ଭଵ ଏଧସ୍ଵ ମୋଦସ୍ଵ ଧନୈସ୍ତର୍ପଯ ଚ ଦ୍ଵିଜାନ୍। ଏତତ୍ତେ ଵିସ୍ତରେଣୋକ୍ତଂ ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପରିପୃଚ୍ଛସି। ଆପୃଚ୍ଛେ ତ୍ଵାଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ଦାଶାର୍ହନଗରୀଂ ପ୍ରତି
ସମୃଦ୍ଧି ହେଉ, ଆନନ୍ଦରେ ରୁହ, ଧନ ଦେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର। ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, ସେଥିରେ ମୁଁ ସବୁ ବିସ୍ତାରରେ କହିଦେଲି। ଏବେ ମୁଁ ତୁମ ପାଖରୁ ଅନୁମତି ନେଉଛି, ଦାଶାର୍ହମାନେଙ୍କର ସହରକୁ ଯିବି।
ଏଵମାଖ୍ଯାଯ ପାର୍ଥେଭ୍ଯୋ ନାରଦୋ ଜନମେଜଯ। ଜଗାମ ତୈର୍ଵୃତୋ ରାଜନ୍ନୃଷିଭିର୍ଯୈଃ ସମାଗତଃ
ଏଭଳି କହି ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେଙ୍କୁ, ନାରଦ ଋଷି, ଯେଉଁ ଋଷିମାନେ ଏକଠି ହୋଇଥିଲେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ, ଚାଲିଗଲେ।
ଗତେ ତୁ ନାରଦେ ପାର୍ଥୋ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ କୌରଵଃ। ରାଜସୂଯଂ କ୍ରତୁଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ ପାର୍ଥିଵଃ
ନାରଦ ଯିବା ପରେ, କୌରବ ରାଜା ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ମିଶି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞ ରାଜସୂୟ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଋଷେସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିଶଶ୍ଵାସ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଚିନ୍ତଯନ୍ରାଜସୂଯେଷ୍ଟିଂ ନ ଲେଭେ ଶର୍ମ ଭାରତ
ଋଷିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲେ, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, ଶାନ୍ତି ମିଳୁନାହିଁ।
ରାଜର୍ଷୀଣାଂ ଚ ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହିମାନଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଯଜ୍ଵନାଂ କର୍ମଭିଃ ପୁଣ୍ଯୈର୍ଲୋକପ୍ରାପ୍ତିଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଚ
ସେ ରାଜା ଋଷିମାନେଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରି ଲୋକମାନେ କିପରି ଉଚ୍ଚ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଏହା ଦେଖିଲେ।
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ରାଜର୍ଷି ରୋଜମାନଂ ଵିଶେଷତଃ। ଯଜ୍ଵାନଂ ଯଜ୍ଞମାହର୍ତୁଂ ରାଜସୂଯମିଯେଷ ସଃ
ସେ ବିଶେଷକରି ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଋଷି ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ଏବଂ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ତତଃ ସର୍ଵାନର୍ଚଯିତ୍ଵା ସଭାସଦଃ। ପ୍ରତ୍ଯର୍ଚିତଶ୍ଚ ତୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଯଜ୍ଞାଯୈଵ ମନୋ ଦଧେ
ତାପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସଭାସଦସ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଯଜ୍ଞରେ ଲାଗିଗଲା।
ସ ରାଜସୂଯଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ର କୁରୂଣାମୃଷଭସ୍ତଦା। ଆହର୍ତୁଂ ପ୍ରଵଣଂ ଚକ୍ରେ ମନଃ ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ଚାସକୃତ୍
ସେ ସମୟରେ କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ବାରମ୍ବାର ଚିନ୍ତା କରି, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ମନ ନିଶ୍ଚିତ କଲେ।
ଭୂଯଶ୍ଚାଦ୍ଭୁତଵୀର୍ଯୌଜା ଧର୍ମମେଵାନୁଚିନ୍ତଯନ୍। କିଂ ହିତଂ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ଭଵେଦିତି ମନୋ ଦଧେ
ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଉତ୍ସାହୀ, ପୁନିପୁନି ଧର୍ମ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ କଣ ଭଲ ହେବ, ଏହି ଭାବରେ ମନ ଲାଗି ରହିଲେ।
ଅନୁଗୃହ୍ଣନ୍ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ ସର୍ଵଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରଃ। ଅଵିଶେଷେଣ ସର୍ଵେଷାଂ ହିତଂ ଚକ୍ରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଦୟା କରି, କାହା ପ୍ରତି କୌଣସି ଭେଦ ନ ରଖି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କାମ କଲେ।
ସର୍ଵେଷାଂ ଦୀଯତାଂ ଦେଯଂ ମୁଷ୍ଣନ୍କୋପମଦାଵୁଭୌ। ସାଧୁ ଧର୍ମେତି ଧର୍ମେତି ନାନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରୂଯେତ ଭାଷିତମ୍
ଯାହା ଦେବାକୁ ଥିଲା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉ, କ୍ରୋଧ ଓ ମୃଦୁତାକୁ ଦମନ କରି, 'ଧର୍ମ, ଧର୍ମ' ବୋଲି ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି କଥା ଶୁଣାଯାଉନଥିଲା।
ଏଵଂ ଗତେ ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ପିତରୀଵାଶ୍ଵସଞ୍ଜନାଃ। ନ ତସ୍ଯ ଵିଦ୍ଯତେ ଦ୍ରେଷ୍ଟା ତତୋଽସ୍ଯାଜାତଶତ୍ରୁତା
ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ, ପ୍ରଜାମାନେ ବାପାଙ୍କୁ ଯେମିତି ଭରସା କରନ୍ତି, ସେମିତି ଭରସା କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ କେହି ଦ୍ୱେଷ କରୁନଥିଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ 'ଅଜାତଶତ୍ରୁ' ବୋଲାଯାଉଥିଲା।
ପରିଗ୍ରହାନ୍ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଭୀମସ୍ଯ ପରିପାଲନାତ୍। ଶତ୍ରୂଣାଂ କ୍ଷପଣାଚ୍ଚୈଵ ବୀଭତ୍ସୋଃ ସଵ୍ଯସାଚିନଃ
ଭୀମଙ୍କର ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତିର ରକ୍ଷା ଏବଂ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ଦ୍ୱାରା, କେହି ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିବାକୁ ସାହସ କରୁନଥିଲେ।
ବଲୀନାଂ ସମ୍ଯଗୁତ୍ଥାନାନ୍ନକୁଲସ୍ଯ ଯଶସ୍ଵିନଃ'। ଧୀମତଃ ସହଦେଵସ୍ଯ ଧର୍ମାଣାମନୁଶାସନାତ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନକୁଳଙ୍କର ଠିକ୍ ଚେଷ୍ଟା ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସହଦେବଙ୍କର ଧର୍ମ ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ କାମ ଠିକ୍ ଭାବେ ହେଉଥିଲା।
ଵୈନତ୍ଯାତ୍ସର୍ଵତଶ୍ଚୈଵ ନକୁଲସ୍ଯ ସ୍ଵଭାଵତଃ। ଅଵିଗ୍ରହା ଵୀତଭଯାଃ ସ୍ଵକର୍ମନିରତାଃ ସଦା
ନକୁଳଙ୍କର ସତର୍କତା ଏବଂ ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତେ ବିବାଦ ଓ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ, ସବୁବେଳେ ନିଜ ନିଜ କାମରେ ଲାଗି ରହୁଥିଲେ।
ନିକାମଵର୍ଷାଃ ସ୍ଫୀତାଶ୍ଚ ଆସଞ୍ଜନପଦାସ୍ତଥା। ଵାର୍ଧୁଷୀ ଯଜ୍ଞସତ୍ଵାନି ଗୋରକ୍ଷଂ କର୍ଷଣଂ ଵଣିକ୍
ସମସ୍ତ ଦେଶରେ ପ୍ରଚୁର ବର୍ଷା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଥିଲା; ଲୋକମାନେ, ଯଜ୍ଞ ପଶୁ, ଗୋପାଳକ, ଚାଷୀ ଓ ବ୍ୟାପାରୀମାନେ ସମୃଦ୍ଧି ଭୋଗୁଥିଲେ।
ଵିଶେଷାତ୍ସର୍ଵମେଵୈତତ୍ସଞ୍ଜଜ୍ଞେ ରାଜକର୍ମଣା। ଅନୁକର୍ଷଂ ଚ ନିଷ୍କର୍ଷଂ ଵ୍ଯାଧିପାଵକମୂର୍ଛନମ୍
ଏ ସବୁ ବିଶେଷକରି ରାଜାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିଲା; ସମୃଦ୍ଧି, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ହଟିବା, ରୋଗ, ଅଗ୍ନି ଓ ଅସନ୍ତୋଷ ଦମିଥିଲା।
ସର୍ଵମେଵ ନ ତତ୍ରାସୀଦ୍ଧର୍ମନିତ୍ଯେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ। ଦସ୍ଯୁଭ୍ଯୋ ଵଞ୍ଚକେଭ୍ଯଶ୍ଚ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରତି ପରସ୍ପରମ୍
ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜ୍ୟରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅଧର୍ମ ଥିଲାନି; ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଠକମାନେ, ରାଜା ଓ ପ୍ରଜା, କିମ୍ବା ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟାୟ ହେଉନଥିଲା।
ରାଜଵଲ୍ଲଭତଶ୍ଚୈଵ ନାଶ୍ରୂଯତ ମୃଷାକୃତମ୍। ପ୍ରିଯଂ କର୍ତୁମୁପସ୍ଥାତୁଂ ବଲିକର୍ମ ସ୍ଵକର୍ମଜମ୍
ରାଜାଙ୍କର ପ୍ରିୟଜନମାନେ କେବେ ମିଥ୍ୟା କାମ କରିନଥିଲେ; ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱ ଅନୁଯାୟୀ ବଳି ଦେବାକୁ ଆଗେଇ ଆସୁଥିଲେ।
ଅଭିହର୍ତୁଂ ନୃପାଃ ଷଟ୍ସୁ ପୃଥକ୍ଜାତ୍ଯୈଶ୍ଚ ନୈଗମୈଃ। ଵଵୃଧେ ଵିଷଯସ୍ତତ୍ର ଧର୍ମନିତ୍ଯେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ
ବିଭିନ୍ନ ଜାତି ଓ ବ୍ୟବସାୟର ଲୋକମାନେ ସହିତ ରାଜାମାନେ ଆସି ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେଉଥିଲେ; ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଶାସନରେ ଦେଶ ଉନ୍ନତି କରୁଥିଲା।
କାମତୋଽପ୍ଯୁପଯୁଞ୍ଜାନୈ ରାଜସୈର୍ଲୋଭଜୈର୍ଜନୈଃ। ସର୍ଵଵ୍ଯାପୀ ସର୍ଵଗୁଣୀ ସର୍ଵସାହଃ ସ ସର୍ଵରାଟ୍
ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ କିମ୍ବା ଲୋଭୀ ଲୋକମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଧାରକ, ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ କ୍ଷମତାର ମାଲିକ ଥିଲେ।
ଯସ୍ମିନ୍ନଧିକୃତଃ ସମ୍ରାଡ୍ ଭ୍ରାଜମାନୋ ମହାଯଶାଃ। ଯତ୍ର ରାଜନ୍ଦଶ ଦିଶଃ ପିତୃତୋ ମାତୃତସ୍ତଥା। ଅନୁରକ୍ତାଃ ପ୍ରଜା ଆସନ୍ନାଗୋପାଲା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ମହାମାନ୍ୟ ସମ୍ରାଟ୍ ଅଧିଷ୍ଠିତ ଥିଲେ, ଏବଂ ଦଶ ଦିଗରେ ପ୍ରଜା, ଗୋପାଳ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପିତା ଓ ମାତା ପ୍ରତି ଯେପରି ଭକ୍ତି ଦେଖାଉଥିଲେ, ସେପରି ଭଲପାଉଥିଲେ।
ସ ମନ୍ତ୍ରିଣଃ ସମାନାଯ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଂଶ୍ଚ ଵଦତାଂ ଵରଃ। bରାଜସୂଯଂ ପ୍ରତି ତଦା ପୁନଃ ପୁନରପୃଚ୍ଛତ
ସେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ବକ୍ତା, ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଭାଇମାନେଙ୍କୁ ଡାକି, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ବିଷୟରେ ପୁନିପୁନି ପଚାରିଲେ।
ତେ ପୃଚ୍ଛ୍ଯମାନାଃ ସହିତା ଵଚୋଽର୍ଥ୍ଯଂ ମନ୍ତ୍ରିଣସ୍ତଦା। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଂ ଯିଯକ୍ଷୁମିଦମବ୍ରୁଵନ୍
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସେଠାରେ ଏକାଠି ହୋଇ, ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ କଥା କହିଲେ।
ଯେନାଭିଷିକ୍ତୋ ନୃପତିର୍ଵାରୁଣଂ ଗୁଣମୃଚ୍ଛତି। ତେନ ରାଜାଽପି ତଂ କୁତ୍ସ୍ନଂ ସମ୍ରାଡ୍ଗୁଣମଭୀପ୍ସୃତି
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କର ଅଭିଷେକ ହୁଏ, ସେ ଭାରୁଣ ଗୁଣ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ସେଇ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ରାଟ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଚାହାନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ସମ୍ରାଡ୍ଗୁଣାର୍ହସ୍ଯ ଭଵତଃ କୁରୁନନ୍ଦନ। ରାଜସୂଯସ୍ଯ ସମଯଂ ମନ୍ଯନ୍ତେ ସୁହୃଦସ୍ତଵ
ହେ କୁରୁବଂଶର ଗର୍ବ, ତୁମେ ସମ୍ରାଟ୍ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ; ତୁମ ମିତ୍ରମାନେ ଭାବୁଛନ୍ତି ଏହି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସମୟ ଆସିଛି।
ତସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସମଯଃ ସ୍ଵାଧୀନଃ କ୍ଷତ୍ରସମ୍ପଦା। ସାମ୍ନା ଷଡଗ୍ନଯୋ ଯସ୍ମିଂଶ୍ଚୀଯନ୍ତେ ଶଂସିତଵ୍ରତୈଃ
ଏହି ଯଜ୍ଞର ସମୟ ରାଜଶକ୍ତି ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହେ; ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରେୟସ୍କାମୀ ଲୋକମାନେ ଛଅ ଅଗ୍ନିକୁ ବଢ଼ାନ୍ତି।
ଦର୍ଵୀହୋମାନୁପାଦାଯ ସର୍ଵାନ୍ଯଃ ପ୍ରାପ୍ନୁତେ କ୍ରତୂନ୍। ଅଭିଷେକଂ ଚ ଯଜ୍ଞାନ୍ତେ ସର୍ଵଜିତ୍ତେନ ଚୋଚ୍ଯତେ
ଯିଏ ହୋମ କରିବା ପାଇଁ ଦାରୁପାତ୍ର ଧରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ ଅଭିଷେକ ସେଉଁଠି ହୁଏ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥାଏ।
ସମର୍ଥୋଽସି ମହାବାହୋ ସର୍ଵେ ତେ ଵଶଗା ଵଯମ୍। ଅଚିରାତ୍ତ୍ଵଂ ମହାରାଜ ରାଜସୂଯମଵାପ୍ସ୍ଯସି
ହେ ମହାବାହୁ, ତୁମେ ସମର୍ଥ; ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଛୁ; ଶୀଘ୍ର ହେବ, ହେ ମହାରାଜା, ତୁମେ ରାଜସୂୟ ଲାଭ କରିବେ।
ଅଵିଚାର୍ଯ ମହାରାଜ ରାଜସୂଯେ ମନଃ କୁରୁ। ଇତ୍ଯେଵଂ ସୁହୃଦଃ ସର୍ଵେ ପୃଥକ୍ଚ ସହ ଚାବ୍ରୁଵନ୍
ହେ ମହାରାଜା, ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ନାହିଁ, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ ମନ ଦିଅ; ଏଭଳି ତୁମ ସମସ୍ତ ମିତ୍ର ଏକାଏକି ଓ ଏକାଠି ହୋଇ କହିଲେ।