ମାଧବଙ୍କୁ କହାଯାଇଥିଲା, “ଯେଉଁ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ପୁନିପୁନି ନିକ୍ଷେପ କରିବ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିବା ପରେ ସେ ଅସ୍ତ୍ର ଅପରାଜିତ ଭାବେ ପୁନି ତୁମ ହାତକୁ ଫେରି ଆସିବ।” ଏହିପରେ ଭାରବାନ୍ ବରୁଣ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଦେଲେ, ଯାହାର ଧ୍ୱନି ମେଘଗର୍ଜନା ପରି, ଦାନବ ନାଶକ, ଏହାକୁ କହାଯାଏ କୌମୋଦକୀ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦାନ ପାଇ ବଡ଼ ଖୁସି ହେଲେ ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅଚ୍ୟୁତ (କୃଷ୍ଣ), ଯେଉଁମାନେ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ ଏବଂ ଧ୍ୱଜାଧାରୀ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆଜି ଆମେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ସাথে ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବା; ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଚେଷ୍ଟା କ’ଣ? କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚକ୍ର ଛାଡିଲେ ସମସ୍ତ କିଛି ଭସ୍ମ ହୋଇଯିବ; ତିନି ଲୋକରେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନାହିଁ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧରି ଅକ୍ଷୟ ବାଣ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜଗତ୍ ଜୟ କରିପାରିବି। ଏହିପରି ଭାବରେ, ଆମେ ଏହି ଦହୁଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରଖିଛୁ; ଆଜି ଏହି ଅଗ୍ନି ଯେପରିଚାହେଁ ଜଳିବ, ଆମେ ସହଯୋଗ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଯଦି ମହେନ୍ଦ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ନିଜ ସେନା ନେଇ ଖାଣ୍ଡବବନକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆସିବେ, ତେବେ ସେ ଦେବସେନାଙ୍କ ନଶ୍ୱର ଦେହକୁ ଆମର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହେଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବେ।” ଦାଶାର୍ହ (କୃଷ୍ଣ) ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି ଦେବତା ଅଗ୍ନି ଅଗ୍ନିମୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ବନକୁ ଦହିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସପ୍ତଜ୍ୱାଳା ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଦିଶାରୁ ଖାଣ୍ଡବବନକୁ ଦହିଦେଲା, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ ଅଗ୍ନି ସବୁକିଛି ଭସ୍ମ କରିଦେଇଥାଏ। ଅନୁମତି ପାଇ ଏକ ମେଘ ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ତାହାର ଗର୍ଜନା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲା। ଜଙ୍ଗଲ ଜଳିଥିବା ବେଳେ ଅଗ୍ନିର ରୂପ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ଅର୍ଜୁନ ଓ କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କର ରଥରେ ଅଗ୍ନିର ଦୁଇପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ବିପୁଳ ବିଧ୍ୱଂସ ଘଟାଇଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ଖାଣ୍ଡବ ଜଙ୍ଗଲର ପ୍ରାଣୀମାନେ ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ସେମାନେ ଦୁଇଁଜଣେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଧରିଥିଲେ। ଦୁଇଁ ରଥର ଚଳନପଥ କେଉଁଠି ଖାଲି ଥିଲା ନାହିଁ; ଦୁଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲେ ଯେଉଁଠି ଏକାଠି ଯୋଡ଼ାଯାଇଛନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ ଖାଣ୍ଡବ ଜଙ୍ଗଲ ଜଳୁଥିବା ବେଳେ, ହଜାର-ହଜାର ପ୍ରାଣୀ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି ଉଠିଲେ। କେହି ଏକଠି ଦହିଗଲେ, କେହି ଅନ୍ୟଠି ସେକିଲେ, କେହି ଚକ୍ଷୁ ଫାଟିଗଲା, କେହି ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଲେ, କେହି ଚାରିପାଖରେ ଛିଟିଗଲେ। କେହି ପୁଅକୁ, କେହି ବାପା, କିମ୍ବା ଭାଇକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ରହିଗଲେ; ସେମାନେ ସ୍ନେହବଶତଃ ଛାଡ଼ି ପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେଠିଏ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। କେତେ ପ୍ରାଣୀ ଦାନ୍ତ କଟି ଅନେକ ସଂଖ୍ୟାରେ ଉଠିଲେ, ମଧ୍ୟ ଆଉଥରେ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଯାଉଥିଲେ। ପଙ୍ଖ, ଚକ୍ଷୁ, ପାଦ ଜଳି, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଗଡ଼ାଗଡ଼ି ଖାଉଥିଲେ, ଏଠାରେ ସେଠାରେ ଦେହ ନଶ୍ୱର ହେଉଥିଲା। ଅଗ୍ନିର ତାପରେ ଜଳାଶୟର ପାଣି ଫୁଟି ଚାଲିଥିଲା, ଫଳରେ ମୃତ କଛୁଆ ଓ ମାଛ ସବୁଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। କିଛି ପ୍ରାଣୀ ଜଳିଥିବା ଦେହ ସହିତ ଜୀବିତ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ଜଙ୍ଗଲରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଅର୍ଜୁନ ତୀରରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ କୁହୁଡ଼ି ଛିନ୍ଦି ତଳକୁ ଖାଣ୍ଡବ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ାଇଦେଉଥିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଶରରେ ଶରିର ଭିନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଚିତ୍କାର କରି ଉପରକୁ ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, ପୁନି ଖାଣ୍ଡବ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେ ଶର ଘାତରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ଶବ୍ଦ ସମୁଦ୍ର ମଥନ ପରି ଭୟଙ୍କର ଲାଗୁଥିଲା। ଅଗ୍ନିର ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୱାଳା ଆକାଶକୁ ଉଠିଯାଉଥିଲା, ଯାହା ଦେଖି ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଋଷିମାନେ ଓ ମହାତ୍ମା ଦେବଗଣ ଏକାଠି ହୋଇ, ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। “ହେ ଅମରତ୍ୱଧାରୀ, ସମସ୍ତ ମର୍ତ୍ୟ ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନିରେ କାହିଁକି ଦହୁଅଛନ୍ତି? କି ଏହି ଜଗତର ନାଶ ଆସିଗଲା?” ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା। ଏଥିରେ ବୃତ୍ରସୁଦନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଚିନ୍ତା କରି, ଖାଣ୍ଡବକୁ ମୁକ୍ତି ଦେବାକୁ ନିଜ ଭାରୀ ସେନା ନେଇ ଚାଲିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ଅନେକ ରଥ ନେଇ ଦେବେଶ୍ୱର ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଲେ ଓ ବର୍ଷା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ମେଘମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ ଶତଶଃ ଝରଣା ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେଉଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଣ୍ଡ ପରି ମୋଟା ଥିଲା, ଏହି ପାଣି ଖାଣ୍ଡବ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା। କିନ୍ତୁ ସେହି ପାଣି ଅଗ୍ନିର ତେଜରେ ଆକାଶରେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଉଥିଲା, କିଛି ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଛୁଇଁପାରୁନଥିଲା। ତାପରେ ନାମୁଚି ନାଶକ (ଇନ୍ଦ୍ର), ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳାରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ଆଉ ଅଧିକ ମେଘ ଦ୍ୱାରା ବିପୁଳ ବର୍ଷା କଲେ। ଖାଣ୍ଡବ ଜଙ୍ଗଲ ଏହିପରି ଭୟଙ୍କର ହେଲା—ଅଗ୍ନି, ଧୂଆଁ ଓ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିସିଟିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ମେଘର୍ଜନାରେ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା। ଏହିପରି ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ—ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ, ନାଗ, ବାଘ, ଭାଲୁ, ଅରଣ୍ୟବାସୀ—ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, ହାତୀ, ବାଘ, ସିଂହ, ମୃଗ, ମହିଷ, ଏବଂ ଶତଶଃ ପକ୍ଷୀ ଭୟରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିକର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ; ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଜଙ୍ଗଲ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳୁଛି, କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଶସ୍ତ୍ର ଉତ୍ତୋଳନ କରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ଚିତ୍କାର ଦେଇ, ଅଗ୍ନି ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଉପରେ ଆକାଶ ଅଶୁଭ ମେଘର ଗର୍ଜନାରେ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା। ଏହିପରି ସମୟରେ କୃଷ୍ଣ, ମହାବାହୁ, ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ ଚକ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ।