ଅନାରମନ୍ତୋ ନିଘ୍ନନ୍ତୋ ମହାସ୍ତ୍ରୈଃ ଶତ୍ରୁଘାତିଭିଃ। ନ ହନ୍ଯାମୋ ଵଯଂ ତସ୍ଯ ତ୍ରିଭିର୍ଵର୍ଷଶତୈର୍ବଲମ୍
ଯଦି ଆମେ ଅବିରତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି, ଶକ୍ତିଶାଳି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ମାରିବି, ତଥାପି ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ତିନି ଶତ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ମାରିପାରିବି ନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ହ୍ଯମରସଙ୍କାଶୌ ବଲେନ ବଲିନାଂ ଵରୌ। ନାମଭ୍ଯାଂ ହଂସଡିବିକାଵଶସ୍ତ୍ରନିଧନାଵୁଭୌ
ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିଲେ ଦୁଇ ଯୋଦ୍ଧା, ନାମ ହଁସ ଓ ଡିବିକ, ଶକ୍ତିରେ ଦେବତା ସମାନ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁଇଁଜଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ପାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ତାଵୁଭୌ ସହିତୌ ଵୀରୌ ଜରାସନ୍ଧଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରଯାଣାଂ ଲୋକାନାଂ ପର୍ଯାପ୍ତା ଇତି ମେ ମତିଃ
ସେ ଦୁଇଁଜଣ ବୀର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜରାସନ୍ଧ ମିଶି, ମୋ ମତରେ, ତିନି ଲୋକକୁ ଜିତିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାପ୍ତ ଥିଲେ।
ନ ହି କେଵଲମସ୍ମାକଂ ଯାଵନ୍ତୋଽନ୍ଯେ ଚ ପାର୍ଥିଵାଃ। ତଥୈଵ ତେଷାମାସୀଚ୍ଚ ବୁଦ୍ଧିର୍ବୁଦ୍ଧିମତାଂ ଵର
କେବଳ ଆମେ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ମତ ରଖିଥିଲେ।
ଅଷ୍ଟାଦଶ ମଯା ତସ୍ଯ ସଙ୍ଗ୍ରାମା ରୋମହର୍ଷଣାଃ। ଦତ୍ତା ନ ଚ ହତୋ ରାଜଞ୍ଜରାସନ୍ଧୋ ମହାବଲଃ
ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହିତ ଅଠାରୋଟି ରୋମାଞ୍ଚକ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲି, ହେ ରାଜା, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜରାସନ୍ଧ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇନଥିଲେ।
ଅଥ ହଂସ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ କଶ୍ଚିଦାସୀନ୍ମହାନ୍ନୃପଃ। ରାମେଣ ସ ହତସ୍ତତ୍ର ସଙ୍ଗ୍ରାମେଽଷ୍ଟାଦଶାଵରେ
ତାପରେ ଏକ ବଡ଼ ରାଜା ଥିଲେ, ନାମ ହଁସ, ଯିଏ ଏହି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; ଅଠାରୋ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ମାରିଥିଲେ।
ହତୋ ହଂସ ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ଯ କେନାପି ଭାରତ। ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଡିବିକୋ ରାଜନ୍ଯମୁନାମ୍ଭସ୍ଯମଜ୍ଜତ
ହଁସ ମରିଗଲେ ବୋଲି କିଏ ଗୋଟେ କହିଲା, ଏହା ଶୁଣି ଡିବିକ, ରାଜନ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧା, ଯମୁନା ନଦୀରେ ନିଜକୁ ଡୁବାଇଦେଲେ।
ଵିନା ହସେନ ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ନାହଂ ଜୀଵିତୁମୁତ୍ସହେ। ଇତ୍ଯେତାଂ ମତିମାସ୍ଥାଯ ଡିବିକୋ ନିଧନଂ ଗତଃ
‘ହଁସ ଛଡ଼ା ଏହି ପୃଥିବୀରେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ’ ଏହି ଭାବନାକୁ ଧରି ଡିବିକ ନିଜ ଜୀବନ ଶେଷ କଲେ।
ତଥା ତୁ ଡିବିକଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହଂସଃ ପରୁପୁରଞ୍ଜଯଃ। ପ୍ରପେଦେ ଯମୁନାମେଵ ସୋପି ତସ୍ଯାଂ ନ୍ଯମଜ୍ଜତ
ଡିବିକା ପକ୍ଷୀର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁନଗର ଜୟକର୍ତ୍ତା ହଂସ ମଧ୍ୟ ଯମୁନା ନଦୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଡୁବିଗଲେ।
ତୌ ସ ରାଜା ଜରାଜନ୍ଧଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ନିଧନଂ ଗତୌ। ପୁରଂ ଶୂନ୍ଯେନ ମନସା ପ୍ରଯଯୌ ଭରତର୍ଷଭ
ଯେତେବେଳେ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି ବୋଲି ଶୁଣିଲେ, ସେ ଶୂନ୍ୟ ମନେ ନଗରକୁ ଚାଲିଗଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତୋ ଵଯମିତ୍ରଘ୍ନ ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରତିଗତେ ନୃପେ। ପୁନରାନ୍ଦିନଃ ସର୍ଵେ ମଧୁରାଯାଂ ଵସାମହେ
ତାପରେ, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ସେ ରାଜା ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆଉଥରେ ଆନ୍ଧକମାନେ ମଧୁରାରେ ବସିଲୁ।
ଯଦା ତ୍ଵଭ୍ଯେତ୍ଯ ପିତରଂ ସା ଵୈ ରାଜୀଵଲୋଚନା। କଂସଭାର୍ଯା ଜରାସନ୍ଧଂ ଦୁହିତା ମାଗଧଂ ନୃପମ୍। ଚୋଦଯତ୍ଯେଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପତିଵ୍ଯସନଦୁଃଖିତା
ଯେତେବେଳେ ରାଜୀବନୟନୀ କଂସର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ମାଗଧ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧଙ୍କର କନ୍ୟା, ପତିବିୟୋଗର ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ପିତାଠାରେ ଯାଉଥିଲେ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଉତ୍ତେଜିତ କରୁଥିଲେ।
ପତିଘ୍ନଂ ମେ ଜହୀତ୍ଯେଵଂ ପୁନଃ ପୁନରରିନ୍ଦମ। ତତୋ ଵଯଂ ମହାରାଜ ତଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ପୂର୍ଵମନ୍ତ୍ରିତମ୍
ସେ ବାରମ୍ବାର କହୁଥିଲେ, 'ମୋର ପତିଙ୍କୁ ମାରିଥିବାକୁ ମାର', ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ। ତେଣୁ, ହେ ମହାରାଜ, ଆମେ ସେହି ପୂର୍ବରୁ ଆଲୋଚିତ ଉପାୟକୁ ମନେପକାଇଲୁ।
ସଂସ୍ମରନ୍ତୋ ଵିମନସୋ ଵ୍ଯପଯାତା ନରାଧିପ। ପୃଥକ୍ତ୍ଵେନ ମହାରାଜ ସଙ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ମହତୀଂ ଶ୍ରିଯମ୍
ସେଥିପାଇଁ ମନ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇ, ହେ ନରପତି, ଆମେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଅଲଗା ହୋଇ, ବଡ଼ ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି ଛାଡି ଚାଲିଗଲୁ।
ପଲାଯାମୋ ଭଯାତ୍ତସ୍ଯ ସସୁତଜ୍ଞାତିବାନ୍ଧଵାଃ। ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ସର୍ଵେ ସ୍ମ ପ୍ରତୀଚୀଂ ଦିଶମାଶ୍ରିତାଃ
ତାଙ୍କର ଭୟରେ, ପୁଅ, ଜ୍ଞାତି, ବାନ୍ଧବମାନେ ସହିତ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଚିନ୍ତା କରି, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲୁ।
କୁଶସ୍ଥଲୀଂ ପୁରୀଂ ରମ୍ଯାଂ ରୈଵତେନୋପଶୋଭିତାମ୍। ତତୋ ନିଵେଶଂ ତସ୍ଯାଂ ଚ କୃତଵନ୍ତୋ ଵଯଂ ନୃପ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ଆମେ ରୈବତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଶୁଭ୍ର କୁଶସ୍ଥଳୀ ନଗରରେ ଆମର ବସୋବାସ କଲୁ।
ତଥୈଵ ଦୁର୍ଗସଂସ୍କାରଂ ଦେଵୈରପି ଦୁରାସଦମ୍। ସ୍ତ୍ରିଯୋଽପି ଯସ୍ଯାଂ ଯୁଧ୍ଯେଯୁଃ କିମୁ ଵୃଷ୍ଣିମହାରଥାଃ
ସେଠାରେ ଆମେ ଏମିତି ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କଲୁ, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ସେଠାରେ ଜଦି ଜନାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରନ୍ତି, ତେବେ ବୃଷ୍ଣିମାନେ କେମିତି ନୁହଁନ୍ତି?
ତସ୍ଯାଂ ଵଯମମିତ୍ରଘ୍ନ ନିଵସାମୋଽକୁତୋଭଯାଃ। ଆଲୋଚ୍ଯ ଗିରିମୁଖ୍ଯଂ ତଂ ମାଗଧଂ ତୀର୍ଣମେଵ ଚ
ସେଠାରେ, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଆମେ ଭୟ ଛାଡି ବସୁଥିଲୁ, କାରଣ ଆମେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଓ ମାଗଧ ରାଜାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛୁ।
ମାଧଵାଃ କୁରୁଶାର୍ଦୂଲ ପରାଂ ମୁଦମଵାପ୍ନୁଵନ୍। ଏଵଂ ଵଯଂ ଜରାସନ୍ଧାଦଭିତଃ କୃତକିଲ୍ବିଷାଃ
ମାଧବମାନେ, ହେ କୁରୁଶାର୍ଦ୍ୱଳ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ; ଏଭଳି ଭାବରେ ଆମେ ଯଦିଓ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୋଷୀ, ତଥାପି ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଲୁ।
ସାମର୍ଥ୍ଯଵନ୍ତଃ ସମ୍ବନ୍ଧାଦ୍ଗୋମନ୍ତଂ ସମୁପାଶ୍ରିତାଃ। ତ୍ରିଯୋଜନାଯତଂ ସଦ୍ମ ତ୍ରିସ୍କନ୍ଧଂ ଯୋଜନାଵଧି
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଜଡିତ ଥିବାରୁ, ଆମେ ଗୋମନ୍ତରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲୁ—ଏହା ତିନି ଯୋଜନା ଲମ୍ବା, ତିନିଟି ପ୍ରାଚୀର ଓ ଏକ ଯୋଜନା ପରିସରର ଏକ ବଡ଼ ଗୃହ।
ଯୋଜନାନ୍ତେ ଶତଦ୍ଵାରଂ ଵୀରଵିକ୍ରମତୋରଣମ୍। ଅଷ୍ଟାଦଶାଵରୈର୍ନଦ୍ଧଂ କ୍ଷତ୍ରିଯୈର୍ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦୈଃ
ଏହି ଗୃହର ସୀମାରେ ଏକ ଯୋଜନା ଦୂରରେ ଶତଦ୍ୱାର ଓ ବୀରତାର ଦ୍ୱାରମଣ୍ଡପ ଥିଲା; ଏହା ଅଷ୍ଟାଦଶ ପ୍ରାଚୀର ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଅଷ୍ଟାଦଶ ସହସ୍ରାଣି ଭ୍ରାତୃଣାଂ ସନ୍ତି ନଃ କଲେ। ଆହୁକସ୍ଯ ଶତଂ ପୁତ୍ରା ଏକୈକସ୍ତ୍ରିଦଶାଵରଃ
ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଅଷ୍ଟାଦଶ ହଜାର ଭାଇ ଅଛନ୍ତି; ଆହୁକଙ୍କର ଶତ ପୁଅ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ତିନିଟି ପ୍ରାଚୀର ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ଚାରୁଦେଷ୍ଣଃ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ଚକ୍ରଦେଵୋଽଥ ସାତ୍ଯକିଃ। ଅହଂ ଚ ରୋହିଣେଯଶ୍ଚ ସାମ୍ବଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନ ଏଵ ଚ
ଚାରୁଦେଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ, ଚକ୍ରଦେବ, ସାତ୍ୟକି, ମୁଁ, ରୋହିଣୀନନ୍ଦନ, ସାମ୍ବ ଓ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ।
ଏଵମେତେ ରଥାଃ ସପ୍ତ ରାଜନ୍ନନ୍ଯାନ୍ନିବୋଧ ମେ। କୃତଵର୍ମା ହ୍ଯନାଧୃଷ୍ଟିଃ ସମୀକଃ ସମିର୍ତିଜଯଃ
ଏହି ସପ୍ତ ରଥୀ ଅଟୁଟ ଯୋଦ୍ଧା, ହେ ରାଜା; ଏବେ ଆଉ କିଏ ଅଛନ୍ତି ଶୁଣ: କୃତବର୍ମା, ଅନାଧୃଷ୍ଟି, ସମୀକ ଓ ସମୀର୍ତ୍ତିଜୟ।
କଙ୍କଃ ଶଙ୍କୁଶ୍ଚ କୁନ୍ତିଶ୍ଚ ସପ୍ତୈତେ ଵୈ ମହାରଥାଃ। `ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚାନିରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ଭାନୁରକ୍ରୂରସାରଣୌ
କଙ୍କ, ଶଙ୍କୁ ଓ କୁନ୍ତି—ଏହି ସପ୍ତ ମହାରଥୀ; ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଭାନୁ, ଅକୃରୁର ଓ ସାରଣ।
ନିଶଠଶ୍ଚ ଗଦଶ୍ଚୈଵ ସପ୍ତ ଚୈତେ ମହାରଥାଃ। ଵିକମୋ ଝିଲ୍ଲିବଭ୍ରୂ ଚ ଉଦ୍ଧଵୋଽଥ ଵିଦୂରଥଃ
ନିଶଠ ଓ ଗଦା, ଏହି ଦୁଇ ଓ ଆଉ ସପ୍ତ ମହାରଥୀ: ବିକମ, ଝିଲ୍ଲିକ, ବଭ୍ରୁ, ଉଦ୍ଧବ ଓ ବିଦୂରଥ।
ଵସୁଦେଵୋଗ୍ରସେନୌ ଚ ସପ୍ତୈତେ ମନ୍ତ୍ରିପୁଙ୍ଗଵାଃ। ପ୍ରସେନଜିଚ୍ଚ ଯମଲୋ ରାଜରାଜଗୁଣାନ୍ଵିତଃ
ବସୁଦେବ, ଉଗ୍ରସେନ ଓ ଏହି ସାତିଜଣ ପ୍ରମୁଖ ମନ୍ତ୍ରୀ, ପ୍ରସେନଜିତ ଓ ଯମଳ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ରାଜାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ।
ସ୍ଯମନ୍ତକୋ ମଣିର୍ଯସ୍ଯ ରୁକ୍ମଂ ନିସ୍ରୁଵତେ ବହୁ। ପୁତ୍ରୌ ଚାନ୍ଧକଭୋଜସ୍ଯ ଵୃଦ୍ଧୋ ରାଜା ଚ ତେ ଦଶ
ଯାହା ପାଖରେ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଅଛି, ଯାହାରୁ ବହୁ ସୁନା ବିସର୍ଜିତ ହୁଏ; ଏହି ଅନ୍ଧକ ଓ ଭୋଜ ରାଜାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ, ବୃଦ୍ଧ ରାଜା ଓ ଏହି ଦଶଜଣ—
ଵଜ୍ରସଂହନନା ଵୀରୀ ଵୀର୍ଯଵନ୍ତୋ ମହାବଲାଃ। ସ୍ମରନ୍ତୋ ମଧ୍ଯମଂ ଦେଶଂ ଵୃଷ୍ଣିଵୀରା ଗତଜ୍ଵରାଃ
ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ବଜ୍ର ସମାନ ଦେହ ଓ ଅପାର ଶକ୍ତି ଥିବା ବୀର, ନିଜ ମଧ୍ୟଦେଶକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିବା, ବୃଷ୍ଣି ବୀରମାନେ, ଚିନ୍ତା ଶୂନ୍ୟ।
ପାଣ୍ଡଵୈଶ୍ଚାପି ସତତଂ ନାଥଵନ୍ତୋ ଵଯଂ ନୃପ। ସର୍ଵସମ୍ପଦ୍ଗୁଣୈଃ ସିଦ୍ଧେ ତସ୍ମିନ୍ନେଵଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତେ
ହେ ରାଜା, ଆମେ ସବୁବେଳେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷାରେ ଅଛୁ, ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ।