ତଥୋତ୍ତରାଂ ଦିଶଂ ଚାପି ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଭଯାର୍ଦିତାଃ। ମତ୍ସ୍ଯାଃ ସନ୍ନ୍ଯସ୍ତପାଦାଶ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମାଶ୍ରିତାଃ
ଏଭଳି ଭୟରେ ଭୀତ ହୋଇ, ମତ୍ସ୍ୟ ଜନମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଛାଡ଼ି, ପାଦ ଟାଣି ନେଇ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।
ତଥୈଵ ସର୍ଵପଞ୍ଚାଲା ଜରାସନ୍ଧଭାଯର୍ଦିତାଃ। ସ୍ଵରାଜ୍ଯଂ ସମ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଵିଦ୍ରୁତାଃ ସର୍ଵତୋଦିଶମ୍
ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ପଞ୍ଚାଳ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଭୟରେ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛାଡ଼ି, ସବୁ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ଅଗ୍ରତୋ ହ୍ଯସ୍ଯ ପାଞ୍ଚାଲାସ୍ତତ୍ରାନୀକେ ମହାତ୍ମନଃ। ଅନିର୍ଗତେ ସାରବଲେ ମାଗଧେଭ୍ଯୋ ଗିରିଵ୍ରଜାତ୍
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ସେନାରେ ପଞ୍ଚାଳ ମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ଗିରିବ୍ରଜରୁ ମାଗଧ ସେନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ସହିତ ବାହାରିନଥିଲେ।
ଉଗ୍ରସେନସୁତଃ କଂସଃ ପୁରା ନିର୍ଜିତ୍ଯ ବାନ୍ଧଵାନ୍'। ବାର୍ହଦ୍ରଥସୁତେ ଦେଵ୍ଯାଵୁପାଗଚ୍ଛଦ୍ଵୃଥାମତିଃ
ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁଅ କଂସ, ପୂର୍ବେ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ ଜିତି, ଭ୍ରମିତ ମନରେ ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ଦୁଇ ଝିଅ ପାଖକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଅସ୍ତିଃ ପ୍ରାସ୍ତିଶ୍ଚ ନାମ୍ନା ତେ ସହଦେଵାନୁଜେଽବଲେ। ବଲେନ ତେନ ସ୍ଵଜ୍ଞାତୀନଭିଭୂଯ ଵୃଥାମତିଃ
ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଅସ୍ତି ଓ ପ୍ରସ୍ତି, ସହଦେବଙ୍କ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳି। ସେଇ ଶକ୍ତିରେ, ଭ୍ରମିତ କଂସ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ ଅଧୀନ କରିଥିଲେ।
ଶ୍ରୈଷ୍ଠ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସ ତସ୍ଯାସୀଦତୀଵାପନଯୋ ମହାନ୍। ଭୋଜରାଜନ୍ଯଵୃଦ୍ଧୈଶ୍ଚ ପୀଡ୍ଯମାନୈର୍ଦୁରାତ୍ମନା
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ବଡ଼ ଅପମାନ ଭୋଗିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଷ୍ଟ ଭୋଜ ଓ ରାଜନ୍ୟ ବୃଦ୍ଧମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲେ।
ଜ୍ଞାତିତ୍ରାଣମଭୀପ୍ସଦ୍ଭିରସ୍ମତ୍ସମ୍ଭାଵନା କୃତା। ଦତ୍ଵାଽଽକ୍ରୂରାଯ ସୁତନୁଂ ତାମାହୁକସୁତାଂ ତଦା
ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେମାନେ ଆମ ଦୟା ଆଶା କଲେ, ଏବଂ ତେବେ ଆହୁକଙ୍କ ଝିଅକୁ ଅକୃରଙ୍କୁ ବିବାହ ଦେଲେ।
ସଙ୍କର୍ଷଣଦ୍ଵିତୀଯେନ ଜ୍ଞାତିକାର୍ଯଂ ମଯା କୃତମ୍। ହତୌ କଂସସୁନାମାନୌ ମଯା ରାମେଣ ଚାପ୍ଯୁତ
ମୁଁ ଓ ସଂକର୍ଷଣ ମିଶି ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରିଥିଲୁ; କଂସ ଓ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅକୁ ମୁଁ ଓ ବଳରାମ ମିଶି ମାରିଥିଲୁ।
ହତ୍ଵା କଂସଂ ତଥୈଵାଦୌ ଜରାସନ୍ଧସ୍ଯ ବିଭ୍ଯତଃ। ମଯା ରାମେଣ ଚାନ୍ଯତ୍ର ଜ୍ଞାତଯଃ ପରିପାଲିତଃ
ପ୍ରଥମେ କଂସଙ୍କୁ ହତ କରି, ଯେତେବେଳେ ଜରାସନ୍ଧ ଭୟରେ ଥିଲେ, ମୁଁ ଓ ବଳରାମ ଅନ୍ୟଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲୁ।
ଭଯେ ତୁ ସମତିକ୍ରାନ୍ତେ ଜରାସନ୍ଧେ ସମୁଦ୍ଯତେ। ମନ୍ତ୍ରୋଽଯଂ ମନ୍ତ୍ରିତୋ ରାଜନ୍କୁଲୈରଷ୍ଟାଦଶାଵରୈଃ
ଯେତେବେଳେ ଭୟ ଶାନ୍ତ ହେଲା ଏବଂ ଜରାସନ୍ଧ ପୁନି ଉଠିଲେ, ଓ ରାଜା, ଏହି ମନ୍ତ୍ରଣା ଅଠାରୋଟି କୁଳ ମଧ୍ୟରେ ହେଲା।
ଅନାରମନ୍ତୋ ନିଘ୍ନନ୍ତୋ ମହାସ୍ତ୍ରୈଃ ଶତ୍ରୁଘାତିଭିଃ। ନ ହନ୍ଯାମୋ ଵଯଂ ତସ୍ଯ ତ୍ରିଭିର୍ଵର୍ଷଶତୈର୍ବଲମ୍
ଯଦି ଆମେ ଅବିରତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି, ଶକ୍ତିଶାଳି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ମାରିବି, ତଥାପି ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ତିନି ଶତ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ମାରିପାରିବି ନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ହ୍ଯମରସଙ୍କାଶୌ ବଲେନ ବଲିନାଂ ଵରୌ। ନାମଭ୍ଯାଂ ହଂସଡିବିକାଵଶସ୍ତ୍ରନିଧନାଵୁଭୌ
ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିଲେ ଦୁଇ ଯୋଦ୍ଧା, ନାମ ହଁସ ଓ ଡିବିକ, ଶକ୍ତିରେ ଦେବତା ସମାନ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁଇଁଜଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ପାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ତାଵୁଭୌ ସହିତୌ ଵୀରୌ ଜରାସନ୍ଧଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରଯାଣାଂ ଲୋକାନାଂ ପର୍ଯାପ୍ତା ଇତି ମେ ମତିଃ
ସେ ଦୁଇଁଜଣ ବୀର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜରାସନ୍ଧ ମିଶି, ମୋ ମତରେ, ତିନି ଲୋକକୁ ଜିତିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାପ୍ତ ଥିଲେ।
ନ ହି କେଵଲମସ୍ମାକଂ ଯାଵନ୍ତୋଽନ୍ଯେ ଚ ପାର୍ଥିଵାଃ। ତଥୈଵ ତେଷାମାସୀଚ୍ଚ ବୁଦ୍ଧିର୍ବୁଦ୍ଧିମତାଂ ଵର
କେବଳ ଆମେ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ମତ ରଖିଥିଲେ।
ଅଷ୍ଟାଦଶ ମଯା ତସ୍ଯ ସଙ୍ଗ୍ରାମା ରୋମହର୍ଷଣାଃ। ଦତ୍ତା ନ ଚ ହତୋ ରାଜଞ୍ଜରାସନ୍ଧୋ ମହାବଲଃ
ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହିତ ଅଠାରୋଟି ରୋମାଞ୍ଚକ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲି, ହେ ରାଜା, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜରାସନ୍ଧ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇନଥିଲେ।
ଅଥ ହଂସ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ କଶ୍ଚିଦାସୀନ୍ମହାନ୍ନୃପଃ। ରାମେଣ ସ ହତସ୍ତତ୍ର ସଙ୍ଗ୍ରାମେଽଷ୍ଟାଦଶାଵରେ
ତାପରେ ଏକ ବଡ଼ ରାଜା ଥିଲେ, ନାମ ହଁସ, ଯିଏ ଏହି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; ଅଠାରୋ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ମାରିଥିଲେ।
ହତୋ ହଂସ ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ଯ କେନାପି ଭାରତ। ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଡିବିକୋ ରାଜନ୍ଯମୁନାମ୍ଭସ୍ଯମଜ୍ଜତ
ହଁସ ମରିଗଲେ ବୋଲି କିଏ ଗୋଟେ କହିଲା, ଏହା ଶୁଣି ଡିବିକ, ରାଜନ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧା, ଯମୁନା ନଦୀରେ ନିଜକୁ ଡୁବାଇଦେଲେ।
ଵିନା ହସେନ ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ନାହଂ ଜୀଵିତୁମୁତ୍ସହେ। ଇତ୍ଯେତାଂ ମତିମାସ୍ଥାଯ ଡିବିକୋ ନିଧନଂ ଗତଃ
‘ହଁସ ଛଡ଼ା ଏହି ପୃଥିବୀରେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ’ ଏହି ଭାବନାକୁ ଧରି ଡିବିକ ନିଜ ଜୀବନ ଶେଷ କଲେ।
ତଥା ତୁ ଡିବିକଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହଂସଃ ପରୁପୁରଞ୍ଜଯଃ। ପ୍ରପେଦେ ଯମୁନାମେଵ ସୋପି ତସ୍ଯାଂ ନ୍ଯମଜ୍ଜତ
ଡିବିକା ପକ୍ଷୀର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁନଗର ଜୟକର୍ତ୍ତା ହଂସ ମଧ୍ୟ ଯମୁନା ନଦୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଡୁବିଗଲେ।
ତୌ ସ ରାଜା ଜରାଜନ୍ଧଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ନିଧନଂ ଗତୌ। ପୁରଂ ଶୂନ୍ଯେନ ମନସା ପ୍ରଯଯୌ ଭରତର୍ଷଭ
ଯେତେବେଳେ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି ବୋଲି ଶୁଣିଲେ, ସେ ଶୂନ୍ୟ ମନେ ନଗରକୁ ଚାଲିଗଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତୋ ଵଯମିତ୍ରଘ୍ନ ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରତିଗତେ ନୃପେ। ପୁନରାନ୍ଦିନଃ ସର୍ଵେ ମଧୁରାଯାଂ ଵସାମହେ
ତାପରେ, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ସେ ରାଜା ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆଉଥରେ ଆନ୍ଧକମାନେ ମଧୁରାରେ ବସିଲୁ।
ଯଦା ତ୍ଵଭ୍ଯେତ୍ଯ ପିତରଂ ସା ଵୈ ରାଜୀଵଲୋଚନା। କଂସଭାର୍ଯା ଜରାସନ୍ଧଂ ଦୁହିତା ମାଗଧଂ ନୃପମ୍। ଚୋଦଯତ୍ଯେଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପତିଵ୍ଯସନଦୁଃଖିତା
ଯେତେବେଳେ ରାଜୀବନୟନୀ କଂସର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ମାଗଧ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧଙ୍କର କନ୍ୟା, ପତିବିୟୋଗର ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ପିତାଠାରେ ଯାଉଥିଲେ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଉତ୍ତେଜିତ କରୁଥିଲେ।
ପତିଘ୍ନଂ ମେ ଜହୀତ୍ଯେଵଂ ପୁନଃ ପୁନରରିନ୍ଦମ। ତତୋ ଵଯଂ ମହାରାଜ ତଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ପୂର୍ଵମନ୍ତ୍ରିତମ୍
ସେ ବାରମ୍ବାର କହୁଥିଲେ, 'ମୋର ପତିଙ୍କୁ ମାରିଥିବାକୁ ମାର', ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ। ତେଣୁ, ହେ ମହାରାଜ, ଆମେ ସେହି ପୂର୍ବରୁ ଆଲୋଚିତ ଉପାୟକୁ ମନେପକାଇଲୁ।
ସଂସ୍ମରନ୍ତୋ ଵିମନସୋ ଵ୍ଯପଯାତା ନରାଧିପ। ପୃଥକ୍ତ୍ଵେନ ମହାରାଜ ସଙ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ମହତୀଂ ଶ୍ରିଯମ୍
ସେଥିପାଇଁ ମନ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇ, ହେ ନରପତି, ଆମେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଅଲଗା ହୋଇ, ବଡ଼ ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି ଛାଡି ଚାଲିଗଲୁ।
ପଲାଯାମୋ ଭଯାତ୍ତସ୍ଯ ସସୁତଜ୍ଞାତିବାନ୍ଧଵାଃ। ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ସର୍ଵେ ସ୍ମ ପ୍ରତୀଚୀଂ ଦିଶମାଶ୍ରିତାଃ
ତାଙ୍କର ଭୟରେ, ପୁଅ, ଜ୍ଞାତି, ବାନ୍ଧବମାନେ ସହିତ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଚିନ୍ତା କରି, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲୁ।
କୁଶସ୍ଥଲୀଂ ପୁରୀଂ ରମ୍ଯାଂ ରୈଵତେନୋପଶୋଭିତାମ୍। ତତୋ ନିଵେଶଂ ତସ୍ଯାଂ ଚ କୃତଵନ୍ତୋ ଵଯଂ ନୃପ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ଆମେ ରୈବତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଶୁଭ୍ର କୁଶସ୍ଥଳୀ ନଗରରେ ଆମର ବସୋବାସ କଲୁ।
ତଥୈଵ ଦୁର୍ଗସଂସ୍କାରଂ ଦେଵୈରପି ଦୁରାସଦମ୍। ସ୍ତ୍ରିଯୋଽପି ଯସ୍ଯାଂ ଯୁଧ୍ଯେଯୁଃ କିମୁ ଵୃଷ୍ଣିମହାରଥାଃ
ସେଠାରେ ଆମେ ଏମିତି ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କଲୁ, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ସେଠାରେ ଜଦି ଜନାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରନ୍ତି, ତେବେ ବୃଷ୍ଣିମାନେ କେମିତି ନୁହଁନ୍ତି?
ତସ୍ଯାଂ ଵଯମମିତ୍ରଘ୍ନ ନିଵସାମୋଽକୁତୋଭଯାଃ। ଆଲୋଚ୍ଯ ଗିରିମୁଖ୍ଯଂ ତଂ ମାଗଧଂ ତୀର୍ଣମେଵ ଚ
ସେଠାରେ, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଆମେ ଭୟ ଛାଡି ବସୁଥିଲୁ, କାରଣ ଆମେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଓ ମାଗଧ ରାଜାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛୁ।
ମାଧଵାଃ କୁରୁଶାର୍ଦୂଲ ପରାଂ ମୁଦମଵାପ୍ନୁଵନ୍। ଏଵଂ ଵଯଂ ଜରାସନ୍ଧାଦଭିତଃ କୃତକିଲ୍ବିଷାଃ
ମାଧବମାନେ, ହେ କୁରୁଶାର୍ଦ୍ୱଳ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ; ଏଭଳି ଭାବରେ ଆମେ ଯଦିଓ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୋଷୀ, ତଥାପି ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଲୁ।
ସାମର୍ଥ୍ଯଵନ୍ତଃ ସମ୍ବନ୍ଧାଦ୍ଗୋମନ୍ତଂ ସମୁପାଶ୍ରିତାଃ। ତ୍ରିଯୋଜନାଯତଂ ସଦ୍ମ ତ୍ରିସ୍କନ୍ଧଂ ଯୋଜନାଵଧି
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଜଡିତ ଥିବାରୁ, ଆମେ ଗୋମନ୍ତରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲୁ—ଏହା ତିନି ଯୋଜନା ଲମ୍ବା, ତିନିଟି ପ୍ରାଚୀର ଓ ଏକ ଯୋଜନା ପରିସରର ଏକ ବଡ଼ ଗୃହ।