ତସ୍ମିନ୍ଵନେ ଦହ୍ଯମାନେ ଷଡଗ୍ନିର୍ନ ଦଦାହ ଚ। ଅଶ୍ଵସେନଂ ମଯଂ ଚୈଵ ଚତୁରଃ ଶାର୍ଙ୍ଗକାଂସ୍ତଥା
ସେଇ ଅରଣ୍ୟ ଜଳୁଥିବା ବେଳେ, ଆଗ୍ନି ଅଶ୍ୱସେନ, ମୟା ଓ ଚାରି ଜଣ ଶାର୍ଙ୍ଗକଙ୍କୁ ପୋଡ଼ିଲେ ନାହିଁ।
କିମର୍ଥଂ ଶାର୍ଙ୍ଗକାନଗ୍ନିର୍ନ ଦଦାହ ତଥା ଗତେ। ତସ୍ମିନ୍ଵନେ ଦହ୍ଯମାନେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନେତତ୍ପ୍ରଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅରଣ୍ୟ ଜଳୁଥିବା ସମୟରେ ଆଗ୍ନି କାହିଁକି ଶାର୍ଙ୍ଗକମାନେ ପୋଡ଼ିଲେ ନାହିଁ, ମୋତେ କହ।
ଅଦାହେ ହ୍ଯଶ୍ଵସେନସ୍ଯ ଦାନଵସ୍ଯ ମଯସ୍ଯ ଚ। କାରଣଂ କୀର୍ତିତଂ ବ୍ରହ୍ମଞ୍ଶାର୍ଙ୍ଗକାଣାଂ ନ କୀର୍ତିତମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଶ୍ୱସେନ ଓ ଦାନବ ମୟାଙ୍କୁ କାହିଁକି ଆଗ୍ନି ପୋଡ଼ିଲେ ନାହିଁ, ଏହା କୁହାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ଶାର୍ଙ୍ଗକମାନେ ପାଇଁ କାହିଁକି ନୁହେଁ ତାହା କୁହାଯାଇନାହିଁ।
ତଦେତଦଦ୍ଭୁତଂ ବ୍ରହ୍ମଞ୍ଶାର୍ଙ୍ଗକାଣାମନାମଯମ୍। କୀର୍ତଯସ୍ଵାଗ୍ନିସଂମର୍ଦେ କଥଂ ତେ ନ ଵିନାଶିତାଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶାର୍ଙ୍ଗକମାନେ ଅପରିମିତ ଭାଗ୍ୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବିଲେ; ଆଗ୍ନିର ଦାହରେ ସେମାନେ କିପରି ନଷ୍ଟ ହେଲେ ନାହିଁ, ମୋତେ କହ।
ଯଦର୍ଥଂ ଶାର୍ଙ୍ଗକାନଗ୍ନିର୍ନ ଦଦାହ ତଥା ଗତେ। ତତ୍ତେ ସର୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥା ଭୂତମରିନ୍ଦମ
ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ସେଇ ସମୟରେ ଆଗ୍ନି କାହିଁକି ଶାର୍ଙ୍ଗକମାନେ ପୋଡ଼ିଲେ ନାହିଁ, ଏହା ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ଭାବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା କହିବି।
ଧର୍ମଜ୍ଞାନାଂ ମୁଖ୍ଯତମସ୍ତପସ୍ଵୀ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ। ଆସୀନ୍ମହର୍ଷିଃ ଶ୍ରୁତଵାନ୍ମନ୍ଦପାଲ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ
ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା, ତପସ୍ଵୀ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତୀ, ମହାର୍ଷି ମଣ୍ଡପାଳ ନାମକ ଏକ ମହାନ ଋଷି ଥିଲେ।
ସ ମାର୍ଗମାଶ୍ରିତୋ ରାଜନ୍ନୃଷୀଣାମୂର୍ଧ୍ଵରେତସାମ୍। ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵାନ୍ଧର୍ମରତସ୍ତପସ୍ଵୀ ଵିଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ସେ ଋଷିମାନେ ଯେମିତି ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ହୋଇ ଚାଲନ୍ତି, ସେଇ ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ; ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲାଗିଥିଲେ, ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ, ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥିଲେ।
ସ ଗତ୍ଵା ତପସଃ ପାରଂ ଦେହମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଭାରତ। ଜଗାମ ପିତୃଲୋକାଯ ନ ଲେଭେ ତତ୍ର ତତ୍ଫଲମ୍
ତପସ୍ୟାର ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ପିତୃଲୋକକୁ ଗଲେ; କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ତାଙ୍କର କୌଣସି ଫଳ ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ସ ଲୋକାନଫଲାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତପସା ନିର୍ଜିତାନପି। ପପ୍ରଚ୍ଛ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ସମୀପସ୍ଥାନ୍ଦିଵୌକସଃ
ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ସବୁ ଲୋକ ଲାଭ କରିଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଫଳହୀନ ଦେଖି, ସେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ନିକଟରେ ଥିବା ଦେବମାନେକୁ ପଚାରିଲେ।
କିମର୍ଥମାଵୃତା ଲୋକା ମମୈତେ ତପସାଽର୍ଜିତାଃ। କିଂ ମଯା ନ କୃତଂ ତତ୍ର ଯସ୍ଯୈତତ୍କର୍ମଣଃ ଫଲମ୍
ସେ ପଚାରିଲେ, 'ମୋର ତପସ୍ୟାରେ ଲାଭ କରାଯାଇଥିବା ଏହି ଲୋକମାନେ କାହିଁକି ମୋ ପାଇଁ ବନ୍ଦ ଅଛନ୍ତି? କଣ ମୁଁ କରିନଥିଲି ଯାହା ପାଇଁ ଏହି ପରିଣାମ ମିଳୁଛି?'
ତତ୍ରାହଂ ତତ୍କରିଷ୍ଯାମି ଯଦର୍ଥମିଦମାଵୃତମ୍। ଫଲମେତସ୍ଯ ତପସଃ କଥଯଧ୍ଵଂ ଦିଵୌକସଃ
ମୁଁ ସେଠାରେ ଏହି ଗୁପ୍ତ ରହିଥିବା କାରଣ ପାଇଁ ଯାହା କରିବା ଦରକାର, ତାହା କରିବି। ହେ ଦେବମାନେ, ଏହି ତପସ୍ୟାର ଫଳ କଣ, ମୋତେ କହ।
ଋଣିନୋ ମାନଵା ବ୍ରହ୍ମଞ୍ଜାଯନ୍ତେ ଯେନ ତଚ୍ଛୃଣୁ। କ୍ରିଯାଭିର୍ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ପ୍ରଜଯା ଚ ନ ସଂଶଯଃ
ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ଲୋକେ କେମିତି ଋଣୀ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ତାହା ଶୁଣ। କାର୍ଯ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ଓ ସନ୍ତାନ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ଦେଖାଯାଏ।
ତଦପାକ୍ରିଯତେ ସର୍ଵଂ ଯଜ୍ଞେନ ତପସା ସୁତୈଃ। ତପସ୍ଵୀ ଯଜ୍ଞକୃଚ୍ଚାସି ନ ଚ ତେ ଵିଦ୍ଯତେ ପ୍ରଜା
ଏହି ସମସ୍ତ ଋଣ ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟା ଓ ସନ୍ତାନ ଦ୍ୱାରା ଦୂର ହୁଏ। ତୁମେ ତପସ୍ବୀ ଓ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ସତ୍ୱେ, ତୁମ ପାଖରେ ସନ୍ତାନ ନାହିଁ।
ତ ଇମେ ପ୍ରସଵସ୍ଯାର୍ଥେ ତଵ ଲୋକାଃ ସମାଵୃତାଃ। ପ୍ରଜାଯସ୍ଵ ତତୋ ଲୋକାନୁପଭୋକ୍ଷ୍ଯସି ପୁଷ୍କଲାନ୍
ଏହି ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ତୁମ ପାଖରେ ରହିଛି। ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଦିଅ, ତେବେ ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକର ଉପଭୋଗ କରିପାରିବ।
ପୁନ୍ନାମ୍ନୋ ନରକାତ୍ପୁତ୍ରସ୍ତ୍ରାଯତେ ପିତରଂ ଶ୍ରୁତିଃ। ତସ୍ମାଦପତ୍ଯସନ୍ତାନେ ଯତସ୍ଵ ବ୍ରହ୍ମସତ୍ତମ
ଶାସ୍ତ୍ର କହେ, 'ପୁତ୍ର ପିତାଙ୍କୁ ପୁନ୍ନାମକ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ'। ତେଣୁ, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସନ୍ତାନ ଧାରଣ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମନ୍ଦପାଲସ୍ତୁ ଵଚସ୍ତେଷାଂ ଦିଵୌକସାମ୍। କ୍ଵ ନୁ ଶୀଘ୍ରମପତ୍ଯଂ ସ୍ଯାଦ୍ବହୁଲଂ ଚେତ୍ଯଚିନ୍ତଯତ୍
ଦେବମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମଣ୍ଡପାଳ ଭାବିଲେ, 'କେଉଁଠି ଏବଂ କେମିତି ଶୀଘ୍ର ଅଧିକ ସନ୍ତାନ ପାଇପାରିବି?'
ସ ଚିନ୍ତଯନ୍ନଭ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍ସୁବହୁପ୍ରସଵାନ୍ଖଗାନ୍। ଶାର୍ଙ୍ଗିକାଂ ଶାର୍ଙ୍ଗକୋ ଭୂତ୍ଵା ଜରିତାଂ ସମୁପେଯିଵାନ୍
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ବହୁ ସନ୍ତାନ ଦେଇଥିବା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଶାର୍ଙ୍ଗିକ ପକ୍ଷୀ ହୋଇ, ସେ ଜରିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ତସ୍ଯାଂ ପୁତ୍ରାନଜନଯଚ୍ଚତୁରୋ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ। ତାନପାସ୍ଯ ସ ତତ୍ରୈଵ ଜଗାମ ଲପିତାଂ ପ୍ରତି
ସେଠାରେ ସେ ଚାରିଜଣ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେମାନେଂକୁ ଛାଡ଼ି, ସେ ତାହାଁଠାରେ ଲପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ବାଲାନ୍ସ ତାନଣ୍ଡଗତାନ୍ସହ ମାତ୍ରା ମୁନିର୍ଵନେ। ତସ୍ମିନ୍ଗତେ ମହାଭାଗେ ଲପିତାଂ ପ୍ରତି ଭାରତ
ସେଇ ପୁଅମାନେ, ତାଙ୍କ ମାଆ ସହିତ ଡିମ୍ବରେ ଥିଲେ, ଏବଂ ମୁନି ସେମାନେଂକୁ ଅରଣ୍ୟରେ ଛାଡ଼ି ଲପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଅପତ୍ଯସ୍ନେହସଂଯୁକ୍ତା ଜରିତା ବହ୍ଵଚିନ୍ତଯତ୍। ତେନ ତ୍ଯକ୍ତାନସଂତ୍ଯାଜ୍ଯାନୃଷୀନଣ୍ଡଗତାନ୍ଵନେ
ସନ୍ତାନ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବା ଜରିତା ଅନେକ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ। ଅରଣ୍ୟରେ ଡିମ୍ବରେ ଥିବା, ପିତା ଛାଡ଼ି ଚଲିଯାଇଥିବା ତାଙ୍କ ଋଷିପୁଅମାନେ ଉପରେ ସେ ମନ ଦେଇଥିଲେ।
ନ ଜହୌ ପୁତ୍ରଶୋକାର୍ତା ଜରିତା ଖାଣ୍ଡଵେ ସୁତାନ୍। ବଭାର ଚୈତାନ୍ସଂଜାତାନ୍ସ୍ଵଵୃତ୍ତ୍ଯା ସ୍ନେହଵିକ୍ଲଵା
ପୁଅ ଶୋକରେ ଭାଗ୍ନ ଜରିତା ଖଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେଂକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ନାହିଁ। ସ୍ନେହରେ ଭାସି, ସେ ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା ସମୟରେ ସେମାନେଂକୁ ଦେଖିବା ଓ ଦେଖାଶୁଣା କରୁଥିଲେ।
ତତୋଽଗ୍ନିଂ ଖାଣ୍ଡଵଂ ଦଗ୍ଧୁମାଯାନ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନୃଷିଃ। ମନ୍ଦପାଲଶ୍ଚରଂସ୍ତସ୍ମିନ୍ଵନେ ଲପିତଯା ସହ
ତାପରେ ମଣ୍ଡପାଳ ଋଷି, ଲପିତା ସହିତ ଖଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ, ଅଗ୍ନିକୁ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଜଳାଇବାକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ତଂ ସଂକଲ୍ପଂ ଵିଦିତ୍ଵାଗ୍ନେର୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପୁତ୍ରାଂଶ୍ଚ ବାଲକାନ୍। ସୋଽଭିତୁଷ୍ଟାଵ ଵିପ୍ରର୍ଷିବ୍ରାର୍ହ୍ମଣୋ ଜାତଵେଦସମ୍
ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କ ଶିଶୁପୁଅମାନେ ଉପରେ ଭାବି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁନି ଜଟବେଦାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ତ୍ଵମଗ୍ନେ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ମୁଖଂ ତ୍ଵମସି ହଵ୍ଯଵାଟ୍
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ମୁଖ, ତୁମେ ହବି ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ଦେବତା।
ତ୍ଵମନ୍ତଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଗୂଢଶ୍ଚରସି ପାଵକ। ତ୍ଵାମେକମାହୁଃ କଵଯସ୍ତ୍ଵାମାହୁସ୍ତ୍ରିଵିଧଂ ପୁନଃ
ହେ ପାବକ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ବିଚରଣ କରୁଛ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତୁମକୁ ଏକ ଭାବେ କହନ୍ତି, ଆଉ ତିନି ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ କହନ୍ତି।
ତ୍ଵାମଷ୍ଟଧା କଲ୍ପଯିତ୍ଵା ଯଜ୍ଞଵାହମକଲ୍ପଯନ୍। ତ୍ଵଯା ଵିଶ୍ଵମିଦଂ ସୃଷ୍ଟଂ ଵଦନ୍ତି ପରମର୍ଷଯଃ
ତୁମକୁ ଆଠ ରୂପରେ ଭାବି, ଯଜ୍ଞର ବାହକ କରାଯାଇଛି। ମହାଋଷିମାନେ କହନ୍ତି, ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
ତ୍ଵଦୃତେ ହି ଜଗତ୍କୃତ୍ସ୍ନଂ ସଦ୍ଯୋ ନଶ୍ଯେଦ୍ଧୁତାଶନ। ତୁଭ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ନମୋ ଵିପ୍ରାଃ ସ୍ଵକର୍ମଵିଜିତାଂ ଗତିମ୍
ହେ ହବି ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଅଗ୍ନି, ତୁମ ବିନା ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ୱର ହୋଇଯିବ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରି, ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଗଚ୍ଛନ୍ତି ସହ ପତ୍ନୀଭିଃ ସୁତୈରପି ଚ ଶାଶ୍ଵତୀମ୍। ତ୍ଵାମଗ୍ନେ ଜଲଦାନାହୁଃ ଖେଵିଷକ୍ତାନ୍ସଵିଦ୍ଯୁତଃ
ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଓ ପୁଅମାନେ ସହିତ ଶାଶ୍ୱତ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ହେ ଅଗ୍ନି, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମକୁ ମେଘ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତୁମେ ଆକାଶରେ ବିଦ୍ୟୁତ ସହିତ ଚଳିତ ହୁଅ।
ଦହନ୍ତି ସର୍ଵଭୂତାନି ତ୍ଵତ୍ତୋ ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ହେତଯଃ। ଜାତଵେଦସ୍ତ୍ଵଯୈଵେଦଂ ଵିଶ୍ଵଂ ସୃଷ୍ଟଂ ମହାଦ୍ଯୁତେ
ତୁମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶକ୍ତିମାନ୍ ଶକ୍ତିମାନ୍ ଶକ୍ତିମାନ୍ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦହନ କରେ। ହେ ଜାତବେଦ, ତୁମର ଅପାର ତେଜ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ କେବଳ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ।
ତଵୈଵ କର୍ମଵିହିତଂ ଭୂତଂ ସର୍ଵଂ ଚରାଚରମ୍। ତ୍ଵଯାପୋ ଵିହିତାଃ ପୂର୍ଵଂ ତ୍ଵଯି ସର୍ଵମିଦଂ ଜଗତ୍
ଚଳନ୍ତା ଓ ଅଚଳନ୍ତା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିତ। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଜଳକୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିଲ। ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।