ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଶ୍ୱେତକିଙ୍କ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତି ପରେ, ସେଉଁଠାରେ ଦିକ୍ଷିତ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସମ୍ମିଳିତ ସଭ୍ୟମାନେ ଏବଂ ସେ ମହାନ ରାଜା ନିଜ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ବେଦବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମ୍ମାନିତ କଲେ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନେ ଭଲଭାବେ ସ୍ବାଗତ କଲେ। ଏହିପରି ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଶ୍ୱେତକି ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ, ସମସ୍ତ ଋତ୍ବିଜ୍ ଏବଂ ସଭ୍ୟମାନେ ସହିତ, ଅଗ୍ନିଦେବ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ହବି ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଘୃତଧାରା ଯଜ୍ଞରେ, ଅଗ୍ନି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୃପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ତେବେ, ସେ ଅନ୍ୟ କାହାରୁ ଆହୁତି ନେବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ରୂପ ମ୍ଲାନ ହେଇଗଲା, ପୂର୍ବପରି ଉଜ୍ୱଳ ରହିଲେ ନାହିଁ। ଦେବତା ଅଗ୍ନିରେ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଲା; ତାଙ୍କ ତେଜ ହ୍ରାସ ପାଇଲା, କ୍ଲାନ୍ତି ଦେଖାଦେଲା। ନିଜେ ଶକ୍ତିହୀନ ଅନୁଭବ କରି, ଅଗ୍ନିଦେବ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ପ୍ରାଣପିତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପବିତ୍ର ନିବାସକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବସି, କହିଲେ: "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଶ୍ୱେତକି ମୋତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏବେ ମୋ ମନରେ ଭୟଙ୍କର ଅସନ୍ତୋଷ ଉପଜିଛି, ମୁଁ ଏହାକୁ ଦୂର କରିପାରୁନି; ମୁଁ ଶକ୍ତି ଓ ଉର୍ଜା ହରାଇଛି, ହେ ଜଗତ୍ନାଥ।" ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ହସିଲେ ଏବଂ କହିଲେ: "ତୁମେ ବାରହ ବର୍ଷ ଧରି ଘୃତ ଆହୁତି ଗ୍ରହଣ କରିଛ; ଏହା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ, ଏହିପରି ଅଧିକ ଆହୁତି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଛ।" "ଚିନ୍ତା କରନି, ଅଗ୍ନି; ତୁମେ ପୁଣି ତୁମ ନିଜ ନିଜ ଗୁଣକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ। ମୁଁ ତୁମର ଏହି ଅସନ୍ତୋଷ ଦୂର କରିବି। ପୂର୍ବେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆଦେଶରେ ତୁମେ ଭୟଙ୍କର ଖଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟକୁ ଦହି ଦେଇଥିଲ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବଶତ୍ରୁମାନେ ବସୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ରହିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଚର୍ବି ଭକ୍ଷଣ କରି ତୁମେ ପୁନଃ ତୃପ୍ତ ହେବ ଓ ନିଜ ଗୁଣ ପୁନର୍ବାସ୍ଥା କରିବ। ଖଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟକୁ ଦହାଇବାକୁ ଯାଅ; ତେବେ ତୁମର ପାପ ମୁକ୍ତ ହେବ।" ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ଅଗ୍ନିଦେବ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସହ ଖଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ବାୟୁରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ଅଗ୍ନି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଦହି ଉଠିଲେ। ଖଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟ ଜଳିଉଠିବା ଦେଖି ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଆଗ୍ନିକୁ ନିବାଇବା ପାଇଁ ସାର୍ବତ୍ରିକ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ହାତୀମାନେ ତାଙ୍କ ଶୁଣ୍ଡରେ ପାଣି ଭରି, ଶତ-ଶତ ହାତୀ ଆଗ୍ନି ଉପରେ ପାଣି ଢାଲି ନିବାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ବହୁମୁଣ୍ଡି ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରୁ ପାଣି ଝରାଇ ଅଗ୍ନି ନିବାଇବା ପ୍ରୟାସ କଲେ। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟ ଓ ଶସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି ଅଗ୍ନିକୁ ଦମନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ସପ୍ତବାର ଅଗ୍ନି ଦହିଉଠିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଠାରେ ଅଗ୍ନି ନିବାଇ ଦିଆଗଲା। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଅଗ୍ନିଦେବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, କ୍ରୋଧରେ ପୁଣିଥରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଅଳ୍ପ ଚିନ୍ତା କରି କହିଲେ, "ମୁଁ ଏକ ଉପାୟ ଦେଖିଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ଦହିପାରିବ। ଅଳ୍ପ ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କର; ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଏହାକୁ ଦହିପାରିବ। ସେ ସମୟରେ ଦୁଇଜଣ ମିତ୍ର—ନର ଓ ନାରାୟଣ—ତୁମ ସହଯୋଗୀ ହେବେ। ତାଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ତୁମେ ଖଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟକୁ ଦହିପାରିବ।" ଏହାକୁ ଶୁଣି ଅଗ୍ନି "ତଥାସ୍ତୁ" କହିଲେ ଓ ଜାଣିଲେ ନର ଓ ନାରାୟଣ ଏବେ ପୃଥିବୀରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି। ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଓ ମହା ଦିବ୍ୟ ଅବସରକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଅଗ୍ନିରାଜ ପୁଣି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ଏବେ ତୁମେ ଦେଖିପାରିବ, ଖଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟକୁ ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦହିପାରିବ। ସେ ଦୁଇଜଣ—ନର ଓ ନାରାୟଣ—ପ୍ରାଚୀନ ଦେବତା, ଦେବତାମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମାନବ ଜଗତକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ଯାହାକୁ ଅର୍ଜୁନ ଓ ବସୁଦେବ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରେ ଖଣ୍ଡବ ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ସହଯୋଗ ନିଅ; ତେବେ ଦେବତାମାନେ ରକ୍ଷା କଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଖଣ୍ଡବ ଦହିପାରିବ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବି ରୋକିପାରିବେ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅଗ୍ନିଦେବ ତୁରନ୍ତ କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଘଟଣା କଥା ରଖିଲେ। ଏହି ଉପଖ୍ୟାନ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କହିଛି, ଏହି କଥା ଶୁଣି ଭୀମପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ପାଖରେ ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଅଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅନେକ ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବି। କିନ୍ତୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋ ହାତର ଶକ୍ତିକୁ ଧାରଣ କରିପାରିବା ଏକ ଦୃଢ଼ ଧନୁଷ ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅସୀମ ବାଣ ଦରକାର, ଯାହାକୁ ମୁଁ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଛାଡ଼ିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ରଥ ମୋ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ବାଣ ଧାରଣ କରିପାରୁନାହିଁ।" ଏଭଳି ଭାବରେ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଆବେଦନ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଉପଖ୍ୟାନ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।