ଯୋଜନାନ୍ତେ ଶତଦ୍ଵାରଂ ଵୀରଵିକ୍ରମତୋରଣମ୍। ଅଷ୍ଟାଦଶାଵରୈର୍ନଦ୍ଧଂ କ୍ଷତ୍ରିଯୈର୍ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦୈଃ
ଏହି ଗୃହର ସୀମାରେ ଏକ ଯୋଜନା ଦୂରରେ ଶତଦ୍ୱାର ଓ ବୀରତାର ଦ୍ୱାରମଣ୍ଡପ ଥିଲା; ଏହା ଅଷ୍ଟାଦଶ ପ୍ରାଚୀର ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଅଷ୍ଟାଦଶ ସହସ୍ରାଣି ଭ୍ରାତୃଣାଂ ସନ୍ତି ନଃ କଲେ। ଆହୁକସ୍ଯ ଶତଂ ପୁତ୍ରା ଏକୈକସ୍ତ୍ରିଦଶାଵରଃ
ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଅଷ୍ଟାଦଶ ହଜାର ଭାଇ ଅଛନ୍ତି; ଆହୁକଙ୍କର ଶତ ପୁଅ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ତିନିଟି ପ୍ରାଚୀର ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ଚାରୁଦେଷ୍ଣଃ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ଚକ୍ରଦେଵୋଽଥ ସାତ୍ଯକିଃ। ଅହଂ ଚ ରୋହିଣେଯଶ୍ଚ ସାମ୍ବଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନ ଏଵ ଚ
ଚାରୁଦେଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ, ଚକ୍ରଦେବ, ସାତ୍ୟକି, ମୁଁ, ରୋହିଣୀନନ୍ଦନ, ସାମ୍ବ ଓ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ।
ଏଵମେତେ ରଥାଃ ସପ୍ତ ରାଜନ୍ନନ୍ଯାନ୍ନିବୋଧ ମେ। କୃତଵର୍ମା ହ୍ଯନାଧୃଷ୍ଟିଃ ସମୀକଃ ସମିର୍ତିଜଯଃ
ଏହି ସପ୍ତ ରଥୀ ଅଟୁଟ ଯୋଦ୍ଧା, ହେ ରାଜା; ଏବେ ଆଉ କିଏ ଅଛନ୍ତି ଶୁଣ: କୃତବର୍ମା, ଅନାଧୃଷ୍ଟି, ସମୀକ ଓ ସମୀର୍ତ୍ତିଜୟ।
କଙ୍କଃ ଶଙ୍କୁଶ୍ଚ କୁନ୍ତିଶ୍ଚ ସପ୍ତୈତେ ଵୈ ମହାରଥାଃ। `ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚାନିରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ଭାନୁରକ୍ରୂରସାରଣୌ
କଙ୍କ, ଶଙ୍କୁ ଓ କୁନ୍ତି—ଏହି ସପ୍ତ ମହାରଥୀ; ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଭାନୁ, ଅକୃରୁର ଓ ସାରଣ।
ନିଶଠଶ୍ଚ ଗଦଶ୍ଚୈଵ ସପ୍ତ ଚୈତେ ମହାରଥାଃ। ଵିକମୋ ଝିଲ୍ଲିବଭ୍ରୂ ଚ ଉଦ୍ଧଵୋଽଥ ଵିଦୂରଥଃ
ନିଶଠ ଓ ଗଦା, ଏହି ଦୁଇ ଓ ଆଉ ସପ୍ତ ମହାରଥୀ: ବିକମ, ଝିଲ୍ଲିକ, ବଭ୍ରୁ, ଉଦ୍ଧବ ଓ ବିଦୂରଥ।
ଵସୁଦେଵୋଗ୍ରସେନୌ ଚ ସପ୍ତୈତେ ମନ୍ତ୍ରିପୁଙ୍ଗଵାଃ। ପ୍ରସେନଜିଚ୍ଚ ଯମଲୋ ରାଜରାଜଗୁଣାନ୍ଵିତଃ
ବସୁଦେବ, ଉଗ୍ରସେନ ଓ ଏହି ସାତିଜଣ ପ୍ରମୁଖ ମନ୍ତ୍ରୀ, ପ୍ରସେନଜିତ ଓ ଯମଳ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ରାଜାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ।
ସ୍ଯମନ୍ତକୋ ମଣିର୍ଯସ୍ଯ ରୁକ୍ମଂ ନିସ୍ରୁଵତେ ବହୁ। ପୁତ୍ରୌ ଚାନ୍ଧକଭୋଜସ୍ଯ ଵୃଦ୍ଧୋ ରାଜା ଚ ତେ ଦଶ
ଯାହା ପାଖରେ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଅଛି, ଯାହାରୁ ବହୁ ସୁନା ବିସର୍ଜିତ ହୁଏ; ଏହି ଅନ୍ଧକ ଓ ଭୋଜ ରାଜାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ, ବୃଦ୍ଧ ରାଜା ଓ ଏହି ଦଶଜଣ—
ଵଜ୍ରସଂହନନା ଵୀରୀ ଵୀର୍ଯଵନ୍ତୋ ମହାବଲାଃ। ସ୍ମରନ୍ତୋ ମଧ୍ଯମଂ ଦେଶଂ ଵୃଷ୍ଣିଵୀରା ଗତଜ୍ଵରାଃ
ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ବଜ୍ର ସମାନ ଦେହ ଓ ଅପାର ଶକ୍ତି ଥିବା ବୀର, ନିଜ ମଧ୍ୟଦେଶକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିବା, ବୃଷ୍ଣି ବୀରମାନେ, ଚିନ୍ତା ଶୂନ୍ୟ।
ପାଣ୍ଡଵୈଶ୍ଚାପି ସତତଂ ନାଥଵନ୍ତୋ ଵଯଂ ନୃପ। ସର୍ଵସମ୍ପଦ୍ଗୁଣୈଃ ସିଦ୍ଧେ ତସ୍ମିନ୍ନେଵଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତେ
ହେ ରାଜା, ଆମେ ସବୁବେଳେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷାରେ ଅଛୁ, ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ।
କ୍ଷତ୍ରେ ସମ୍ରାଜମାତ୍ମାନଂ କର୍ତୁମର୍ହସି ଭାରତ। ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ଦ୍ରୋଣଂ ଦ୍ରୌଣାଯନିଂ କୃପମ୍
ତେଣୁ, ହେ ଭାରତ, ତୁମେ ନିଜକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ରାଟ୍ କର; କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର, ଦ୍ରୋଣ, ଦ୍ରୌଣାୟନି ଓ କୃପା—
କର୍ଣଂ ଚ ଶିଶୁପାଲଂ ଚ ରୁକ୍ମିଣଂ ଚ ଧନୁର୍ଧରମ୍। ଏକଲଵ୍ଯଂ ଦ୍ରୁମଂ ଶ୍ଵେତଂ ଶୈବ୍ଯଂ ଶକୁନିମେଵ ଚ
କର୍ଣ୍ଣ, ଶିଶୁପାଳ, ଧନୁର୍ଧର ରୁକ୍ମି, ଏକଲବ୍ୟ, ଦ୍ରୁମ, ଶ୍ୱେତ, ଶୈବ୍ୟ ଓ ଶକୁନି—
ଏତାନଜିତ୍ଵା ସଙ୍ଗ୍ରାମେ କଥଂ ଶକ୍ନୋଷି ତଂ କ୍ରତୁମ୍। ତଥୈତେ ଗୌରଵେଣୈଵ ନ ଯୋତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ନରାଧିପାଃ
ଏମାନେ ମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିନାହିଁ, କିପରି ସେ ଯଜ୍ଞ କରିପାରିବ? ଏହି ରାଜାମାନେ ମାନ୍ୟତାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ ନାହିଁ।
ଏକସ୍ତତ୍ର ବଲୋନ୍ମତ୍ତଃ କର୍ଣୋ ଵୈକର୍ତନୋ ଵୃଷା। ଯୋତ୍ସ୍ଯତେ ସ ପରାମର୍ଷୀ ଦିଵ୍ଯାସ୍ରବଲଗର୍ଵିତଃ
ସେଠାରେ ବଳରେ ଅହଂକାରୀ ବୈକର୍ତନ୍ୟପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଏକାକି ଯୁଦ୍ଧ କରିବ, ସେ କ୍ରୋଧରେ ଓ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରର ଗର୍ବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ନ ତୁ ଶକ୍ଯଂ ଜରାସନ୍ଧେ ଜୀଵମାନେ ମହାବଲ ରାଜସୂଯସ୍ତ୍ଵଯାଽଵାପ୍ତୁମେଷା ରାଜନ୍ମତିର୍ମମ
କିନ୍ତୁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜରାସନ୍ଧ ଜୀବିତ, ତୁମେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏହା ମୋର ମତ।
ତେନ ରୁଦ୍ଧା ହି ରାଜାନଃ ସର୍ଵେ ଜିତ୍ଵା ଗିରିଵ୍ରଜେ। କନ୍ଦରେ ପର୍ଵତେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସିଂହେନେଵ ମହାଦ୍ଵିପାଃ
ସେ ଗିରିବ୍ରଜରେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତି ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖିଛି, ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ସିଂହ ଯେମିତି ବଡ଼ ହାତୀମାନେକୁ ଅଟକାଏ।
ସ ହି ରାଜା ଜରାସନ୍ଧୋ ଯିଯକ୍ଷୁର୍ଵସୁଧାଧିପୈଃ। `ଅଭିଷିକ୍ତଃ ସ ରାଜନ୍ଯୈଃ ସହସ୍ରୈରୁତ ଚାଷ୍ଟଭିଃ'। ମହାଦେଵଂ ମହାତ୍ମାନମୁମାପତିମରିନ୍ଦମ
ସେ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ, ପୃଥିବୀର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ସହିତ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ହଜାର ଓ ଅଠ ଜଣ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ, ଶତ୍ରୁନିବାରକ, ମହାଦେବ ଉମାପତିଙ୍କୁ ପୂଜି।
ଆରାଧ୍ଯ ତପସୋଗ୍ରେଣ ନିର୍ଜିତାସ୍ତେନ ପାର୍ଥିଵାଃ। ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯାଶ୍ଚ ପାରଂ ସ ଗତଃ ପାର୍ଥିଵସତ୍ତମ
ତିବ୍ର ତପସ୍ୟା କରି ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ, ଏହି ଦ୍ୱାରା, ହେ ରାଜାମଣି, ସେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତି ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କଲେ।
ସ ହି ନିର୍ଜିତ୍ଯ ନିର୍ଜିତ୍ଯ ପାର୍ଥିଵାନ୍ପୃତନାଗତାନ୍। ପୁରମାନୀଯ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଚ ଚକାର ପୁରୁଷଵ୍ରଜମ୍
ସେ ପୁନିପୁନି ସେନାସହିତ ଆସିଥିବା ରାଜାମାନେକୁ ଜିତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଜ ସହରକୁ ଆଣି, ବାନ୍ଧି ରଖି, ଏକ ବଡ଼ ମାନବ ସମୂହ ତିଆରି କଲେ।
ଵଯଂ ଚୈଵ ମହାରାଜ ଜରାସନ୍ଧଭଯାତ୍ତଦା। ମଧୁରା ସମ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗତା ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ପୁରୀମ୍
ଏବଂ ଆମେ ସେ ସମୟରେ ମହାରାଜା, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଭୟରେ ମଥୁରା ଛାଡ଼ି ଦ୍ୱାରାବତୀ ସହରକୁ ଗଲୁ।
ଯଦି ତ୍ଵେନଂ ମହାରାଜ ଯଜ୍ଞଂ ପ୍ରାପ୍ତୁମଭୀପ୍ସସି। ଯତସ୍ଵ ତେଷାଂ ମୋକ୍ଷାଯ ଜରାସନ୍ଧଵଧାଯ ଚ
ଯଦି ତୁମେ, ହେ ମହାରାଜା, ସେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ଓ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର।
ସମାରମ୍ଭୋ ନ ଶକ୍ଯୋଽଯମନ୍ଯଥା କୁରୁନନ୍ଦନ। ରାଜସୂଯସ୍ଯ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ କର୍ତୁଂ ମତିମତାଂ ଵର
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ହେ କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ଏଭଳି ଉପାୟରେ ମାତ୍ର ରାଜସୂୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ, ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଇତ୍ଯେଷା ମେ ମତୀ ରାଜନ୍ଯଥା ଵା ମନ୍ଯସେଽନଘ। ଏଵଂ ଗତେ ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ସ୍ଵଯଂ ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ହେତୁଭିଃ
ଏହା ମୋର ମତ, ହେ ରାଜା; ତୁମେ ଯଦି ଅନ୍ୟ ଭାବେ ଭାବୁଛ, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତେବେ କାରଣ ବିଚାର କରି ତୁମ ମତ ମୋତେ କୁହ।
ସମ୍ରାଡ୍ଗୁଣମଭୀପ୍ସନ୍ଵୈ ଯୁଷ୍ମାନ୍ସ୍ଵାର୍ଥପରାଯଣଃ। କଥଂ ପ୍ରହିଣୁଯାଂ କୃଷ୍ଣ ସୋଽହଂ କେଵଲସାହସାତ୍
ମୁଁ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥରେ ସମ୍ରାଟ୍ ପଦ ଚାହିଁ, କେବଳ ଅବିବେକରେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମକୁ କିପରି ପଠାଇପାରିବି?
ଭୀମାର୍ଜୁନାଵୁଭୌ ନେତ୍ରେ ମନୋ ମନ୍ଯେ ଜନାର୍ଦନମ୍। ମନଶ୍ଚକ୍ଷୁର୍ଵିହୀନସ୍ଯ କୀଦୃଶଂ ଜୀଵିତଂ ଭଵେତ୍
ମୁଁ ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ଆଖି ଭାବେ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ମନ ଭାବେ ଭାବୁଛି। ଯଦି କାହାର ମନ ଓ ଆଖି ନଥାଏ, ସେମାନେ କେମିତି ବଞ୍ଚିବେ?
ଜରାସନ୍ଧବଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦୁଷ୍ପାରଂ ଭୀମଵିକ୍ରମମ୍। ଯମୋପି ନ ଵିଜେତାଽଽଜୌ ତତ୍ର ଵଃ କିଂ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍
ଜରାସନ୍ଧଙ୍କର ଅପରିଜିତ ଏବଂ ଭୀମଙ୍କ ଶୌର୍ୟରେ ଭରିଥିବା ସେନା ସାମ୍ନା କରି, ଯେଉଁଠାରେ ଯମ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ତୁମେ କଣ କରିପାରିବ?
ଅସ୍ମିଂସ୍ତ୍ଵର୍ଥାନ୍ତରେ ଯୁକ୍ତମନର୍ଥଃ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ। ତସ୍ମାନ୍ନ ପ୍ରତିପତ୍ତିସ୍ତୁ କାର୍ଯା ଯୁକ୍ତା ମତା ମମ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଯୋଗ୍ୟ ଉପାୟ ଅନୁସରିଲେ ଦୁର୍ଗତି ହୁଏ। ତେଣୁ ମୋ ମତରେ ସେପରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯଥାଽହଂ ଵିମୃଶାମ୍ଯେକସ୍ତତ୍ତାଵଚ୍ଛ୍ରୂଯତାଂ ମମ। ସଂନ୍ଯାସଂ ରୋଚଯେ ସାଧୁ କାର୍ଯସ୍ଯାସ୍ଯ ଜନାର୍ଦନ। ପ୍ରତିହନ୍ତି ମନୋ ମେଽଦ୍ଯ ରାଜସୂଯୋ ଦୂରାହରଃ
ମୋର ଭଲଭାବରେ ଭାବିଥିବା କଥା ଏବେ ଶୁଣ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଁ ବିରକ୍ତିକୁ ଭଲ ପାଉଛି। ଆଜି ମୋର ମନ ଦୂର ଓ କଠିନ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହେଉନାହିଁ।
ପାର୍ଥଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଧନୁଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠମକ୍ଷଯ୍ଯୌ ଚ ମହେଷୁଧୀ। ରଥଂ ଧ୍ଵଜଂ ହଯାଂଶ୍ଚୈଵ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାଷତ
ପାର୍ଥ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ, ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷୟ ତୁଣୀର, ରଥ, ପତାକା ଓ ଘୋଡ଼ା ପାଇ ପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଧନୁଃ ଶସ୍ତ୍ରଂ ଶରା ଵୀର୍ଯଂ ପକ୍ଷୋ ଭୂମିର୍ଯଶୋ ବଲମ୍। ପ୍ରାପ୍ତମେତନ୍ମଯ ରାଜନ୍ଦୁଷ୍ପ୍ରାପଂ ଯଦଭୀପ୍ସିତମ୍
ରାଜା, ଧନୁଷ, ଅସ୍ତ୍ର, ବାଣ, ଶକ୍ତି, ସହଯୋଗୀ, ଜମି, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଶକ୍ତି—ଯାହା ମୋତେ ଚାହିଁଥିଲି ଓ ମିଳିବା କଠିନ, ସେସବୁ ମୁଁ ଏବେ ପାଇଛି।