କାମତୋଽପ୍ଯୁପଯୁଞ୍ଜାନୈ ରାଜସୈର୍ଲୋଭଜୈର୍ଜନୈଃ। ସର୍ଵଵ୍ଯାପୀ ସର୍ଵଗୁଣୀ ସର୍ଵସାହଃ ସ ସର୍ଵରାଟ୍
ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ କିମ୍ବା ଲୋଭୀ ଲୋକମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଧାରକ, ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ କ୍ଷମତାର ମାଲିକ ଥିଲେ।
ଯସ୍ମିନ୍ନଧିକୃତଃ ସମ୍ରାଡ୍ ଭ୍ରାଜମାନୋ ମହାଯଶାଃ। ଯତ୍ର ରାଜନ୍ଦଶ ଦିଶଃ ପିତୃତୋ ମାତୃତସ୍ତଥା। ଅନୁରକ୍ତାଃ ପ୍ରଜା ଆସନ୍ନାଗୋପାଲା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ମହାମାନ୍ୟ ସମ୍ରାଟ୍ ଅଧିଷ୍ଠିତ ଥିଲେ, ଏବଂ ଦଶ ଦିଗରେ ପ୍ରଜା, ଗୋପାଳ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପିତା ଓ ମାତା ପ୍ରତି ଯେପରି ଭକ୍ତି ଦେଖାଉଥିଲେ, ସେପରି ଭଲପାଉଥିଲେ।
ସ ମନ୍ତ୍ରିଣଃ ସମାନାଯ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଂଶ୍ଚ ଵଦତାଂ ଵରଃ। bରାଜସୂଯଂ ପ୍ରତି ତଦା ପୁନଃ ପୁନରପୃଚ୍ଛତ
ସେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ବକ୍ତା, ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଭାଇମାନେଙ୍କୁ ଡାକି, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ବିଷୟରେ ପୁନିପୁନି ପଚାରିଲେ।
ତେ ପୃଚ୍ଛ୍ଯମାନାଃ ସହିତା ଵଚୋଽର୍ଥ୍ଯଂ ମନ୍ତ୍ରିଣସ୍ତଦା। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଂ ଯିଯକ୍ଷୁମିଦମବ୍ରୁଵନ୍
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସେଠାରେ ଏକାଠି ହୋଇ, ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ କଥା କହିଲେ।
ଯେନାଭିଷିକ୍ତୋ ନୃପତିର୍ଵାରୁଣଂ ଗୁଣମୃଚ୍ଛତି। ତେନ ରାଜାଽପି ତଂ କୁତ୍ସ୍ନଂ ସମ୍ରାଡ୍ଗୁଣମଭୀପ୍ସୃତି
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କର ଅଭିଷେକ ହୁଏ, ସେ ଭାରୁଣ ଗୁଣ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ସେଇ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ରାଟ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଚାହାନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ସମ୍ରାଡ୍ଗୁଣାର୍ହସ୍ଯ ଭଵତଃ କୁରୁନନ୍ଦନ। ରାଜସୂଯସ୍ଯ ସମଯଂ ମନ୍ଯନ୍ତେ ସୁହୃଦସ୍ତଵ
ହେ କୁରୁବଂଶର ଗର୍ବ, ତୁମେ ସମ୍ରାଟ୍ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ; ତୁମ ମିତ୍ରମାନେ ଭାବୁଛନ୍ତି ଏହି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସମୟ ଆସିଛି।
ତସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସମଯଃ ସ୍ଵାଧୀନଃ କ୍ଷତ୍ରସମ୍ପଦା। ସାମ୍ନା ଷଡଗ୍ନଯୋ ଯସ୍ମିଂଶ୍ଚୀଯନ୍ତେ ଶଂସିତଵ୍ରତୈଃ
ଏହି ଯଜ୍ଞର ସମୟ ରାଜଶକ୍ତି ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହେ; ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରେୟସ୍କାମୀ ଲୋକମାନେ ଛଅ ଅଗ୍ନିକୁ ବଢ଼ାନ୍ତି।
ଦର୍ଵୀହୋମାନୁପାଦାଯ ସର୍ଵାନ୍ଯଃ ପ୍ରାପ୍ନୁତେ କ୍ରତୂନ୍। ଅଭିଷେକଂ ଚ ଯଜ୍ଞାନ୍ତେ ସର୍ଵଜିତ୍ତେନ ଚୋଚ୍ଯତେ
ଯିଏ ହୋମ କରିବା ପାଇଁ ଦାରୁପାତ୍ର ଧରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ ଅଭିଷେକ ସେଉଁଠି ହୁଏ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥାଏ।
ସମର୍ଥୋଽସି ମହାବାହୋ ସର୍ଵେ ତେ ଵଶଗା ଵଯମ୍। ଅଚିରାତ୍ତ୍ଵଂ ମହାରାଜ ରାଜସୂଯମଵାପ୍ସ୍ଯସି
ହେ ମହାବାହୁ, ତୁମେ ସମର୍ଥ; ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଛୁ; ଶୀଘ୍ର ହେବ, ହେ ମହାରାଜା, ତୁମେ ରାଜସୂୟ ଲାଭ କରିବେ।
ଅଵିଚାର୍ଯ ମହାରାଜ ରାଜସୂଯେ ମନଃ କୁରୁ। ଇତ୍ଯେଵଂ ସୁହୃଦଃ ସର୍ଵେ ପୃଥକ୍ଚ ସହ ଚାବ୍ରୁଵନ୍
ହେ ମହାରାଜା, ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ନାହିଁ, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ ମନ ଦିଅ; ଏଭଳି ତୁମ ସମସ୍ତ ମିତ୍ର ଏକାଏକି ଓ ଏକାଠି ହୋଇ କହିଲେ।
ସ ଧର୍ମ୍ଯଂ ପାଣ୍ଡଵସ୍ତେଷାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଶାମ୍ପତେ। ଧୃଷ୍ଟମିଷ୍ଟଂ ଵରିଷ୍ଟଂ ଚ ଜଗ୍ରାହ ମନସାଽରିହା
ସେମାନଙ୍କର ଧର୍ମମୟ, ଦୃଢ଼ ଓ ଉତ୍ତମ କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁନାଶକ ପାଣ୍ଡବ ମନରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁହୃଦ୍ଵଚସ୍ତଚ୍ଚ ଜାନଂଶ୍ଚାପ୍ଯାତ୍ମନଃ କ୍ଷମମ୍। `ସ ପ୍ରଶସ୍ତକ୍ରିଯାରମ୍ଭଃ ପରୀକ୍ଷାମୁପଚକ୍ରମେ
ମିତ୍ରମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ନିଜର ସମର୍ଥତା ଜାଣି, ସେ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ପାଇଁ ବିଚାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଚତୁର୍ଭିର୍ଭୀମସେନାଦ୍ଯୈର୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋ ହିତମ୍। ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଥା ପାର୍ଥୋ ଧର୍ମ ଏଵ ମନୋ ଦଧେ
ଭୀମସେନ ଆଦି ଚାରି ଭାଇ ସହିତ, ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଅର୍ଜୁନ ଧର୍ମରେ ମନ ଦେଲେ।
ସ ରାଜସୂଯଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ରଃ କୁରୂଣାମୃଷଭଃ କ୍ରତୁମ୍। ଜଗାମ ମନସା ସଦ୍ଯ ଆହରିଷ୍ଯନ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେମିତି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ମନ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ଭୂଯସ୍ତ୍ଵଦ୍ଭୁତଵୀର୍ଯୋପି ଧର୍ମମେଵାନୁପାଲଯନ୍ '। ପୁନଃ ପୁନର୍ମନୋ ଦଧ୍ରେ ରାଜସୂଯାଯ ଭାରତ
ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ପୁନିପୁନି ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରି, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ମନ ଦେଉଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ସ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ପୁନର୍ଧୀମାନୃତ୍ଵିଗ୍ନିଶ୍ଚ ମହାତ୍ମଭିଃ। ମନ୍ତ୍ରିଭିଶ୍ଚାପି ସହିତୋ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ପୁନି, ଭାଇମାନେ, ଋତ୍ବିଜ୍, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ ଓ ମହାତ୍ମା ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏକାଠି ହେଲେ।
ଧୌମ୍ଯଦ୍ଵୈପାଯନାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ମନ୍ତ୍ରଯାମାସ ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍। `ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦାଭ୍ଯାଂ ଚ ସାତ୍ଯକେନ ଚ ଧୀମତା
ଯେ ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ ଧୌମ୍ୟ, ବ୍ୟାସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ, ଏବଂ ବିରାଟ, ଦ୍ରୁପଦ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସାତ୍ୟକିଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା କଲେ।
ଯୁଧାମନ୍ଯୂତ୍ତମୌଜୋଭ୍ଯାଂ ସୌଭଦ୍ରେଣ ଚ ଧୀମତା। ଦ୍ରୌପଦେଯୈଃ ପରଂ ଶୂରୈର୍ମନ୍ତ୍ରଯାମାସ ସଂଵୃତଃ
ସେ ଯୁଧାମନ୍ୟୁ, ଉତ୍ତମୌଜା, ବୁଦ୍ଧିମାନ ସୁଭଦ୍ରାପୁତ୍ର ଓ ଶୂର ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା କଲେ।
ଭଵନ୍ତୋ ରାଜସୂଯସ୍ଯ ସମ୍ରାଡର୍ହସ୍ଯ ସୁକ୍ରତୋଃ। ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନସ୍ଯ ଵଦତ ମମାଵାପ୍ତିଃ କଥଂ ଭଵେତ୍
ମୁଁ ଏହି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ସଫଳତା କିପରି ପାଇପାରିବି, ଏହି ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗ୍ୟ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଓ ଉତ୍ସାହୀ, ସେମାନେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ତେ ତେନ ରାଜ୍ଞା ରାଜୀଵଲୋଚନ। ଇଦମୂଚୁର୍ଵଚଃ କାଲେ ଧର୍ମରାଜଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
ରାଜାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ସେମାନେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ।
ଅର୍ହସ୍ତ୍ଵମସି ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାଜସୂଯଂ ମହାକ୍ରତୁମ୍। ଅଥୈଵମୁକ୍ତେ ନୃପତାଵୃତ୍ଵିଗ୍ଭିର୍ଋଷିଭିସ୍ତଥା
ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ତୁମେ ଏହି ମହା ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଏହିପରି ରାଜାଙ୍କୁ ଋତ୍ବିଜ୍ ଓ ଋଷିମାନେ କହିଲେ।
ମନ୍ତ୍ରିଣୋ ଭ୍ରାତରଶ୍ଚାସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚଃ ପ୍ରତ୍ଯପୂଜଯନ୍। ସ ତୁ ରାଜା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ପୁନରେଵାତ୍ମନାଽଽତ୍ମଵାନ୍
ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଭାଇମାନେ ସେଇ କଥାକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ରାଜା ଆଉଥରେ ନିଜେ ଭିତରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଭୂଯୋ ଵିମମୃଶେ ପାର୍ଥୋ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା। ସାମର୍ଥ୍ଯଯୋଗଂ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଦେଶକାଲୌ ଵ୍ଯଯାଗମୌ
ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ପାର୍ଥ ଆଉଥରେ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କଲେ, ସମ୍ଭାବନା, ସମୟ, ସ୍ଥାନ ଓ ଖର୍ଚ୍ଚ-ଲାଭ ଭଲଭାବେ ଦେଖିଲେ।
ଵିମୃଶ୍ଯ ସମ୍ଯକ୍ ଚ ଧିଯା କୁର୍ଵନ୍ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ନ ସୀଦତି। ନହି ଯଜ୍ଞସମାରମ୍ଭଃ କେଵଲାତ୍ମଵିନିଶ୍ଚଯାତ୍
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭଲଭାବେ ଭାବି କାମ କରେ, ସେ କେବେ ଅସଫଳ ହୁଏନାହିଁ; କାରଣ, ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କେବଳ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ହୁଏନାହିଁ।
ଭଵତୀତି ସମାଜ୍ଞାଯ ଯତ୍ନତଃ କାର୍ଯମୁଦ୍ଵହନ୍। ସ ନିଶ୍ଚଯାର୍ଥଂ କାର୍ଯସ୍ଯ କୃଷ୍ଣମେଵ ଜନାର୍ଦନମ୍
ଏହା ଜାଣି, ସେ ସାବଧାନରେ କାମ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ନିଶ୍ଚିତତା ପାଇଁ, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ।
ସର୍ଵଲୋକାତ୍ପରଂ ମତ୍ଵା ଜଗାମ ମନସା ହରିମ୍। ଅପ୍ରମେଯଂ ମହାବାହୁଂ କାମାଞ୍ଜାତମଜଂ ନୃଷୁ
ସମସ୍ତ ଜଗତରୁ ଉପରେ ବୋଲି ଭାବି, ସେ ମନେ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଯିଏ ଅପରିମିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅଭିଲାଷାହୀନ ଓ ଅଜନ୍ମା।
ପାଣ୍ଡଵସ୍ତର୍କଯାମାସ କର୍ମଭିର୍ଦେଵସଂମତୈଃ। ନାସ୍ଯ କିଞ୍ଚିଦଵିଜ୍ଞାତଂ ନାସ୍ଯ କିଞ୍ଚିଦକର୍ମଜମ୍
ପାଣ୍ଡବ ଭାବିଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମନେ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପାଖରେ କିଛି ଅଜଣା ନାହିଁ, କିଛି କରିପାରିବା ଉପରେ ତାଙ୍କ ଅଧିକାର ନାହିଁ।
ନ ସ କିଞ୍ଚିନ୍ନ ଵିଷହେଦିତି କୃଷ୍ଣମମନ୍ଯତ। ସ ତୁ ତାଂ ନୈଷ୍ଠିକୀଂ ବୁଦ୍ଧିଂ କୃତ୍ଵା ପାର୍ଥୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ସେ ଭାବିଲେ, 'କୃଷ୍ଣ କିଛି କରିପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି କିଛି ନାହିଁ।' ଏଭଳି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପାର୍ଥ ହେଲେ।
ଗୁରୁଵଦ୍ଭୂତଗୁରଵେ ପ୍ରାହିଣୋଦ୍ଦୂତମଞ୍ଜସା। ଶୀଘ୍ରଗେନ ରଥେନାଶୁ ସ ଦୂତଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯାଦଵାନ୍
ଅତି ଗୁରୁତ୍ୱ ଥିବା ଗୁରୁଙ୍କ ପରି ମାନ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ସିଧାସଳଖ ଦୂତ ପଠାଇଲେ; ତେଜସ୍ୱୀ ଦୂତ ତୀବ୍ର ଗତିର ରଥରେ ଯାଇ ଯାଦବମାନେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦ୍ଵାରକାଵାସିନଂ କୃଷ୍ଣଂ ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ସମାସଦତ୍। ` ସ ପ୍ରଭୁଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ଵ୍ଯଜ୍ଞାପଯତ ମାଧଵମ୍
ସେ ଦୂତ ଦ୍ୱାରକାରେ ବସୁଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଓ ହାତ ଜୋଡି ମାଧବଙ୍କୁ ନିଜ ଅନୁରୋଧ ଜଣାଇଲେ।