ହିରଣ୍ଯରେତାସ୍ତ୍ଵରିତୋ ଜଲନ୍ନାଯାତି ନଃ କ୍ଷଯମ୍। ସପ୍ତଜିହ୍ଵାନନଃ କ୍ରୂରୋ ଲିହାନୋ ଵିସର୍ପତି
ହିରଣ୍ୟରେତା, ତୀବ୍ର ଏବଂ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଆମ ଘରପାଖକୁ ଆସୁଛନ୍ତି; ସେ ସପ୍ତ ଜିହ୍ୱା ଧାରଣ କରି, ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଉଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ସଂଭାଷ୍ଯ ତେଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ମନ୍ଦପାଲସ୍ଯ ପୁତ୍ରକାଃ। ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ପ୍ରଯତା ଭୂତ୍ଵା ଯଥାଽଗ୍ନିଂ ଶୃଣୁ ପାର୍ଥିଵ
ଏଭଳି ଏକାପରେ ଏକା କଥା କହି, ମଣ୍ଡପାଳଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ରାଜା, ତାମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ କେମିତି ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ, ଶୁଣ।
ଆତ୍ମାଽସି ଵାଯୋର୍ଜ୍ଵଲନ ଶରୀରମସି ଵୀରୁଧାମ୍। ଯୋନିରାପଶ୍ଚ ତେ ଶୁକ୍ରଂ ଯୋନିସ୍ତ୍ଵମସି ଚାମ୍ଭସଃ
ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ତୁମେ ବାୟୁର ଆତ୍ମା, ଗଛମାନଙ୍କର ଦେହ ହେଉଛ। ପାଣି ହେଉଛି ତୁମର ଉତ୍ସ, ଏବଂ ତୁମେ ପାଣିର ମୂଳ ବିଜ।
ଊର୍ଧ୍ଵଂ ଚାଧଶ୍ଚ ସର୍ପନ୍ତି ପୃଷ୍ଠତଃ ପାର୍ଶ୍ଵତସ୍ତଥା। ଅର୍ଚିଷସ୍ତେ ମହାଵୀର୍ଯ ରଶ୍ଯମଃ ସଵିତୁର୍ଯଥା
ହେ ବଳଶାଳୀ, ତୁମ ଅଗ୍ନିଶିଖା ଉପରକୁ, ତଳକୁ, ପଛକୁ ଏବଂ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଚାଲିଯାଏ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଚାରିଦିଗକୁ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ।
ମାତା ପ୍ରଣଷ୍ଟା ପିତରଂ ନ ଵିଦ୍ମଃ ପକ୍ଷା ଜାତା ନୈ ନୋ ଧୂମକେତୋ। ନ ନସ୍ତ୍ରାତା ଵିଦ୍ଯତେ ଵୈ ତ୍ଵଦନ୍ଯ- ସ୍ତସ୍ମାଦସ୍ମାଂସ୍ତ୍ରାହି ବାଲାଂସ୍ତ୍ଵମଗ୍ନେ
ଆମର ମାଆ ହରାଇଯାଇଛନ୍ତି, ଆମେ ବାପାଙ୍କୁ ଜାଣିନାହୁଁ; ହେ ଧୂମପତାକା, ଆମର ପାଖ ଉଗିଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଆମର ବିନାଶକାରୀ ନୁହଁ। ତୁମ୍ବାଡ଼ି ଛାଡ଼ି ଆମ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରକ୍ଷକ ନାହିଁ—ସେଇଥିପାଇଁ, ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।
ଯଦଗ୍ନେ ତେ ଶିଵଂ ରୂପଂ ଯେ ଚ ତେ ସପ୍ତ ହେତଯଃ। ତେନ ନଃ ପରିପାହି ତ୍ଵମାର୍ତାନ୍ନଃ ଶରଣୈଷିଣଃ
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମର ଯେଉଁ ଶୁଭ ରୂପ ଅଛି, ଏବଂ ତୁମର ସାତଟି ଉତ୍ସ ଅଛି—ସେଇ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।
ତ୍ଵମେଵୈକସ୍ତପସେ ଜପ୍ତଵେଦୋ ନାନ୍ଯସ୍ତପ୍ତା ଵିଦ୍ଯତେ ଗୋଷୁ ଦେଵ। ଋଷୀନସ୍ମାନ୍ବାଲକାନ୍ପାଲଯସ୍ଵ ପରେଣାସ୍ମାନ୍ପ୍ରେହି ଵୈ ହଵ୍ଯଵାହ
ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ତପସ୍ଵୀ ଯଜ୍ଞବିଦ୍ୟାର ଜ୍ଞାନୀ; ଗାଁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତପ୍ତ ନାହିଁ, ହେ ଦେବତା। ଆମ ଋଷିମାନେ ଏବଂ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର; ହେ ହବ୍ୟବାହନ, ଆମକୁ ଅନ୍ୟ ପାରକୁ ନେଇଯା।
ସର୍ଵମଗ୍ନେ ତ୍ଵମେଵୈକସ୍ତ୍ଵଯି ସର୍ଵମିଦଂ ଜଗତ୍। ତ୍ଵଂ ଧାରଯସି ଭୂତାନି ଭୁଵନଂ ତ୍ଵଂ ବିଭର୍ଷି ଚ
ହେ ଅଗ୍ନି, ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ତୁମେ ଏକା; ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ତୁମେ ଧାରଣ କର, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ତୁମେ ବହନ କର।
ତ୍ଵମଗ୍ନିର୍ହଵ୍ଯଵାହସ୍ତ୍ଵଂ ତ୍ଵମେଵ ପରମଂ ହଵିଃ। ମନୀଷିଣସ୍ତ୍ଵାଂ ଜାନନ୍ତି ବହୁଧା ଚୈକଧାପି ଚ
ତୁମେ ଅଗ୍ନି, ହବ୍ୟବାହନ; ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହବି। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତୁମକୁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଏବଂ ଏକ ରୂପରେ ଜାଣନ୍ତି।
ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀନିମାନ୍ହଵ୍ଯଵାହ କାଲେ ପ୍ରାପ୍ତେ ପଚସି ପୁନଃ ସମିଦ୍ଧଃ। ତ୍ଵଂ ସର୍ଵସ୍ଯ ଭୁଵନସ୍ଯ ପ୍ରସୂତି- ସ୍ତ୍ଵମେଵାଗ୍ନେ ଭଵସି ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା
ହେ ହବ୍ୟବାହନ, ତୁମେ ଏହି ତିନିଟି ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ; ସମୟ ଆସିଲେ, ତୁମେ ପୁଣି ତାହାକୁ ଦହିଦେଉଛ। ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତି ତୁମେ, ହେ ଅଗ୍ନି, ପୁଣି ସେହି ଜଗତର ଆଧାର ମଧ୍ୟ ତୁମେ।
ତ୍ଵମନ୍ନଂ ପ୍ରାଣିଭିର୍ଭୁକ୍ତମନ୍ତର୍ଭୂତୋ ଜଗତ୍ପତେ। ନିତ୍ଯପ୍ରଵୃଦ୍ଧଃ ପଚସି ତ୍ଵଯି ସର୍ଵଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ହେ ଜଗତ୍ପତି, ତୁମେ ସେଇ ଖାଦ୍ୟ ଯାହା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି। ସଦା ବୃଦ୍ଧିଶୀଳୀ ହୋଇ ତୁମେ ରନ୍ଧ, ସମସ୍ତ କିଛି ତୁମରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ସୂର୍ଯୋ ଭୂତ୍ଵା ରଶ୍ମିଭିର୍ଜାତଵେଦୋ ଭୂମେରମ୍ଭୋ ଭୂମିଜାତାନ୍ରସାଂଶ୍ଚ। ଵିଶ୍ଵାନାଦାଯ ପୁନରୁତ୍ସୃଜ୍ଯ କାଲେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ଭାଵଯସୀହ ଶୁକ୍ର
ହେ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାନୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ତୁମେ କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିର ପାଣି ଏବଂ ଭୂମିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ରସ ଉଠାଉଛ। ସମସ୍ତ କିଛି ଗ୍ରହଣ କରି, ସମୟ ଆସିଲେ ପୁଣି ଛାଡ଼ିଦେଉଛ, ଏବଂ ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ପୁଣି ପୋଷଣ କର, ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍।
ତ୍ଵତ୍ତ ଏତାଃ ପୁନଃ ଶୁକ୍ର ଵୀରୁଧୋ ହରିତଚ୍ଛଦାଃ। ଜାଯନ୍ତେ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯଶ୍ଚ ସୁଭଦ୍ରଶ୍ଚ ମହୋଦଧିଃ
ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ପୁଣି ତୁମଠାରୁ ଏହି ସବୁ ହରିତ ପତ୍ର ଗଛ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ଏବଂ ଶୁଭ ମହାସାଗର ମଧ୍ୟ ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଇଦଂ ଵୈ ସଦ୍ମ ତିଗ୍ମାଂଶୋ ଵରୁଣସ୍ଯ ପରାଯଣମ୍। ଶିଵସ୍ତ୍ରାତା ଭଵାସ୍ମାକଂ ମାଽସ୍ମାନଦ୍ଯ ଵିନାଶଯ
ହେ ତୀବ୍ର ତେଜସ୍ବୀ, ଏହି ହେଉଛି ବରୁଣଙ୍କର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ। ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ରକ୍ଷକ ହେଉ, ଆଜି ଆମକୁ ନଷ୍ଟ କରନି।
ପିଙ୍ଗାକ୍ଷ ଲୋହିତଗ୍ରୀଵ କୃଷ୍ଣଵର୍ତ୍ମନ୍ହୁତାଶନ। ପରେଣ ପ୍ରେହି ମୁଞ୍ଚାସ୍ମାନ୍ସାଗରସ୍ଯ ଗୃହାନିଵ
ହେ ପିଙ୍ଗଳ ଚକ୍ଷୁ, ଲାଲ ଗଳା, କଳା ପଥରେ ଚଳିଥିବା, ହବ୍ୟ ଭକ୍ଷକ, ତୁମେ ପାରେ ଯାଅ ଏବଂ ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କର, ଯେପରି ସାଗରର ଘରରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଜାତଵେଦା ଦ୍ରୋଣେନ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନା। ଦ୍ରୋଣମାହ ପ୍ରତୀତାତ୍ମା ମନ୍ଦପାଲପ୍ରତିଜ୍ଞଯା
ଏଭଳି ଭାବରେ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାର ବକ୍ତା ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚରିତ ହେବା ପରେ, ଜାତବେଦା ଅଗ୍ନି ମଣ୍ଡପାଳଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଋଷିର୍ଦ୍ରୋଣସ୍ତ୍ଵମସି ଵୈ ବ୍ରହ୍ମୈତଦ୍ଵ୍ଯାହୃତଂ ଈପ୍ସିତଂ ତେ କରିଷ୍ଯାମି ନ ଚ ତେ
ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଦ୍ରୋଣ ଋଷି; ଏହି ବ୍ରହ୍ମବାକ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି। ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ସେହି କାମ ମୁଁ କରିବି, ଏବଂ—
ମନ୍ଦପାଲେନ ଵୈ ଯୂଯଂ ମମ ପୂର୍ଵଂ ନିଵେଦିତାଃ। ଵର୍ଜଯେଃ ପୁତ୍ରକାନ୍ମହ୍ଯଂ ଦହନ୍ଦାଵମିତି ସ୍ମ ହ
ମଣ୍ଡପାଳ ଆଗରୁ ମୋତେ ତୁମମାନେ ବିଷୟରେ କୁହିଥିଲେ, ‘ମୋ ପୁଅମାନେ ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଅରଣ୍ୟ ଦହିବ, ସେମାନେକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।’
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଦ୍ରୋଣ ତ୍ଵଯା ଯଚ୍ଚେହ ଭାଷିତମ୍। ଉଭଯଂ ମେ ଗରୀଯସ୍ତୁ ବ୍ରୂହି କିଂ କରଵାଣି ତେ। ଭୃଶଂ ପ୍ରୀତୋଽସ୍ମି ଭଦ୍ରଂ ତେ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତୋତ୍ରେଣ ସତ୍ତମ
ତାଙ୍କର ସେଇ କଥା ଏବଂ ଏଠାରେ ତୁମେ ଯାହା କୁହିଛ, ଦୁହିଁଟି ମୋ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। କୁହ, ମୁଁ କଣ କରିବି? ମୁଁ ବହୁତ ଖୁସି, ଶୁଭ ହେଉ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ସ୍ତୁତି ପାଇଁ।
ଇମେ ମାର୍ଜାରକାଃ ଶୁକ୍ର ନିତ୍ଯମୁଦ୍ଵେଜଯନ୍ତି ନଃ। ଏତାନ୍କୁରୁଷ୍ଵ ଦଗ୍ଧାଂସ୍ତ୍ଵଂ ହୁତାଶନ ସବାନ୍ଧଵାନ୍
ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଏହି ବିଲେଇମାନେ ସଦା ଆମକୁ ଅସୁବିଧା ଦେଉଛନ୍ତି; ହେ ହବ୍ୟ ଭକ୍ଷକ, ସେମାନେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପୃକ୍ତମାନେକୁ ଦହିଦିଅ।
ତଥା ତତ୍କୃତଵାନଗ୍ନିରଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାଯ ଶାର୍ଙ୍ଗକାନ୍। ଦଦାହ ଖାଣ୍ଡଵଂ ଦାଵଂ ସମିଦ୍ଧୋ ଜନମେଜଯ
ଏଭଳି ଶାର୍ଙ୍ଗକମାନେ ଅନୁମତି ଦେଲେ ପରେ, ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କର କଥା ମାନି, ଜନମେଯୟ, ଖାଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟକୁ ଦହିଦେଲେ ।
ମନ୍ଦପାଲୋଽଞପି କୌରଵ୍ଯଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ ପୁତ୍ରକାନ୍। ଉକ୍ତ୍ଵାଽପି ଚ ସ ତିଗ୍ମାଂଶୁଂ ନୈଵ ଶର୍ମାଧିଗଚ୍ଛତି
ମଣ୍ଡପାଳ ମଧ୍ୟ, ହେ କୌରବ, ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ନେଇ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ତିନି ତୀବ୍ର ରଶ୍ମିବାନ୍ କୁହିଲେ ମଧ୍ୟ, ମନରେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ ।
ସ ତପ୍ଯମାନଃ ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ଲପିତାମିଦମବ୍ରଵୀତ୍। କଥଂ ନୁ ଶକ୍ତାଃ ଶରଣେ ଲପିତେ ମମ ପୁତ୍ରକାଃ
ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେ ଲପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୋ ପୁଅମାନେ ତୁମ ଆଶ୍ରୟରେ କିପରି ଟିକିପାରିବେ?'
ଵର୍ଧମାନେ ହୁତଵହେ ଵାତେ ଚାଶୁ ପ୍ରଵାଯତି। ଅସମର୍ଥା ଵିମୋକ୍ଷାଯ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମମାତ୍ମଜାଃ
ଅଗ୍ନି ବଢ଼ିବା ସହିତ, ବାତାସ ତେଜ ହେବାରେ, ମୋ ପୁଅମାନେ ଚାଲିଯିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେବେ, ବଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ ।
କଥଂ ତ୍ଵଶକ୍ତା ତ୍ରାଣାଯ ମାତା ତେଷାଂ ତପସ୍ଵିନୀ। ଭଵିଷ୍ଯତି ହି ଶୋକାର୍ତା ପୁତ୍ରତ୍ରାଣମପଶ୍ଯତୀ
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୱିନୀ ମାଆ, ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ଧାର ହୋଇ, ପୁଅମାନେକୁ ବଞ୍ଚାଇବାରେ ଅସମର୍ଥ, କିପରି ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ?
କଥମୁଡ୍ଡୀଯନେଽଶକ୍ତାନ୍ପତନେ ଚ ମମାତ୍ମଜାନ୍। ସନ୍ତପ୍ଯମାନା ବହୁଧା ଵାଶମାନା ପ୍ରଧାଵତୀ
ଉଡ଼ିବା କିମ୍ବା ପଡ଼ିଯିବା ବେଳେ, ମୋ ପୁଅମାନେ ଅନେକ ଭାବେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ମାଆ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଦୌଡ଼ୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ କିପରି ଟିକିପାରିବେ?
ଜରିତାରିଃ କଥଂ ପୁତ୍ରଃ ସାରିସୃକ୍କଃ କଥଂ ଚ ମେ। ସ୍ତମ୍ବମିତ୍ରଃ କଥଂ ଦ୍ରୋଣଃ କଥଂ ସା ଚ ତପସ୍ଵିନୀ
ମୋ ପୁଅ ଜରିତାରି କିପରି ହେବେ, ସାରିସୃକ୍କ କିପରି ହେବେ, ସ୍ତମ୍ବମିତ୍ର କିପରି ହେବେ, ଦ୍ରୋଣ କିପରି ହେବେ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୱିନୀ ମାଆ କିପରି ହେବେ?
ଲାଲପ୍ଯମାନଂ ତମୃଷଇଂ ମନ୍ଦପାଲଂ ତଥା ଵନେ। ଲପିତା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦଂ ସାସୂଯମିଵ ଭାରତ
ଏଭଳି ମଣ୍ଡପାଳ ଅରଣ୍ୟରେ କାନ୍ଦୁଥିବାବେଳେ, ଲପିତା କିଛି ରୁଷା ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ହେ ଭାରତ ।
ନ ତେ ପୁତ୍ରେଷ୍ଵଵେକ୍ଷାଽସ୍ତି ଯାନୃଷୀନୁକ୍ତଵାନସି। ତେଜସ୍ଵିନୋ ଵୀର୍ଯଵନ୍ତୋ ନ ତେଷାଂ ଜ୍ଵଲନାଦ୍ଭଯମ୍
ତୁମେ ତ ତୁମ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା କରୁନାହାଁ, ଯେଉଁମାନେ ଋଷିମାନେ କହିଥିଲେ; ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରବଳ, ତେଣୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଭୟ କରୁନାହାଁ ।
ତ୍ଵଯାଽଗ୍ନୌ ତେ ପରୀତାଶ୍ଚ ସ୍ଵଯଂ ହି ମମ ସନ୍ନିଧୌ। ଶ୍ରୁତଂ ତଥା ଚେତି ଜ୍ଵଲନେନ ମହାତ୍ମନା
ତୁମେ ଅଗ୍ନିରେ ସେମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିଛ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଛି; ଏହି କଥା ମହାତ୍ମା ଜ୍ୱଳନ ଠାରୁ ଶୁଣିଛୁ ।