ତପସା ଯେ ଚ ତୀଵ୍ରେଣ ତ୍ଯଜନ୍ତୀହ କଲେଵରମ୍। ତେ ତତ୍ସ୍ଥାନଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଶ୍ରୀମନ୍ତୋ ଭାନ୍ତି ନିତ୍ଯଶଃ
ଯେଉଁମାନେ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କରି ଏହି ଲୋକରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠି ପହଞ୍ଚି ଚିରକାଳ ଶ୍ରୀମୟ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ରହନ୍ତି।
ପିତା ଚ ତ୍ଵାଽଽହ କୌନ୍ତେଯ ପାଣ୍ଡୁଃ କୌରଵନନ୍ଦନ। ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରେ ଶ୍ରିଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନୃପତୌ ଜାତଵିସ୍ମଯଃ
ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ତୁମର ପିତା ପାଣ୍ଡୁ, କୌରବବଂଶର ଗୌରବ, ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶ୍ରୀଦୃଷ୍ଟି କରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଵିଜ୍ଞାଯ ମାନୁଷଂ ଲୋକମାଯାନ୍ତଂ ମାଂ ନରାଧିପ। ପ୍ରୋଵାଚ ପ୍ରଣତୋ ଭୂତ୍ଵା ଵଦେଥାସ୍ତ୍ଵଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
ମୁଁ ମନୁଷ୍ୟଲୋକକୁ ଆସୁଛି ବୋଲି ଜାଣି, ସେ ରାଜା ମୋତେ ଶିର ନମାଇ କହିଲେ— 'ତୁମେ ଏହି କଥା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଭୁଲିବେନି।'
ସମର୍ଥୋଽସି ମହୀଂ ଜେତୁଂ ଭ୍ରାତରସ୍ତେ ସ୍ଥିତା ଵଶେ। ରାଜସୂଯଂ କ୍ରତୁଶ୍ରେଷ୍ଠମହାରସ୍ଵେତି ଭାରତ
'ତୁମେ ପୃଥିବୀ ଜିତିପାରିବ; ତୁମର ଭାଇମାନେ ତୁମର ଅଧୀନରେ ଅଛନ୍ତି। ରାଜସୂୟ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଯଜ୍ଞ କର, ହେ ଭାରତ।'
ତ୍ଵଯୀଷ୍ଟଵତି ପୁତ୍ରେଽହଂ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଵଦାଶୁ ଵୈ। ମୋଦିଷ୍ଯେ ବହୁଲାଃ ଶଶ୍ଵତ୍ସମାଃ ଶକ୍ରସ୍ଯ ସଂସଦି
'ମୋ ପୁଅ, ତୁମେ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିଦେଲେ, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଭାରେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଅନେକ ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଆନନ୍ଦ କରିପାରିବି।'
ଏଵଂ ଭଵତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯେଽହଂ ତଵ ପୁତ୍ରଂ ନରାଧିପମ୍। ଭୂଲୋକଂ ଯଦି ଗଚ୍ଛେଯମିତି ପାଣ୍ଡୁମଥାବ୍ରୁଵମ୍
'ଏହିପରି ହେଉ; ମୁଁ ଯଦି ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିବି, ତୁମର ପୁଅଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଦେବି'— ଏପରି ମୁଁ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ କହିଥିଲି।
ତସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ସଙ୍କଲ୍ପଂ କୁରୁ ପାଣ୍ଡଵ। ଗନ୍ତାସିତ୍ଵଂ ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପୂର୍ଵୈଃ ସହ ସଲୋକତାମ୍
ତେଣୁ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପିତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର; ତୁମେ ତୁମ ପୂର୍ବଜମାନେ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିବ।
ବହୁଵିଘ୍ନଶ୍ଚ ନୃପତେ କ୍ରତୁରେଷ ସ୍ମୃତୋ ମହାନ୍। ଛିଦ୍ରାଣ୍ଯସ୍ଯ ଵାଞ୍ଛନ୍ତି ଯଜ୍ଞଘ୍ନା ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସାଃ
ହେ ରାଜା, ଏହି ମହାଯଜ୍ଞରେ ବହୁତ ବାଧା ଥାଏ; ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞକୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି ଓ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସମାନେ, ସେମାନେ ଏହାର ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି।
ଯୁଦ୍ଧଂ ଚ କ୍ଷତ୍ରଶମନଂ ପୃଥିଵୀକ୍ଷଯକାରଣମ୍। କିଞ୍ଚିଦେଵ ନିମିତ୍ତଂ ଚ ଭଵତ୍ଯତ୍ର କ୍ଷଯାଵହମ୍
ଏଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ନାଶ ଓ ପୃଥିବୀର ଅନର୍ଥ କେବଳ ଏକ ଛୋଟ କାରଣରୁ ମଧ୍ୟ ହେବା ସମ୍ଭବ।
ଏତତ୍ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଯତ୍କ୍ଷମଂ ତତ୍ସମାଚର। ଅପ୍ରମତ୍ତୋତ୍ଥିତୋ ନିତ୍ଯଂ ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯସ୍ଯ ରକ୍ଷଣେ
ଏହି ସବୁ ଭାବି, ହେ ରାଜାନାମ ରାଜା, ଯାହା ଉଚିତ, ତାହା କର; ସବୁବେଳେ ସଚେତନ ରୁହି, ଚାରିବର୍ଣ୍ଣର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସଦା ପ୍ରସ୍ତୁତ ରୁହ।
ଭଵ ଏଧସ୍ଵ ମୋଦସ୍ଵ ଧନୈସ୍ତର୍ପଯ ଚ ଦ୍ଵିଜାନ୍। ଏତତ୍ତେ ଵିସ୍ତରେଣୋକ୍ତଂ ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପରିପୃଚ୍ଛସି। ଆପୃଚ୍ଛେ ତ୍ଵାଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ଦାଶାର୍ହନଗରୀଂ ପ୍ରତି
ସମୃଦ୍ଧି ହେଉ, ଆନନ୍ଦରେ ରୁହ, ଧନ ଦେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର। ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, ସେଥିରେ ମୁଁ ସବୁ ବିସ୍ତାରରେ କହିଦେଲି। ଏବେ ମୁଁ ତୁମ ପାଖରୁ ଅନୁମତି ନେଉଛି, ଦାଶାର୍ହମାନେଙ୍କର ସହରକୁ ଯିବି।
ଏଵମାଖ୍ଯାଯ ପାର୍ଥେଭ୍ଯୋ ନାରଦୋ ଜନମେଜଯ। ଜଗାମ ତୈର୍ଵୃତୋ ରାଜନ୍ନୃଷିଭିର୍ଯୈଃ ସମାଗତଃ
ଏଭଳି କହି ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେଙ୍କୁ, ନାରଦ ଋଷି, ଯେଉଁ ଋଷିମାନେ ଏକଠି ହୋଇଥିଲେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ, ଚାଲିଗଲେ।
ଗତେ ତୁ ନାରଦେ ପାର୍ଥୋ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ କୌରଵଃ। ରାଜସୂଯଂ କ୍ରତୁଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ ପାର୍ଥିଵଃ
ନାରଦ ଯିବା ପରେ, କୌରବ ରାଜା ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ମିଶି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞ ରାଜସୂୟ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଋଷେସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିଶଶ୍ଵାସ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଚିନ୍ତଯନ୍ରାଜସୂଯେଷ୍ଟିଂ ନ ଲେଭେ ଶର୍ମ ଭାରତ
ଋଷିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲେ, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, ଶାନ୍ତି ମିଳୁନାହିଁ।
ରାଜର୍ଷୀଣାଂ ଚ ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହିମାନଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଯଜ୍ଵନାଂ କର୍ମଭିଃ ପୁଣ୍ଯୈର୍ଲୋକପ୍ରାପ୍ତିଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଚ
ସେ ରାଜା ଋଷିମାନେଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରି ଲୋକମାନେ କିପରି ଉଚ୍ଚ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଏହା ଦେଖିଲେ।
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ରାଜର୍ଷି ରୋଜମାନଂ ଵିଶେଷତଃ। ଯଜ୍ଵାନଂ ଯଜ୍ଞମାହର୍ତୁଂ ରାଜସୂଯମିଯେଷ ସଃ
ସେ ବିଶେଷକରି ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଋଷି ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ଏବଂ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ତତଃ ସର୍ଵାନର୍ଚଯିତ୍ଵା ସଭାସଦଃ। ପ୍ରତ୍ଯର୍ଚିତଶ୍ଚ ତୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଯଜ୍ଞାଯୈଵ ମନୋ ଦଧେ
ତାପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସଭାସଦସ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଯଜ୍ଞରେ ଲାଗିଗଲା।
ସ ରାଜସୂଯଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ର କୁରୂଣାମୃଷଭସ୍ତଦା। ଆହର୍ତୁଂ ପ୍ରଵଣଂ ଚକ୍ରେ ମନଃ ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ଚାସକୃତ୍
ସେ ସମୟରେ କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ବାରମ୍ବାର ଚିନ୍ତା କରି, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ମନ ନିଶ୍ଚିତ କଲେ।
ଭୂଯଶ୍ଚାଦ୍ଭୁତଵୀର୍ଯୌଜା ଧର୍ମମେଵାନୁଚିନ୍ତଯନ୍। କିଂ ହିତଂ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ଭଵେଦିତି ମନୋ ଦଧେ
ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଉତ୍ସାହୀ, ପୁନିପୁନି ଧର୍ମ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ କଣ ଭଲ ହେବ, ଏହି ଭାବରେ ମନ ଲାଗି ରହିଲେ।
ଅନୁଗୃହ୍ଣନ୍ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ ସର୍ଵଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରଃ। ଅଵିଶେଷେଣ ସର୍ଵେଷାଂ ହିତଂ ଚକ୍ରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଦୟା କରି, କାହା ପ୍ରତି କୌଣସି ଭେଦ ନ ରଖି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କାମ କଲେ।
ସର୍ଵେଷାଂ ଦୀଯତାଂ ଦେଯଂ ମୁଷ୍ଣନ୍କୋପମଦାଵୁଭୌ। ସାଧୁ ଧର୍ମେତି ଧର୍ମେତି ନାନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରୂଯେତ ଭାଷିତମ୍
ଯାହା ଦେବାକୁ ଥିଲା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉ, କ୍ରୋଧ ଓ ମୃଦୁତାକୁ ଦମନ କରି, 'ଧର୍ମ, ଧର୍ମ' ବୋଲି ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି କଥା ଶୁଣାଯାଉନଥିଲା।
ଏଵଂ ଗତେ ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ପିତରୀଵାଶ୍ଵସଞ୍ଜନାଃ। ନ ତସ୍ଯ ଵିଦ୍ଯତେ ଦ୍ରେଷ୍ଟା ତତୋଽସ୍ଯାଜାତଶତ୍ରୁତା
ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ, ପ୍ରଜାମାନେ ବାପାଙ୍କୁ ଯେମିତି ଭରସା କରନ୍ତି, ସେମିତି ଭରସା କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ କେହି ଦ୍ୱେଷ କରୁନଥିଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ 'ଅଜାତଶତ୍ରୁ' ବୋଲାଯାଉଥିଲା।
ପରିଗ୍ରହାନ୍ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଭୀମସ୍ଯ ପରିପାଲନାତ୍। ଶତ୍ରୂଣାଂ କ୍ଷପଣାଚ୍ଚୈଵ ବୀଭତ୍ସୋଃ ସଵ୍ଯସାଚିନଃ
ଭୀମଙ୍କର ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତିର ରକ୍ଷା ଏବଂ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ଦ୍ୱାରା, କେହି ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିବାକୁ ସାହସ କରୁନଥିଲେ।
ବଲୀନାଂ ସମ୍ଯଗୁତ୍ଥାନାନ୍ନକୁଲସ୍ଯ ଯଶସ୍ଵିନଃ'। ଧୀମତଃ ସହଦେଵସ୍ଯ ଧର୍ମାଣାମନୁଶାସନାତ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନକୁଳଙ୍କର ଠିକ୍ ଚେଷ୍ଟା ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସହଦେବଙ୍କର ଧର୍ମ ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ କାମ ଠିକ୍ ଭାବେ ହେଉଥିଲା।
ଵୈନତ୍ଯାତ୍ସର୍ଵତଶ୍ଚୈଵ ନକୁଲସ୍ଯ ସ୍ଵଭାଵତଃ। ଅଵିଗ୍ରହା ଵୀତଭଯାଃ ସ୍ଵକର୍ମନିରତାଃ ସଦା
ନକୁଳଙ୍କର ସତର୍କତା ଏବଂ ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତେ ବିବାଦ ଓ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ, ସବୁବେଳେ ନିଜ ନିଜ କାମରେ ଲାଗି ରହୁଥିଲେ।
ନିକାମଵର୍ଷାଃ ସ୍ଫୀତାଶ୍ଚ ଆସଞ୍ଜନପଦାସ୍ତଥା। ଵାର୍ଧୁଷୀ ଯଜ୍ଞସତ୍ଵାନି ଗୋରକ୍ଷଂ କର୍ଷଣଂ ଵଣିକ୍
ସମସ୍ତ ଦେଶରେ ପ୍ରଚୁର ବର୍ଷା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଥିଲା; ଲୋକମାନେ, ଯଜ୍ଞ ପଶୁ, ଗୋପାଳକ, ଚାଷୀ ଓ ବ୍ୟାପାରୀମାନେ ସମୃଦ୍ଧି ଭୋଗୁଥିଲେ।
ଵିଶେଷାତ୍ସର୍ଵମେଵୈତତ୍ସଞ୍ଜଜ୍ଞେ ରାଜକର୍ମଣା। ଅନୁକର୍ଷଂ ଚ ନିଷ୍କର୍ଷଂ ଵ୍ଯାଧିପାଵକମୂର୍ଛନମ୍
ଏ ସବୁ ବିଶେଷକରି ରାଜାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିଲା; ସମୃଦ୍ଧି, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ହଟିବା, ରୋଗ, ଅଗ୍ନି ଓ ଅସନ୍ତୋଷ ଦମିଥିଲା।
ସର୍ଵମେଵ ନ ତତ୍ରାସୀଦ୍ଧର୍ମନିତ୍ଯେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ। ଦସ୍ଯୁଭ୍ଯୋ ଵଞ୍ଚକେଭ୍ଯଶ୍ଚ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରତି ପରସ୍ପରମ୍
ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜ୍ୟରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅଧର୍ମ ଥିଲାନି; ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଠକମାନେ, ରାଜା ଓ ପ୍ରଜା, କିମ୍ବା ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟାୟ ହେଉନଥିଲା।
ରାଜଵଲ୍ଲଭତଶ୍ଚୈଵ ନାଶ୍ରୂଯତ ମୃଷାକୃତମ୍। ପ୍ରିଯଂ କର୍ତୁମୁପସ୍ଥାତୁଂ ବଲିକର୍ମ ସ୍ଵକର୍ମଜମ୍
ରାଜାଙ୍କର ପ୍ରିୟଜନମାନେ କେବେ ମିଥ୍ୟା କାମ କରିନଥିଲେ; ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱ ଅନୁଯାୟୀ ବଳି ଦେବାକୁ ଆଗେଇ ଆସୁଥିଲେ।
ଅଭିହର୍ତୁଂ ନୃପାଃ ଷଟ୍ସୁ ପୃଥକ୍ଜାତ୍ଯୈଶ୍ଚ ନୈଗମୈଃ। ଵଵୃଧେ ଵିଷଯସ୍ତତ୍ର ଧର୍ମନିତ୍ଯେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ
ବିଭିନ୍ନ ଜାତି ଓ ବ୍ୟବସାୟର ଲୋକମାନେ ସହିତ ରାଜାମାନେ ଆସି ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେଉଥିଲେ; ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଶାସନରେ ଦେଶ ଉନ୍ନତି କରୁଥିଲା।