ସଂଶଯୋ ଵହ୍ନିରାଗଚ୍ଛେଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ଵାଯୋର୍ନିଵର୍ତନମ୍। ମୃତ୍ଯୁର୍ନୋ ବିଲଵାସିଭ୍ଯୋ ବିଲେ ସ୍ଯାନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯଦି ଅଗ୍ନି ଆସେ, ତେବେ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଅଛି; କିନ୍ତୁ ଆମେ ପବନ ଦିଗ ବଦଳିଯିବା ଦେଖିଛୁ। ଗହ୍ୱରରେ ଥିବାମାନେ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ନିଃସଂଶଯାତ୍ସଂଶଯିତୋ ମୃତ୍ଯୁର୍ମାତର୍ଵିଶିଷ୍ଯତେ। ଚର ଖେ ତ୍ଵଂ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପୁତ୍ରାନାପ୍ସ୍ଯସି ଶୋଭନାନ୍
ମାଆ, ଯେତେବେଳେ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ, ସନ୍ଦେହ ରହିନଥାଏ; ଆପଣ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଚାଲନ୍ତୁ, ଆପଣ ଭଲ ପୁଅ ପାଇପାରିବେ।
ଅହଂ ଵେଗେନ ତଂ ଯାନ୍ତମଦ୍ରାକ୍ଷଂ ପତତାଂ ଵରମ୍। ବିଲାଦାଖୁଂ ସମାଦାଯ ଶ୍ଯେନଂ ପୁତ୍ରା ମହାବଲମ୍
ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଦେଖିଲି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୃଧ୍ର, ଉଡ଼ନ୍ତା ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗହ୍ୱରରୁ ଉନ୍ଦୁଆକୁ ଧରି ନେଇଗଲା, ପୁଅମାନେ।
ତଂ ପତନ୍ତଂ ମହାଵେଗା ତ୍ଵରିତା ପୃଷ୍ଠତୋଽନ୍ଵଗାମ୍। ଆଶିଷୋଽସ୍ଯ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜାନା ହରତୋ ମୂଷିକଂ ବିଲାତ୍
ସେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଉଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ତା'ପଛରେ ଦୌଡ଼ିଲି, ଗହ୍ୱରରୁ ଉନ୍ଦୁଆକୁ ନେଇଯିବା ସମୟରେ ତା'ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲି।
ଯୋ ନୋ ଦ୍ଵେଷ୍ଟାରମାଦାଯ ଶ୍ଯେନରାଜ ପ୍ରଧାଵସି। ଭଵ ତ୍ଵଂ ଦିଵମାସ୍ଥାଯ ନିରମିତ୍ରୋ ହିରଣ୍ମଯଃ
ହେ ଶ୍ୟେନରାଜ, ତୁମେ ଆମର ଶତ୍ରୁକୁ ଉଠାଇ ନେଉଛ, ତୁମେ ଦୃତଗତିରେ ଯାଉଛ। ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଯାଅ, ଏବଂ ସୁନାର ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଶତ୍ରୁବିହୀନ ହେଉ।
ସ ଯଦା ଭକ୍ଷିତସ୍ତେନ ଶ୍ଯେନେନାଖୁଃ ପତତ୍ରିଣା। ତଦାହଂ ତମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯୁପାଯାଂ ପୁନର୍ଗୃହମ୍
ଯେତେବେଳେ ଶ୍ୟେନ ପକ୍ଷୀ ମୂଷକଟିକୁ ଖାଇଗଲା, ମୁଁ ତାକୁ ଅନୁମତି ଦେଲି, ଏବଂ ପୁଣି ଘରକୁ ଫେରିଗଲି।
ପ୍ରଵିଶଧ୍ଵଂ ବିଲଂ ପୁତ୍ରା ଵିଶ୍ରବ୍ଧା ନାସ୍ତି ଵୋ ଭଯମ୍। ଶ୍ଯେନେନ ମମ ପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯା ହୃତ ଆଖୁର୍ମହାତ୍ମନା
ମୋ ପିଲାମାନେ, ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କର; ତୁମମାନେ ପାଇଁ କୌଣସି ଆପଦ ନାହିଁ। ମୁଁ ଦେଖିଛି, ମୂଷକଟିକୁ ମହାମନା ଶ୍ୟେନ ନେଇଯାଇଛି।
ନ ଵିଦ୍ମହେ ହୃତଂ ମାତଃ ଶ୍ଯେନୈନାଖୁଂ କଥଂଚନ। ଅଵିଜ୍ଞାଯ ନ ଶକ୍ଯାମଃ ପ୍ରଵେଷ୍ଟଂ ଵିଵରଂ ଭୁଵଃ
ମା, ଆମେ ଜାଣିନାହୁଁ ଯେ ମୂଷକଟିକୁ ଶ୍ୟେନ ନେଇଯାଇଛି କିନା; ଜାଣିନଥିବାବେଳେ, ଆମେ ମାଟିର ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବୁନାହିଁ।
ଅହଂ ତମଭିଜାନାମି ହୃତଂ ଶ୍ଯେନେନ ମୂଷିକମ୍। ନାସ୍ତି ଵୋଽତ୍ର ଭଯଂ ପୁତ୍ରାଃ କ୍ରିଯତାଂ ଵଚନଂ ମମ
ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣେଁ ଯେ ମୂଷକଟିକୁ ଶ୍ୟେନ ନେଇଯାଇଛି; ଏଠାରେ ତୁମମାନେ ପାଇଁ ଆପଦ ନାହିଁ, ପିଲାମାନେ। ମୋ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଦିଅ।
ନ ତ୍ଵଂ ମିଥ୍ଯୋପଚାରେଣ ମୋକ୍ଷଯେଥା ଭଯାଦ୍ଧି ନଃ। ସମାକୁଲେଷୁ ଜ୍ଞାନେଷୁ ନ ବୁଦ୍ଧିକୃତମେଵ ତତ୍
ତୁମେ ମିଥ୍ୟା ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ଆମକୁ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ କରିପାରିବ ନାହିଁ; ଯେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ, ସେଠାରେ ବୁଦ୍ଧିର କାମ ହୁଏନାହିଁ।
ନ ଚୋପକୃତମସ୍ମାଭିର୍ନ ଚାସ୍ମାନ୍ଵେତ୍ଥ ଯେ ଵଯମ୍। ପୀଡ୍ଯମାନା ବିଭର୍ଷ୍ଯସ୍ମାନ୍କା ସତୀ କେ ଵଯଂ ତଵ
ଆମେ ତୁମକୁ କୌଣସି ଉପକାର କରିନାହୁଁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନାହୁଁ ଯେ ଆମେ କିଏ; ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ତୁମେ ଆମକୁ ବହନ କରୁଛ; ତୁମେ ଯେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଆମେ କିଏ ତୁମ ପାଇଁ?
ତରୁଣୀ ଦର୍ଶୀଯାଽସି ସମର୍ଥା ଭର୍ତୁରେଷଣେ। ଅନୁଗଚ୍ଛ ପତିଂ ମାତୁଃ ପୁତ୍ରାନାପ୍ସ୍ଯସି ଶୋମନାନ୍
ତୁମେ ଯୁବତୀ, ସୁନ୍ଦରୀ ଏବଂ ପତି ଚୟନ କରିବାରେ ସମର୍ଥ; ମା, ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କର, ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ପୁଅମାନେ ପାଇବ।
ଵଯମସ୍ନିଂ ସମାଵିଶ୍ଯ ଲୋକାନାପ୍ସ୍ଯାମ ଶୋଭନାନ୍। ଅଥାସ୍ମାନ୍ନ ଦହେଦଗ୍ନିରାଯାସ୍ତ୍ଵଂ ପୁନରେଵ ନଃ
ଆମେ ଏହି ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶୁଭ ଲୋକ ପାଇବୁ। ତାପରେ ଆଗିଆମକୁ ଦାହିବନାହିଁ, ଏବଂ ତୁମେ ପୁଣି ଆମ ପାଖକୁ ଆସିପାରିବ।
ଏଵମୁକ୍ତା ତତଃ ଶାର୍ଙ୍ଗୀ ପୁତ୍ରାନୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଖାଣ୍ଡଵେ। ଜଗାମ ତ୍ଵରିତା ଦେଶଂ କ୍ଷେମମଗ୍ନେରନାମଯମ୍
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଶାର୍ଙ୍ଗୀ ପକ୍ଷୀ ତାଙ୍କ ପିଲାମାନେଠାରେ ଖାଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟରେ ଛାଡି, ଦୃତଗତିରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ରୋଗମୁକ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତତସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣାର୍ଚିରଭ୍ଯାଗାତ୍ତ୍ଵରିତୋ ହଵ୍ଯଵାହନଃ। ଯତ୍ର ଶାର୍ଙ୍ଗା ଵଭୂଵୁସ୍ତେ ମନ୍ଦପାଲସ୍ଯ ପୁତ୍ରକାଃ
ତାପରେ ତୀବ୍ର ଶିଖା ସହିତ ଅଗ୍ନି ଦୃତଗତିରେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠି ଶାର୍ଙ୍ଗ ପକ୍ଷୀମାନେ, ମଣ୍ଡପାଳଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଥିଲେ।
ତତସ୍ତଂ ଜ୍ଵଲିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜ୍ଵଲନଂ ତେ ଵିହଙ୍ଗମାଃ। `ଵ୍ଯଥିତାଃ କରୁଣା ଵାଚଃ ଶ୍ରାଵଯାମାସୁରନ୍ତିକାତ୍।' ଜରିତାରିସ୍ତତୋ ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରାଵଯାମାସ ପାଵକମ୍
ତାପରେ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଖି, ସେହି ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ ଏବଂ ନିକଟରେ କରୁଣା ଶବ୍ଦ କହିଲେ; ତାହାପରେ ଜରିତାରି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ପୁରତଃ କୃଚ୍ଛ୍ରକାଲସ୍ଯ ଧୀମାଞ୍ଜାଗର୍ତି ପୁରୁଷଃ। ସ କୃଚ୍ଛ୍ରକାଲଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଵ୍ଯଥାଂ ନୈଵୈତି କର୍ହିଚିତ୍
ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ବିପଦ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ସଚେତନ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଥାଏ, ସେ ବିପଦ ଆସିଲେ କେବେ ଭୟଭୀତ ହୁଏନାହିଁ।
ଯସ୍ତୁ କୃଚ୍ଛ୍ରମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଵିଚେତା ନାଵବୁଧ୍ଯତେ। ସକୃଚ୍ଛ୍ରକାଲେ ଵ୍ଯଥିତୋ ନ ଶ୍ରେଯୋ ଵିନ୍ଦତେ ମହତ୍
କିନ୍ତୁ ଯିଏ ବିପଦ ଆସିଲେ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ ଏବଂ ବୁଝିପାରେନାହିଁ, ସେ ବିପଦ ସମୟରେ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ ଏବଂ ବଡ଼ ଭଲ କିଛି ପାଉନାହିଁ।
ଧୀରସ୍ତ୍ଵମସି ମେଧାଵୀ ପ୍ରାଣକୃଚ୍ଛ୍ରମିଦଂ ଚ ନଃ। ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ଶୂରୋ ବହୂନାଂ ହି ଭଵତ୍ଯେକୋ ନ ସଂଶଯଃ
ତୁମେ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ; ଏହି ଜୀବନର ବିପଦ ଆମର। ଅନେକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜେଉଁଜଣ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ସାହସୀ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଶେଷ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ତାତୋ ଭଵତି ଵୈ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ମୁଞ୍ଚତି କୃଚ୍ଛ୍ରତଃ। ଜ୍ଯେଷ୍ଠଶ୍ଚେନ୍ନ ପ୍ରଜାନାତି ନୀଯାନ୍କିଂ କରିଷ୍ଯତି
ବଡ଼ ଭାଇ, ବଡ଼ ଭାଇ ହେବାର ଯୋଗ୍ୟ; ବଡ଼ ଭାଇ ବିପଦରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ବଡ଼ ଭାଇ ଯଦି ଜାଣିନାହିଁ, ତେବେ ଛୋଟମାନେ କଣ କରିପାରିବେ?
ହିରଣ୍ଯରେତାସ୍ତ୍ଵରିତୋ ଜଲନ୍ନାଯାତି ନଃ କ୍ଷଯମ୍। ସପ୍ତଜିହ୍ଵାନନଃ କ୍ରୂରୋ ଲିହାନୋ ଵିସର୍ପତି
ହିରଣ୍ୟରେତା, ତୀବ୍ର ଏବଂ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଆମ ଘରପାଖକୁ ଆସୁଛନ୍ତି; ସେ ସପ୍ତ ଜିହ୍ୱା ଧାରଣ କରି, ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଉଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ସଂଭାଷ୍ଯ ତେଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ମନ୍ଦପାଲସ୍ଯ ପୁତ୍ରକାଃ। ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ପ୍ରଯତା ଭୂତ୍ଵା ଯଥାଽଗ୍ନିଂ ଶୃଣୁ ପାର୍ଥିଵ
ଏଭଳି ଏକାପରେ ଏକା କଥା କହି, ମଣ୍ଡପାଳଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ରାଜା, ତାମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ କେମିତି ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ, ଶୁଣ।
ଆତ୍ମାଽସି ଵାଯୋର୍ଜ୍ଵଲନ ଶରୀରମସି ଵୀରୁଧାମ୍। ଯୋନିରାପଶ୍ଚ ତେ ଶୁକ୍ରଂ ଯୋନିସ୍ତ୍ଵମସି ଚାମ୍ଭସଃ
ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ତୁମେ ବାୟୁର ଆତ୍ମା, ଗଛମାନଙ୍କର ଦେହ ହେଉଛ। ପାଣି ହେଉଛି ତୁମର ଉତ୍ସ, ଏବଂ ତୁମେ ପାଣିର ମୂଳ ବିଜ।
ଊର୍ଧ୍ଵଂ ଚାଧଶ୍ଚ ସର୍ପନ୍ତି ପୃଷ୍ଠତଃ ପାର୍ଶ୍ଵତସ୍ତଥା। ଅର୍ଚିଷସ୍ତେ ମହାଵୀର୍ଯ ରଶ୍ଯମଃ ସଵିତୁର୍ଯଥା
ହେ ବଳଶାଳୀ, ତୁମ ଅଗ୍ନିଶିଖା ଉପରକୁ, ତଳକୁ, ପଛକୁ ଏବଂ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଚାଲିଯାଏ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଚାରିଦିଗକୁ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ।
ମାତା ପ୍ରଣଷ୍ଟା ପିତରଂ ନ ଵିଦ୍ମଃ ପକ୍ଷା ଜାତା ନୈ ନୋ ଧୂମକେତୋ। ନ ନସ୍ତ୍ରାତା ଵିଦ୍ଯତେ ଵୈ ତ୍ଵଦନ୍ଯ- ସ୍ତସ୍ମାଦସ୍ମାଂସ୍ତ୍ରାହି ବାଲାଂସ୍ତ୍ଵମଗ୍ନେ
ଆମର ମାଆ ହରାଇଯାଇଛନ୍ତି, ଆମେ ବାପାଙ୍କୁ ଜାଣିନାହୁଁ; ହେ ଧୂମପତାକା, ଆମର ପାଖ ଉଗିଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଆମର ବିନାଶକାରୀ ନୁହଁ। ତୁମ୍ବାଡ଼ି ଛାଡ଼ି ଆମ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରକ୍ଷକ ନାହିଁ—ସେଇଥିପାଇଁ, ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।
ଯଦଗ୍ନେ ତେ ଶିଵଂ ରୂପଂ ଯେ ଚ ତେ ସପ୍ତ ହେତଯଃ। ତେନ ନଃ ପରିପାହି ତ୍ଵମାର୍ତାନ୍ନଃ ଶରଣୈଷିଣଃ
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମର ଯେଉଁ ଶୁଭ ରୂପ ଅଛି, ଏବଂ ତୁମର ସାତଟି ଉତ୍ସ ଅଛି—ସେଇ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।
ତ୍ଵମେଵୈକସ୍ତପସେ ଜପ୍ତଵେଦୋ ନାନ୍ଯସ୍ତପ୍ତା ଵିଦ୍ଯତେ ଗୋଷୁ ଦେଵ। ଋଷୀନସ୍ମାନ୍ବାଲକାନ୍ପାଲଯସ୍ଵ ପରେଣାସ୍ମାନ୍ପ୍ରେହି ଵୈ ହଵ୍ଯଵାହ
ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ତପସ୍ଵୀ ଯଜ୍ଞବିଦ୍ୟାର ଜ୍ଞାନୀ; ଗାଁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତପ୍ତ ନାହିଁ, ହେ ଦେବତା। ଆମ ଋଷିମାନେ ଏବଂ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର; ହେ ହବ୍ୟବାହନ, ଆମକୁ ଅନ୍ୟ ପାରକୁ ନେଇଯା।
ସର୍ଵମଗ୍ନେ ତ୍ଵମେଵୈକସ୍ତ୍ଵଯି ସର୍ଵମିଦଂ ଜଗତ୍। ତ୍ଵଂ ଧାରଯସି ଭୂତାନି ଭୁଵନଂ ତ୍ଵଂ ବିଭର୍ଷି ଚ
ହେ ଅଗ୍ନି, ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ତୁମେ ଏକା; ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ତୁମେ ଧାରଣ କର, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ତୁମେ ବହନ କର।
ତ୍ଵମଗ୍ନିର୍ହଵ୍ଯଵାହସ୍ତ୍ଵଂ ତ୍ଵମେଵ ପରମଂ ହଵିଃ। ମନୀଷିଣସ୍ତ୍ଵାଂ ଜାନନ୍ତି ବହୁଧା ଚୈକଧାପି ଚ
ତୁମେ ଅଗ୍ନି, ହବ୍ୟବାହନ; ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହବି। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତୁମକୁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଏବଂ ଏକ ରୂପରେ ଜାଣନ୍ତି।
ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀନିମାନ୍ହଵ୍ଯଵାହ କାଲେ ପ୍ରାପ୍ତେ ପଚସି ପୁନଃ ସମିଦ୍ଧଃ। ତ୍ଵଂ ସର୍ଵସ୍ଯ ଭୁଵନସ୍ଯ ପ୍ରସୂତି- ସ୍ତ୍ଵମେଵାଗ୍ନେ ଭଵସି ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା
ହେ ହବ୍ୟବାହନ, ତୁମେ ଏହି ତିନିଟି ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ; ସମୟ ଆସିଲେ, ତୁମେ ପୁଣି ତାହାକୁ ଦହିଦେଉଛ। ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତି ତୁମେ, ହେ ଅଗ୍ନି, ପୁଣି ସେହି ଜଗତର ଆଧାର ମଧ୍ୟ ତୁମେ।