଣ ହେଉଛି କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭାଗ୍ୟରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ।
ସଂଯୁକ୍ତୋ ହି ବଲୈଃ କଶ୍ଚିତ୍ପ୍ରମାଦାନ୍ନୋପଯୁଜ୍ଯତେ
ଯଦିଓ କେହି ବହୁତ ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅସାବଧାନ ହେଲେ, ସେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିପାରେନାହିଁ।
ତେନ ଦ୍ଵାରେଣ ଶତ୍ରୁଭ୍ଯଃ କ୍ଷୀଯତେ ସବଲୋ ରିପୁଃ
ସେଇ ଅବସର ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସେନା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଦୈନ୍ଯଂ ଯଥା ବଲଵତି ତଥା ମୋହୋ ବଲାନ୍ଵିତେ। ତାଵୁଭୌ ନାଶକୌ ହେତୂ ରାଜ୍ଞା ତ୍ଯାଜ୍ଯୌ ଜଯାର୍ଥିନା
ଯେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରେ, ସେପରି ଶକ୍ତିବାନଙ୍କୁ ମୂଢତା ଆବର୍ତ୍ତ କରେ। ଏହି ଦୁଇଟି ନାଶର କାରଣ ଏବଂ ଜୟ ଚାହୁଁଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଏହା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଜରାସନ୍ଧିଵିନାଶଂ ଚ ରାଜ୍ଞାଂ ଚ ପରିରକ୍ଷଣମ୍। ଯଦି କୁର୍ଯାମ୍ ଯଜ୍ଞାର୍ଥଂ କିଂ ତତଃ ପରମଂ ଭଵେତ୍
ଯଦି ଆମେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ଓ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେବୁ, ତେବେ ଏଠାରୁ ଉପରେ କଣ ସାଧନା ହୋଇପାରିବ?
ଅନାରମ୍ଭେ ହି ନିଯତୋ ଭଵେଦଗୁଣନିଶ୍ଚଯଃ। ଗୁଣାନ୍ନିଃ ସଂଶଯାଦ୍ରାଜନ୍ନୈର୍ଗୁଣ୍ଯଂ ମନ୍ଯସେ କଥମ୍
କିଛି ଆରମ୍ଭ ନହେଲେ ଗୁଣ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ। ରାଜା, ପରୀକ୍ଷା ଛାଡ଼ି ତୁମେ କିପରି ଦୁର୍ଗୁଣ ବୋଲି ଭାବୁଛ?
କାଷାଯଂ ସୁଲଭଂ ପଶ୍ଚାନ୍ମୁନୀନାଂ ଶମମିଚ୍ଛତାମ୍। ସାମ୍ରାଜ୍ଯଂ ତୁ ଭଵେଚ୍ଛକ୍ଯଂ ଵଯଂ ଯୋତ୍ସ୍ଯାମହେ ପରାନ୍
ଶାନ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ମୁନିମାନେ ପରେ କଷାୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଲାଗିପାରିବ। ଆମେ ଏବେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା।