ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ଦେଖ, ପ୍ରାଚୀନ ସମୟର ଦେବତା ଦୁଇଜଣ—ନର ଓ ନାରାୟଣ— ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ ପାଇଁ ଏହି ମାନବ ଲୋକକୁ ଆସିଛନ୍ତି । ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଏହି ଲୋକରେ ଅର୍ଜୁନ ଓ ବାସୁଦେବ ଭାବେ ଚିହ୍ନାଯାଏ । ସେମାନେ ଏବେ ଖାଣ୍ଡବ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସିଛନ୍ତି । ତେଣୁ, ଖାଣ୍ଡବବନ ଦାହ କରିବାକୁ ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗ ନିଅ; ଏହା ସ୍ୱୟଂ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଏହି ଅଗ୍ନିଦାହ କରିପାରିବେ । ଏହି ଦୁଇ ଦେବତା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବାନ୍ଧି ରଖିପାରିବେ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଏପରି ପରାମର୍ଶ ଶୁଣି, ଦ୍ରୁତ ହୋମ ଗ୍ରାହକ ଅଗ୍ନି, କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ସେ ମାମଲା ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ । ମୁଁ ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ କହିଛି, ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଏଉଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଉପସ୍ଥାପନ ଶୁଣି ଭୀଭତ୍ସୁ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ । ସେ ସମୟରେ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନ, ଖାଣ୍ଡବବନକୁ ଦାହ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବିରୋଧରେ ଯଥାଯଥ ଶବ୍ଦ କହିଲେ— “ମୋ ପାଖରେ ଅନେକ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବଜ୍ରଧାରୀ ଅନେକ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବି । କିନ୍ତୁ, ମୋ ଶକ୍ତି ସହିପାରିବା ଏକ ସମର୍ଥ ଧନୁ ମୋ ପାଖରେ ନାହିଁ । ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ଚେଷ୍ଟା ପାଇଁ ଏମିତି ଏକ ଧନୁ ଦରକାର । ଏହା ସହିତ, ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ବାଣ ଦରକାର, କାରଣ ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ବାଣ ଛାଡ଼ିବି, କୌଣସି ରଥ ତାହା ପୋଷଣ କରିପାରିବ ନାହିଁ । ମୁଁ ଦିବ୍ୟ, ଧଳା, ପବନ ସମ ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗଞ୍ଜନ ଧ୍ୱନି ଥିବା ଏକ ରଥ ଚାହେଁ । ଏହିପରି ଶକ୍ତିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ ଅସ୍ତ୍ର ନାହିଁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମାଧବ ନାଗ ଓ ଦାନବମାନେଂକୁ ବିନାଶ କରିପାରିବେ । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ ପାଇଁ ଆମକୁ ଉପାୟ କହ, ଯେପରି ମୁଁ ବୃହତ୍ ଖାଣ୍ଡବବନରେ ବର୍ଷା କରୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରୋକିପାରିବି । ମାନବ ଚେଷ୍ଟାରେ ଯାହା କରିବା ଦରକାର, ସେହି କାମ ମୁଁ କରିଦେବି, ଓ ପାୱକ, ଆପଣ ଆମକୁ ଆବଶ୍ୟକ ଉପକରଣ ଦିଅ ।” ଏପରି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ଧୂମକେତୁ ଅଗ୍ନିଦେବ ମନେ ମନେ ସମୁଦ୍ରର ରକ୍ଷକ ଦେବତା ବରୁଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ । ସେ ଅଦିତ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ, ଯିଏ ଜଳରେ ବସିଛନ୍ତି, ଭାବିଲେ । ବରୁଣ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଭାବନା ଅନୁସାରେ, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକଟ ହେଲେ । ଧୂମକେତୁ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ କହିଲେ, “ରାଜା ସୋମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଯେଉଁ ଧନୁ ଓ ତୁଣୀର ଦିଆଯାଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଏବଂ ତାବା ଚିହ୍ନିତ ରଥ ଦ୍ରୁତ ଆମକୁ ଦିଅ । ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜୁନ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧିବେ, ଏବଂ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାସୁଦେବ; ସେଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ଆମକୁ ଦିଅ ।” ଏହା ପରେ ବରୁଣ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯଶସ୍ବୀ ଅସ୍ତ୍ର ଦେବି ।” ସେ ଦେଲେ ଏମିତି ଏକ ଧନୁ, ଯାହା ଲକ୍ଷ ଧନୁ ସମ; ଏହି ଧନୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଚିତ୍ରିତ, ମୃଦୁ ଓ ଦୋଷରହିତ । ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଅନେକ ଯୁଗ ଧରି ସମ୍ମାନ କରିଥିବା, ଏହି ଅପୂର୍ବ ଧନୁ ଓ ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷୟ ତୁଣୀର ସେ ଦେଇଦେଲେ । ସେ ଦେଲେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ରଥ, ଯାହାର ଧ୍ୱଜପଟ ଉପରେ ପ୍ରମୁଖ ବାନର ଚିହ୍ନ ଓ ସୁନା ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଗନ୍ଧର୍ବ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ । ଏହି ଘୋଡ଼ା ଧଳା ମେଘପାଟ ଭଳି, ମନ ଓ ପବନ ସମ ତୀବ୍ର, ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ, ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କୁ ଅପରାଜୟ । ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରତ୍ନ ଅଲଙ୍କୃତ, ମଧୁର ଧ୍ୱନି ଥିବା ରଥ, ଭୂମାନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା । ଏହାର ରୂପ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ, ଏହି ରଥ ଉପରେ ସୋମ ଦାନବମାନେଂକୁ ଜୟ କରିଥିଲେ । ଏହି ରଥ ଏକ ନୂତନ ବର୍ଷାମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ଏହି ରଥର ଧ୍ୱଜ ଦଣ୍ଡ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାର ଥିଲା, ତା’ପରେ ଦିବ୍ୟ ବାନର, ସିଂହ ଓ ବାଘ ଚିହ୍ନ ଥିଲା । ସେ ଥିଲେ ହନୁମାନ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଆକୃତି ବଦଳାଯିବା, ବିରାଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଧ୍ୱଜ ଶିରେ ଦହିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ଧ୍ୱଜରେ ଅନେକ ବିବିଧ ମହାପ୍ରାଣୀ ଚିତ୍ରିତ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ଶତ୍ରୁ ଶିବିର ଭୟ ଓ ଅବିବେକରେ ଭରିଯାଉଥିଲା । ଏହି ଚିହ୍ନ ଓ ପତାକାସହ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲା । ଅର୍ଜୁନ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ବିର ଅଭିମାନରେ ଶସ୍ତ୍ର, ବାହୁବଳ, କଞ୍ଚୁକ ଓ ତଳଵାର ପିନ୍ଧି, ତାହା ଉପରେ ଆରୋହଣ କଲେ । ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ ଧରିଲେ । ଏହି ଗାଣ୍ଡୀବ ଧରି ଅର୍ଜୁନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ତା’ପରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ । ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଧନୁକୁ ନେଇ, ଧନୁର ତାର ଚଢ଼ାଇଲେ; ଏହି ଧନୁର ଧ୍ୱନି ଶୁଣି ଯେଉଁମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ଓ ଅସ୍ଥିର ହେଉଥିଲେ । ଏହି ଚକ୍ର, ଧନୁ, ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷୟ ତୁଣୀର ପାଇଁ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଅଗ୍ନି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏକ ଚକ୍ର ଦେଲେ, ଯାହାର କିନାରା ବଜ୍ର ସମାନ ଦୃଢ଼ । ଏହା ସହିତ ଅଗ୍ନିୟ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଲେ । ଏ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ । ଅଗ୍ନି କହିଲେ, “ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ମାଧୁସୂଦନ, ତୁମେ ଅପୂର୍ବ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଶ୍ଚିତ ଜୟ କରିବେ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ଓ ମାନବ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ବିଜୟ ଲାଭ କରିପାରିବେ । ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, ଦାଇତ୍ୟ, ନାଗମାନେଂକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଦଳନ କରିପାରିବେ; ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।” ଏପରି ଭାବରେ, ଅର୍ଜୁନ ଓ କୃଷ୍ଣ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ରଥ ଲାଭ କରି, ଖାଣ୍ଡବବନ ଦାହ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ ।