ଭୃଗୁରତ୍ରିର୍ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚ ଗୌତମୋଽଥ ତଥାଙ୍ଗିରାଃ। ପୁଲସ୍ତ୍ଯଶ୍ଚ କତୁଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରହ୍ଲାଦଃ କର୍ଦମସ୍ତଥା
ଭୃଗୁ, ଅତ୍ରି, ବଶିଷ୍ଠ, ଗୌତମ ଓ ଅଙ୍ଗିରା; ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, କ୍ରତୁ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଓ ଏଭଳି କର୍ଦ୍ଦମ।
ଅଥର୍ଵାଙ୍ଗିରସଶ୍ଚୈଵ ଵାଲଖିଲ୍ଯା ସରୀଚିପାଃ। ମନୋଽନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଵିଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଵାଯୁସ୍ତେଜୋ ଜଲଂ ମହୀ
ଅଥର୍ବ ଓ ଅଙ୍ଗିରା, ବାଳଖିଲ୍ୟ ଓ ସରିଚିପ; ମନ, ଆକାଶ, ଜ୍ଞାନ, ବାୟୁ, ତଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପାଣି ଓ ପୃଥିବୀ।
ଶବ୍ଦସ୍ପର୍ଶୌ ତଥା ରୂପଂ ରସୋ ଗନ୍ଧଶ୍ଚ ଭାରତ। ପ୍ରକୃତିଶ୍ଚ ଵିକାରଶ୍ଚ ଯଚ୍ଚାନ୍ଯତ୍କାରଣଂ ଭୁଵଃ
ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରୂପ, ରସ ଓ ଗନ୍ଧ, ହେ ଭାରତ; ପ୍ରକୃତି ଓ ବିକାର, ଏବଂ ଯାହା କିଛି ଏହି ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯଶ୍ଚ ମହାତେଜା ମାର୍କଣ୍ଡେଯଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଜମଦଗ୍ନିର୍ଭରଦ୍ଵାଜଃ ସଂଵର୍ତଶ୍ଚ୍ଯଵନସ୍ତଥା
ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପ୍ରବଳ; ଜମଦଗ୍ନି, ଭରଦ୍ୱାଜ, ସଂବର୍ତ୍ତ ଓ ଚ୍ୟବନ।
ଦୁର୍ଵାସାଶ୍ଚ ମହାଭାଗ ଋଷ୍ଣଶୃଙ୍ଗଶ୍ଚ ଧାର୍ମିକଃ। ସନତ୍କୁମାରୋ ଭଗଵାନ୍ଯୋଗାଚାର୍ଯୋ ମହାତପାଃ
ଦୁର୍ବାସା ଅତି ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ, ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ; ପୂଜ୍ୟ ସନତ୍କୁମାର, ଯୋଗ ଶିକ୍ଷକ, ମହାତପସ୍ବୀ।
ଅସିତୋ ଦେଵଲଶ୍ଚୈଵ ଜୈଗୀଷଵ୍ଯଶ୍ଚ ତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍। ଋଷଭୋ ଜିତଶତ୍ରୁଶ୍ଚ ମହାଵୀର୍ଯସ୍ତଥା ମଣିଃ
ଅସିତ ଓ ଦେବଳ, ଏବଂ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଜୈଗୀଷବ୍ୟ; ଋଷଭ, ଜିତଶତ୍ରୁ, ପ୍ରବଳ ଶୂର, ଏଭଳି ମଣି।
ଆଯୁର୍ଵେଦସ୍ତଥାଽଷ୍ଟାଙ୍ଗୋ ଦେହଵାଂସ୍ତତ୍ର ଭାରତ। ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ସହ ନକ୍ଷତ୍ରୈରାଦିତ୍ଯଶ୍ଚ ଗଭସ୍ତିମାନ୍
ଏଠି ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଆୟୁର୍ବେଦ ଦେହଧାରଣ କରିଛି, ହେ ଭାରତ; ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାରାମାନେ ସହିତ, ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ।
ଵାଯଵଃ କ୍ରତଵଶ୍ଚୈଵ ସଙ୍କଲ୍ପଃ ପ୍ରାଣ ଏଵ ଚ। ମୂର୍ତିମନ୍ତୋ ମହାତ୍ମାନୋ ମହାଵ୍ରତପରାଯଣାଃ
ବାୟୁ, ଯଜ୍ଞ, ସଂକଳ୍ପ ଓ ପ୍ରାଣ; ସମସ୍ତେ ଦେହଧାରୀ, ମହାତ୍ମା, ମହାବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠ।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ସମୁପସ୍ଥିତାଃ। ଅର୍ଥୋ ଧର୍ମଶ୍ଚ କାମଶ୍ଚ ହର୍ଷୋ ଦ୍ଵେଷସ୍ତପୋ ଦମଃ
ଏହିମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଜଣେ ଧନ, ଧର୍ମ, କାମ, ଆନନ୍ଦ, ଦ୍ୱେଷ, ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମ ଭିତରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଆଯାନ୍ତି ତସ୍ଯାଂ ସହିତା ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ। ଵିଂଶତିଃ ସପ୍ତ ଚୈଵାନ୍ଯେ ଲୋକପାଲାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ
ସେଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ଏସିଥାନ୍ତି, ସହିତେ ଅନ୍ୟ ସତେଇ ଓ ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷକମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆସନ୍ତି।
ଶୁକ୍ରୋ ବୃହସ୍ପତିଶ୍ଚୈଵ ବୁଧୋଽଙ୍କାରକ ଏଵ ଚ। ଶନୈଶ୍ଚରଶ୍ଚ ରାହୁଶ୍ଚ ଗ୍ରହାଃ ସର୍ଵେ ତଥୈଵ ଚ
ଶୁକ୍ର, ବୃହସ୍ପତି, ବୁଧ, ଅଙ୍ଗାରକ, ଶନି, ରାହୁ ଓ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଉପସ୍ଥିତ।
ମନ୍ତ୍ରୋ ରଥନ୍ତରଂ ଚୈଵ ହରିମାନ୍ଵସୁମାନପି। ଆଦିତ୍ଯାଃ ସାଧିରାଜାନୋ ନାମଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୈରୁଦାହୃତାଃ
ମନ୍ତ୍ର, ରଥାନ୍ତର, ହରିମାନ, ବସୁମାନ, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଓ ରାଜା ଋଷିମାନେ ଦୁଇ ଦୁଇ ନାମରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।
ମରୁତୋ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଚ ଵସଵଶ୍ଚୈଵ ଭାରତ। ତଥା ପିତୃଗଣାଃ ସର୍ଵେ ସର୍ଵାଣି ଚ ହଵୀଂଷ୍ଯଥ
ମାରୁତମାନେ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ବସୁମାନେ, ଏ ଭାରତ, ସମସ୍ତ ପିତୃଗଣ ଓ ସମସ୍ତ ହବି ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଋଗ୍ଵେଦଃ ସାମଵେଦଶ୍ଚ ଯଜୁର୍ଵେଦଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵ। ଅଥର୍ଵଵେଦଶ୍ଚ ତଥା ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଚୈଵ ହ
ଋଗ୍ବେଦ, ସାମବେଦ, ଯଜୁର୍ବେଦ, ଏ ପାଣ୍ଡବ, ଏହିପରି ଅଥର୍ବବେଦ ଓ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଇତିହାସୋପଵେଦାଶ୍ଚ ଵେଦାଙ୍ଗାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ। ଗ୍ରହା ଯଜ୍ଞାଶ୍ଚ ସୋମଶ୍ଚ ଦେଵତାଶ୍ଚାପି ସର୍ଵଶଃ
ଇତିହାସ, ଉପବେଦ, ସମସ୍ତ ବେଦାଙ୍ଗ, ଗ୍ରହ, ଯଜ୍ଞ, ସୋମ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ସାଵିତ୍ରୀ ଦୁର୍ଗତରଣୀ ଵାଣୀ ସପ୍ତଵିଧା ତଥା। ମେଧା ଧୃତିଃ ଶ୍ରୁତିଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଜ୍ଞା ବୁଦ୍ଧିର୍ଯଶଃ କ୍ଷମା
ସାବିତ୍ରୀ, ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ଶକ୍ତି, ସପ୍ତ ପ୍ରକାର ଭାଣୀ, ବୁଦ୍ଧି, ଧୃତି, ଶ୍ରୁତି, ପ୍ରଜ୍ଞା, ଜ୍ଞାନ, କୀର୍ତି ଓ କ୍ଷମା।
ସାମାନି ସ୍ତୁତିଶସ୍ତ୍ରାଣି ଗାଥାଶ୍ଚ ଵିଵିଧାସ୍ତଥା। ଭାଷ୍ଯାଣି ତର୍କଯୁକ୍ତାନି ଦେହଵନ୍ତି ଵିଶାମ୍ପତେ
ସାମଗୀତ, ସ୍ତୁତିଗୀତ, ବିଭିନ୍ନ ଗାଥା, ତର୍କସହିତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା, ଦେହ ଥିବା ସମସ୍ତ ଗୀତ ଏଠାରେ ଅଛି, ହେ ରାଜା।
ନାଟକା ଵିଵିଧାଃ କାଵ୍ଯାଃ କଥାଖ୍ଯାଯିକାରିକାଃ । ତତ୍ରତିଷ୍ଠନ୍ତି ତେ ପୁଣ୍ଯା ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଗୁରୁପୂଜକାଃ
ବିଭିନ୍ନ ନାଟକ, କବିତା, କଥା ଓ ଆଖ୍ୟାନ ଏଠାରେ ଅଛି; ସେଠି ନିଷ୍ଠାବାନ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
କ୍ଷଣା ଲଵା ମୁହୂର୍ତାଶ୍ଚ ଦିଵା ରାତ୍ରିସ୍ତଥୈଵ ଚ। ଅର୍ଧମାସାଶ୍ଚ ମାସାଶ୍ଚ ଋତଵଃ ଷଟ୍ ଚ ଭାରତ
କ୍ଷଣ, ଲବ, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଦିନ ଓ ରାତି, ଅର୍ଧମାସ, ମାସ ଓ ଛଅ ଋତୁ, ହେ ଭାରତ।
ସଂଵତ୍ସରାଃ ପଞ୍ଯଯୁଗମହୋରାତ୍ରଶ୍ଚତୁର୍ଵିଧଃ। କାଲଚକ୍ରଂ ଚ ତଦ୍ଦିଵ୍ଯଂ ନିତ୍ଯମକ୍ଷଯମଵ୍ଯଯମ୍
ବର୍ଷ, ପାଞ୍ଚ ଯୁଗ, ଚାରି ପ୍ରକାର ଦିନ ଓ ରାତି, ଏହି ଦିବ୍ୟ କାଳଚକ୍ର ଯାହା ଚିରନ୍ତନ, ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅବିନାଶୀ।
ଧର୍ମଚକ୍ରଂ ତଥା ଚାପି ନିତ୍ଯମାସ୍ତେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଅଦିତିର୍ଦିତିର୍ଦନୁଶ୍ଚୈଵ ସୁରସା ଵିନତା ଇରା
ଧର୍ମଚକ୍ର ମଧ୍ୟ ସଦା ରହିଛି, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର; ଆଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ, ସୁରସା, ବିନତା ଓ ଇରା।
କାଲିକା ସୁରଭୀ ଦେଵୀ ସରମା ଚାଥ ଗୌତମୀ
କାଳିକା, ସୁରଭୀ ଦେବୀ, ସରମା ଓ ଗୌତମୀ।
ପ୍ରଭା କଦ୍ରୂଶ୍ଚ ଵୈ ଦେଵ୍ଯୌ ଦେଵତାନାଂ ଚ ମାତରଃ। ରୁଦ୍ରାଣୀ ଶ୍ରୀଶ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚ ଭଦ୍ରା ଷଷ୍ଠୀ ତଥାଽପରା
ପ୍ରଭା ଓ କଦ୍ରୁ, ଦୁଇଜଣୀ ଦେବୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମାଆମାନେ; ରୁଦ୍ରାଣୀ, ଶ୍ରୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଭଦ୍ରା ଓ ଅନ୍ୟ ଏକ ଷଷ୍ଠୀ।
ପୃଥିଵୀ ଗାଂ ଗତା ଦେଵୀ ହ୍ରୀଃ ସ୍ଵାହା କୀର୍ତିରେଵ ଚ। ସୁରା ଦେଵୀ ଶଚୀ ଚୈଵ ତଥା ପୁଷ୍ଟିରରୁନ୍ଧତୀ
ପୃଥିବୀ ଯିଏ ଗାଁ ରୂପେ ଅଛନ୍ତି, ଲଜ୍ଜା, ସ୍ୱାହା, କୀର୍ତି, ସୁରା, ଦେବୀ ଶଚୀ, ପୁଷ୍ଟି ଓ ଅରୁନ୍ଧତୀ।
ସଂଵୃତ୍ତିରାଶା ନିଯତିଃ ସୃଷ୍ଟିର୍ଦେଵୀ ରତିସ୍ତଥା। ଏତାଶ୍ଚାନ୍ଯାଶ୍ଚଵୈ ଦେଵ୍ଯ ଉପତସ୍ଥୁଃ ପ୍ରଜାପତିମ୍
ସଂବୃତ୍ତି, ଆଶା, ନିୟତି, ସୃଷ୍ଟି ଦେବୀ, ରତି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଦେବୀମାନେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସେବାରେ ଉପସ୍ଥିତ।
ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରା ମରୁତଶ୍ଚାସ୍ଵିନାଵପି। ଵିଶ୍ଵେଦେଵାଶ୍ଚ ସାଧ୍ଯାଶ୍ଚ ପିତରଶ୍ଚ ମନୋଜଵାଃ
ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ମାରୁତ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ବିଶ୍ୱଦେବ, ସାଧ୍ୟ ଓ ତ୍ୱରିତ ଗତି ଥିବା ପିତୃମାନେ।
ପିତୃଣାଂ ଚ ଗଣାନ୍ଵିଦ୍ଧି ସପ୍ତୈଵ ପୁରୁଷର୍ଷଭ। ମୂର୍ତିମନ୍ତୋ ଵୈ ଚତ୍ଵାରସ୍ତ୍ରଯଶ୍ଚାପି ଶରୀରିଣଃ
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଜାଣ, ପିତୃମାନେ ସାତଟି ପ୍ରକାରର ଅଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଜଣ ଦେହଧାରୀ ଏବଂ ତିନିଜଣ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିବା।
ଵୈରାଜଶ୍ଚ ମହାଭାଗା ଅଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତାଶ୍ଚ ଭାରତ। ଗାର୍ହପତ୍ଯା ନାକଚରାଃ ପିତରୋ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତାଃ
ହେ ଭାରତ, ବିଶିଷ୍ଟ ବୈରାଜ, ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ, ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଏବଂ ନାକଚର ପିତୃମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ସୋମପା ଏକଶୃଙ୍ଗାଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଵେଦାଃ କଲାସ୍ତଥା। ଏତେ ଚତୁର୍ଷୁ ଵର୍ଣେଷୁ ପୂଜ୍ଯନ୍ତେ ପିତରୋ ନୃପ
ସୋମପା, ଏକଶୃଙ୍ଗ, ଚତୁର୍ବେଦୀ ଏବଂ କଳା ନାମକ ପିତୃମାନେ ଚାରିଟି ବର୍ଣ୍ଣର ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ।
ଏତୈରାପ୍ଯାଯିତୈଃ ପୁର୍ଵଂ ସୋମଶ୍ଚାପ୍ଯାଯ୍ଯତେ ପୁନଃ। ତ ଏତେ ପିତରଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଜାପତିମୁପସ୍ଥିତାଃ
ଏହିମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଥିଲେ, ସୋମ ଆଗରୁ ଓ ପୁନିଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲେ; ସମସ୍ତ ପିତୃମାନେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଥିଲେ।