ତଥା ତତ୍କୃତଵାନଗ୍ନିରଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାଯ ଶାର୍ଙ୍ଗକାନ୍। ଦଦାହ ଖାଣ୍ଡଵଂ ଦାଵଂ ସମିଦ୍ଧୋ ଜନମେଜଯ
ଏଭଳି ଶାର୍ଙ୍ଗକମାନେ ଅନୁମତି ଦେଲେ ପରେ, ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କର କଥା ମାନି, ଜନମେଯୟ, ଖାଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟକୁ ଦହିଦେଲେ ।
ମନ୍ଦପାଲୋଽଞପି କୌରଵ୍ଯଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ ପୁତ୍ରକାନ୍। ଉକ୍ତ୍ଵାଽପି ଚ ସ ତିଗ୍ମାଂଶୁଂ ନୈଵ ଶର୍ମାଧିଗଚ୍ଛତି
ମଣ୍ଡପାଳ ମଧ୍ୟ, ହେ କୌରବ, ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ନେଇ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ତିନି ତୀବ୍ର ରଶ୍ମିବାନ୍ କୁହିଲେ ମଧ୍ୟ, ମନରେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ ।
ସ ତପ୍ଯମାନଃ ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ଲପିତାମିଦମବ୍ରଵୀତ୍। କଥଂ ନୁ ଶକ୍ତାଃ ଶରଣେ ଲପିତେ ମମ ପୁତ୍ରକାଃ
ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେ ଲପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୋ ପୁଅମାନେ ତୁମ ଆଶ୍ରୟରେ କିପରି ଟିକିପାରିବେ?'
ଵର୍ଧମାନେ ହୁତଵହେ ଵାତେ ଚାଶୁ ପ୍ରଵାଯତି। ଅସମର୍ଥା ଵିମୋକ୍ଷାଯ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମମାତ୍ମଜାଃ
ଅଗ୍ନି ବଢ଼ିବା ସହିତ, ବାତାସ ତେଜ ହେବାରେ, ମୋ ପୁଅମାନେ ଚାଲିଯିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେବେ, ବଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ ।
କଥଂ ତ୍ଵଶକ୍ତା ତ୍ରାଣାଯ ମାତା ତେଷାଂ ତପସ୍ଵିନୀ। ଭଵିଷ୍ଯତି ହି ଶୋକାର୍ତା ପୁତ୍ରତ୍ରାଣମପଶ୍ଯତୀ
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୱିନୀ ମାଆ, ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ଧାର ହୋଇ, ପୁଅମାନେକୁ ବଞ୍ଚାଇବାରେ ଅସମର୍ଥ, କିପରି ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ?
କଥମୁଡ୍ଡୀଯନେଽଶକ୍ତାନ୍ପତନେ ଚ ମମାତ୍ମଜାନ୍। ସନ୍ତପ୍ଯମାନା ବହୁଧା ଵାଶମାନା ପ୍ରଧାଵତୀ
ଉଡ଼ିବା କିମ୍ବା ପଡ଼ିଯିବା ବେଳେ, ମୋ ପୁଅମାନେ ଅନେକ ଭାବେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ମାଆ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଦୌଡ଼ୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ କିପରି ଟିକିପାରିବେ?
ଜରିତାରିଃ କଥଂ ପୁତ୍ରଃ ସାରିସୃକ୍କଃ କଥଂ ଚ ମେ। ସ୍ତମ୍ବମିତ୍ରଃ କଥଂ ଦ୍ରୋଣଃ କଥଂ ସା ଚ ତପସ୍ଵିନୀ
ମୋ ପୁଅ ଜରିତାରି କିପରି ହେବେ, ସାରିସୃକ୍କ କିପରି ହେବେ, ସ୍ତମ୍ବମିତ୍ର କିପରି ହେବେ, ଦ୍ରୋଣ କିପରି ହେବେ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୱିନୀ ମାଆ କିପରି ହେବେ?
ଲାଲପ୍ଯମାନଂ ତମୃଷଇଂ ମନ୍ଦପାଲଂ ତଥା ଵନେ। ଲପିତା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦଂ ସାସୂଯମିଵ ଭାରତ
ଏଭଳି ମଣ୍ଡପାଳ ଅରଣ୍ୟରେ କାନ୍ଦୁଥିବାବେଳେ, ଲପିତା କିଛି ରୁଷା ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ହେ ଭାରତ ।
ନ ତେ ପୁତ୍ରେଷ୍ଵଵେକ୍ଷାଽସ୍ତି ଯାନୃଷୀନୁକ୍ତଵାନସି। ତେଜସ୍ଵିନୋ ଵୀର୍ଯଵନ୍ତୋ ନ ତେଷାଂ ଜ୍ଵଲନାଦ୍ଭଯମ୍
ତୁମେ ତ ତୁମ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା କରୁନାହାଁ, ଯେଉଁମାନେ ଋଷିମାନେ କହିଥିଲେ; ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରବଳ, ତେଣୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଭୟ କରୁନାହାଁ ।
ତ୍ଵଯାଽଗ୍ନୌ ତେ ପରୀତାଶ୍ଚ ସ୍ଵଯଂ ହି ମମ ସନ୍ନିଧୌ। ଶ୍ରୁତଂ ତଥା ଚେତି ଜ୍ଵଲନେନ ମହାତ୍ମନା
ତୁମେ ଅଗ୍ନିରେ ସେମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିଛ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଛି; ଏହି କଥା ମହାତ୍ମା ଜ୍ୱଳନ ଠାରୁ ଶୁଣିଛୁ ।
ପଲୋ ନ ତାଂ ଵାଚମୁକ୍ତ୍ଵା ମିଥ୍ଯା କରିଷ୍ଯତି। ନ୍ଧୁକୃତ୍ଯେ ନ ତେନ ତେ ସ୍ଵସ୍ଥ ମାନସମ୍
ମଣ୍ଡପାଳ କଥା ଦେଇଥିବା ପରେ ମିଥ୍ୟା କାମ କରିବେନାହିଁ; ତାଙ୍କ କାମରେ ତୁମ ମନ ଶାନ୍ତ ହେଉ ।
ତାମେଵ ତୁ ମମାମିତ୍ରାଂ ଚିନ୍ତଯନ୍ପରିତପ୍ଯସେ। ଧ୍ରୁଵଂ ମଯି ନ ତେ ସ୍ନେହୋ ଯଥା ତପଯଂ ପୁରାଽଭଵତ୍
ତୁମେ ମୋ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଭାବି ଦୁଃଖିତ ହେଉଛ; ନିଶ୍ଚୟ, ଆଗରୁ ଯେପରି ମୋତେ ଭଲପାଉଥିଲ, ଏବେ ତେଣୁ ନାହିଁ ।
ନହି ପକ୍ଷଵତା ନ୍ଯାଯ୍ଯଂ ନିଃ ହେନ ସୁହୃଜ୍ଜନେ। ପୀଡ୍ଯମାନ ଉପଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଶକ୍ତେନା ମା କଥଂଚନ
ପାଖା ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ବନ୍ଧୁକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେ କେବେ ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଜରିତାମେଵ ଯଦର୍ଥଂ ପରିତପ୍ଯସେ। ଚରିଷ୍ଯାମ୍ଯହମପ୍ଯେକା ଯଥା ପୁରୁଷାଶ୍ରିତା
ତୁମେ ଯାଅ, ଯାହା ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରୁଛ, ସେ ଜରିତାଙ୍କ ପାଖକୁ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏକା ରହିବି, ଯେପରି ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀ ପୁରୁଷ ଉପରେ ଭରସା କରେ ।
ନାହମେଵଂ ଚରେ ଲୋକେ ଯଥା ତ୍ଵମଭିମନ୍ଯସେ। ଅପତ୍ଯହେତୋର୍ଵିଚରେ ତଚ୍ଚ କୃଚ୍ଛ୍ରଗତଂ ମମ
ମୁଁ ଏପରି ଭାବେ ଜଗତରେ ଚାଲେନି, ଯେପରି ତୁମେ ଭାବୁଛ; ମୁଁ ମୋ ସନ୍ତାନମାନେ ପାଇଁ ଚାଲୁଛି, ଏହା ମୋ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର ।
ଭୂତଂ ହିତ୍ଵା ଚ ଭାଵ୍ଯର୍ଥେ ଯୋଽଵଲମ୍ବେତ୍ସ ମନ୍ଦଧୀଃ। ଅଵମନ୍ଯେତ ତଂ ଲୋକୋ ଯଥେଚ୍ଛସି ତଥା କୁରୁ
ଯିଏ ଏବେ ଥିବାକୁ ଛାଡ଼ି ଆଗକୁ ଆସିବା ଉପରେ ଭରସା କରେ, ସେ ମୂର୍ଖ; ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିବେ—ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କର, ସେପରି କର ।
ଏଷ ହି ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ନଗ୍ନିର୍ଲେଲିହାନୀ ମହୀରୁହାନ୍। ଆଵିଗ୍ନେ ହୃଦି ସନ୍ତାପଂ ଜନଯତ୍ଯଶିଵଂ ମମ
ଏହି ଅଗ୍ନି, ଜ୍ୱଳିଉଛି ଓ ଗଛମାନେକୁ ଚୁଷୁଛି, ମୋ ଅଶାନ୍ତ ହୃଦୟରେ ଦୁଃଖ ଓ ଅଶୁଭ ଜନ୍ମାଉଛି ।
ଭର୍ତୁର୍ହି ଵାକ୍ଯଂ ସା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲପିତା ଦୁଃଖିତାଽଭଵତ୍। ସାନ୍ତ୍ଵଯାମାସ ଚ ପୁନଃ ପତି ପତିପରାଯଣା
ସ୍ୱାମୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଲପିତା ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ତଥାପି, ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଲପିତା ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ ।
ତସ୍ମାଦ୍ଦେଶାଦତିକ୍ରାନ୍ତେ ଜ୍ଵଲନେ ଜରିତା ପୁନଃ। ଜଗାମ ପୁତ୍ରକାନେନ ଜରିତା ପୁତ୍ରଗୃଦ୍ଧିନୀ
ସେଠାରୁ ପାର୍ହି ଯିବା ପରେ, ଜରିତା ଅଗ୍ନିରେ ପୁଣିଥରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ, ତଥାପି ସେ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ଆଶାକୁ ନେଇ ଆଉ ଏଗିଅଲେ।
ସା ତାନ୍କୁଶଲିନଃ ସର୍ଵାନ୍ଵିମୁକ୍ତାଞ୍ଜାତଵେଦସଃ। ରୋରୂଯମାଣାନ୍ଦଦୃଶେ ଵନେ ପୁତ୍ରାନ୍ନିରାମଯାନ୍
ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେଠାରେ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିରୁ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ସୁସ୍ଥ ଥିଲେ, ହେଲେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।
ଅଶ୍ରୂଣି ମୁମୁଚେ ତେଷାଂ ଦର୍ଶନାତ୍ସା ପୁନଃପୁନଃ। `ନ ଶ୍ରଦ୍ଧେଯଂ ତତସ୍ତେଷାଂର୍ଶନଂ ଵୈ ପୁନଃପୁନଃ
ସେମାନେଠାରେ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇ ତାଙ୍କୁ ପୁଣିପୁଣି କାନ୍ଦିଲେ; କିନ୍ତୁ ପୁଅମାନଙ୍କର ଏହି ଅନୁରଣନ ସତ୍ୟ ବୋଲି ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସ ହେଉନଥିଲା।
ଇତି ମତ୍ଵାଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକଜରିତା ପୁତ୍ରଗୃଦ୍ଧିନୀ।' ଏକାକଶଶ୍ଚ ପୁତ୍ରାଂସ୍ତନ୍ତ୍ର୍ଶମାନାନ୍ଵପଦ୍ଯତ
ଏଭଳି ଭାବି, ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ଆତୁର ଜରିତା କିଛି କଥା କହିଲେ, ଏବଂ ଏକା ହୋଇ ତାଙ୍କର କମ୍ପିଥିବା ପୁଅମାନେଠାରେ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲେ।
ଜରିତା ତୁ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯୁତ୍ରସ୍ନେହାଚ୍ଚୁଚୁମ୍ବ ହ
ମାତୃସ୍ନେହରେ ଜରିତା ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଚୁମ୍ବନ କଲେ।
ତତୋଽଭ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍ସହସମନ୍ଦପାଲୋଽପି ଭାରତ। ଅଥ ତେ ସର୍ଵ ଏଵୈନଂ ଭ୍ଯନନ୍ଦଂସ୍ତଦା ସୁତାଃ
ତାପରେ, ମଣ୍ଡପାଳ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ, ହେ ଭାରତ; ଏବଂ ସେତିବେଳେ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କ ଆସିବାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଗୁରୁତ୍ଵାନ୍ମନ୍ଦପାଲସ୍ତପସଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ। ଅଭିଵାଦାମହେ ସର୍ଵେ ତପକ୍ଷାଃ ପ୍ରସାଦତଃ
ମଣ୍ଡପାଳଙ୍କର ବୟସ ଓ ବିଶେଷତଃ ତାପସ୍ୟା ଦେଖି ସମସ୍ତ ତାପସମାନେ ସମ୍ମାନରେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତଵତାଂ ତେଷାଂ ତନନ୍ଦ୍ଯ ମହାତପାଃ। ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ତତୋ ମୂ ଉପାଘ୍ରାଯ ଚ ବଲକାନ୍। ପୁତ୍ରାନ୍ସ୍ଵଯଂ ସମାହୂଯତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଗୌତମଃ
ଏଭଳି କଥା କହି, ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ପୁଅମାନେକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଘ୍ରାଣ କଲେ; ଗୌତମ ନିଜେ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେକୁ ଡାକି କଥା କହିଲେ।
ଲାଲପ୍ଯମାନମେକୈକଂରିତାଂ ଚ ପୁନଃପୁନଃ। ନ ଚୈଵୋଚୁସ୍ତଦା କିଂତମୃଷିଂ ସାଧ୍ଵସାଧୁ ଵା
ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଲାକୁ ପୁଣିପୁଣି ମମତାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ତାପସଙ୍କୁ କିଛି ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କଥା କହିଲେ ନାହିଁ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ସୁତସ୍ତେ କତ କତମସ୍ତସ୍ଯ ଚାନୁଜଃ। ମଧ୍ଯମଃ କତମଶ୍ଚୈଵ ଯାନ୍କତମଶ୍ଚ ତେ
ତୁମର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅ କିଏ, ତାଙ୍କର ଛୋଟ ଭାଇ କିଏ, ମଧ୍ୟମ କିଏ, ଏବଂ ସେମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ତୁମର?
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵନ୍ତଂ ଦୁଃଖାକଂ ମା ନ ପ୍ରତିଭାଷସେ। କୃତଵାନସ୍ମି ହଵ୍ଯାନୈଵ ଶାନ୍ତିମିତୋ ଲଭେ। `ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତାଂ ମନ୍ଦପାଲସ୍ତଦାଽସ୍ପୃଶତ୍
ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କାହିଁକି ତୁମେ ଉତ୍ତର ଦେଉନାହଁ? ମୁଁ ହବ୍ୟ କରି ସାନ୍ତି ପାଇଛି; ଏଭଳି କହି ମଣ୍ଡପାଳ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।
କିଂ ନୁ ଜ୍ଯେଷ୍ଠେନ ତେ କିମନନ୍ତରଜେନ ତେ। କିଂ ଵା ମଧ୍ଯମଜାତେନ କିଂ କନିଷ୍ଠେନ ଵା ପୁନଃ
ତୁମର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ପରବର୍ତ୍ତୀ, ମଧ୍ୟମ କିମ୍ବା ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ପୁଅ ପାଇଁ କଣ ଅଛି?