ଜରାସନ୍ଧଂ ଗତସ୍ତ୍ଵେଵ ପୁରା ଯୋ ନ ମଯା ହତଃ। ପୁରୁଷୋତ୍ତମଵିଜ୍ଞାତୋ ଯୋସୌ ଚେଦିଷୁ ଦୁର୍ମତିଃ
ଯିଏ ପୂର୍ବେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ କିନ୍ତୁ ମୋର ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲେ ନାହିଁ, ସେ ଚେଦି ମଧ୍ୟରେ ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାମରେ ପରିଚିତ।
ଆତ୍ମାନଂ ପ୍ରତିଜାନାତି ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍। ଆଦତ୍ତେ ସତତଂ ମୋହାଦ୍ଯଃ ସ ଚିହ୍ନଂ ଚ ମାମକମ୍
ସେ ଏହି ସଂସାରରେ ନିଜକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୁଷ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରେ, ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି ସେ ସଦା ମୋର ଚିହ୍ନକୁ ନିଜର ବୋଲି ଧାରଣ କରେ।
ଵଙ୍ଗପୁଣ୍ଡ୍ରକିରାତେଷୁ ରାଜା ବଲସମନ୍ଵିତଃ। ପୌଣ୍ଡ୍ରକୋ ଵାସୁଦେଵେତି ଯୋସୌ ଲୋକେଽଭିଵିଶ୍ରୁତଃ
ବଙ୍ଗ, ପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ କିରାତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ପୌଣ୍ଡ୍ରକ, ଯିଏ 'ବାସୁଦେବ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଚତୁର୍ଥଭାଙ୍ମହାରାଜ ଭୋଜ ଇନ୍ଦ୍ରସଖୋ ବଲୀ। ଵିଦ୍ଯାବଲାଦ୍ଯୋ ଵ୍ଯଜଯତ୍ସ ପାଣ୍ଡ୍ଯକ୍ରଥକୈଶିକାନ୍
ଚତୁର୍ଥ ଭାଗ ଉପରେ ଅଧିକାରୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୋଜ ରାଜା, ଜ୍ଞାନ ଓ ବଳରେ ପାଣ୍ଡ୍ୟ, କ୍ରଥ ଓ କୈଶିକମାନେଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ।
ଭ୍ରାତା ତସ୍ଯାକୃତିଃ ଶୂରୋ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯସମୋଽଭଵତ୍। ସ ଭକ୍ତୋ ମାଗଧଂ ରାଜା ଭୀଷ୍ମକଃ ପରଵୀରହା
ତାଙ୍କର ଭାଇ, ଶୂରବୀର ଓ ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ପରି, ସେ ମାଗଧ ରାଜା ଭୀଷ୍ମକ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଓ ଭକ୍ତିଶୀଳ।
ପ୍ରିଯାଣ୍ଯାଚରତଃ ପ୍ରହ୍ଵାନ୍ସଦା ସମ୍ବନ୍ଧିନସ୍ତତଃ। ଭଜତୋ ନ ଭଜତ୍ଯସ୍ମାନପ୍ରିଯେଷୁ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ସେ ସଦା ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ କାମ କରି ନମ୍ର ରହନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଉନାହାନ୍ତି, ନିଜ ପ୍ରିୟମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି।
ନ କୁଲଂ ସବଲଂ ରାଜନ୍ନଭ୍ଯଜାନାତ୍ତଥାଽଽତ୍ମନଃ। ପଶ୍ଯମାନୋ ଯଶୋ ଦୀପ୍ତଂ ଜରାସନ୍ଧମୁପସ୍ଥିତଃ
ହେ ରାଜା, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ତେଜସ୍ୱୀ କୀର୍ତ୍ତି ଦେଖି, ସେ ନିଜ ପ୍ରଭଳ ବଂଶକୁ ଗଣନା କଲେ ନାହିଁ, ବରଂ ତାଙ୍କ ସହ ଯୋଗ ଦେଲେ।
ଉଦୀଚ୍ଯାଶ୍ଚ ତଥା ଭୋଜାଃ କୁଲାନ୍ଯଷ୍ଟାଦଶ ପ୍ରଭୋ। ଜରାସନ୍ଧଭଯାଦେଵ ପ୍ରତୀଚୀଂ ଦିଶମାସ୍ଥିତାଃ
ଏହିପରି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଉତ୍ତର ଦିଗର ଭୋଜମାନେ, ଅଠାରୋଟି କୁଳ, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଭୟରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ।
ଶୂରସେନା ଭଦ୍ରକାରା ବୋଧାଃ ଶାଲ୍ଵାଃ ପଟଚ୍ଚରାଃ। ସୁସ୍ଥଲାଶ୍ଚ ସୁକୁଟ୍ଟାଶ୍ଚ କୁଲିନ୍ଦାଃ କୁନ୍ତିଭିଃ ସହ
ଶୂରସେନ, ଭଦ୍ରକାର, ବୋଧ, ଶାଲ୍ବ, ପଟଚ୍ଚର, ସୁସ୍ଥଳ, ସୁକୁଟ୍ଟ, କୁଲିନ୍ଦ ଏବଂ କୁନ୍ତିମାନେ ସହିତ,
ଶାଲ୍ଵାଯନାଶ୍ଚ ରାଜାନଃ ସୋଦର୍ଯାନୁଚରୈଃ ସହ। ଦକ୍ଷିଣା ଯେ ଚ ପଞ୍ଚାଲାଃ ପୂର୍ଵାଃ କୁନ୍ତିଷୁ କୋସଲାଃ
ଶାଲ୍ବାୟନ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କ ସହୋଦର ଓ ଅନୁଚରମାନେ ସହିତ, ଦକ୍ଷିଣ ପଞ୍ଚାଳ ଏବଂ ପୂର୍ବ କୁନ୍ତି ମଧ୍ୟରେ କୋଶଳମାନେ।
ତଥୋତ୍ତରାଂ ଦିଶଂ ଚାପି ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଭଯାର୍ଦିତାଃ। ମତ୍ସ୍ଯାଃ ସନ୍ନ୍ଯସ୍ତପାଦାଶ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମାଶ୍ରିତାଃ
ଏଭଳି ଭୟରେ ଭୀତ ହୋଇ, ମତ୍ସ୍ୟ ଜନମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଛାଡ଼ି, ପାଦ ଟାଣି ନେଇ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।
ତଥୈଵ ସର୍ଵପଞ୍ଚାଲା ଜରାସନ୍ଧଭାଯର୍ଦିତାଃ। ସ୍ଵରାଜ୍ଯଂ ସମ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଵିଦ୍ରୁତାଃ ସର୍ଵତୋଦିଶମ୍
ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ପଞ୍ଚାଳ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଭୟରେ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛାଡ଼ି, ସବୁ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ଅଗ୍ରତୋ ହ୍ଯସ୍ଯ ପାଞ୍ଚାଲାସ୍ତତ୍ରାନୀକେ ମହାତ୍ମନଃ। ଅନିର୍ଗତେ ସାରବଲେ ମାଗଧେଭ୍ଯୋ ଗିରିଵ୍ରଜାତ୍
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ସେନାରେ ପଞ୍ଚାଳ ମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ଗିରିବ୍ରଜରୁ ମାଗଧ ସେନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ସହିତ ବାହାରିନଥିଲେ।
ଉଗ୍ରସେନସୁତଃ କଂସଃ ପୁରା ନିର୍ଜିତ୍ଯ ବାନ୍ଧଵାନ୍'। ବାର୍ହଦ୍ରଥସୁତେ ଦେଵ୍ଯାଵୁପାଗଚ୍ଛଦ୍ଵୃଥାମତିଃ
ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁଅ କଂସ, ପୂର୍ବେ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ ଜିତି, ଭ୍ରମିତ ମନରେ ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ଦୁଇ ଝିଅ ପାଖକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଅସ୍ତିଃ ପ୍ରାସ୍ତିଶ୍ଚ ନାମ୍ନା ତେ ସହଦେଵାନୁଜେଽବଲେ। ବଲେନ ତେନ ସ୍ଵଜ୍ଞାତୀନଭିଭୂଯ ଵୃଥାମତିଃ
ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଅସ୍ତି ଓ ପ୍ରସ୍ତି, ସହଦେବଙ୍କ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳି। ସେଇ ଶକ୍ତିରେ, ଭ୍ରମିତ କଂସ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ ଅଧୀନ କରିଥିଲେ।
ଶ୍ରୈଷ୍ଠ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସ ତସ୍ଯାସୀଦତୀଵାପନଯୋ ମହାନ୍। ଭୋଜରାଜନ୍ଯଵୃଦ୍ଧୈଶ୍ଚ ପୀଡ୍ଯମାନୈର୍ଦୁରାତ୍ମନା
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ବଡ଼ ଅପମାନ ଭୋଗିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଷ୍ଟ ଭୋଜ ଓ ରାଜନ୍ୟ ବୃଦ୍ଧମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲେ।
ଜ୍ଞାତିତ୍ରାଣମଭୀପ୍ସଦ୍ଭିରସ୍ମତ୍ସମ୍ଭାଵନା କୃତା। ଦତ୍ଵାଽଽକ୍ରୂରାଯ ସୁତନୁଂ ତାମାହୁକସୁତାଂ ତଦା
ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେମାନେ ଆମ ଦୟା ଆଶା କଲେ, ଏବଂ ତେବେ ଆହୁକଙ୍କ ଝିଅକୁ ଅକୃରଙ୍କୁ ବିବାହ ଦେଲେ।
ସଙ୍କର୍ଷଣଦ୍ଵିତୀଯେନ ଜ୍ଞାତିକାର୍ଯଂ ମଯା କୃତମ୍। ହତୌ କଂସସୁନାମାନୌ ମଯା ରାମେଣ ଚାପ୍ଯୁତ
ମୁଁ ଓ ସଂକର୍ଷଣ ମିଶି ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରିଥିଲୁ; କଂସ ଓ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅକୁ ମୁଁ ଓ ବଳରାମ ମିଶି ମାରିଥିଲୁ।
ହତ୍ଵା କଂସଂ ତଥୈଵାଦୌ ଜରାସନ୍ଧସ୍ଯ ବିଭ୍ଯତଃ। ମଯା ରାମେଣ ଚାନ୍ଯତ୍ର ଜ୍ଞାତଯଃ ପରିପାଲିତଃ
ପ୍ରଥମେ କଂସଙ୍କୁ ହତ କରି, ଯେତେବେଳେ ଜରାସନ୍ଧ ଭୟରେ ଥିଲେ, ମୁଁ ଓ ବଳରାମ ଅନ୍ୟଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲୁ।
ଭଯେ ତୁ ସମତିକ୍ରାନ୍ତେ ଜରାସନ୍ଧେ ସମୁଦ୍ଯତେ। ମନ୍ତ୍ରୋଽଯଂ ମନ୍ତ୍ରିତୋ ରାଜନ୍କୁଲୈରଷ୍ଟାଦଶାଵରୈଃ
ଯେତେବେଳେ ଭୟ ଶାନ୍ତ ହେଲା ଏବଂ ଜରାସନ୍ଧ ପୁନି ଉଠିଲେ, ଓ ରାଜା, ଏହି ମନ୍ତ୍ରଣା ଅଠାରୋଟି କୁଳ ମଧ୍ୟରେ ହେଲା।
ଅନାରମନ୍ତୋ ନିଘ୍ନନ୍ତୋ ମହାସ୍ତ୍ରୈଃ ଶତ୍ରୁଘାତିଭିଃ। ନ ହନ୍ଯାମୋ ଵଯଂ ତସ୍ଯ ତ୍ରିଭିର୍ଵର୍ଷଶତୈର୍ବଲମ୍
ଯଦି ଆମେ ଅବିରତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି, ଶକ୍ତିଶାଳି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ମାରିବି, ତଥାପି ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ତିନି ଶତ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ମାରିପାରିବି ନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ହ୍ଯମରସଙ୍କାଶୌ ବଲେନ ବଲିନାଂ ଵରୌ। ନାମଭ୍ଯାଂ ହଂସଡିବିକାଵଶସ୍ତ୍ରନିଧନାଵୁଭୌ
ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିଲେ ଦୁଇ ଯୋଦ୍ଧା, ନାମ ହଁସ ଓ ଡିବିକ, ଶକ୍ତିରେ ଦେବତା ସମାନ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁଇଁଜଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ପାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ତାଵୁଭୌ ସହିତୌ ଵୀରୌ ଜରାସନ୍ଧଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରଯାଣାଂ ଲୋକାନାଂ ପର୍ଯାପ୍ତା ଇତି ମେ ମତିଃ
ସେ ଦୁଇଁଜଣ ବୀର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜରାସନ୍ଧ ମିଶି, ମୋ ମତରେ, ତିନି ଲୋକକୁ ଜିତିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାପ୍ତ ଥିଲେ।
ନ ହି କେଵଲମସ୍ମାକଂ ଯାଵନ୍ତୋଽନ୍ଯେ ଚ ପାର୍ଥିଵାଃ। ତଥୈଵ ତେଷାମାସୀଚ୍ଚ ବୁଦ୍ଧିର୍ବୁଦ୍ଧିମତାଂ ଵର
କେବଳ ଆମେ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ମତ ରଖିଥିଲେ।
ଅଷ୍ଟାଦଶ ମଯା ତସ୍ଯ ସଙ୍ଗ୍ରାମା ରୋମହର୍ଷଣାଃ। ଦତ୍ତା ନ ଚ ହତୋ ରାଜଞ୍ଜରାସନ୍ଧୋ ମହାବଲଃ
ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହିତ ଅଠାରୋଟି ରୋମାଞ୍ଚକ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲି, ହେ ରାଜା, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜରାସନ୍ଧ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇନଥିଲେ।
ଅଥ ହଂସ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ କଶ୍ଚିଦାସୀନ୍ମହାନ୍ନୃପଃ। ରାମେଣ ସ ହତସ୍ତତ୍ର ସଙ୍ଗ୍ରାମେଽଷ୍ଟାଦଶାଵରେ
ତାପରେ ଏକ ବଡ଼ ରାଜା ଥିଲେ, ନାମ ହଁସ, ଯିଏ ଏହି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; ଅଠାରୋ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ମାରିଥିଲେ।
ହତୋ ହଂସ ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ଯ କେନାପି ଭାରତ। ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଡିବିକୋ ରାଜନ୍ଯମୁନାମ୍ଭସ୍ଯମଜ୍ଜତ
ହଁସ ମରିଗଲେ ବୋଲି କିଏ ଗୋଟେ କହିଲା, ଏହା ଶୁଣି ଡିବିକ, ରାଜନ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧା, ଯମୁନା ନଦୀରେ ନିଜକୁ ଡୁବାଇଦେଲେ।
ଵିନା ହସେନ ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ନାହଂ ଜୀଵିତୁମୁତ୍ସହେ। ଇତ୍ଯେତାଂ ମତିମାସ୍ଥାଯ ଡିବିକୋ ନିଧନଂ ଗତଃ
‘ହଁସ ଛଡ଼ା ଏହି ପୃଥିବୀରେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ’ ଏହି ଭାବନାକୁ ଧରି ଡିବିକ ନିଜ ଜୀବନ ଶେଷ କଲେ।
ତଥା ତୁ ଡିବିକଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହଂସଃ ପରୁପୁରଞ୍ଜଯଃ। ପ୍ରପେଦେ ଯମୁନାମେଵ ସୋପି ତସ୍ଯାଂ ନ୍ଯମଜ୍ଜତ
ଡିବିକା ପକ୍ଷୀର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁନଗର ଜୟକର୍ତ୍ତା ହଂସ ମଧ୍ୟ ଯମୁନା ନଦୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଡୁବିଗଲେ।
ତୌ ସ ରାଜା ଜରାଜନ୍ଧଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ନିଧନଂ ଗତୌ। ପୁରଂ ଶୂନ୍ଯେନ ମନସା ପ୍ରଯଯୌ ଭରତର୍ଷଭ
ଯେତେବେଳେ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି ବୋଲି ଶୁଣିଲେ, ସେ ଶୂନ୍ୟ ମନେ ନଗରକୁ ଚାଲିଗଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।