ଉପାସତେ ଚ ସଂହୃଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମାଣମମିତୌଜସମ୍। ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ଦାନଵା ଗୁହ୍ଯକାସ୍ତଥା
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ଏହିପରି ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, ଦାନବ ଏବଂ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ମଧ୍ୟ।
ନାଗାଃ ସୁପର୍ଣାଃ ପଶଵଃ ପିତାମହମୁପାସତେ। ସ୍ଥାଵରା ଜଙ୍ଗମାଶ୍ଚୈଵ ମହାଭୂତାସ୍ତଥାଽପରେ
ନାଗ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ପଶୁମାନେ ଏବଂ ପିତାମହଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ଏହିପରି ଅଚଳ ଓ ଚଳନଶୀଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମହାଭୂତମାନେ ମଧ୍ୟ।
ପୁରନ୍ଦରଶ୍ଚ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରୋ ଵରୁଣୋ ଧନଦୋ ଯମଃ। ମହାଦେଵଃ ସହୋମୋଽତ୍ର ସଦା ଗଚ୍ଛତି ସର୍ଵଶଃ
ପୁରନ୍ଦର, ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ଧନଦ, ଯମ ଏବଂ ମହାଦେବ ହୋମ ସହିତ ସଦା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ମହାସେନଶ୍ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସଦୋପାସ୍ତେ ପିତାମହମ୍। ଦେଵୋ ନାରାଯଣସ୍ତସ୍ଯାଂ ତଥା ଦେଵର୍ଷଯଶ୍ଚ ଯେ
ହେ ରାଜା, ମହାସେନ ସଦା ପିତାମହଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ଏହିପରି ଦେବତା ନାରାୟଣ ଏବଂ ଦେବଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ।
ଋଷଯୋ ଵାଲଖିଲ୍ଯାଶ୍ଚ ଯୋନିଜାଯୋନିଜାସ୍ତଥା। ଯଚ୍ଚ କିଞ୍ଚିତ୍ରିଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ସ୍ଥାଣୁ ଜଙ୍ଗମମ୍। ସର୍ଵଂ ତସ୍ଯାଂ ମଯା ଦୃଷ୍ଟମିତି ଵିଦ୍ଧି ନରାଧିପ
ବାଳଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଓ ନେଇନଥିବା ମାନେ, ଏବଂ ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁଠି ଯାହା ଦେଖାଯାଏ, ଅଚଳ କିମ୍ବା ଚଳନଶୀଳ, ସେ ସମସ୍ତ କିଛି ମୁଁ ଏଠାରେ ଦେଖିଛି, ଏହି କଥା ଜାଣ, ହେ ନରପତି।
ଅଷ୍ଟାଶୀତିସହସ୍ରାଣି ଋଷୀଣାମୂର୍ଧ୍ଵରେତସାମ୍। ପ୍ରଜାଵତାଂ ଚ ପଞ୍ଚାଶଦୃଷୀଣାମପି ପାଣ୍ଡଵ
ଅଠାସୀ ହଜାର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ଋଷି ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ପଞ୍ଚାଶି ଜଣ ପ୍ରଜାସମ୍ପନ୍ନ ଋଷି ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ହେ ପାଣ୍ଡବ।
ତେ ସ୍ମ ତତ୍ର ଯଥାକାମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵେ ଦିଵୌକସଃ। ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ତସ୍ମୈ ସର୍ଵେ ଯାନ୍ତି ଯଥାଗମମ୍
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ, ଯେଉଁଠି ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେଖି, ଶିର ନମାଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯଥାଯଥ ଚାଲିଯାଆନ୍ତି।
ଅତିଥୀନାଗତାନ୍ଦେଵାନ୍ଦୈତ୍ଯାନ୍ନାଗାଂସ୍ତଥା ଦ୍ଵିଜାନ୍। ଯକ୍ଷାନ୍ମୁପର୍ଣାନ୍କାଲେଯାନ୍ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସସ୍ତଥା
ଅତିଥି ଭାବେ ଆସିଥିବା ଦେବତା, ଦାନବ, ନାଗ, ଦ୍ୱିଜ, ଯକ୍ଷ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, କାଳେୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ—
ମହାଭାଗାନମିତଧୀର୍ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ। ଦଯାଵାନ୍ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ଯଥାର୍ହଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ଏହି ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ଧୃଢ଼ ମନୋବଳ ଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଦୟାଶୀଳ, ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ତୁ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଵଯମ୍ଭୂରମିତଦ୍ଯୁତିଃ। ସାନ୍ତ୍ଵମାନାର୍ଥସମ୍ଭୋଗୈର୍ଯୁନକ୍ତି ମନୁଜାଧିପ
ସେମାନେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବ୍ୟାପିଥିବା, ସ୍ୱୟଂଜନ୍ମା, ଅସୀମ ତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ମୃଦୁ କଥା, ଉପହାର ଓ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଉପଭୋଗ କରାନ୍ତି, ହେ ରାଜା।
ତଥା ତୈରୁପଯାତୈଶ୍ଚ ପ୍ରତିଯଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଭାରତ। ଆକୁଲା ସା ସଭାତାତ ଭଵତି ସ୍ମ ସୁଖପ୍ରଦା
ଏଭଳି ଆସିଥିବା ଏବଂ ଯାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ସହିତ, ହେ ଭାରତ, ସେ ସଭା ଭିଡ଼ ହୋଇଯାଏ, ହେ ପିତା, ଏବଂ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି।
ସର୍ଵତେଜୋମଯୀ ଦିଵ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଗଣସେଵିତା। ବ୍ରାହଯା ଶ୍ରିଯା ଦୀପ୍ଯମାନା ଶୁଶୁଭେ ଵିଗତକ୍ଲମା
ସେହି ଦିବ୍ୟ ସଭା ସମସ୍ତ ତେଜରେ ପ୍ରଭାମାନ, ବ୍ରହ୍ମଋଷିମାନେ ଯେଉଁଠି ସେବନ କରନ୍ତି, ଶ୍ରୀରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ କ୍ଲାନ୍ତିହୀନ ଭାବେ ଚମକୁଥିଲା।
ସା ସଭା ତାଦୃଶୀ ଦୃଷ୍ଟା ମଯା ଲୋକେଷୁ ଦୁର୍ଲଭା। ସଭେଯଂ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ଯଥା ତଵ
ଏପରି ସଭା ମୁଁ ଦେଖିଛି, ଯାହା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ; ହେ ରାଜାଶାର୍ଦୂଳ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମ ସଭା ଏପରି ଅଛି।
ଏତା ମଯା ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵାଃ ସଭା ଦେଵେଷୁ ଭାରତ। ସଭେଯଂ ମାନୁଷେ ଲୋକେ ସର୍ଵଶ୍ରେଷ୍ଠତମା ତଵ
ଏପରି ସଭାମାନେ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିଛି, ହେ ଭାରତ; କିନ୍ତୁ ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରେ ତୁମ ସଭା ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପ୍ରାଯଶୋ ରାଜଲୋକସ୍ତେ କଥିତୋ ଵଦତାଂ ଵର। ଵୈଵସ୍ଵତସଭାଯାଂ ତୁ ଯଥା ଵଦସି ମେ ପ୍ରଭୋ
ରାଜାଙ୍କର ସଭାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ବିଷୟରେ ଆପଣ ଅଧିକାଂଶ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରିଛନ୍ତି; ବୈବସ୍ବତଙ୍କ ସଭାରେ ଯେପରି ଆପଣ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେହିପରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ଵରୁଣସ୍ଯ ସଭାଯାଂ ତୁ ନାଗାସ୍ତେ କଥିତା ଵିଭୋ। ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚାପି ଭୂଯିଷ୍ଠାଃ ସରିତଃ ସାଗରାସ୍ତଥା
ବରୁଣଙ୍କ ସଭାରେ ନାଗମାନେ, ଦୈତ୍ୟମାନେ, ନଦୀ ଓ ସାଗରମାନେ ବିଷୟରେ ଆପଣ ଏକାଉଁ ବିବରଣୀ ଦେଇଛନ୍ତି।
ତଥା ଧନପତେର୍ଯକ୍ଷା ଗୁହ୍ଯକା ରାକ୍ଷସାସ୍ତଥା। ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଶ୍ଚୈଵ ଭଗଵାଂଶ୍ଚ ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ
ଧନର ଦେବତାଙ୍କ ସଭାରେ ଆପଣ ଯକ୍ଷ, ଗୁହ୍ୟକ, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା ଓ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଭଗବାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି।
ପିତାମହସଭାଯାଂ ତୁ କଥିତାସ୍ତେ ମହର୍ଷଭଃ। ସର୍ଵେ ଦେଵନିକାଯାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଵୈଵ ହ
ପିତାମହଙ୍କ ସଭାରେ, ମହାର୍ଷି, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରିଛନ୍ତି।
ଶକ୍ରସ୍ଯ ତୁ ସଭାଯାଂ ତୁ ଦେଵାଃ ସଙ୍କୀର୍ତିତା ମୁନେ। ଉଦ୍ଦେଶତଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵା ଵିଵିଧାଶ୍ଚ ମହର୍ଷଯଃ
ଶକ୍ରଙ୍କ ସଭାରେ ଦେବମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମହାର୍ଷିମାନେ ବିଷୟରେ ଆପଣ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ କହିଛନ୍ତି।
ଏକ ଏଵ ତୁ ରାଜର୍ଷିର୍ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋ ମହାମୁନେ। କଥିତସ୍ତେ ସଭାଯାଂ ଵୈ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ମହାମୁନି, ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଭାରେ ଆପଣ କେବଳ ଏକ ରାଜାର୍ଷି, ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି।
କିଂ କର୍ମ ତେନାଚରିତଂ ତପୋ ଵା ନିଯତଵ୍ରତ। ଯେନାସୌ ସହ ଶକ୍ରେଣ ସ୍ପର୍ଧଦେ ସୁମହାଯଶାଃ
ସେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର କଣ କର୍ମ କରିଥିଲେ, କିମ୍ବା କଣ ତପସ୍ୟା କି ନିଶ୍ଚିତ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଶକ୍ରଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରିପାରିଲେ?
ପିତୃଲୋକଗତଶ୍ଚୈଵ ତ୍ଵଯା ଵିପ୍ର ପିତା ମମ। ଦୃଷ୍ଟଃ ପାଣ୍ଡୁର୍ମହାଭାଗଃ କଥଂ ଵାଽପି ସମାଗତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ମୋର ପିତା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ, ଯେଉଁଥି ଆତ୍ମା ଲୋକକୁ ଗଲେ, ଦେଖିଥିଲେ; ସେ କିପରି ଆସିଥିଲେ, କିମ୍ବା କିପରି ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ?
କିମୁକ୍ତଵାଂଶ୍ଚ ଭଗଵଂସ୍ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ସୁଵ୍ରତ। ତ୍ଵତ୍ତଃ ଶ୍ରୋତୁଂ ସର୍ଵମିଦଂ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ମେ
ଭଗବାନ୍, ସେ କଣ କହିଥିଲେ? ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ସୁନିଶ୍ଚିତ ବ୍ରତୀ; ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଆପଣଙ୍କୁ ଶୁଣିବାକୁ ମୋର ବଡ଼ ଉତ୍ସୁକତା।
ଯନ୍ମାଂ ପୃଚ୍ଛସି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଂ ପ୍ରତି ପ୍ରଭୋ। ତତ୍ତେଽହଂ ସମ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଆପଣ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ବିଷୟରେ ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି, ଏବେ ମୁଁ ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ରାଜାଙ୍କ ମହାତ୍ମ୍ୟ କଥା କହିବି।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ କୁଲେ ଜାତସ୍ତ୍ରିଶଙ୍କୁର୍ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ। ଅଯୋଧ୍ଯାଧିପତିର୍ଵୀରୋ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରେଣ ସଂସ୍ଥିତଃ
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଏକ ରାଜା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ତ୍ରିଶଙ୍କୁ, ଅୟୋଧ୍ୟାର ଅଧିପତି ଏବଂ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଜଡିତ।
ତସ୍ଯ ସତ୍ଯଵତୀ ନାମ ପତ୍ନୀ କେକଯଵଂଶଜା। ତସ୍ଯାଂ ଗର୍ଭଃ ସମଭଵଦ୍ଧର୍ମେଣ କୁରୁନନ୍ଦନ
ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସତ୍ୟବତୀ, କେକୟ ବଂଶର ଜନ୍ମ; ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ, କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ଧର୍ମରେ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ସା ଚ କାଲେ ମହାଭାଗା ରାଜନ୍ମାସଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚ। କୁମାରଂ ଜନଯାମାସ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମକଲ୍ମଷମ୍। ସ ଵୈ ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ତ୍ରୈଶଙ୍କଵ ଇତି ସ୍ମୃତଃ
ସେ ମହାଭାଗା ସତ୍ୟବତୀ, ଏକାଉଁ ସମୟରେ, ମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଏକ ନିର୍ମଳ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ — ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର। ଏହି ରାଜା, ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ନନ୍ଦନ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି।
ସ ରାଜା ବଲଵାନାସୀତ୍ସମ୍ରାଟ୍ ସର୍ଵମହୀକ୍ଷିତାମ୍। ତସ୍ଯ ସର୍ଵେ ମହୀପାଲାଃ ଶାସନାଵନତାଃ ସ୍ଥିତାଃ
ସେ ରାଜା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ରାଜାଙ୍କ ମହାସମ୍ରାଟ୍; ସମସ୍ତ ରାଜା ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଶିର ନମାଇ ଅଛି।
ତେନୈକଂ ରଥମାସ୍ଥାଯ ଜୈତ୍ରଂ ହେମଵିଭୂଷିତମ୍। ଶସ୍ତ୍ରପ୍ରତାପେନ ଜିତା ଦ୍ଵୀପାଃ ସପ୍ତ ଜନେଶ୍ଵର
ସେ ଏକ ବିଜୟୀ ରଥରେ, ସୁନାରେ ସଜିତ, ଚଢ଼ି, ତାଙ୍କ ଶସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପକୁ ବିଜୟ କରିଥିଲେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ନାଥ।
ସ ନିର୍ଜିତ୍ଯ ମହୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ସଶୈଲଵନକାନନାମ୍। ଆଜହାର ମହାରାଜ ରାଜସୂଯଂ ମହାକ୍ରତୁମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ କାନନ ଜିତି, ମହାରାଜା ରାଜସୂୟ ମହାଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।