ଇଦମାଖୋର୍ବିଲଂ ଭୂମୌ ଵୃକ୍ଷସ୍ଯାସ୍ଯ ସମୀପତଃ। ତଦାଵିଶଧ୍ଵଂ ତ୍ଵରିତା ଵହ୍ନେରତ୍ର ନ ଵୋ ଭଯମ୍
ଏହି ଗଛ ପାଖରେ ଭୂମିରେ ଏକ ଉନ୍ଦୁଆ ଗହ୍ୱର ଅଛି; ତୁରନ୍ତ ସେଠିକୁ ପ୍ରବେଶ କର, ଏଠାରେ ତୁମେ ଅଗ୍ନିରୁ ଭୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ।
ତତୋଽହଂ ପାଂସୁନା ଛିଦ୍ରମପିଧାସ୍ଯାମି ପୁତ୍ରକାଃ। ଏଵଂ ପ୍ରତିକୃତଂ ମନ୍ଯେ ଜ୍ଵଲତଃ କୃଷ୍ଣଵର୍ତ୍ମନଃ
ତାପରେ, ମୁଁ ଏହି ଗହ୍ୱର ମୁହଁକୁ ମାଟିରେ ଢାଙ୍କିଦେବି, ପୁଅମାନେ; ଏହିପରି କରିଲେ, ମୁଁ ଭାବୁଛି, ତୁମେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରୁ ରକ୍ଷିତ ହେବ।
ତତ ଏଷ୍ଯାମ୍ଯତୀତେଽଗ୍ନୌ ଵିହନ୍ତୁଂ ପାଂସୁଶଂଚଯମ୍। ରୋଚତାମେଷ ଵୋ ଵାଦୋ ମୋକ୍ଷାର୍ଥଂ ଚ ହୁତାଶନାତ୍
ଅଗ୍ନି ଶାନ୍ତ ହେଲାପରେ, ମୁଁ ଆସି ମାଟି ହଟାଇଦେବି; ଏହି ଉପାୟ ତୁମେ ମନେ ପସନ୍ଦ କର, କାରଣ ଏହା ତୁମକୁ ଅଗ୍ନିରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ।
ଅବର୍ହାନ୍ମାଂସଭୂତାନ୍ନଃ କ୍ରଵ୍ଯାଦାଖୁର୍ଵିନାଶଯେତ୍। ପଶ୍ଯମାନା ଭଯମିଦଂ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁଂ ନାତ୍ର ଶକ୍ନୁମଃ
କିନ୍ତୁ ଗହ୍ୱର ଭିତରେ ଥିବା ମାଂସ ଖାଉଥିବା ଉନ୍ଦୁଆ ଆମକୁ ଖାଇ ନଷ୍ଟ କରିପାରେ; ଏହି ଭୟ ଦେଖି ଆମେ ଗହ୍ୱରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରୁନାହିଁ।
କଥମଗ୍ନିର୍ନ ନୋ ଧକ୍ଷ୍ଯେତ୍କଥମାଖୁର୍ନ ନାଶଯେତ୍। କଥଂ ନ ସ୍ଯାତ୍ପିତା ମୋଘଃ କଥଂ ମାତା ଧ୍ରିଯେତ ନଃ
କିପରି ଅଗ୍ନି ଆମକୁ ପୋଡ଼ିବ ନାହିଁ? କିପରି ଉନ୍ଦୁଆ ଆମକୁ ନଷ୍ଟ କରିବ ନାହିଁ? କିପରି ପିତାଙ୍କ କାମ ବ୍ଫଳ ହେବ ନାହିଁ? କିପରି ଆମ ମାଆ ବଞ୍ଚି ପାରିବେ?
ବିଲ ଆଖୋର୍ଵିନାଶଃ ସ୍ଯାଦଗ୍ନେରାକାଶଚାରିଣାମ୍। ଅନ୍ଵଵେକ୍ଷ୍ଯୈତଦୁଭଯଂ ଶ୍ରେଯାନ୍ଦାହୋ ନ ଭକ୍ଷଣମ୍
ଗହ୍ୱରକୁ ଯିବାରେ ଉନ୍ଦୁଆ ଆମକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବ; ଏଠାରେ ରହିଲେ, ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଚଳିଥିବା ଅଗ୍ନି ଆମକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଦେବ। ଏହି ଦୁଇଟି ଭାବିଲେ, ପୋଡ଼ି ମରିବା ଉନ୍ଦୁଆ ଦ୍ୱାରା ଖାଇ ମରିବାଠାରୁ ଭଲ।
ଗର୍ହିତଂ ମରଣଂ ନଃ ସ୍ଯାଦାଖୁନା ଭକ୍ଷିତେ ବିଲେ। ଶିଷ୍ଟାଦିଷ୍ଟଃ ପରିତ୍ଯାଗଃ ଶରୀରସ୍ଯ ହୁତାଶନାତ୍
ଗହ୍ୱର ଭିତରେ ଉନ୍ଦୁଆ ଦ୍ୱାରା ଖାଇ ମରିବା ଆମ ପାଇଁ ଅପମାନଜନକ; କିନ୍ତୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଶରୀର ଛାଡ଼ିଦେବାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିଦାହେ ତୁ ନିଯତଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ଧ୍ରୁଵା ଗତିଃ
ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ଅସ୍ମାଦ୍ବିଲାନ୍ନିଷ୍ପତିତମାଖୁଂ ଶ୍ଯେନୋ ଜହାର ତମ୍। କ୍ଷୁଦ୍ରଂ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ ଯାତୋ ନାତ୍ର ଭଯଂ ହି ଵଃ
ଏହି ଗହ୍ୱରରୁ ଉନ୍ଦୁଆ ବାହାରିଲାବେଳେ ଏକ ଗୃଧ୍ର ତାକୁ ଧରିନେଲା; ଛୋଟ ପଶୁଟିକୁ ନଖରେ ଧରି ଉଡ଼ିଗଲା—ଏବେ ତୁମେ ଆଉ ଭୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ।
ନ ହୃତଂ ତଂ ଵଯଂ ଵିଦ୍ମଃ ଶ୍ଯେନେନାଖୁଂ କଥଂଚନ। ଅନ୍ଯେଽପି ଭିତାରୋଽତ୍ର ତେଭ୍ଯୋଽପି ଭମେଵ ନଃ
ଗୃଧ୍ର କିପରି ଉନ୍ଦୁଆକୁ ଧରିନେଲା, ଆମେ ଜାଣୁନାହିଁ; ଏଠାରେ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ଆମ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଆଉ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ।
ସଂଶଯୋ ଵହ୍ନିରାଗଚ୍ଛେଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ଵାଯୋର୍ନିଵର୍ତନମ୍। ମୃତ୍ଯୁର୍ନୋ ବିଲଵାସିଭ୍ଯୋ ବିଲେ ସ୍ଯାନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯଦି ଅଗ୍ନି ଆସେ, ତେବେ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଅଛି; କିନ୍ତୁ ଆମେ ପବନ ଦିଗ ବଦଳିଯିବା ଦେଖିଛୁ। ଗହ୍ୱରରେ ଥିବାମାନେ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ନିଃସଂଶଯାତ୍ସଂଶଯିତୋ ମୃତ୍ଯୁର୍ମାତର୍ଵିଶିଷ୍ଯତେ। ଚର ଖେ ତ୍ଵଂ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପୁତ୍ରାନାପ୍ସ୍ଯସି ଶୋଭନାନ୍
ମାଆ, ଯେତେବେଳେ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ, ସନ୍ଦେହ ରହିନଥାଏ; ଆପଣ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଚାଲନ୍ତୁ, ଆପଣ ଭଲ ପୁଅ ପାଇପାରିବେ।
ଅହଂ ଵେଗେନ ତଂ ଯାନ୍ତମଦ୍ରାକ୍ଷଂ ପତତାଂ ଵରମ୍। ବିଲାଦାଖୁଂ ସମାଦାଯ ଶ୍ଯେନଂ ପୁତ୍ରା ମହାବଲମ୍
ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଦେଖିଲି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୃଧ୍ର, ଉଡ଼ନ୍ତା ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗହ୍ୱରରୁ ଉନ୍ଦୁଆକୁ ଧରି ନେଇଗଲା, ପୁଅମାନେ।
ତଂ ପତନ୍ତଂ ମହାଵେଗା ତ୍ଵରିତା ପୃଷ୍ଠତୋଽନ୍ଵଗାମ୍। ଆଶିଷୋଽସ୍ଯ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜାନା ହରତୋ ମୂଷିକଂ ବିଲାତ୍
ସେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଉଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ତା'ପଛରେ ଦୌଡ଼ିଲି, ଗହ୍ୱରରୁ ଉନ୍ଦୁଆକୁ ନେଇଯିବା ସମୟରେ ତା'ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲି।
ଯୋ ନୋ ଦ୍ଵେଷ୍ଟାରମାଦାଯ ଶ୍ଯେନରାଜ ପ୍ରଧାଵସି। ଭଵ ତ୍ଵଂ ଦିଵମାସ୍ଥାଯ ନିରମିତ୍ରୋ ହିରଣ୍ମଯଃ
ହେ ଶ୍ୟେନରାଜ, ତୁମେ ଆମର ଶତ୍ରୁକୁ ଉଠାଇ ନେଉଛ, ତୁମେ ଦୃତଗତିରେ ଯାଉଛ। ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଯାଅ, ଏବଂ ସୁନାର ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଶତ୍ରୁବିହୀନ ହେଉ।
ସ ଯଦା ଭକ୍ଷିତସ୍ତେନ ଶ୍ଯେନେନାଖୁଃ ପତତ୍ରିଣା। ତଦାହଂ ତମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯୁପାଯାଂ ପୁନର୍ଗୃହମ୍
ଯେତେବେଳେ ଶ୍ୟେନ ପକ୍ଷୀ ମୂଷକଟିକୁ ଖାଇଗଲା, ମୁଁ ତାକୁ ଅନୁମତି ଦେଲି, ଏବଂ ପୁଣି ଘରକୁ ଫେରିଗଲି।
ପ୍ରଵିଶଧ୍ଵଂ ବିଲଂ ପୁତ୍ରା ଵିଶ୍ରବ୍ଧା ନାସ୍ତି ଵୋ ଭଯମ୍। ଶ୍ଯେନେନ ମମ ପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯା ହୃତ ଆଖୁର୍ମହାତ୍ମନା
ମୋ ପିଲାମାନେ, ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କର; ତୁମମାନେ ପାଇଁ କୌଣସି ଆପଦ ନାହିଁ। ମୁଁ ଦେଖିଛି, ମୂଷକଟିକୁ ମହାମନା ଶ୍ୟେନ ନେଇଯାଇଛି।
ନ ଵିଦ୍ମହେ ହୃତଂ ମାତଃ ଶ୍ଯେନୈନାଖୁଂ କଥଂଚନ। ଅଵିଜ୍ଞାଯ ନ ଶକ୍ଯାମଃ ପ୍ରଵେଷ୍ଟଂ ଵିଵରଂ ଭୁଵଃ
ମା, ଆମେ ଜାଣିନାହୁଁ ଯେ ମୂଷକଟିକୁ ଶ୍ୟେନ ନେଇଯାଇଛି କିନା; ଜାଣିନଥିବାବେଳେ, ଆମେ ମାଟିର ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବୁନାହିଁ।
ଅହଂ ତମଭିଜାନାମି ହୃତଂ ଶ୍ଯେନେନ ମୂଷିକମ୍। ନାସ୍ତି ଵୋଽତ୍ର ଭଯଂ ପୁତ୍ରାଃ କ୍ରିଯତାଂ ଵଚନଂ ମମ
ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣେଁ ଯେ ମୂଷକଟିକୁ ଶ୍ୟେନ ନେଇଯାଇଛି; ଏଠାରେ ତୁମମାନେ ପାଇଁ ଆପଦ ନାହିଁ, ପିଲାମାନେ। ମୋ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଦିଅ।
ନ ତ୍ଵଂ ମିଥ୍ଯୋପଚାରେଣ ମୋକ୍ଷଯେଥା ଭଯାଦ୍ଧି ନଃ। ସମାକୁଲେଷୁ ଜ୍ଞାନେଷୁ ନ ବୁଦ୍ଧିକୃତମେଵ ତତ୍
ତୁମେ ମିଥ୍ୟା ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ଆମକୁ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ କରିପାରିବ ନାହିଁ; ଯେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ, ସେଠାରେ ବୁଦ୍ଧିର କାମ ହୁଏନାହିଁ।
ନ ଚୋପକୃତମସ୍ମାଭିର୍ନ ଚାସ୍ମାନ୍ଵେତ୍ଥ ଯେ ଵଯମ୍। ପୀଡ୍ଯମାନା ବିଭର୍ଷ୍ଯସ୍ମାନ୍କା ସତୀ କେ ଵଯଂ ତଵ
ଆମେ ତୁମକୁ କୌଣସି ଉପକାର କରିନାହୁଁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନାହୁଁ ଯେ ଆମେ କିଏ; ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ତୁମେ ଆମକୁ ବହନ କରୁଛ; ତୁମେ ଯେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଆମେ କିଏ ତୁମ ପାଇଁ?
ତରୁଣୀ ଦର୍ଶୀଯାଽସି ସମର୍ଥା ଭର୍ତୁରେଷଣେ। ଅନୁଗଚ୍ଛ ପତିଂ ମାତୁଃ ପୁତ୍ରାନାପ୍ସ୍ଯସି ଶୋମନାନ୍
ତୁମେ ଯୁବତୀ, ସୁନ୍ଦରୀ ଏବଂ ପତି ଚୟନ କରିବାରେ ସମର୍ଥ; ମା, ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କର, ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ପୁଅମାନେ ପାଇବ।
ଵଯମସ୍ନିଂ ସମାଵିଶ୍ଯ ଲୋକାନାପ୍ସ୍ଯାମ ଶୋଭନାନ୍। ଅଥାସ୍ମାନ୍ନ ଦହେଦଗ୍ନିରାଯାସ୍ତ୍ଵଂ ପୁନରେଵ ନଃ
ଆମେ ଏହି ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶୁଭ ଲୋକ ପାଇବୁ। ତାପରେ ଆଗିଆମକୁ ଦାହିବନାହିଁ, ଏବଂ ତୁମେ ପୁଣି ଆମ ପାଖକୁ ଆସିପାରିବ।
ଏଵମୁକ୍ତା ତତଃ ଶାର୍ଙ୍ଗୀ ପୁତ୍ରାନୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଖାଣ୍ଡଵେ। ଜଗାମ ତ୍ଵରିତା ଦେଶଂ କ୍ଷେମମଗ୍ନେରନାମଯମ୍
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଶାର୍ଙ୍ଗୀ ପକ୍ଷୀ ତାଙ୍କ ପିଲାମାନେଠାରେ ଖାଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟରେ ଛାଡି, ଦୃତଗତିରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ରୋଗମୁକ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତତସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣାର୍ଚିରଭ୍ଯାଗାତ୍ତ୍ଵରିତୋ ହଵ୍ଯଵାହନଃ। ଯତ୍ର ଶାର୍ଙ୍ଗା ଵଭୂଵୁସ୍ତେ ମନ୍ଦପାଲସ୍ଯ ପୁତ୍ରକାଃ
ତାପରେ ତୀବ୍ର ଶିଖା ସହିତ ଅଗ୍ନି ଦୃତଗତିରେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠି ଶାର୍ଙ୍ଗ ପକ୍ଷୀମାନେ, ମଣ୍ଡପାଳଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଥିଲେ।
ତତସ୍ତଂ ଜ୍ଵଲିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜ୍ଵଲନଂ ତେ ଵିହଙ୍ଗମାଃ। `ଵ୍ଯଥିତାଃ କରୁଣା ଵାଚଃ ଶ୍ରାଵଯାମାସୁରନ୍ତିକାତ୍।' ଜରିତାରିସ୍ତତୋ ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରାଵଯାମାସ ପାଵକମ୍
ତାପରେ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଖି, ସେହି ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ ଏବଂ ନିକଟରେ କରୁଣା ଶବ୍ଦ କହିଲେ; ତାହାପରେ ଜରିତାରି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ପୁରତଃ କୃଚ୍ଛ୍ରକାଲସ୍ଯ ଧୀମାଞ୍ଜାଗର୍ତି ପୁରୁଷଃ। ସ କୃଚ୍ଛ୍ରକାଲଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଵ୍ଯଥାଂ ନୈଵୈତି କର୍ହିଚିତ୍
ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ବିପଦ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ସଚେତନ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଥାଏ, ସେ ବିପଦ ଆସିଲେ କେବେ ଭୟଭୀତ ହୁଏନାହିଁ।
ଯସ୍ତୁ କୃଚ୍ଛ୍ରମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଵିଚେତା ନାଵବୁଧ୍ଯତେ। ସକୃଚ୍ଛ୍ରକାଲେ ଵ୍ଯଥିତୋ ନ ଶ୍ରେଯୋ ଵିନ୍ଦତେ ମହତ୍
କିନ୍ତୁ ଯିଏ ବିପଦ ଆସିଲେ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ ଏବଂ ବୁଝିପାରେନାହିଁ, ସେ ବିପଦ ସମୟରେ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ ଏବଂ ବଡ଼ ଭଲ କିଛି ପାଉନାହିଁ।
ଧୀରସ୍ତ୍ଵମସି ମେଧାଵୀ ପ୍ରାଣକୃଚ୍ଛ୍ରମିଦଂ ଚ ନଃ। ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ଶୂରୋ ବହୂନାଂ ହି ଭଵତ୍ଯେକୋ ନ ସଂଶଯଃ
ତୁମେ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ; ଏହି ଜୀବନର ବିପଦ ଆମର। ଅନେକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜେଉଁଜଣ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ସାହସୀ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଶେଷ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ତାତୋ ଭଵତି ଵୈ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ମୁଞ୍ଚତି କୃଚ୍ଛ୍ରତଃ। ଜ୍ଯେଷ୍ଠଶ୍ଚେନ୍ନ ପ୍ରଜାନାତି ନୀଯାନ୍କିଂ କରିଷ୍ଯତି
ବଡ଼ ଭାଇ, ବଡ଼ ଭାଇ ହେବାର ଯୋଗ୍ୟ; ବଡ଼ ଭାଇ ବିପଦରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ବଡ଼ ଭାଇ ଯଦି ଜାଣିନାହିଁ, ତେବେ ଛୋଟମାନେ କଣ କରିପାରିବେ?