ସର୍ଵେଷାଂ ଦୀଯତାଂ ଦେଯଂ ମୁଷ୍ଣନ୍କୋପମଦାଵୁଭୌ। ସାଧୁ ଧର୍ମେତି ଧର୍ମେତି ନାନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରୂଯେତ ଭାଷିତମ୍
ଯାହା ଦେବାକୁ ଥିଲା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉ, କ୍ରୋଧ ଓ ମୃଦୁତାକୁ ଦମନ କରି, 'ଧର୍ମ, ଧର୍ମ' ବୋଲି ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି କଥା ଶୁଣାଯାଉନଥିଲା।
ଏଵଂ ଗତେ ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ପିତରୀଵାଶ୍ଵସଞ୍ଜନାଃ। ନ ତସ୍ଯ ଵିଦ୍ଯତେ ଦ୍ରେଷ୍ଟା ତତୋଽସ୍ଯାଜାତଶତ୍ରୁତା
ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ, ପ୍ରଜାମାନେ ବାପାଙ୍କୁ ଯେମିତି ଭରସା କରନ୍ତି, ସେମିତି ଭରସା କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ କେହି ଦ୍ୱେଷ କରୁନଥିଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ 'ଅଜାତଶତ୍ରୁ' ବୋଲାଯାଉଥିଲା।
ପରିଗ୍ରହାନ୍ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଭୀମସ୍ଯ ପରିପାଲନାତ୍। ଶତ୍ରୂଣାଂ କ୍ଷପଣାଚ୍ଚୈଵ ବୀଭତ୍ସୋଃ ସଵ୍ଯସାଚିନଃ
ଭୀମଙ୍କର ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତିର ରକ୍ଷା ଏବଂ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ଦ୍ୱାରା, କେହି ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିବାକୁ ସାହସ କରୁନଥିଲେ।
ବଲୀନାଂ ସମ୍ଯଗୁତ୍ଥାନାନ୍ନକୁଲସ୍ଯ ଯଶସ୍ଵିନଃ'। ଧୀମତଃ ସହଦେଵସ୍ଯ ଧର୍ମାଣାମନୁଶାସନାତ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନକୁଳଙ୍କର ଠିକ୍ ଚେଷ୍ଟା ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସହଦେବଙ୍କର ଧର୍ମ ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ କାମ ଠିକ୍ ଭାବେ ହେଉଥିଲା।
ଵୈନତ୍ଯାତ୍ସର୍ଵତଶ୍ଚୈଵ ନକୁଲସ୍ଯ ସ୍ଵଭାଵତଃ। ଅଵିଗ୍ରହା ଵୀତଭଯାଃ ସ୍ଵକର୍ମନିରତାଃ ସଦା
ନକୁଳଙ୍କର ସତର୍କତା ଏବଂ ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତେ ବିବାଦ ଓ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ, ସବୁବେଳେ ନିଜ ନିଜ କାମରେ ଲାଗି ରହୁଥିଲେ।
ନିକାମଵର୍ଷାଃ ସ୍ଫୀତାଶ୍ଚ ଆସଞ୍ଜନପଦାସ୍ତଥା। ଵାର୍ଧୁଷୀ ଯଜ୍ଞସତ୍ଵାନି ଗୋରକ୍ଷଂ କର୍ଷଣଂ ଵଣିକ୍
ସମସ୍ତ ଦେଶରେ ପ୍ରଚୁର ବର୍ଷା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଥିଲା; ଲୋକମାନେ, ଯଜ୍ଞ ପଶୁ, ଗୋପାଳକ, ଚାଷୀ ଓ ବ୍ୟାପାରୀମାନେ ସମୃଦ୍ଧି ଭୋଗୁଥିଲେ।
ଵିଶେଷାତ୍ସର୍ଵମେଵୈତତ୍ସଞ୍ଜଜ୍ଞେ ରାଜକର୍ମଣା। ଅନୁକର୍ଷଂ ଚ ନିଷ୍କର୍ଷଂ ଵ୍ଯାଧିପାଵକମୂର୍ଛନମ୍
ଏ ସବୁ ବିଶେଷକରି ରାଜାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିଲା; ସମୃଦ୍ଧି, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ହଟିବା, ରୋଗ, ଅଗ୍ନି ଓ ଅସନ୍ତୋଷ ଦମିଥିଲା।
ସର୍ଵମେଵ ନ ତତ୍ରାସୀଦ୍ଧର୍ମନିତ୍ଯେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ। ଦସ୍ଯୁଭ୍ଯୋ ଵଞ୍ଚକେଭ୍ଯଶ୍ଚ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରତି ପରସ୍ପରମ୍
ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜ୍ୟରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅଧର୍ମ ଥିଲାନି; ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଠକମାନେ, ରାଜା ଓ ପ୍ରଜା, କିମ୍ବା ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟାୟ ହେଉନଥିଲା।
ରାଜଵଲ୍ଲଭତଶ୍ଚୈଵ ନାଶ୍ରୂଯତ ମୃଷାକୃତମ୍। ପ୍ରିଯଂ କର୍ତୁମୁପସ୍ଥାତୁଂ ବଲିକର୍ମ ସ୍ଵକର୍ମଜମ୍
ରାଜାଙ୍କର ପ୍ରିୟଜନମାନେ କେବେ ମିଥ୍ୟା କାମ କରିନଥିଲେ; ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱ ଅନୁଯାୟୀ ବଳି ଦେବାକୁ ଆଗେଇ ଆସୁଥିଲେ।
ଅଭିହର୍ତୁଂ ନୃପାଃ ଷଟ୍ସୁ ପୃଥକ୍ଜାତ୍ଯୈଶ୍ଚ ନୈଗମୈଃ। ଵଵୃଧେ ଵିଷଯସ୍ତତ୍ର ଧର୍ମନିତ୍ଯେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ
ବିଭିନ୍ନ ଜାତି ଓ ବ୍ୟବସାୟର ଲୋକମାନେ ସହିତ ରାଜାମାନେ ଆସି ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେଉଥିଲେ; ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଶାସନରେ ଦେଶ ଉନ୍ନତି କରୁଥିଲା।
କାମତୋଽପ୍ଯୁପଯୁଞ୍ଜାନୈ ରାଜସୈର୍ଲୋଭଜୈର୍ଜନୈଃ। ସର୍ଵଵ୍ଯାପୀ ସର୍ଵଗୁଣୀ ସର୍ଵସାହଃ ସ ସର୍ଵରାଟ୍
ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ କିମ୍ବା ଲୋଭୀ ଲୋକମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଧାରକ, ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ କ୍ଷମତାର ମାଲିକ ଥିଲେ।
ଯସ୍ମିନ୍ନଧିକୃତଃ ସମ୍ରାଡ୍ ଭ୍ରାଜମାନୋ ମହାଯଶାଃ। ଯତ୍ର ରାଜନ୍ଦଶ ଦିଶଃ ପିତୃତୋ ମାତୃତସ୍ତଥା। ଅନୁରକ୍ତାଃ ପ୍ରଜା ଆସନ୍ନାଗୋପାଲା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ମହାମାନ୍ୟ ସମ୍ରାଟ୍ ଅଧିଷ୍ଠିତ ଥିଲେ, ଏବଂ ଦଶ ଦିଗରେ ପ୍ରଜା, ଗୋପାଳ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପିତା ଓ ମାତା ପ୍ରତି ଯେପରି ଭକ୍ତି ଦେଖାଉଥିଲେ, ସେପରି ଭଲପାଉଥିଲେ।
ସ ମନ୍ତ୍ରିଣଃ ସମାନାଯ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଂଶ୍ଚ ଵଦତାଂ ଵରଃ। bରାଜସୂଯଂ ପ୍ରତି ତଦା ପୁନଃ ପୁନରପୃଚ୍ଛତ
ସେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ବକ୍ତା, ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଭାଇମାନେଙ୍କୁ ଡାକି, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ବିଷୟରେ ପୁନିପୁନି ପଚାରିଲେ।
ତେ ପୃଚ୍ଛ୍ଯମାନାଃ ସହିତା ଵଚୋଽର୍ଥ୍ଯଂ ମନ୍ତ୍ରିଣସ୍ତଦା। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଂ ଯିଯକ୍ଷୁମିଦମବ୍ରୁଵନ୍
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସେଠାରେ ଏକାଠି ହୋଇ, ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ କଥା କହିଲେ।
ଯେନାଭିଷିକ୍ତୋ ନୃପତିର୍ଵାରୁଣଂ ଗୁଣମୃଚ୍ଛତି। ତେନ ରାଜାଽପି ତଂ କୁତ୍ସ୍ନଂ ସମ୍ରାଡ୍ଗୁଣମଭୀପ୍ସୃତି
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କର ଅଭିଷେକ ହୁଏ, ସେ ଭାରୁଣ ଗୁଣ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ସେଇ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ରାଟ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଚାହାନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ସମ୍ରାଡ୍ଗୁଣାର୍ହସ୍ଯ ଭଵତଃ କୁରୁନନ୍ଦନ। ରାଜସୂଯସ୍ଯ ସମଯଂ ମନ୍ଯନ୍ତେ ସୁହୃଦସ୍ତଵ
ହେ କୁରୁବଂଶର ଗର୍ବ, ତୁମେ ସମ୍ରାଟ୍ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ; ତୁମ ମିତ୍ରମାନେ ଭାବୁଛନ୍ତି ଏହି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସମୟ ଆସିଛି।
ତସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସମଯଃ ସ୍ଵାଧୀନଃ କ୍ଷତ୍ରସମ୍ପଦା। ସାମ୍ନା ଷଡଗ୍ନଯୋ ଯସ୍ମିଂଶ୍ଚୀଯନ୍ତେ ଶଂସିତଵ୍ରତୈଃ
ଏହି ଯଜ୍ଞର ସମୟ ରାଜଶକ୍ତି ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହେ; ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରେୟସ୍କାମୀ ଲୋକମାନେ ଛଅ ଅଗ୍ନିକୁ ବଢ଼ାନ୍ତି।
ଦର୍ଵୀହୋମାନୁପାଦାଯ ସର୍ଵାନ୍ଯଃ ପ୍ରାପ୍ନୁତେ କ୍ରତୂନ୍। ଅଭିଷେକଂ ଚ ଯଜ୍ଞାନ୍ତେ ସର୍ଵଜିତ୍ତେନ ଚୋଚ୍ଯତେ
ଯିଏ ହୋମ କରିବା ପାଇଁ ଦାରୁପାତ୍ର ଧରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ ଅଭିଷେକ ସେଉଁଠି ହୁଏ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥାଏ।
ସମର୍ଥୋଽସି ମହାବାହୋ ସର୍ଵେ ତେ ଵଶଗା ଵଯମ୍। ଅଚିରାତ୍ତ୍ଵଂ ମହାରାଜ ରାଜସୂଯମଵାପ୍ସ୍ଯସି
ହେ ମହାବାହୁ, ତୁମେ ସମର୍ଥ; ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଛୁ; ଶୀଘ୍ର ହେବ, ହେ ମହାରାଜା, ତୁମେ ରାଜସୂୟ ଲାଭ କରିବେ।
ଅଵିଚାର୍ଯ ମହାରାଜ ରାଜସୂଯେ ମନଃ କୁରୁ। ଇତ୍ଯେଵଂ ସୁହୃଦଃ ସର୍ଵେ ପୃଥକ୍ଚ ସହ ଚାବ୍ରୁଵନ୍
ହେ ମହାରାଜା, ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ନାହିଁ, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ ମନ ଦିଅ; ଏଭଳି ତୁମ ସମସ୍ତ ମିତ୍ର ଏକାଏକି ଓ ଏକାଠି ହୋଇ କହିଲେ।
ସ ଧର୍ମ୍ଯଂ ପାଣ୍ଡଵସ୍ତେଷାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଶାମ୍ପତେ। ଧୃଷ୍ଟମିଷ୍ଟଂ ଵରିଷ୍ଟଂ ଚ ଜଗ୍ରାହ ମନସାଽରିହା
ସେମାନଙ୍କର ଧର୍ମମୟ, ଦୃଢ଼ ଓ ଉତ୍ତମ କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁନାଶକ ପାଣ୍ଡବ ମନରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁହୃଦ୍ଵଚସ୍ତଚ୍ଚ ଜାନଂଶ୍ଚାପ୍ଯାତ୍ମନଃ କ୍ଷମମ୍। `ସ ପ୍ରଶସ୍ତକ୍ରିଯାରମ୍ଭଃ ପରୀକ୍ଷାମୁପଚକ୍ରମେ
ମିତ୍ରମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ନିଜର ସମର୍ଥତା ଜାଣି, ସେ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ପାଇଁ ବିଚାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଚତୁର୍ଭିର୍ଭୀମସେନାଦ୍ଯୈର୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋ ହିତମ୍। ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଥା ପାର୍ଥୋ ଧର୍ମ ଏଵ ମନୋ ଦଧେ
ଭୀମସେନ ଆଦି ଚାରି ଭାଇ ସହିତ, ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଅର୍ଜୁନ ଧର୍ମରେ ମନ ଦେଲେ।
ସ ରାଜସୂଯଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ରଃ କୁରୂଣାମୃଷଭଃ କ୍ରତୁମ୍। ଜଗାମ ମନସା ସଦ୍ଯ ଆହରିଷ୍ଯନ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେମିତି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ମନ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ଭୂଯସ୍ତ୍ଵଦ୍ଭୁତଵୀର୍ଯୋପି ଧର୍ମମେଵାନୁପାଲଯନ୍ '। ପୁନଃ ପୁନର୍ମନୋ ଦଧ୍ରେ ରାଜସୂଯାଯ ଭାରତ
ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ପୁନିପୁନି ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରି, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ମନ ଦେଉଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ସ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ପୁନର୍ଧୀମାନୃତ୍ଵିଗ୍ନିଶ୍ଚ ମହାତ୍ମଭିଃ। ମନ୍ତ୍ରିଭିଶ୍ଚାପି ସହିତୋ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ପୁନି, ଭାଇମାନେ, ଋତ୍ବିଜ୍, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ ଓ ମହାତ୍ମା ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏକାଠି ହେଲେ।
ଧୌମ୍ଯଦ୍ଵୈପାଯନାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ମନ୍ତ୍ରଯାମାସ ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍। `ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦାଭ୍ଯାଂ ଚ ସାତ୍ଯକେନ ଚ ଧୀମତା
ଯେ ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ ଧୌମ୍ୟ, ବ୍ୟାସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ, ଏବଂ ବିରାଟ, ଦ୍ରୁପଦ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସାତ୍ୟକିଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା କଲେ।
ଯୁଧାମନ୍ଯୂତ୍ତମୌଜୋଭ୍ଯାଂ ସୌଭଦ୍ରେଣ ଚ ଧୀମତା। ଦ୍ରୌପଦେଯୈଃ ପରଂ ଶୂରୈର୍ମନ୍ତ୍ରଯାମାସ ସଂଵୃତଃ
ସେ ଯୁଧାମନ୍ୟୁ, ଉତ୍ତମୌଜା, ବୁଦ୍ଧିମାନ ସୁଭଦ୍ରାପୁତ୍ର ଓ ଶୂର ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା କଲେ।
ଭଵନ୍ତୋ ରାଜସୂଯସ୍ଯ ସମ୍ରାଡର୍ହସ୍ଯ ସୁକ୍ରତୋଃ। ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନସ୍ଯ ଵଦତ ମମାଵାପ୍ତିଃ କଥଂ ଭଵେତ୍
ମୁଁ ଏହି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ସଫଳତା କିପରି ପାଇପାରିବି, ଏହି ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗ୍ୟ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଓ ଉତ୍ସାହୀ, ସେମାନେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ତେ ତେନ ରାଜ୍ଞା ରାଜୀଵଲୋଚନ। ଇଦମୂଚୁର୍ଵଚଃ କାଲେ ଧର୍ମରାଜଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
ରାଜାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ସେମାନେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ।