नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्। देवीं सरस्वतीं चैव(व्यासं) ततो जयमुदीरयेत्
ନାରାୟଣଙ୍କୁ, ନର ଓ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ, ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଓ ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରି, ପରେ ଜୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
नारायणं सुरगुरुं जगदेकनाथं' भक्तप्रियं सकललोकनमस्कृतं च। त्रैगुण्यवर्जितमजं विभुमाद्यमीशं वन्दे भवघ्नममरासुरसिद्धवन्द्यम्
ମୁଁ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେଉଛି, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଗୁରୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱାମୀ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରଣାମ ପାଇଥିବା, ତିନି ଗୁଣରୁ ମୁକ୍ତ, ଅଜନ୍ମା, ସବୁଠି ବ୍ୟାପି, ପ୍ରଥମ, ଈଶ୍ୱର, ସଂସାର ଦୁଃଖ ନାଶକ, ଦେବତା, ଅସୁର ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।
नमो धर्माय महते नमः कृष्णाय वेधसे। ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्य धर्मान्वक्ष्यामि शाश्वतान्
ମହାନ ଧର୍ମଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରି, ଏବେ ମୁଁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଧର୍ମମାନଙ୍କୁ କହିବି।
ॐ नमो भगवते वासुदेवाय। ॐ नमः पितामहाय। ॐ नमः प्रजापतिभ्यः। ॐ नमः कृष्णद्वैपायनाय। ॐ नमः सर्वविघ्नविनायकेभ्यः
ଓଁ, ଭଗବାନ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ; ଓଁ, ପିତାମହଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ; ଓଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ; ଓଁ, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ; ଓଁ, ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ବିନାଶକଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।
रोमहर्षणपुत्र उग्रश्रवाः सौतिः पौराणिको नैमिशारण्ये शौनकस्य कुलपतेर्द्वादशवार्षिके सत्रे
ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କ ପୁଅ ଉଗ୍ରଶ୍ରବା, ଯିଏ ପୁରାଣରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସୌତି, ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ଶୌନକଙ୍କ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷୀୟ ଯଜ୍ଞରେ ଯୋଗ ଦେଲେ।
सुखासीनानभ्यगच्छद्ब्रह्मर्षीन्संशितव्रतान्। विनयावनतो भूत्वा कदाचित्सूतनन्दनः
ସୂତଙ୍କ ପୁଅ ଏକଦିନ ନମ୍ରତା ସହିତ, କଠୋର ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଋଷିମାନେ ସୁବିଧାରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
तमाश्रममनुप्राप्य नैमिशारण्यवासिनः। `उवाच तानृषीन्सर्वान्धन्यो वोऽस्म्यद्यदर्शनात्
ସେ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଆଜି ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ଧନ୍ୟ ହେଲି।'
वेद वैयासिकीः सर्वाः कथा धर्मार्यैसंहिताः। वक्ष्यामि वो द्विजश्रेष्ठाः शृण्वन्त्वद्य तपोधनाः
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆଜି ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ରଚିତ ସମସ୍ତ ଧାର୍ମିକ ଓ ଉତ୍ତମ କଥାମାନେ କହିବି; ହେ ତପସ୍ଵୀମାନେ, ଆପଣମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नैमिशारण्यवासिनः। चित्रा श्रोतुं कथास्तत्र परिव्रुस्तपस्विनः
ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ତପସ୍ଵୀମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ହୋଇ ସେଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
अभिवाद्य मुनींस्तांस्तु सर्वानेव कुताञ्जलिः। अपृच्छत्स तपोवृद्धिं सद्भिश्चैवाभिपूजितः
ସେ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଏବଂ ଭଲ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଉନ୍ନତି ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
अथ तेषूपविष्टेषु सर्वेष्वेव तपस्विषु। निर्दिष्टमासनं भेजे विनयाद्रौमहर्षणिः
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ତପସ୍ଵୀ ବସିଯିବା ପରେ, ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କ ପୁଅ ନମ୍ରତା ସହିତ ନିଜ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆସନରେ ବସିଲେ।
सुखासीनं ततस्तं तु विश्रान्तमुपलक्ष्य च। अथापृच्छदृषिस्तत्र कश्चित्प्रस्तावयन्कथाः
ସେ ସୁବିଧାରେ ବସି ଶାନ୍ତ ହୋଇଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଥିବା ଜଣେ ଋଷି କିଛି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଇ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
कुत आगम्यते सौते क्वचायं विहृतस्त्वया। कालः कमलपत्राक्ष शंसैतत्पृच्छतो मम
ହେ ସୌତି, ତୁମେ କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ? କେଉଁଠି ଘୁରିଛ? ହେ କମଳନୟନ, ମୋ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ଏହି ସମୟ ବିଷୟରେ କହ।
एवं पृष्टोऽब्रवीत्सम्यग्यथावद्रौमहर्षणिः। वाक्यं वचनसंपन्नस्तेषां च चरिताश्रयम्
ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯିବା ପରେ, ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କ ପୁଅ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ, ମାନ୍ୟତା ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ, ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାର କରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
तस्मिन्सदसि विस्तीर्णे मुनीनां भावितात्मनाम्
ସେ ଏହି ବିଶାଳ ସଭାରେ, ଶୁଦ୍ଧ ମନବଳ ଥିବା ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ,
समीपे पार्थिवेन्द्रस्य सम्यक्पारिक्षितस्य च। कृष्णद्वैपायनप्रोक्ताः सुपुण्या विविधाः कथाः
ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ପରୀକ୍ଷିତ ରାଜା ପାର୍ଥିବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମୀପରେ, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ କହିଥିବା ଅତି ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ କଥାମାନେ ପଢ଼ାଯାଉଥିଲା।
कथिताश्चापि विधिवद्या वैशंपायनेन वै। श्रुत्वाऽहं ता विचित्रार्था महाभारतसंश्रिताः
ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ମହାଭାରତ ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ କଥାମାନେ ବୈଶଂପାୟନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟମ ଅନୁସାରେ କହାଯାଇଥିଲା, ଯାହାକୁ ମୁଁ ଶୁଣିଥିଲି।
बहूनि संपरिक्रम्य तीर्थान्यायतनानि च। समन्तपञ्चकं नाम पुण्यं द्विजनिषेवितम्
ଅନେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ଦେବସ୍ଥାନ ଦେଖି, ମୁଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପୂଜା କରୁଥିବା ପୁଣ୍ୟମୟ ସମନ୍ତପଞ୍ଚକକୁ ପହଞ୍ଚିଲି।
गतवानस्मि तं देशं युद्धं यत्राभवत्पुरा। कुरूणां पाण्डवानां च सर्वेषां च महीक्षिताम्
ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯାଇଥିଲି, ଯେଉଁଠାରେ ପୁରୁଣା କାଳରେ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭୂପତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା।
दिदृक्षुंरागतस्तस्मात्समीपं भावतामिह। आयुष्मन्तः सर्व एव ब्रह्मभाता हि मे मताः।। अस्मिन्यज्ञे महाभङ्गाः सूर्यपावकवर्चसः
ସେ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଆଶା କରି, ମୁଁ ଏଠାରେ ଆପଣମାନେଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ମୋ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପ ବୋଧ ହେଉଛନ୍ତି। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମହାମୁନିମାନେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
कृताभिषेकाः शुचयः कृतजप्या हुताग्नयः। भवन्त आसते स्वस्था ब्रवीमि किमहं द्विजाः
ସ୍ନାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଜପ ଓ ହୋମ କରି, ଆପଣମାନେ ଶାନ୍ତିରେ ବସିଛନ୍ତି। ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମୁଁ କଣ କହିବି?
पुराणसंहिताः पुण्याः कथा धर्मार्थसंश्रिताः। इतिवृत्तं नरेन्द्राणामृषीणां च महात्मनाम्
ପୁରୁଣା ଏହି ପବିତ୍ର କଥାମାନେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ଆଧାରିତ, ରାଜାମାନେ ଓ ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କ କାହାଣୀ ଏମାନେ କହେ।
द्वैपायनेन यत्प्रोक्तं पुराणं परमर्षिणा। सुरैर्ब्रह्मर्षिभिश्चैव श्रुत्वा यदभिपूजितम्
ଯେ ପୁରାଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି ବ୍ୟାସଦେବ କହିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ଦେବତା ଓ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ଶୁଣି ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ—
तस्याख्यानवरिष्ठस्य विचित्रपदपर्वणः। सूक्ष्मार्थन्याययुक्तस्य वेदार्थैर्भूषितस्य च
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଖ୍ୟାନ, ଯାହାର ଅନେକ ବିଚିତ୍ର ଅଧ୍ୟାୟ ଅଛି, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅର୍ଥ ଓ ଯୁକ୍ତି ଭରପୂର, ବେଦର ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ—
भारतस्येतिहासस्य पुण्यां ग्रन्थार्थसंयुताम्। संस्कारोपगतां ब्राह्मीं नानाशास्त्रोपबृंहिताम्
ଏହି ଭାରତ ଇତିହାସ, ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥ ଅର୍ଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶୁଦ୍ଧ ଭାଷାରେ ରଚିତ, ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଭିବୃଦ୍ଧ।
जनमेजयस्य यां राज्ञो वैशंपायन उक्तवान्। यथावत्स ऋषिः पृष्टः सत्रे द्वैपायनाज्ञया
ଯାହାକୁ ମହାର୍ଷି ବୈଶଂପାୟନ ଦ୍ୱାପାୟନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ରାଜା ଜନମେଜୟଙ୍କୁ ସତ୍ରରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେବା ପରେ ଯଥାଯଥ କହିଥିଲେ—
वेदैश्चतुर्भिः सयुक्तां व्यासस्याद्भुतकर्मणः। संहितां श्रोतुमिच्छामः पुण्यां पापभयापहाम्
ଯେ ସଂହିତା ଚାରି ବେଦ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ, ବ୍ୟାସଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ, ଆମେ ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ପାପଭୟ ଦୂର କରୁଥିବା ଗ୍ରନ୍ଥ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
आद्यं पुरुषमीशानं पुरुहूतं पुरुष्टुतम्। ऋतमेकाक्षरं ब्रह्म व्यक्ताव्यक्तं सनातनम्
ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଦିପୁରୁଷ, ସର୍ବଶ୍ୱର, ବହୁବାର ପୂଜିତ, ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶଂସିତ; ଏକ ଅକ୍ଷର ରୂପ ତଥ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମ, ପ୍ରକଟ ଓ ଅପ୍ରକଟ, ଅନାଦି ଓ ଶାଶ୍ୱତ—
असच्च सच्चैव च यद्विश्वं सदसतः परम् परावराणां स्रष्टारं पुराणं परमव्ययम्
ଯାହା ଅସତ୍ ଓ ସତ୍, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଓ ସତ୍-ଅସତ୍ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପୁରାତନ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ଅବିନାଶୀ—
मङ्गल्यं मङ्गलं विष्णुं वरेण्यमनघं शुचिम्। नमस्कृत्य हृषीकेशं चराचरगुरुं हरिम्
ମଙ୍ଗଳମୟ ବିଷ୍ଣୁ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ନିର୍ମଳ ଓ ପବିତ୍ର, ହୃଷୀକେଶ, ଚରାଚର ଗୁରୁ ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି—